Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại Công Ty Chứng Khoán MB

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp tài chính phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính tại công ty chứng khoán mb, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho

• Tác giả: Vũ Linh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Phương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh chứng khoán
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại Công Ty Chứng Khoán MB
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH
• 1.1. Tổng quan về công ty chứng khoán
• 1.1.1. Khái quát về công ty chứng khoán
• 1.1.2. Vai trò của công ty chứng khoán
• 1.1.3. Các nghiệp vụ cơ bản của công ty chứng khoán
• 1.1.4. Các dịch vụ hỗ trợ tài chính trong giao dịch chứng khoán
• 1.1.5. Phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính trong giao dịch chứng khoán
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN MB (MBS)
• 2.1. Giới thiệu chung về công ty chứng khoán MB
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức nhân sự
• 2.1.3. Ngành nghề và địa bàn kinh doanh
• 2.1.4. Các sản phẩm dịch vụ
• 2.1.5. Kết quả hoạt động kinh doanh của MBS
• 2.2. Thực trạng phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại MBS
• 2.2.1. Chỉ tiêu định lượng
• 2.2.2. Chỉ tiêu định tính
• 2.2.3. Đánh giá thực trạng
• 2.2.4. Kết quả đạt được
• 2.2.5. Tồn tại và nguyên nhân
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN MB
• 3.1. Định hướng phát triển TTCK Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020
• 3.1.1. Quan điểm phát triển
• 3.1.2. Định hướng phát triển của MBS
• 3.1.3. Định hướng hoạt động năm 2013
• 3.1.4. Chiến lược phát triển trung và dài hạn
• 3.2. Giải pháp phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính tại MBS
• 3.2.1. Xây dựng chiến lược kinh doanh, phát triển mảng dịch vụ hỗ trợ tài chính
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện dịch vụ
• 3.2.3. Nâng cao tiềm lực tài chính của công ty
• 3.2.4. Đẩy mạnh hoạt động marketing thu hút khách hàng
• 3.2.5. Mở rộng mạng lưới hoạt động
• 3.2.6. Đẩy mạnh công tác quản lý rủi ro
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với UBCKNN
• 3.3.3. Kiến nghị với ban giám đốc công ty
• 3.3.4. Kiến nghị với nhà đầu tư
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại MBS

Công ty chứng khoán MB (MBS) đã xác định việc phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính là một yếu tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, và MBS cần phải nắm bắt cơ hội này để nâng cao vị thế cạnh tranh. Việc cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng không chỉ giúp thu hút khách hàng mà còn gia tăng doanh thu cho công ty.

1.1. Khái Niệm Về Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính

Dịch vụ hỗ trợ tài chính bao gồm các hoạt động như cho vay ký quỹ, cầm cố chứng khoán và bảo lãnh thanh toán. Những dịch vụ này giúp nhà đầu tư có thêm nguồn lực để thực hiện giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư.

1.2. Vai Trò Của Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính

Các dịch vụ tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra tính thanh khoản cho thị trường. Chúng giúp nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận vốn và thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng và hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại MBS

Mặc dù có nhiều cơ hội, MBS cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính. Cạnh tranh từ các công ty chứng khoán khác ngày càng gia tăng, đòi hỏi MBS phải cải thiện chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa quy trình làm việc.

2.1. Cạnh Tranh Khốc Liệt Từ Thị Trường

Sự gia tăng số lượng công ty chứng khoán đã tạo ra áp lực lớn lên MBS. Để tồn tại và phát triển, công ty cần phải có những chiến lược marketing hiệu quả và cải tiến dịch vụ.

2.2. Khó Khăn Trong Quản Lý Rủi Ro

Quản lý rủi ro là một thách thức lớn trong việc cung cấp dịch vụ tài chính. MBS cần phải xây dựng các quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ để bảo vệ lợi ích của cả công ty và nhà đầu tư.

III. Phương Pháp Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại MBS

Để phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính, MBS cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ và đào tạo nhân lực là rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ

MBS cần cải thiện quy trình phục vụ khách hàng, từ tư vấn đến thực hiện giao dịch. Điều này sẽ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng và giữ chân họ lâu dài.

3.2. Đào Tạo Nhân Lực Chuyên Nghiệp

Đào tạo nhân viên là một yếu tố then chốt trong việc phát triển dịch vụ tài chính. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để tư vấn và phục vụ khách hàng một cách tốt nhất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại MBS

Các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại MBS đã được áp dụng thành công trong thực tiễn. Những dịch vụ như cho vay ký quỹ và cầm cố chứng khoán đã giúp nhiều nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận của họ.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Dịch Vụ Ký Quỹ

Dịch vụ ký quỹ đã giúp nhiều nhà đầu tư tăng cường khả năng đầu tư mà không cần phải có đủ vốn ban đầu. Điều này đã tạo ra sự gia tăng đáng kể trong số lượng giao dịch.

