phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu theo 3 chƣơng nhƣ sau: CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BẢO HIỂM HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BẢO HIỂM HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM DẦU KHÍ PVI DUYÊN HẢI CHƢƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BẢO HIỂM HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM DẦU KHÍ PVI DUYÊN HẢI 4 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BẢO HIỂM HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU 1.1 Khái niệm và các loại hình dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu 1.1 Khái niệm về dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu Bảo hiểm là hoạt động thể hiện các doanh nghiệp bảo hiểm cam kết bồi thƣờng cho ngƣời tham gia bảo hiểm trong từng trƣờng hợp xảy ra rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm với điều kiện ngƣời tham gia nộp một khoản phí cho bản thân hoặc cho ngƣời thứ ba (Nguyễn Văn Định, 2004). Điều này có nghĩa là ngƣời tham gia chuyển giao rủi ro cho doanh nghiệp bảo hiểm bằng cách nộp khoản phí để hình thành quỹ dự trữ. Khi ngƣời tham gia gặp rủi ro dẫn đến tổn thất, doanh nghiệp bảo hiểm lấy quỹ dự trữ trợ cấp hoặc bồi thƣờng thiệt hại thuộc phạm vi bảo hiểm cho ngƣời tham gia. Phạm vi bảo hiểm là những rủi ro mà ngƣời tham gia đăng ký với doanh nghiệp bảo hiểm.
Bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu là nghiệp vụ bảo hiểm mà đối tƣợng là hàng hóa vận chuyển bằng đƣờng biển, đƣờng hàng không hoặc đƣờng sắt. Đây là sự cam kết bồi thƣờng của doanh nghiệp bảo hiểm đối với hàng hóa nếu chẳng may hàng hóa gặp những thiệt hại, mất mát, rủi ro trong quá trình vận chuyển (Trƣơng Mộc Lâm, 2005). Theo Nguyễn Văn Định (2003) trong bảo hiể m hàng hóa xuấ t nhâ ̣p khẩ u , ngƣời tham gia bảo hiểm có thể là ngƣời xuất hoặc ngƣời nhập tùy theo từng điều kiện thƣơng mại và điều kiện giao hàng mà hai bên đã thỏa thuận với nhau để bảo hiểm cho hàng hóa đƣợc chuyên chở trên tàu, trên máy bay. Vì những rủi ro có thể xảy ra gây nên thiệt hại lớn đối với hàng hóa trong quá trình vận chuyển nên bảo hiểm hàng hóa xuấ t nhâ ̣p khẩ u có vai trò quan tr ọng góp phần thúc đẩy sự phát triển hoạt động xuất nhập khẩu, và ngƣợc lại, một quốc gia có hoạt động xuấ t nhâ ̣p khẩ u phát tri ển thì chắc chắn sẽ có một trình độ bảo hiểm hàng hóa xuấ t nhâ ̣p khẩ u cao.2 Các loại hình dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu Bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đƣờng biển là nghiệp vụ bảo hiểm mà đối tƣợng đƣợc bảo hiểm là hàng hóa vận chuyển bằng đƣờng biển và là loại hình bảo hiểm đƣợc sử dụng phổ biến nhất hiện nay.
Loại hình bảo hiểm này để ngăn ngừa các rủi ro do thiên tai, tai nạn bất ngờ trên biển gây ra làm hƣ hỏng hàng hoá và phƣơng tiện chuyên chở. Các loại rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đƣờng biển cần đƣợc bảo hiểm gồm nhiều loại bao gồm: - Rủi ro do thiên tai: Là những hiện tƣợng do thiên tai gây ra nhƣ biến động, bão, lốc, sét, thời tiết quá xấu… mà con ngƣời không chống lại đƣợc. - Rủi ro do tai nạn bất ngờ trên biển: Mắc cạn, đắm, bị phá huỷ, cháy, nổ, mất tích, đâm va với tàu hoặc vật thể khác không phải là nƣớc, phá hoại của thuyền trƣởng, thuỷ thủ trên tàu. - Rủi ro do hành động của con ngƣời: Ăn trộm, ăn cắp hàng, mất cƣớp, chiến tranh, đình công, bắt giữ, tịch thu… Bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường hàng không Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển bằng đƣờng hàng không là nghiệp vụ bảo hiểm mà đối tƣợng bảo hiểm là hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đƣờng hàng không (loại trừ các loại hàng hóa gửi đƣờng bƣu điện).
Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường sắt: Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đƣờng sắt là những nghiệp vụ bảo hiểm mà đối tƣợng bảo hiểm là hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đƣờng sắt. Hiện tại, loại hình bảo hiểm này chƣa phát triển tại nƣớc ta do việc vận chuyển hàng hóa XNK bằng đƣờng sắt ít có doanh nghiệp thực hiện.2 Khái niệm, nội dung và tiêu chí đánh giá sự phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu 1.1 Khái niệm phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu Theo Từ điển Tiếng Việt ―phát triển‖ đƣợc hiểu là quá trình vận động, tiến triển theo hƣớng tăng lên, từ đơn giản đến phức tạp. 6 Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì ―phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất.
