CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và tầm quan trọng của phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ cho khách hàng cá nhân người nước ngoài tại các Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Các dịch vụ NH trên thế giới đã thực sự bùng nổ trong vòng 10 năm trở lại đây và làm thay đổi cách tiếp cận về các hoạt động cơ bản của một NHTM. Các NH trong khu vực và trên thế giới đã phát triển hoạt động hướng theo đối tượng KH.
Đây là một xu thế tất yếu vì nó đảm bảo quản lý rủi ro hữu hiệu hơn, các dịch vụ được cung ứng một cách tốt nhất cho từng đối tượng KH, công tác kinh doanh, thị trường, sản phẩm mục tiêu có định hướng rõ ràng giúp NH đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu. Từ những lý do trên, cơ cấu tổ chức hoạt động của các NH có sự thay đổi, theo đó, NH phát triển theo mô hình khối, bao gồm hai khối chính là "Khối NHBL" - phục vụ đối tượng KH cá nhân và "Khối NH bán buôn" - phục vụ đối tượng KH tổ chức. Thuật ngữ "ngân hàng bán lẻ" xuất phát bởi từ gốc tiếng Anh "retail banking" được đưa vào sử dụng tại Việt Nam trong những năm đầu của thập kỷ 90. Mặc dù vậy khái niệm này không hàm ý về một lĩnh vực hoạt động mới của NH mà là những hoạt động của NH nhằm phục vụ cho đối tượng KH cá nhân (Retail banking is banking services for individual consumer).
Theo nghĩa đen trong việc cung cấp các hàng hoá dịch vụ bình thường, “bán lẻ” là bán trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng từng cái, từng ít một. Khác với bán buôn là bán cho người trung gian, cho nhà phân phối của hàng hoá đó. Vì vậy, có quan niệm cho rằng dịch vụ NHBL là những dịch vụ cung ứng những tiện ích cũng như tín dụng NH đến tận tay người tiêu dùng. 6 Theo WTO, dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của NH nơi khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các điểm giao dịch của NH để thực hiện các dịch vụ như như gửi tiền, vay tiền, thanh toán, kiểm tra tài khoản, dịch vụ thẻ.
Đối với các NHTM, dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần, mang lại nguồn thu ổn định và chất lượng cho các NH. Bên cạnh đó, nó mang lại cơ hội đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ phi ngân hàng, cơ hội bán chéo với cá nhân và doanh nghiệp nhỏ. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ châu Á – AIT, dịch vụ NHBL là những dịch vụ, sản phẩm mà NH cung ứng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh; hoặc khách hàng có thể trực tiếp tiếp cận với sản phẩm dịch vụ của ngân hàng thông qua các phương tiện công nghệ thông tin, điện tử viễn thông. Theo các chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam thì dịch vụ ngân hàng bán lẻ là những dịch vụ của ngân hàng hướng tới đối tượng khách hàng là các cá nhân và những doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Trong thực tế thì các NH trên thế giới cũng như các ngân hàng thương mại Việt Nam đã và đang thực hiện tái cấu trúc mô hình tổ chức hoạt động hướng theo hai đối tượng khách hàng chính là KH cá nhân và KH tổ chức. Từ đó việc nghiên cứu thị trường, thiết kế mã sản phẩm hay ban hành các văn bản chính sách, quy trình, quy chế, các sản phẩm dịch vụ, biểu phí, lãi suất… đều được thiết kế riêng cho từng đối tượng KH cá nhân và KH tổ chức. Vì vậy, trong phạm vi bài luận văn này, học viên cho rằng: “ Phát triển Dịch vụ NHBL của NHTM là phát triển các dịch vụ tài chính đa dạng và phong phú được NHTM cung cấp trực tiếp tới đối tượng KH cá nhân và hộ gia đình thông qua các kênh phân phối khác nhau nhằm thỏa mãn các nhu cầu liên quan đến quá trình sử dụng nguồn tài chính của các cá nhân và hộ gia đình trong xã hội dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại”. Tầm quan trọng phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ cho khách hàng cá nhân nước ngoài của các Ngân hàng thương mại Thứ nhất, dịch vụ NHBL cho khách hàng người nước ngoài phát triển giúp NHTM thu hút được nhiều KH, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế Khách hàng là nhân tố quyết định thành công của mỗi NH, mở rộng đối tượng KH là mục tiêu của bất cứ NH nào.
Phát triển dịch vụ NHBL, các NH sẽ thu hút được KH mới, giữ lại KH cũ từ đó nâng cao vị thế. Theo kết quả điều tra của các nhà nghiên cứu, một KH hài lòng với dịch vụ của NH mang đến ít nhất 15 KH mới cho NH. Như vậy, NH không tốn chi phí quảng cáo mà vẫn mở rộng được số lượng KH thông qua việc phục vụ tốt hơn nhóm KH cá nhân hiện có. Phát triển dịch vụ NHBL giúp NH khai thác các lợi thế về kinh nghiệm, trình độ, các mối quan hệ sẵn có để thu hút KH doanh nghiệp.