4.2. Tác Động Tích Cực Đến Thị Trường

Sự phát triển của các dịch vụ tài chính không chỉ mang lại lợi ích cho MBS mà còn góp phần làm tăng tính thanh khoản và sự ổn định của thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết Luận Về Phát Triển Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính Tại MBS

Phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại MBS là một bước đi cần thiết để nâng cao vị thế cạnh tranh. Công ty cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tương Lai Của Dịch Vụ Hỗ Trợ Tài Chính

Với sự phát triển không ngừng của thị trường chứng khoán, các dịch vụ tài chính sẽ ngày càng trở nên quan trọng. MBS cần có kế hoạch dài hạn để phát triển bền vững.

5.2. Đề Xuất Chiến Lược Phát Triển

MBS nên xem xét việc mở rộng các dịch vụ mới và cải thiện các dịch vụ hiện tại để thu hút thêm khách hàng và gia tăng doanh thu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào vận hành từ ngày 27/08/2000. Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ với đỉnh điểm chỉ số VN-Index đạt mức 1.170 điểm vào năm 2007, thị trường bước vào chu kỳ biến động phức tạp dưới tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và các khó khăn vĩ mô trong nước. Giai đoạn 2011–2012 chứng kiến áp lực lạm phát tăng cao (chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm 2011 tăng 18,13% so với năm 2010), tăng trưởng tín dụng sụt giảm, nợ xấu gia tăng và thanh khoản thị trường thu hẹp. Bối cảnh đó thúc đẩy sự cạnh tranh gay gắt giữa các công ty chứng khoán, buộc các định chế tài chính này không chỉ dừng lại ở các nghiệp vụ truyền thống như môi giới, tự doanh hay bảo lãnh phát hành, mà phải tập trung phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu đòn bẩy vốn của nhà đầu tư, duy trì thanh khoản và tối ưu hóa nguồn thu.

Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS) xác định mảng dịch vụ hỗ trợ tài chính là công cụ thúc đẩy hoạt động môi giới và đóng góp tỷ trọng lớn vào cơ cấu doanh thu. Tuy nhiên, việc mở rộng dịch vụ này trong điều kiện thị trường sụt giảm cũng làm phát sinh nhiều rủi ro thanh toán và nợ quá hạn. Nhằm giải quyết các vấn đề trên, đề tài khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công ty chứng khoán và các dịch vụ hỗ trợ tài chính cho nhà đầu tư trong giao dịch chứng khoán.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB giai đoạn 2008–2012 qua các chỉ tiêu định lượng và định tính, chỉ rõ kết quả đạt được, các tồn tại và nguyên nhân.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm tiếp tục phát triển mảng dịch vụ hỗ trợ tài chính tại MBS phù hợp với định hướng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các dịch vụ hỗ trợ tài chính cho nhà đầu tư trong giao dịch chứng khoán và hoạt động phát triển các dịch vụ này. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB. Phạm vi nghiên cứu về thời gian phân tích số liệu thực trạng từ năm 2008 đến năm 2012, đề xuất giải pháp cho năm 2013 và định hướng đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng khung lý thuyết và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành chứng khoán:

• Khái niệm về công ty chứng khoán theo Giáo trình "Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán" của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Quyết định số 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 của Bộ Tài chính.
• Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động giao dịch ký quỹ theo Thông tư số 74/2011/TT-BTC ngày 01/06/2011 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn giao dịch chứng khoán.
• Khung lý thuyết về các công cụ hỗ trợ tài chính bao gồm: Giao dịch ký quỹ (Margin Trading), Cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán, Cầm cố chứng khoán, Hợp đồng mua bán lại (Repo chứng khoán), Bảo lãnh thanh toán tiền mua chứng khoán, Hợp đồng hợp tác đầu tư chứng khoán.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính được xây dựng trên hai nhóm: nhóm chỉ tiêu định lượng (số lượng sản phẩm, quy mô mạng lưới khách hàng, giá trị giao dịch và giá trị hợp đồng, doanh thu từ dịch vụ hỗ trợ tài chính, thị phần môi giới, mức độ an toàn qua dư nợ và nợ quá hạn/khó đòi) và nhóm chỉ tiêu định tính (mức độ hài lòng của khách hàng về dịch vụ, mức phí, thái độ phục vụ của nhân viên).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích - thống kê mô tả nhằm tổng hợp dữ liệu từ các báo cáo nghiệp vụ.
• Phương pháp so sánh và phương pháp biểu đồ nhằm làm rõ biến động qua chuỗi thời gian 5 năm (2008–2012).
• Phương pháp khảo sát thực tế thông qua việc phát phiếu điều tra trực tiếp cho các nhà đầu tư thực hiện giao dịch tại MBS nhằm lượng hóa các chỉ tiêu định tính.

Nguồn dữ liệu của khóa luận thu thập từ Báo cáo tài chính, Báo cáo thường niên của MBS giai đoạn 2008–2012, Báo cáo tổng hợp số liệu của các phòng giao dịch MBS, cùng dữ liệu thống kê thị trường từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính

Chương 1 hệ thống hóa vị trí, vai trò của công ty chứng khoán với tư cách là định chế tài chính trung gian kết nối cung - cầu vốn, góp phần điều tiết, bình ổn thị trường và cung cấp dịch vụ giao dịch. Tác giả phân tích bốn nghiệp vụ cơ bản: môi giới chứng khoán, tự doanh, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn tài chính và đầu tư chứng khoán.

