CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG PHÂN PHỐI DỊCH VỤ LOGISTICS HÀNG TLSX VÀ HÀNG TLTD I/ ĐẶC ĐIỂM THỊ TRƯỜNG HÀNG TLSX VÀ HÀNG TLTD 1. Đặc điểm thị trường hàng TLSX 1.1 Khái niệm về hàng TLSX Hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp ít nhiều đều cần đến các tư liệu vật chất khác nhau như vật liệu, nhiên liệu, máy móc, thiết bị… Vì vậy, hàng tư liệu sản xuất được định nghĩa là: Tư liệu sản xuất là điều kiện vật chất cần thiết để tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp.2 Đặc điểm thị trường hàng TLSX 1.1 Đối với thị trường kinh doanh hàng công nghiệp là TLSX 1.1 Thị trường tiêu thụ TLSX dựa vào sản xuất và phục vụ sản xuất. Để thành công trên thương trường, đòi hỏi bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng phải thực hiện công tác nghiên cứu thăm dò và xâm nhập thị trường của doanh nghiệp nhằm mục tiêu nhận biết và đánh giá khái quát khả năng xâm nhập và tiềm năng của thị trường để định hướng quyết định lựa chọn thị trường tiềm năng và chiến lược tiêu thụ của doanh nghiệp. Đối với hàng TLSX, các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng này phải tìm nguồn cung cấp hàng có uy tín, đảm bào chất lượng để có thể thoả mãn những khách hàng là những doanh nghiệp khó tính nhất.
Bên cạnh đó, trong điều kiện nền kinh tế thị trường, đặc biệt trong điều kiện ngày càng phát triển thì nhu cầu tiêu dùng hàng TLSX giữa các doanh nghiệp sản xuất ngày càng tăng cao. Vì vậy các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng TLSX phải tìm hiểu nhu cầu tiêu dùng của các doanh nghiệp này để cung cấp hàng TLSX đúng yêu cầu, đầy đủ về số lượng, đảm bảo chất Đề án môn học Kinh tế Thương mại -3- Lê Thị Thùy Dung , Lớp TM49B Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Thương Mại và KT Quốc Tế lượng, hợp lý, đúng thời gian và địa điểm yêu cầu. Từ đó doanh nghiệp có thể nâng cao vị thế của mình trên thị trường cạnh tran với các đối thủ.2 Người mua chủ yếu là các đơn vị công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, thăm dò địa chất. Như chúng ta đã biết hàng TLSX (hay vật tư kỹ thuật) gồm nhiều thứ, nhiều loại, từ những thứ có tính năng kỹ thuật cao, đến những thứ, những loại thông thường, từ những thứ có khối lượng và trọng lượng lớn đến những thứ nhỏ nhẹ kích thước nhỏ bé, từ những thứ đắt tiền đến những thứ rẻ tiền… Chúng ta có thể liệt kê những mặt hàng TLSX bao gồm: - Nguyên liệu - Vật liệu - Điện lực - Bán thành phẩm, chi tiết bộ phận máy - Thiết bị động cơ - Thiết bị chuyền dẫn năng lượng - Thiết bị sản xuất - Thiết bị vận chuyển và chứa đựng đối tượng lao động - Hệ thống thiết bị, máy móc điểu khiển - Công cụ, khí cụ, và dụng cụ dùng vào sản xuất - Các loại đồ dùng trong nhà xưởng - Các loại phụ tùng máy Do hàng TLSX là những vật có chức năng làm TLSX, đang trong quá trình vận động từ sản xuất đến tiêu dùng sản xuất, chưa bước vào tiêu dùng sản xuất trực tiếp.