Các cá nhân người nước ngoài là những người đóng vai trò quyết định trong hoạt động của các doanh nghiệp nước ngoài, các tổ chức trong nền KT. Hoạt động bán lẻ tốt sẽ thu hút được những KH lớn như Tổng công ty, tổ chức phi chính phủ, các doanh nghiệp. Phát triển dịch vụ NHBL sẽ thúc đẩy NH cải tiến và đầu tư để nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa các dịch vụ, phát triển thêm dịch vụ mới nhằm thỏa mãn nhu cầu của nhóm KH này, từ đó nâng cao vị thế của NH ở trong nước đặc biệt là ở nước ngoài. - Thứ hai, dịch vụ NHBL cho khách hàng người nước ngoài phát triển tạo điều kiện cho NH tăng doanh thu và lợi nhuận Trong bối cảnh HNKTQT, Việt nam là điểm đến hấp dẫn cho khách hàng là người nước ngoài đến để học tập, kinh doanh và du lịch.khi thói quen dùng tiền mặt của khách hàng trong nước vẫn còn tồn tại thì việc sử dụng các tiện ích ngân hàng hiện đại của khách hàng nước ngoài là cần thiết, thường xuyên do đó Dịch vụ NHBL phát triển sẽ đẩy mạnh nguồn thu phí dịch vụ, giúp các ngân hàng gia tăng lợi nhuận ổn định.
Thông qua hoạt động bán lẻ, ngân hàng thu được phí dịch vụ chuyển tiền, phí thanh toán séc, phí bảo lãnh, phí dịch vụ thẻ, phí quản lý tài khoản, 8 phí sử dụng dịch vụ NH điện tử và các loại phí khác. Nguồn thu phí đóng góp phần không nhỏ vào doanh thu và lợi nhuận của NH. Đồng thời nguồn thu từ lãi cho vay và chênh lệch lãi suất từ hoạt động bán lẻ cũng ngày càng gia tăng trong hoạt động của các NH. - Thứ ba, dịch vụ NHBL cho khách hàng nước ngoài góp phần giúp NH phân tán rủi ro Kinh doanh NH là một lĩnh vực kinh doanh nhiều rủi ro nhất, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi nền KT thế giới luôn có nhiều biến động thì rủi ro mà các NH phải gánh chịu ngày càng gia tăng.
Xét trên giác độ tài chính và quản trị NH, dịch vụ NHBL phát triển sẽ tạo điều kiện cho NH phân tán rủi ro, tạo nguồn thu ổn định cho NH, là một bộ phận có xu hướng tăng trưởng nhanh của các NH trên thế giới trong những năm gần đây. Kinh nghiệm thực tế của các NH trong khu vực và trên thế giới cho thấy phát triển hoạt động NH hướng theo đối tượng KH đặc biệt là các hoạt động phục vụ KH cá nhân là một xu thế tất yếu, vì nó đảm bảo quản lý rủi ro hữu hiệu hơn, các dịch vụ được cung ứng một cách tốt nhất cho KH, công tác kinh doanh, thị trường sản phẩm mục tiêu sẽ có định hướng rõ ràng, giúp NH đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu.2 Nội dung chính sách phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ của các Ngân hàng thương mại 1. Chính sách phát triển các loại hình dịch vụ 1. Đẩy mạnh công tác Marketing -.
Xây dựng thương hiệu Thương hiệu là dấu hiệu (vô hình và hữu hình) đặc biệt để nhận biết một sản phẩm hay dịch vụ được sản xuất hay cung cấp bởi một cá nhân hay một tổ chức. Thương hiệu thể hiện ấn tượng của người tiêu dùng với chất lượng và xuất sứ của sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu đã khó nhưng để giữ được và phát triển thương hiệu đó thì cần có sự nhất quán và kiên định theo đuổi mục tiêu đã đặt ra. Để làm 9 được việc đó, các Ngân hàng thương mại cần xây dựng một chính sách Marketing đồng bộ, cụ thể và lâu dài.
- Xây dựng chính sách Marketing và xúc tiến thương mại Xây dựng chính sách marketing hiệu quả, tập trung nghiên cứu nhu cầu của thị trường, nhu cầu của từng phân khúc khách hàng, dự báo nhu cầu tiềm năng của thị trường trong tương lai. Thăm dò ý kiến khách hàng qua các hình thức trả lời bảng hỏi, tiếp xúc trực tiếp…, tìm hiểu nhu cầu nguyện vọng của khách để từ đó chỉnh sửa những điểm thiếu sót, phát triển các sản phẩm mới. Thiết kế các câu hỏi hợp lý để khách đánh giá về chất lượng dịch vụ như thái độ của nhân viên, sự giúp đỡ và quan tâm của nhân viên, thời gian xử lý giao dịch, kiến thức nghề nghiệp, các chỉ dẫn, báo giá, mẫu biểu, thủ tục…tổ chức các chiến dịch quảng bá rộng rãi qua các kênh truyền hình , báo viết, tạp chí, Internet, tài trợ cho các hoạt động nghệ thuật, giáo dục bảo vệ môi trường…v. Mở rộng mạng lưới kênh phân phối Bên cạnh việc đẩy mạnh công tác Marketing và phát triển thương hiệu thì các Ngân hàng phải có phương án phân phối sản phẩm của mình đến khách hàng thì tính hiệu quả của các chính sách mới phát huy hết tác dụng do đó đầu tư cho phân phối là rất cần thiết trong điều kiện kinh doanh hiện nay.
Nếu cứ chờ đợi khách hàng là đã thất bại, nên chủ động đến với khách hàng. Vì trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ như hiện nay nếu không có sản phẩm của Ngân hàng này thì khách hàng sẽ lựa chọn sản phẩm của Ngân hàng khác tương tự với điều kiện thuận tiện nhất. Hoàn thiện chính sách khách hàng Chính sách khách hàng cần được chú trọng xây dựng rõ ràng và có tính hiệu quả cao.