Nội dung trọng tâm của chương tập trung làm rõ bản chất kinh tế và quy trình nghiệp vụ của từng dịch vụ hỗ trợ tài chính:

• Giao dịch ký quỹ (Margin Trading): Khách hàng sử dụng hạn mức tín dụng do công ty chứng khoán cấp để mua cổ phiếu, đảm bảo bằng tiền ứng trước hoặc cổ phiếu mua; tỷ lệ cho vay thông thường 50–70% hoặc tỷ lệ ký quỹ ban đầu 30–50%, kỳ hạn hợp đồng 3 tháng.
• Cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán: Dịch vụ ứng vốn giải quyết khoảng cách chu kỳ thanh toán bù trừ T+3.
• Cầm cố chứng khoán: Hợp đồng tín dụng giữa tổ chức tín dụng và nhà đầu tư với tài sản bảo đảm là chứng khoán có thanh khoản, hạn mức cho vay từ 30% đến 50% thị giá.
• Repo chứng khoán: Giao dịch bán chứng khoán kèm cam kết mua lại theo kỳ hạn (3 tháng, 6 tháng, 1 năm) với công thức định giá mua lại: Giá mua lại = Giá bán lần 1 * [1 + (Lãi suất repo / 365) * Số ngày]. Mức định giá mua vào thông thường bằng khoảng 50% giá thị trường đối với cổ phiếu.
• Bảo lãnh thanh toán tiền mua chứng khoán: Thực hiện qua hai cơ chế hạn mức động (biến đổi theo danh mục chấp thuận) và hạn mức tĩnh (thẩm định định kỳ theo tín nhiệm cá nhân hoặc tài sản bổ sung).
• Hợp đồng hợp tác đầu tư chứng khoán: Hình thức công ty chứng khoán cung ứng vốn để cùng khách hàng đầu tư theo danh mục tiêu chí tuyển chọn, trong đó công ty chứng khoán không chịu rủi ro lỗ đối với khoản đầu tư.

Chương này cũng xác định phát triển dịch vụ hỗ trợ tài chính là quá trình mở rộng mạng lưới khách hàng, gia tăng số lượng sản phẩm, nâng cao chất lượng tiện ích và duy trì tính an toàn của dòng vốn vay. Sự phát triển này chịu sự chi phối của các nhân tố khách quan (chu kỳ kinh tế, thị trường chứng khoán, khung pháp lý, mặt bằng lãi suất tiền gửi, kiến thức nhà đầu tư) và nhân tố chủ quan (chiến lược công ty, chất lượng nhân lực, tiềm lực tài chính, nền tảng công nghệ).

Chương 2: Thực trạng phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại Công ty Chứng khoán MB

Chương 2 trình bày quá trình phát triển của MBS từ khi thành lập tháng 5/2000 (tiền thân là Công ty Cổ phần Chứng khoán Thăng Long - TLS) với vốn điều lệ ban đầu 9 tỷ đồng. Qua các lần tăng vốn (lên 43 tỷ đồng năm 2003, 120 tỷ đồng năm 2006, 300 tỷ đồng năm 2007, 420 tỷ đồng năm 2008, 800 tỷ đồng năm 2009), công ty đạt mức vốn điều lệ 1.200 tỷ đồng vào năm 2010 và chính thức đổi tên thành MBS vào năm 2012. Đến ngày 31/12/2012, MBS có 278 cán bộ nhân viên, mạng lưới gồm 1 trụ sở chính, 3 chi nhánh và 6 phòng giao dịch tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Chỉ tiêu tài chính	2008	2009	2010	2011	2012
Doanh thu HĐKD (Triệu đồng)	346.476	676.883	1.312.446	692.144	394.385
Lợi nhuận sau thuế (Triệu đồng)	373	97.472	44.475	-592.836	11.872

Về sản phẩm, từ năm 2011, bên cạnh hợp đồng hợp tác kinh doanh chứng khoán niêm yết (BCC+) và hợp đồng ký quỹ truyền thống, MBS đã triển khai sản phẩm tài khoản ký quỹ theo Thông tư 74/2011/TT-BTC và sản phẩm sức mua ứng trước (SMUT):

• Hợp tác kinh doanh chứng khoán niêm yết (BCC+): Hợp tác giữa MBS và VVF (Công ty Cổ phần Tài chính Vinaconex - Viettel), lãi suất 15,8%/năm, không yêu cầu tiền ký quỹ ban đầu, danh mục 160 mã (tỷ lệ hợp tác 10–60%), kỳ hạn 3 tháng không gia hạn. Các ngưỡng kiểm soát: tỷ lệ K cảnh báo 45%, tỷ lệ K duy trì 40% (bổ sung tài sản trong 3 ngày làm việc), tỷ lệ K giải chấp (Force sell - FS) tự động 35%.
• Ký quỹ (Margin): MBS tự cấp vốn, lãi suất 15%/năm, yêu cầu ký quỹ ban đầu 10 triệu đồng, danh mục trên 100 mã (tỷ lệ giải ngân 10–50%), kỳ hạn 3 tháng không gia hạn, áp dụng các ngưỡng K cảnh báo (45%), K duy trì (40%), K FS (35%).
• Margin+: Hợp tác giữa MBS và MB TLO, lãi suất thả nổi, không yêu cầu ký quỹ ban đầu, danh mục hơn 140 mã (tỷ lệ 10–60%), yêu cầu khách hàng không có nợ nhóm 2 đến nhóm 5 trong 12 tháng tại các tổ chức tín dụng.
• Sức mua ứng trước (SMUT): Tự động cấp sức mua dựa trên số dư tiền bán chứng khoán chưa về trong chu kỳ 3 ngày giao dịch (T, T+1, T+2), tự động thu phí sử dụng dịch vụ trên số tiền bội chi tiền mặt thực tế vào ngày thanh toán.