Mọi sự vật và hiện tƣợng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong,… nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập‖ Phát triển là phạm trù kinh tế xã hội rộng lớn, là sự tăng lên về quy mô sản xuất, làm tăng thêm giá trị sản lƣợng của vật chất, dịch vụ và sự biến đổi tích cực về cơ cấu kinh tế, tạo ra một cơ cấu kinh tế hợp lý, có khả năng khai thác nguồn lực trong nƣớc và ngoài nƣớc.Sự phát triển là quy luật tiến hoá, song nó chịu tác động của nhiều nhân tố, trong đó nhân tố nội lực của nền kinh tế có ý nghĩa quyết định, còn nhân tố bên ngoài có vai trò quan trọng. Dựa vào khái niệm phát triển, có thể hiểu phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu nhƣ sau: Phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu trong doanh nghiệp là sự phát triển toàn diện cả về chiều rộng và chiều sâu trên cơ sở gia tăng về quy mô, doanh số thu phí dịch vụ bảo hiểm cung cấp đến khách hàng thông qua các hoạt động tìm kiếm, tiếp cận khách hàng, nghiên cứu triển khai sản phẩm mới.Phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu đƣợc thể hiện thông qua các chỉ tiêu kết quả kinh doanh (doanh thu, lợi nhuận, số lƣợng đơn bảo hiểm) và các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh (tỉ số giữa kết quả đạt đƣợc và chi phí đã bỏ ra). Nội hàm của khái niệm đƣợc thể hiện qua những khía cạnh: Chủ thể phát triển: đội ngũ khai thác viên trong các doanh nghiệp bảo hiểm Các hoạt động, nội dung phát triển: Phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu trong doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm phát triển theo chiều rộng và phát triển theo chiều sâu. Các chỉ tiêu phán ảnh sự phát triển: Phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu trong doanh nghiệp bảo hiểm thể hiện qua chỉ tiêu kết quả kinh doanh (doanh thu, lợi nhuận, số lƣợng đơn bảo hiểm) và các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.2 Nội dung phát triển dịch vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu 1.1 Phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu Do tình hình kinh tế thay đổi nhanh chóng, do công nghệ biến đổi nhanh nhiều loại hàng hóa mới ra đời, do cạnh tranh nên các doanh nghiệp bảo hiểm phải luôn luôn quan tâm đến việc phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu mới nếu muốn tồn tại và kinh doanh bền vững.
Sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu mới là những sản phẩm có sự khác biệt so với sản phẩm cũ và đổi mới tạo ra một thị trƣờng mới. Sau khi nghiên cứu thành công sản phẩm bảo hiểm mới, doanh nghiệp có nhiệm vụ cung cấp sản phẩm mới vào thị trƣờng hiện tại và mở rộng thị trƣờng đến những khách hàng tiềm năng. Khi nghiên cứu phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu mới, doanh nghiệp bảo hiểm có thể phát triển theo hai hƣớng: Phát triển sản phẩm bảo hiểm mới hoàn toàn (sản phẩm mới về nguyên tắc): Là sản phẩm bảo hiểm đầu tiên đƣợc giới thiệu trên thị trƣờng, doanh nghiệp là đơn vị đầu tiên sản xuất và kinh doanh sản phẩmbảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu đó. Sản phẩm bảo hiểm này ra đời xuất phát từ sự ra đời của chủng loại hàng hóa mới, từ sự thay đổi trong phƣơng thức vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, từ sự xuất hiện cách thức vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu mới và sự đổi mới trong sản phẩm của doanh nghiệp bảo hiểm.
Phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩumới hoàn toàn là quá trình phức tạp và khó khăn (cả trong giai đoạn nghiên cứu và triển khai). Chi phí dành cho nghiên cứu, thiết kế, triển khai thử nghiệm trên thị trƣờng lớn nên tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩumới không đƣợc khách hàng mua bảo hiểm chấp nhận. Tuy nhiên, việc phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩumới hoàn toàn cũng mang lại lợi thế lớn cho doanh nghiệp nếu sản phẩm mới đáp ứng đƣợc nhu cầu thị trƣờng, và giảm thiểu rủi ro, phòng ngừa tổn thất cho khách hàng sử dụng sản phẩm. Phát triển sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩucải tiến là sản phẩm bảo hiểm đƣợc phát triển dựa trên cải tiến những sản phẩm bảo hiểm đã có trên thị 8 trƣờng (do chính doanh nghiệp cung cấp hoặc do doanh nghiệp khác cung cấp), qua đó doanh nghiệp sẽ thay thế cho sản phẩm hiện tại.
Doanh nghiệp phát triểnsản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu cải tiến thay thế sản phẩm cũ có thể do điều kiện kinh doanh XNK hàng hóa thay đổi, hoặc do doanh nghiệp thực hiện chiến lƣợc tái định vị, cung cấp cho khách hàng những sản phẩm với nhiều ƣu đãi hơn, khách hàng đƣợc hƣởng nhiều quyền lợi hơn.2Nâng cao chất lượng sản phẩm bảo hiểm hàng hóa XNK Song song với quá trình phát triển sản phẩm mới thì các doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao chất lƣợng sản phẩm bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu thông qua những hoạt động đánh giá, giám sát, theo dõi đơn bảo hiểm nhằm hạn chế các rủi ro, tổn thất cho cả khách hàng và doanh nghiệp bảo hiểm, đảm bảo sự phát triển bền vững của bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu tại doanh nghiệp.