Chính vì vậy các doanh nghiệp công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, thăm dò địa chất sẽ là các doanh nghiệp chủ yếu mua hàng TLSX. Các mặt hàng này là yếu tố không thể thiếu trong hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp sản xuất nói trên. Đề án môn học Kinh tế Thương mại -4- Lê Thị Thùy Dung , Lớp TM49B Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Thương Mại và KT Quốc Tế 1.3 Người mua mỗi lần mua khá nhiều Do người tiêu dùng các mặt hàng TLSX chủ yếu là các đơn vị công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, thăm dò địa chất nên để đảm bảo đúng chất lượng cho doanh nghiệp hoạt động cũng như phù hợp với quy mô của doanh nghiệp, các đơn vị này thường mua với số lượng lớn. Ví dụ như: Tập đoàn Tân Tạo (ITACO) xây dựng trung tâm nhiệt điện Kiên Lương tại tỉnh Kiên Giang với vốn đầu tư 6,7 tỷ USD năm 2209 và dự kiến mỗi năm nhà máy nhiệt điện này dự kiến sẽ tiêu thụ khoảng 10-11 triệu tấn than.
Hay như trong lĩnh vực phôi thép, các công ty thường mua với sản lượng rất lớn, điều đo được biểu hiện ở bảng sau: 4 tháng đầu năm 2009 Tên doanh nghiệp (Tấn) Cty Cp XNK máy & phụ tùng 64.695 Cty TNHH thép Vinakyoei 64.621 Cty SX thép Úc SSE 60.298 Cty LD SX thép VINAUSTEEL 59.853 Cty CP tập đoàn Hoà Phát 40.607 Cty thép Pomina 31.330 Cty CP thép Việt- Ý 30.832 Cty thép Tây Đô 10.764 Cty CP cơ khí Vĩnh Phúc 9.806 Không chỉ để phục vụ cho sản xuất mà các đơn vị này còn dành một phần cho công tác dự trữ để đảm bảo cho mọi hoạt động của doanh nghiệp diễn ra liên tục và bình thường. Đề án môn học Kinh tế Thương mại -5- Lê Thị Thùy Dung , Lớp TM49B Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Thương Mại và KT Quốc Tế 1.4 Người mua biết nhiều về tính năng và giá trị sử dụng của các mặt hàng khác nhau,có nhu cầu khá cao đối với quy cách và nơi sản xuất hàng hoá. Để đạt được mục đích kinh doanh của mình thì trong lĩnh vực mua sắm vật tư, doanh nghiệp cũng phải hiểu được những vấn đề liên quan đến các mặt hàng mà doanh nghiệp cần mua. Ở đây, các đơn vị kinh doanh cầ phải xác định rõ: - Cần mua cái gì? - Chất lượng ra sao? - Số lượng bao nhiêu? - Mua lúc nào? - Mua ở đâu? Trước khi tiến hành mua một loại mặt hàng nào đó, người mua phải hiểu được các tính năng và giá trị sử dụng của các mặt hàng.
Để thông qua đó có thể lựa chọn được mặt hàng tốt nhất, phù hợp nhất với nhu cầu sử dụng của đơn vị mình. Như phân tích ở trên, người mua chủ yếu là các đơn vị công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải, thăm dò địa chất, chính vì vậy nhu cầu đối với các mặt hàng đặc thù này là khá cao. Những đơn vị này thường là các tổ chức lớn, sản xuất có thể phục vụ một lượng lớn khách hàng từ các tổ chức lớn đến các cá nhân, là người tiêu dùng cuối cùng. Vì vậy, chất lượng hàng TLSX phải đảm bảo, các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này nên mua những sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, có uy tín trên thị trường, hàng hoá đảm bảo chất lượng, và trên hết là phù hợp với nhu cầu của chính các đơn vị đó.5 Kinh doanh tư liệu sản xuất cần đồng bộ, ngoài việc cung cấp thiết bị chính còn cần đầy đủ phụ tùng linh kiện Đối với các doanh nghiệp sử dụng hàng TLSX và sản xuất thì nguyên vật liệu, vật tư sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng hợp lí và tiết kiệm nguyên vật liệu và do đó ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp.