Chỉ tiêu tài khoản và hợp đồng	2008	2009	2010	2011	2012
Số lượng tài khoản tại MBS	14.140	25.494	43.288	48.742	55.000
Tốc độ tăng trưởng số tài khoản	-	80,3%	69,8%	12,6%	7,1%
Số lượng HĐ hợp tác đầu tư (HTĐT)	50.799	129.283	269.814	252.276	269.632
Tốc độ tăng trưởng số HĐ HTĐT	-	154,5%	108,7%	-6,5%	14,8%
Tỷ lệ HĐ HTĐT / Số lượng tài khoản (Lần)	3,4	4,8	5,9	4,9	4,9
Số lượng HĐ mở tài khoản ký quỹ	-	-	-	7.143	27.263

Chỉ tiêu giao dịch và doanh thu HTTC	2008	2009	2010	2011	2012
Tổng giá trị giao dịch (Tỷ đồng)	24.882	107.515	130.093	30.051	109.656
Giá trị HĐ HTĐT (Tỷ đồng)	2.173	12.520	31.913	6.414	26.220
Tỷ lệ Giá trị HĐ HTĐT / Tổng GTGD	9,36%	12,48%	26,28%	22,89%	25,64%
Giá trị bình quân 1 HĐ (Triệu đồng)	45,9	103,9	126,9	27,3	104,5
Doanh thu dịch vụ hỗ trợ tài chính (Triệu đồng)	223.914	231.079	728.361	490.187	239.199
Tỷ trọng đóng góp vào tổng doanh thu	64,5%	34,1%	55,4%	70,7%	60,6%
Doanh thu bình quân 1 HĐ (Triệu đồng)	4,40	1,78	2,69	1,94	0,89

Thị phần môi giới MBS qua các năm	2008	2009	2010	2011	2012
Thị phần tại HSX	4,85%	9,13%	10,04%	5,46%	3,81%
Thị phần tại HNX	4,64%	8,45%	11,90%	6,57%	4,81%

| Dư nợ và chất lượng nợ HTTC (Tỷ đồng) | 2010 | 2011 | 2012 | | :--- | :---: | :---: | | Dư nợ các thỏa thuận hỗ trợ tài chính | 2.413,6 | 719,3 | 397,7 | | Dư nợ quá hạn | 0 | 122,5 | 94,0 | | Dư nợ khó đòi | 13,9 | 0 | 0 | | Tỷ lệ (Quá hạn + Khó đòi) / Tổng dư nợ | 0,58% | 17,03% | 23,64% | | Dự phòng đã trích lập | 13,9 | 57,6 | 48,5 |

Đánh giá thực trạng:

• Kết quả đạt được: Doanh thu mảng hỗ trợ tài chính duy trì vị trí trụ cột, chiếm tỷ trọng từ 34,1% đến 70,7% tổng doanh thu MBS giai đoạn 2008–2012. Quy mô hợp đồng hỗ trợ tài chính tăng trưởng liên tục, đạt 269.632 hợp đồng năm 2012. Công ty đã chủ động đổi mới danh mục sản phẩm, chuyển đổi nhanh sang tài khoản ký quỹ theo Thông tư 74/2011/TT-BTC và triển khai công cụ SMUT giải tỏa vốn tức thì cho khách hàng.
• Tồn tại và nguyên nhân: Thị phần môi giới sụt giảm mạnh sau khi giữ vị trí số 1 ở cả hai sàn năm 2009–2010, đến năm 2012 tụt xuống vị trí thứ 5 tại HNX (4,81%) và thứ 7 tại HSX (3,81%). Quản lý rủi ro tín dụng xuất hiện điểm yếu nghiêm trọng khi tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ hỗ trợ tài chính tăng vọt từ 0,58% năm 2010 lên 17,03% năm 2011 và đạt 23,64% năm 2012. Doanh thu bình quân trên một hợp đồng giảm từ 4,4 triệu đồng (2008) xuống còn 0,89 triệu đồng (2012). Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ suy thoái chung của thị trường chứng khoán, việc nới lỏng tiêu chuẩn kiểm soát tài sản đảm bảo khi thị trường lao dốc, chi phí vốn kinh doanh tăng cao và chính sách tái cấu trúc thu hẹp đòn bẩy của ban lãnh đạo trong năm 2012.

