Chương 1 ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và những yêu cầu cho việc phát triển công nghiệp ở Nam Định 1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội Nam Định Nam Định là tỉnh duyên hải nằm ở phía Đông Nam của vùng đồng bằng sông Hồng có diện tích tự nhiên 1. Nam Định có tọa độ địa lý là 19054’ – 20040’ vĩ độ Bắc và 105055’ – 106045’ kinh độ Đông, phía Tây Bắc giáp tỉnh Hà Nam, phía Bắc giáp tỉnh Thái Bình, phía Tây và Tây Nam giáp tỉnh Ninh Bình, phía Nam và Đông giáp biển. Nam Định là tỉnh ở vị trí trung chuyển giữa các tỉnh phía Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng và các tỉnh Bắc Trung Bộ.
Nam Định cách trung tâm thủ đô Hà Nội 90km về phía Đông Nam, cách cảng biển quốc tế Hải Phòng 100 km. Nam Định có 10 đơn vị hành chính cấp huyện trong đó có 3 huyện giáp biển. Thành phố Nam Định là đô thị loại 1 và là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của tỉnh. Khí hậu Nam Định mang đặc điểm của khí hậu ven biển nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, ngoài ra còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của gió mùa Đông Bắc, Đông Nam.
Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 23-250C; số giờ nắng trung bình tháng là 98,7 giờ, tháng 5 cao nhất là 199,4 giờ, tháng 3 thấp nhất là 14,6 giờ. Nam Định có bờ biển dài 72 km, nằm giữa 2 con sông lớn là sông Hồng và sông Đáy, biên giới tự nhiên giữa Nam Định với Thái Bình và Ninh Bình. Trên địa bàn tỉnh còn có sông Đào và sông Ninh Cơ, sông Sò, 4 cửa sông lớn thuộc hệ thống sông Hồng là cửa Ba Lạt, cửa Hà Lạn, cửa Ninh Cơ và cửa Đáy thông ra biển. Cùng với các sông lớn, hệ thống các sông nhỏ được 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phân bổ tương đối đều tạo điều kiện cho tưới tiêu và vận tải thuỷ; các cảng sông và cảng biển Thịnh Long thuận tiện cho phát triển vận tải hàng hoá, hành khách bằng đường thuỷ.
Địa hình của tỉnh có thể chia thành 2 vùng và 1 trung tâm: Vùng đồng bằng thấp trũng gồm các huyện: Ý Yên, Vụ Bản, Mỹ Lộc, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường. Vùng này có nhiều khả năng phát triển nông nghiệp và phát triển công nghiệp dệt may, chế biến, cơ khí, các ngành nghề truyền thống. Vùng đồng bằng ven biển gồm các huyện: Nghĩa Hưng, Hải Hậu, Giao Thuỷ, đất đai phì nhiêu, nguồn lợi thuỷ hải sản phong phú, có tiềm năng phát triển kinh tế tổng hợp ven biển (nuôi trồng, đánh bắt thuỷ hải sản, sản xuất muối, du lịch…). Vùng trung tâm công nghiệp - dịch vụ thành phố Nam Định, với các ngành công nghiệp dệt may, cơ khí, chế biến, các ngành nghề truyền thống, các ngành dịch vụ tổng hợp, dịch vụ chuyên ngành.
Nhìn chung, địa hình của tỉnh Nam Định khá thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội trên các phương diện như: Phát triển sản xuất nông, ngư nghiệp; hệ thống giao thông bộ, thuỷ.giữa các vùng trong tỉnh và với các tỉnh khác trong cả nước. Là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, có bờ biển dài, hệ thống sông ngòi dày đặc nên các nguồn tài nguyên thiên nhiên chủ yếu của Nam Định là tài nguyên đất, thủy hải sản, khoáng sản và tài nguyên du lịch. Tài nguyên đất: Phần lớn diện tích đất của Nam Định chủ yếu là đất nông nghiệp có phù sa màu mỡ thuộc lưu vực của 3 con sông chính là: sông Hồng, sông Đáy và sông Ninh Cơ; một phần được mở rộng hàng năm bởi các bãi bồi ven biển. Đặc điểm nông hoá thổ nhưỡng tạo cho đất nông nghiệp của tỉnh có khả năng thâm canh cao, nhất là cây lúa và các loại cây màu, cây công nghiệp ngắn ngày.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tài nguyên nước: Nam Định được bao bọc bởi sông Hồng, sông Đáy, sông Ninh Cơ và một số sông nhỏ khác, nên có nguồn nước ngọt dồi dào, cung cấp cho các hoạt động sản xuất và đời sống dân cư. Bên cạnh đó, nguồn nước ngầm khá đa dạng với trữ lượng lớn, tầng khai thác phổ biến ở độ sâu trung bình từ 40 - 120 m có thể phục vụ sinh hoạt. Ngoài ra ở đây còn phát hiện một số tầng nước ngầm chất lượng tốt và trữ lượng lớn ở độ sâu từ 250 - 350 m. Tài nguyên rừng: Nam Định có 4.240,73 ha rừng, trong đó chủ yếu là rừng trồng với tỷ lệ che phủ đạt 2,9% tập trung chủ yếu ở các huyện ven biển.