Nguyên vật liệu được đảm bảo đầy đủ, đồng bộ, đúng chất lượng là điều kiện quyết định khả năng tái sản xuất mở rộng. Từ nhu cầu của các doanh nghiệp sản Đề án môn học Kinh tế Thương mại -6- Lê Thị Thùy Dung , Lớp TM49B Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Thương Mại và KT Quốc Tế xuất đòi hỏi các doanh nghiệp kinh doanh TLSX cần đồng bộ, đầy đủ, kịp thời. Điều này là điều kiện tiền đề cho sự liên tục của quá trình sản xuất, cho sự nhịp nhàng đều đặn của quá trình sản xuất. Một doanh nghiệp kinh doanh hàng TLSX thành công là phải đảm bảo tốt vật tư cho các doanh nghiệp sản xuất đáp ứng các yêu cầu về số lượng, đúng về quy cách , chủng loại, kịp về thời gian và đồng bộ.
Đồng thời, đi đôi với công tác này thì việc kinh doanh TLSX cần cung cấp đủ phụ tùng linh kiện. Ví dụ: Các hãng bán máy tính xách tay như FPT, Trần Anh, Viễn thông A…ngoài việc cung cấp các loại máy tính chất lượng của các hãng nổi tiếng như Toshiba, Dell, Hp,… thì các doanh nghiệp này nên tổ chức cung cấp các phụ kiện kèm theo để hỗ trợ các sản phẩm như là quạt làm mát, khoá máy tính… Điều này ảnh hưởng đến năng suất của doanh nghiệp, đến chất lượng sản phẩm, đến việc sử dụng hợp lý và tiết kiệm vật tư, đến tình hình tài chính của doanh nghiệp, đến hiệu quả sản xuất kinh doanh và sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp sản xuất. Đồng thời, điều này cũng tạo nên uy tín cho doanh nghiệp kinh doanh hàng TLSX, điều này thu hút được nhiều khách hàng đến mua hàng hơn.6 Nhiều mặt hàng thuộc nhóm này còn phụ thuộc vào nhập khẩu từ nước ngoài. Theo thống kê, kim ngạch nhập khẩu ba năm 2007-2009 của Việt Nam đạt trên 211 tỷ USD, bình quân mỗi năm nhập khẩu 70,33 tỷ USD.
Trong đó, kim ngạch nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhập khẩu 73,2 tỷ USD, chiếm 34,7% tổng kim ngạch nhập khẩu; kim ngạch nhập khẩu của các doanh nghiệp 100% vốn trong nước đạt 138,7 tỷ USD, chiếm 65,3% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước. Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là máy móc, thiết bị và nguyên, nhiên vật liệu chiếm tỷ trọng trên 90% tổng kim ngạch nhập khẩu, riêng nhập khẩu hàng hoá phục vụ cho tiêu dùng cá nhân chiếm tỷ trọng nhỏ, tỷ lệ tương ứng năm các năm được thể hiện như sau: Năm Tỷ trọng nhập khẩu hàng Tỷ trọng nhập khẩu Đề án môn học Kinh tế Thương mại -7- Lê Thị Thùy Dung , Lớp TM49B Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Khoa Thương Mại và KT Quốc Tế TLSX hàng TLTD 2001-2005 93,2% 6,8% 2006 93,6% 6,4% 2007 92,5% 7,5% 2008 93% 7,0% 2009 92,4% 7,6% Tình hình thực hiện các chỉ tiêu về nhập khẩu hàng hoá qua các năm 2006-2009 Dự Dự UTH kiến Ước kế hoạch kiến 2009/ 2010/ Đơn vị TH 2006 2007 2008 2009 KH TH200 UTH2 STT tính 2009 2010 8 (%) 009 (%) 1 Tổng kim ngạch nhập tỷ USD 44.6 109 khẩu Tốc độ tăng % 22.2 Trong đó: DN có vốn Tỷ USD 16.7 ĐTNN 2 Chia ra - máy móc,thiết bị và Tỷ USD 11.3 phụ tùng % so với nhập khẩu % 24.2 - Nguyên, nhiên vật Tỷ USD 30.9 liệu % so với nhập khẩu % 67.2 -Hàng tiêu dùng Tỷ USD 3.8 3 Mặt hàng chủ yếu -Máy móc, thiết bị, Tỷ USD 6.7 dụng cụ, phụ tùng -Xăng dầu Triêu 11.9 tấn -Thép thành phẩm Triệu 3.0 tấn - Phôi thép Triệu 2.