Chương 3: Giải pháp phát triển các dịch vụ hỗ trợ tài chính tại Công ty Chứng khoán MB

Chương 3 trình bày định hướng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011–2020 và kế hoạch tài chính năm 2013 của MBS, hướng tới tái cơ cấu hoạt động và củng cố chất lượng tăng trưởng. Tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp tại công ty:

1. Xây dựng chiến lược kinh doanh dịch vụ hỗ trợ tài chính: Phân khúc khách hàng mục tiêu, thiết lập hạn mức tín dụng theo từng giai đoạn thị trường, đa dạng hóa gói sản phẩm đòn bẩy gắn với mức độ chấp nhận rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư.
2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo nghiệp vụ phân tích và quản trị rủi ro margin cho môi giới, nâng cao đạo đức nghề nghiệp nhằm hạn chế rủi ro tác nghiệp và tư vấn sai lệch.
3. Nâng cao tiềm lực tài chính: Tận dụng vị thế thành viên của Tập đoàn MB để tối ưu hóa nguồn vốn tài trợ chi phí thấp từ MB Bank, đa dạng hóa đối tác liên kết vốn (như mô hình hợp tác với VVF).
4. Đẩy mạnh hoạt động marketing: Tăng cường truyền thông về tính năng của sản phẩm mới (SMUT, Margin+), minh bạch hóa cơ chế tính phí và lãi suất để thu hút nhà đầu tư giao dịch chủ động.
5. Mở rộng và tối ưu hóa mạng lưới hoạt động: Nâng cấp các phòng giao dịch tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, mở rộng tệp khách hàng tổ chức nhằm cân bằng tỷ trọng khách hàng cá nhân.
6. Đẩy mạnh công tác quản lý rủi ro: Chuẩn hóa hệ thống cảnh báo và xử lý tự động theo các ngưỡng tỷ lệ K (45% cảnh báo, 40% gọi bổ sung tài sản trong 3 ngày, 35% kích hoạt bán giải chấp tự động); rà soát danh mục chứng khoán được phép ký quỹ định kỳ, trích lập dự phòng rủi ro tín dụng đầy đủ.

Các kiến nghị vĩ mô và phối hợp:

• Với Chính phủ và Bộ Tài chính: Giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp lý cho thị trường chứng khoán.
• Với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Hướng dẫn cụ thể hơn quy chế giao dịch ký quỹ, mở rộng biên độ danh mục cổ phiếu đủ điều kiện giao dịch ký quỹ và từng bước nghiên cứu cơ chế cho phép các nghiệp vụ phái sinh, bán khống.
• Với Ban Giám đốc MBS: Đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin giao dịch trực tuyến (Stock24, Contact24), giám sát chặt chẽ kỷ luật giải chấp tài sản bảo đảm.
• Với nhà đầu tư: Chủ động trang bị kiến thức phân tích thị trường, tuân thủ nguyên tắc quản lý vốn và kỷ luật cắt lỗ khi sử dụng đòn bẩy tài chính.

Kết quả và đóng góp

• Tổng hợp chuỗi số liệu tài chính và hoạt động nghiệp vụ 5 năm (2008–2012) tại MBS, phản ánh trung thực thực trạng dịch vụ hỗ trợ tài chính qua các giai đoạn thị trường tăng trưởng, suy thoái và tái cấu trúc.
• Phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ và các tham số kỹ thuật của 4 gói dịch vụ tài chính thực tế tại MBS (BCC+, Margin, Margin+, SMUT), đặc biệt là cơ chế vận hành của sản phẩm sức mua ứng trước (SMUT) và hệ thống kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn (ngưỡng K: 45% - 40% - 35%).
• Đóng góp thực tiễn của khóa luận thể hiện ở việc đánh giá khách quan mặt trái của việc tăng trưởng nóng đòn bẩy tài chính: dù doanh thu mảng hỗ trợ tài chính đóng góp trên 60% tổng doanh thu trong các năm 2011–2012, tỷ lệ nợ quá hạn đã tăng lên mức 23,64% trên tổng dư nợ năm 2012. Khóa luận là công trình nghiên cứu sớm ở cấp độ sinh viên bám sát Thông tư 74/2011/TT-BTC, đề xuất hệ thống giải pháp gắn kết giữa phát triển doanh số và siết chặt kiểm soát rủi ro tín dụng tại công ty chứng khoán.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có giới hạn về phạm vi số liệu thực trạng dừng lại ở thời điểm cuối năm 2012, chưa phản ánh được kết quả tái cấu trúc toàn diện của MBS trong giai đoạn thị trường hồi phục sau năm 2013. Mẫu điều tra khảo sát định tính chủ yếu thực hiện trực tiếp tại các sàn giao dịch của MBS, chưa bao quát được nhóm khách hàng giao dịch hoàn toàn qua các kênh trực tuyến từ xa. Hướng mở rộng của đề tài là tiếp tục theo dõi hiệu quả xử lý nợ quá hạn trong các năm tiếp theo và nghiên cứu tác động của các sản phẩm tài chính bậc cao (chứng khoán phái sinh, sản phẩm phòng vệ giá) đối với hoạt động hỗ trợ vốn của công ty chứng khoán.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên các chuyên ngành Kinh doanh Chứng khoán, Tài chính - Ngân hàng, Thị trường tài chính; đồng thời hỗ trợ các chuyên viên phân tích nghiệp vụ tại các công ty chứng khoán trong việc nghiên cứu mô hình sản phẩm tài chính đòn bẩy. Nội dung đáng tham khảo nhất là Chương 2 với bảng tổng hợp dữ liệu chi tiết về dư nợ, cơ cấu doanh thu nghiệp vụ hỗ trợ tài chính, thị phần môi giới và các tham số quản lý tài sản bảo đảm (K cảnh báo, K duy trì, K giải chấp).

