Chương 1: Cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại Chương 2: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Khái niệm và đặc điểm về dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng bán lẻ Trong bối cảnh kinh tế phát triển năng động nhƣ hiện nay, phát triển ngân hàng bán lẻ(NHBL) đang trở thành mảng hoạt động kinh doanh tiềm năng và mang lại nhiều lợi nhuận.
Đối tƣợng KH mục tiêu của loại hình kinh doanh này là KHCN nên các dịch vụ thƣờng đơn giản, dễ sử dụng, chủ yếu tập trung vào các dịch vụ tiền gửi, tài khoản, thẻ tín dụng, vay tiêu dùng. Theo Kotler(2000), bán lẻ bao gồm tất cả những hoạt động liên quan đến việc bán hàng hóa hay dịch vụ trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng để họ sử dụng vào mục đích cá nhân, không kinh doanh. Đối với hoạt động sản xuất kinh doanh thông thƣờng, bán lẻ đƣợc hiểu là việc cung cấp SPDV trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng, khác với bán buôn là bán trung gian, phân phối với số lƣợng lớn. Trong lĩnh vực Ngân hàng, tùy theo từng cách tiếp cận, khái niệm dịch vụ NHBL đƣợc định nghĩa theo nhiều cách khác nhau: - Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á – AIT: “Dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng được cung ứng đến từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện thông tin điện tử viễn thông”.
- Theo Tổ chức thƣơng mại thế giới WTO thì: “Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng, nơi mà các khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các chi nhánh/phòng giao dịch của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp, vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác đi kèm…” - Theo Luật các Tổ chức tín dụng Việt Nam 2010 không định nghĩa dịch vụ NHBL. Tuy nhiên theo Khoản 12, Điểu 4 vê hoạt động ngân hàng thì có thể hiểu 4 dịch vụ NHBL là việc kinh doanh, cung ứng thƣờng xuyên đến KHCN một hoặc một số nghiệp vụ về nhận tiền gửi, cấp tín dụng, và cung cấp dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Mặc dù có nhiều khái niệm khác nhau về dịch vụ NHBL, tuy nhiên trong khóa luận này khái niệm dịch vụ NHBL đƣợc hiểu nhƣ sau: “ Dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng được cung ứng đến từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc khách hàng có thẻ tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện thông tin điện tử viễn thông. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ - Số lượng KH lớn: Đặc điểm nay có thể nhận thấy thông qua việc xem xét đối tƣợng sử dụng NHBL, các tiện ích của loại hình dịch vụ này có thể đáp ứng cho nhiều đối tƣợng KH khác nhau, phục vụ nhu cầu cả về sản xuất lẫn tiêu dùng.
Đó có thể là các cá nhân có thu nhập, có trình độ và hiểu biết tƣơng đối về lĩnh vực tài chính ngân hàng hay các DNVVN nhƣ các công ty tƣ nhân, công ty TNHH…làm ăn hiệu quả và có lợi nhuận. Dân số thế giới ngày càng tăng, thu nhập của ngƣời dân cũng dần đang đƣợc cải thiện, do đó đây thực sự là đối tƣợng KH tiềm năng. - Giá trị giao dịch không cao:Đối tƣợng của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thƣờng tập trung vào dịch vụ tiền gửi, thanh toán, vay vốn và dịch vụ thẻ với mục đích thanh toán và phục vụ tiêu dùng là chủ yếu nên giá trị các khoản giao dịch không cao. - Sản phẩm của dịch vụ NHBL rất đa dạng: Dịch vụ NHBL luôn cải tiến cho phù hợp với nhu cầu đa dạng và ngày càng tăng của khách hàng.
Đối tƣợng khách hàng chủ yếu của dịch vụ NHBL là các cá nhân khác nhau về thu nhập, trình độ hiểu biết, tính cách, sở thích, độ tuổi, nghề nghiệp nên nhu cầu của khách hàng rất đa dạng. Từ đó, dịch vụ NHBL cũng đa dạng và thay đổi liên tục để thỏa mãn nhu cầu khách hàng. - Sự phát triển của dịch vụ đi kèm với kỹ thuật công nghệ hiện đại: Dịch vụ NHBL phát triển đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật công nghệ hiện đại và một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp nhằm nâng cao chất lƣợng sản phẩm và đƣa sản phẩm đến từng đối tƣợng khách hàng. Công nghệ thông tin là tiền đề quan trọng để lƣu giữ và xử lý 5 cơ sở dữ liệu tập trung cho phép các giao dịch trực tuyến đƣợc thực hiện.