Câu hỏi thường gặp

Các gói dịch vụ hỗ trợ tài chính chủ yếu được MBS cung ứng trong giai đoạn 2011–2012 là gì?
MBS cung ứng 4 sản phẩm chính: Hợp tác kinh doanh chứng khoán niêm yết (BCC+) liên kết với VVF; Dịch vụ giao dịch ký quỹ (Margin) do công ty tự cấp vốn; Sản phẩm Margin+ hợp tác cùng MB TLO; và Dịch vụ sức mua ứng trước (SMUT). Trước năm 2011, công ty thực hiện các hợp đồng ứng trước tiền bán và cầm cố chứng khoán truyền thống.

Cơ chế kiểm soát rủi ro tỷ lệ tài sản bảo đảm (tỷ lệ K) đối với sản phẩm Margin và BCC+ tại MBS quy định như thế nào?
MBS áp dụng 3 ngưỡng quản lý tỷ lệ K: Ngưỡng cảnh báo (K = 45%) gửi thông báo cho khách hàng; Ngưỡng duy trì (K = 40%) gửi lệnh gọi bổ sung tài sản bảo đảm (Call Pledge), nếu sau 3 ngày làm việc khách hàng không bổ sung sẽ tiến hành bán giải chấp; Ngưỡng giải chấp cưỡng bức (K FS = 35%) kích hoạt hệ thống tự động bán giải chấp tài sản bảo đảm ngay lập tức.

Sản phẩm sức mua ứng trước (SMUT) có điểm gì khác biệt so với dịch vụ cho vay ứng trước tiền bán truyền thống?
Sản phẩm SMUT tự động cấp sức mua dựa trên tiền bán chứng khoán chưa về trong 3 ngày giao dịch (T, T+1, T+2) sau khi khách hàng đăng ký 1 lần duy nhất. Khách hàng chỉ phải trả phí tính trên số tiền thực tế mua vượt quá số dư tiền mặt có trong tài khoản (chỉ chịu phí ứng 1 ngày thay vì phải vay trọn gói cả món từ 1 đến 3 ngày hoặc nhiều hơn nếu có ngày nghỉ), bút toán thu phí được phần mềm tự động thực hiện vào ngày thanh toán.

Thực trạng nợ quá hạn và nợ khó đòi trong mảng hỗ trợ tài chính của MBS biến động ra sao trong giai đoạn 2010–2012?
Năm 2010, MBS có 13,9 tỷ đồng nợ khó đòi (đã trích lập dự phòng 100%) và không phát sinh nợ quá hạn trên tổng dư nợ 2.413,6 tỷ đồng (tỷ lệ rủi ro 0,58%). Sang năm 2011, dư nợ quá hạn phát sinh 122,5 tỷ đồng trên tổng dư nợ 719,3 tỷ đồng (tỷ lệ 17,03%). Đến năm 2012, dù tổng dư nợ hỗ trợ tài chính giảm còn 397,7 tỷ đồng, dư nợ quá hạn vẫn ghi nhận 94,0 tỷ đồng, đẩy tỷ lệ nợ quá hạn lên mức 23,64%.

Doanh thu từ mảng dịch vụ hỗ trợ tài chính đóng góp như thế nào vào tổng doanh thu của MBS giai đoạn 2008–2012?
Mảng dịch vụ hỗ trợ tài chính luôn đóng vai trò là nguồn thu trọng yếu của MBS: năm 2008 đạt 223,9 tỷ đồng (chiếm 64,5% tổng doanh thu); năm 2009 đạt 231,1 tỷ đồng (chiếm 34,1%); năm 2010 tăng mạnh lên 728,4 tỷ đồng (chiếm 55,4%); năm 2011 đạt 490,2 tỷ đồng (chiếm 70,7%); và năm 2012 đạt 239,2 tỷ đồng (chiếm 60,6%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Linh Huyền đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về các công cụ hỗ trợ tài chính trong giao dịch chứng khoán và cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB giai đoạn 2008–2012. Công trình làm rõ vai trò trụ cột của mảng hỗ trợ tài chính đối với nguồn thu và thị phần môi giới của công ty, đồng thời chỉ ra những tổn thương thanh khoản và sự gia tăng nợ quá hạn trong chu kỳ suy thoái của thị trường. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính gắn kết với thực tiễn hoạt động của MBS, cung cấp cơ sở phục vụ công tác tái cơ cấu và quản trị rủi ro đòn bẩy tài chính tại công ty.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN MB. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN MB Vũ Linh Huyền Lớp KDCK.A – K12 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng Chƣơng 1.

LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ TÀI CHÍNH 1. Tổng quan về công ty chứng khoán 1. Khái quát về công ty chứng khoán Thị trường chứng khoán là thị trường đặc biệt mà ở đó hàng hóa giao dịch là các loại chứng khoán. Là thể chế bậc cao của nền kinh tế thị trường, một nguyên tắc đặc trưng cơ bản của thị trường này là nguyên tắc trung gian.

Các công ty chứng khoán thực hiện chức năng môi giới, kết nối các giao dịch mua, bán, tạo tính thanh khoản cho hàng hóa trên thị trường. Sự hình thành và phát triển của các CTCK sẽ tác động tích cực tới sự phát triển và hoàn thiện TTCK nói riêng và thị trường tài chính nói chung. Khái niệm CTCK có nhiều cách tiếp cận khác nhau, theo giáo trình “Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và TTCK” của Ủy ban chứng khoán Nhà nước, CTCK là “những công ty hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, có thể đảm nhận một hay nhiều trong số các nghiệp vụ chính là bảo lãnh phát hành, môi giới, tự doanh, quản lý danh mục đầu tư, và tư vấn đầu tư chứng khoán.” Theo quyết định số 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/4/2007 của Bộ Tài chính, CTCK “là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán.” Như vậy, công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian, được thành lập hợp pháp và thực hiện một, một số hay toàn bộ các hoạt động kinh doanh chứng khoán. Trên thế giới hình thức pháp lý của CTCK có thể là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, thậm chí có cả doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước.

Vũ Linh Huyền Lớp KDCK.A – K12 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng 1. Vai trò của công ty chứng khoán Là chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán (TTCK), CTCK đã thực sự có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển của TTCK nói riêng và của cả nền kinh tế nói chung. Thông qua các hoạt động nghiệp vụ của mình, CTCK đã có vai trò làm cầu nối giữa cung – cầu chứng khoán, vai trò bình ổn thị trường, cung cấp các sản phẩm dịch vụ cho TTCK và giúp hoạt động doanh nghiệp đạt hiệu quả cao hơn.  Vai trò làm cầu nối giữa cung – cầu chứng khoán Chứng khoán sau khi phát hành trên thị trường sơ cấp sẽ được giao dịch trên thị trường thứ cấp.

Trên thị trường sơ cấp, công ty chứng khoán là trung gian kết nối giữa nhà đầu tư và nhà phát hành. Thông qua nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán, công ty chứng khoán sẽ giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán và phân phối chứng khoán. Bên cạnh đó, nhân viên môi giới chứng khoán có chức năng tìm kiếm khách hàng có vốn nhàn rỗi, có nhu cầu đầu tư vào các công cụ trên thị trường tài chính. Với đội ngũ tư vấn đầu tư và môi giới chuyên nghiệp, thông tin về tổ chức phát hành sẽ được các nhân viên phân tích và cung cấp cho các nhà đầu tư một cách đầy đủ, chi tiết, kịp thời.

Những thông tin đó sẽ giúp cho nhà đầu tư có cơ sở ra quyết định mua chứng khoán phát hành. Như vậy, với hoạt động của mình, công ty chứng khoán sẽ giúp cho đợt phát hành thành công và tổ chức phát hành nhanh chóng huy động vốn để triển khai dự án. Nói cách khác, công ty chứng khoán đã thực hiện vai trò làm cầu nối và trở thành kênh dẫn vốn tư nơi thừa sang nơi thiếu. Trên thị trường thứ cấp, công ty chứng khoán là trung gian kết nối giữa các nhà đầu tư.

Thông qua nghiệp vụ môi giới chứng khoán, công ty chứng khoán có chức năng cung cấp thông tin, tư vấn đầu tư và thực hiện nhu cầu mua bán chứng khoán cho khách hàng. Với chức năng đó, công ty chứng khoán sẽ giúp nhà đầu tư tiết kiệm chi phí giao dịch, chi phí tìm kiếm thông tin và có quyết định đầu tư Vũ Linh Huyền Lớp KDCK.A – K12 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng đúng đắn hơn. Đồng thời, tính thanh khoản của chứng khoán sẽ được cải thiện nhờ việc tìm đối tác, thực hiện lệnh và hoạt động mua bán chứng khoán trên thị trường.  Vai trò góp phần điều tiết và bình ổn giá trên thị trường Sự tăng trưởng quá nóng hoặc giảm sâu của giá chứng khoán sẽ gây tác động không tốt đến tâm lý nhà đầu tư và sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

Thông qua hoạt động của mình, đặc biệt là hoạt động tự doanh, công ty chứng khoán sẽ giúp cho thị trường hạn chế được sự bất ổn thông qua động thái mua hoặc bán chứng khoán. Để vai trò đó được thực hiện tốt, luật pháp ở nhiều nước có quy định các công ty chứng khoán có nghiệp vụ tự doanh phải dành ra một tỷ lệ nhất định giao dịch của mình để mua chứng khoán vào khi giá giảm và bán chứng khoán dự trữ ra khi giá lên quá cao nhằm góp phần điều tiết và bình ổn giá trên thị trường. Sự can thiệp đó nhiều hay ít còn phụ thuộc vào nguồn vốn tự doanh và quỹ dự trữ chứng khoán. Tuy vậy, sự can thiệp đó vẫn có ý nghĩa nhất định, có tác động đến tâm lý của các nhà đầu tư trên thị trường  Vai trò cung cấp các dịch vụ cho thị trường chứng khoán Trước đòi hỏi của nhà đầu tư về sự đa dạng và nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như sự tồn tại của công ty chứng khoán trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, các công ty chứng khoán không ngừng phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp.