Công nghệ thông tin hỗ trợ triển khai các sản phẩm dịch vụ NHBL tiên tiến nhƣ chuyển tiền tự động, huy động vốn và cho vay dân cƣ với nhiều hình thức khác nhau. - Độ rủi ro thấp: Nếu nhƣ các dịch vụ ngân hàng bán buôn tập trung vào đối tƣợng KH là các tổ chức kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, mức độ ảnh hƣởng của mối KH đến hiệu quả kinh doanh của toàn ngân hàng là vô cùng cao, thì dịch vụ NHBL với đặc điểm là số lƣợng KH lớn, giá trị giao dịch thấp, rủi ro đƣợc phân tán dần đến mức độ ảnh hƣởng của từng KH đến hoạt động của toàn ngân hàng là không cao. Đây là một trong những đặc điểm khác biệt giữa hai loại hình dịch vụ này và là mảng đem lại doanh thu ổn định và an toàn cho các NHTM. - Dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện: Mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thƣờng tập trung vào dịch vụ tiền gửi, thanh toán, vay vốn và dịch vụ thẻ…Điều này làm cho dịch vụ NHBL trở nên đơn giản và dễ thực hiện.
- Nhu cầu của KH với dịch vụ mang tính thời điểm: Do cuộc sống của mỗi cá nhân luôn thay đổi và điều kiện sống xung quanh họ cũng không thể giống nhau theo thời gian, dẫn đến nhu cầu của mỗi ngƣời đối với dịch vụ NHBL luôn khác nhau tại các thời điểm. Điều này đòi hỏi các ngân hàng luôn phải nắm bắt và tìm hiểu liên tục về nhu cầu của xã hội nói chung và mỗi KH nói riêng để có chính sách điều chỉnh cũng nhƣ phát triển các SPDV mới đáp ứng thị hiếu KH. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ Dịch vụ NHBL ngày càng thể hiện vai tro to lớn của mình khi hầu hết các NHTM đều coi phát triển dịch vụ NHBL là chiến lƣợc chủ đạo của mình, các ngân hàng luôn tìm cách tăng tỷ trọng doanh số của dịch vụ NHBL trong tổng tỷ trọng sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán ra. Dịch vụ NHBL mang lại nguồn thu cao, chắc chắn, ít rủi ro cho các NHTM, bên cạnh đó, hoạt động NHBL mang lại cơ hội đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ.
Dịch vụ NHBL mang lại rất nhiều lợi ích cho cả phía nhà cung cấp dịch vụ và cả phía khách hàng, dịch vụ NHBL đang mang lại lợi ích cho toàn xã hội và cho toàn bộ nền kinh tế. Đối với nền kinh tế - Giúp hình thành tâm lý thanh toán không dùng tiền mặt của ngƣời dân, nhờ 6 đó tiết kiệm chi phí và thời gian cho ngân hàng và khách hàng, góp phần tiết giảm chi phí xã hội và đẩy nhanh quá trình lƣu chuyển tiền tệ. Bên cạnh đó, nhờ có dịch vụ NHBL mà nguồn vốn của dân cƣ đƣợc sử dụng có hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế đất nƣớc. - Giúp cho quá trình chu chuyển về vốn diễn ra nhanh hơn hiệu quả hơn, tận dụng và khai thác triệt để những tiềm năng về vốn, giảm chi phí của việc thanh toán và lƣu thông tiền mặt, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, nâng cao đời sống của ngƣời dân.
- Giúp cho nền kinh tế vạn hành có hiệu quả hơn khi đa số các hoạt động của các chủ thể kinh tế trong xã hội đều thông qua ngân hàng. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc về tiền tệ, kiểm soát các hành vi gian lận thƣơng mại, trốn thuế, tham nhũng. Đối với hoạt động của các NHTM - Mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, hạn chế rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, giữ vững sự ổn định của ngân hàng. - Giữ vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trƣờng, phát triển mạng lƣới khách hàng hiện tại và tiềm năng của NHTM.
- Phát triển dịch vụ NHBL là cách thức có hiệu quả nhất để thay đổi cơ cấu nguồn thu nhập của ngân hàng, gia tăng tỷ trọng nguồn thu từ dịch vụ trong khi nguồn thu từ tín dụng không ổn định. - Góp phần nâng cao chất lƣợng cung ứng dịch vụ, năng lực cạnh tranh, tạo nguồn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho ngân hàng. Phát triển dịch vụ NHBL là cơ sơ để ngân hàng phát triển mạng lƣới, phát triển nguồn lực, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, cơ cấu lại bộ máy tổ chức sao cho đơn giản mà đạt hiệu quả cao nhất. Đối với khách hàng - Đem đến sự thuận tiện, an toàn, tiết kiệm cho khách hàng trong quá trình thanh toán va sử dụng nguồn thu nhập của mình.
- Giúp cho cá nhân, doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử ụng nguồn lực của mình. Dịch vụ NHBL hỗ trợ tích cực cho khách hàng tiếp cận với nguồn vốn vay từ ngân hàng, tiếp cận với các dịch vụ ngân hàng, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất 7 kinh doanh đƣợc tiến hành trôi chảy, nhịp nhàng, góp phần đẩy nhanh tốc độ sản xuất, luân chuyển hàng hóa. - Giúp khách hàng tiết kiệm thời gian và nhân lực, giảm chi phí vận hành, tiết kiệm chi phí dịch vụ trên nền tảng công nghệ tiên tiến, hiện đại. Các loại hình sản phẩm dịch vụ của ngân hàng bán lẻ 1.
Dịch vụ huy động vốn Một trong những chức năng quan trọng là huy động vốn để cho vay và đầu tƣ.