Thông qua quá trình tiếp xúc với khách hàng, công ty chứng khoán sẽ cung cấp ý tưởng thiết kế sản phẩm và dịch vụ theo yêu cầu của khách hàng. Về lâu dài, sẽ cải thiện được tính đơn điệu của sản phẩm dịch vụ, nhờ đó giúp đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa cơ cấu khách hàng, thu hút ngày càng nhiều nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư, trong xã hội cho đầu tư phát triển. Vũ Linh Huyền Lớp KDCK.A – K12 Khóa luận tốt nghiệp 7 Học viện Ngân hàng Việc bán những gì khách hàng cần và không ngừng cải tiến các sản phẩm cung cấp, các công ty chứng khoán đã góp phần quan trọng làm đa dạng hóa các sản phẩm trên thị trường, đem lại sự thỏa mãn tối đa cho các nhà đầu tư. Các nghiệp vụ cơ bản của công ty chứng khoán Các công ty chứng khoán có thể thực hiện một hoặc một số nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán tùy thuộc vào quy định của mỗi nước: Môi giới chứng khoán, tự doanh, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn tài chính và đầu tư chứng khoán, lưu ký chứng khoán… Trong bối cảnh hội nhập, các công ty chứng khoán tiến hành các nghiệp vụ đó không những trong phạm vi quốc gia mà còn cả quốc tế.

Điều này mang lại cho các công ty chứng khoán nhiều cơ hội lớn và phải đối phó với những thách thức lớn. Nghiệp vụ môi giới chứng khoán Môi giới chứng khoán là một nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán, trong đó một công ty chứng khoán làm trung gian thực hiện mua bán chứng khoán cho khách hàng để hưởng hoa hồng. Nhà môi giới chứng khoán sẽ cung cấp cho nhà đầu tư những thông tin cần thiết, những ý tưởng đầu tư, những lời khuyên mang tính thời điểm hay mang tính chiến lược và giúp người đầu tư thực hiện mua bán chứng khoán theo đúng yêu cầu của khách hàng, là trung gian kết nối giữa người mua và người bán. Thông thường các nhà môi giới không hoạt động với tư các độc lập mà họ tổ chức thành từng công ty.

Khi thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán, các công ty chứng khoán chỉ đơn thuần làm trung gian để hưởng hoa hồng, khách hàng là người yêu cầu thực hiện và hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với hậu quả kinh tế của giao dịch đó. Rủi ro mà nhà môi giới chứng khoán hay gặp phải là các khách hàng của mình hoặc nhà môi giới khác có thể không thực hiện nghĩa vụ thanh toán đúng thời hạn, rủi ro do nhập lệnh sai và rủi ro đạo đức của nhân viên môi giới. Vũ Linh Huyền Lớp KDCK.A – K12 Khóa luận tốt nghiệp 8 Học viện Ngân hàng Hoạt động môi giới chứng khoán có ba chức năng cơ bản: Cung cấp thông tin và tư vấn cho khách hàng, thực hiện nhu cầu mua bán chứng khoán cho khách hàng và đáp ứng nhu cầu tâm lý khi cần thiết. Quy trình hoạt động môi giới chứng khoán thường là: (1) Hoạt động phát triển cơ sở khách hàng; (2) Nhận lệnh của khách hàng; (3) Chuyển lệnh đến thị trường phù hợp để thực hiện; (4) Xác nhận kết quả thực hiện lệnh; (5) Thanh toán và giao hàng.

Nghiệp vụ tự doanh Tự doanh là việc một công ty chứng khoán mua hoặc bán chứng khoán cho chính mình. Để hoạt động này có hiệu quả đòi hỏi công ty chứng khoán phải có tiềm lực vốn đủ mạnh và khả năng phân tích, xử lý thông tin tốt. Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán có thể thực hiện trên thị trường giao dịch tập trung hoặc trên thị trường OTC. Mục đích chủ yếu của công ty chứng khoán khi thực hiện hoạt động tư doanh là nhằm thu lợi cho chính mình từ lợi tức và chênh lệch giá mua bán chứng khoán.

Nhằm đảm bảo tính minh bạch, rõ rang trong hoạt động các công ty chứng khoán phải có sự tách bạch giữa nghiệp vụ tự doanh và nghiệp vụ môi giới chứng khoán. Sự tách bạch này bao gồm cả yếu tố con người và cả quy trình nghiệp vụ, tách bạch về tài sản của khách hang và tài sản của công ty. Do có đặc thù về khả năng tiếp cận thông tin và chủ động trên thị trường nên các công ty chứng khoán có thể dự đoán trước diễn biến của thị trường.