Tài nguyên khoáng sản: Nhìn chung trên địa bàn tỉnh không có tài nguyên khoáng sản đáng kể phục vụ cho công nghiệp khai khoáng. Khoáng sản chủ yếu của Nam Định gồm: Nguồn đất sét để làm gạch ngói, gốm sứ… phân bố dàn trải trên toàn tỉnh, cát xây dựng tập trung ở khu vực lòng các con sông, khoáng sản kim loại trữ lượng nhỏ ở một số huyện ven biển; ngoài ra, còn có các mỏ than, dầu mỏ và khí đốt nằm sâu trong vùng thềm lục địa thuộc vịnh Bắc Bộ chưa được khai thác. Tài nguyên thủy sản: Nam Định là tỉnh có tiềm năng lớn về nguồn lợi thuỷ sản ở cả 3 vùng nước ngọt, lợ, mặn. Trữ lượng cá ước tính khoảng 157.000 tấn, chiếm khoảng 20% tổng trữ lượng cá Vịnh Bắc Bộ; trữ lượng tôm ước tính khoảng 3.000 tấn; trữ lượng mực khoảng 2.000 tấn; ngoài ra còn có các loại hải sản khác như ngao, sò huyết, sò lông, bào ngư.Tổng diện tích mặt nước có thể nuôi trồng thuỷ sản khoảng 22.000 ha, trong đó mặt nước mặn lợ khoảng 8.
Tài nguyên du lịch: Tiềm năng du lịch của Nam Định khá đa dạng và phong phú: Vùng ven biển có khu du lịch Thịnh Long, Quất Lâm, Vườn Quốc gia Xuân Thuỷ - đã được công nhận là một trong những vùng dự trữ sinh quyển thế giới. Bên cạnh đó, Nam Định cũng có nhiều di tích lịch sử và văn hoá nổi tiếng đã được Nhà nước xếp hạng như: Quần thể di tích đền Trần - 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đền Bảo Lộc, Phủ Giầy, chùa Tháp, chùa Cổ Lễ,. và nhiều lễ hội mạng đậm bản sắc của vùng châu thổ sông Hồng. Như vậy, tiềm năng phát triển kinh tế dựa vào nguồn lực tự nhiên của Nam Định chủ yếu là các ngành nông, ngư nghiệp và công nghiệp chế biến các sản phẩm nông nghiệp, thuỷ sản, công nghiệp sử dụng nhiều lao động, tiểu thủ công nghiệp làng nghề.
Ngoài ra có thể đầu tư, khai thác phát triển nhiều loại hình du lịch. Dân số trung bình của Nam Định năm 2010 theo Niên giám thống kê của tỉnh là 1.023 người, đứng thứ 3 khu vực đồng bằng sông Hồng và đứng thứ 8 trong toàn quốc. Trong đó, dân số trong độ tuổi từ 15 đến 60 chiếm 63,71% tổng dân số của tỉnh. Trong tổng số 1.398,3 ngàn người trong độ tuổi từ 15 trở lên có 1.363,4 ngàn người biết đọc biết viết, chiếm 97,50%, cao hơn tỷ lệ bình quân của cả nước (93,88%).
Đồng thời, số người đang theo học từ trung cấp trở lên là 39.799 người, bằng 2,18% tổng dân số và 2,84% dân số từ 15 tuổi trở lên trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, chất lượng lao động còn hạn chế: Số lao động lành nghề, thợ bậc cao, lực lượng nhân lực khoa học công nghệ chỉ chiếm tỷ trọng thấp trong tổng số lao động. Mật độ dân số là 1.108 người/km2, là một trong những địa phương có mật độ dân số đông nhất nước, tuy nhiên phân bố không đều. Thành phố Nam Định là nơi có mật độ dân cư tập trung đông nhất với 5.282 người/km2.
Các huyện còn lại có mật độ xấp xỉ trên dưới 1.000 người/km2. Dân số thành thị chỉ chiếm khoảng 17,8% dân số tỉnh [11, tr. Mạng lưới giao thông vận tải tỉnh Nam Định bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường thuỷ (đường sông và đường biển). Giao thông vận tải đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hoá, hành khách và tạo kết nối giữa Nam Định với các tỉnh lân cận.
Các tuyến quốc lộ 10, quốc lộ 21, các tỉnh lộ, đường sắt xuyên Việt, đường sông, đường biển là cầu nối giữa thành phố 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nam Định tới các đô thị trong vùng: Hà Nội, Ninh Bình, Thái Bình, Phủ Lý, Hải Phòng, Quảng Ninh,… .đây là những thị trường và cũng là nguồn cung cấp nguyên liệu rất quan trọng của tỉnh. Đế n năm 2010, Nam Định đã có mạng l ưới điê ̣n tương đố i hoàn chỉnh, đáp ứng cho phát triể n kinh tế - xã hội, đảm bảo phục vụ cho an ninh - quố c phòng trên địa bàn tỉnh. Hê ̣ thố ng lưới điê ̣n với tổng chiều dài đường dây 35 kV là 565,298 km ; đường dây 22 kV là 177,97 km ; đường dây 10 kV là 785,51 km ; đường dây 6 KV là 49,83 km ; lưới điện hạ áp trên địa bàn tỉnh có tổng cộng 9.921,1 km đã cung cấp điện cho 100% số xã , phường, thị trấn, 100% số hộ trong tỉnh có điện. Hạ tầng và dịch vụ thông tin truyền thông đã được đầu tư phủ sóng trên địa bàn toàn tỉnh với công nghệ hiện đại, đáp ứng nhu cầu về thông tin, truyền thông của các tổ chức và nhân dân.
100% số xã có điểm bưu điện văn hoá xã và có báo nhân dân đến trong ngày. Mật độ điện thoại 132 thuê bao/100 dân, trong đó thuê bao cố định 19,64 máy/100 dân. Tổng số thuê bao Internet đạt 43.2 Thực trạng và tiềm năng của Nam Định về xây dựng, phát triển công nghiệp sau khi tái lập tỉnh Nam Định ở vào vị trí trung chuyển giữa các tỉnh phía nam đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Bắc Trung Bộ. Nhìn trên bản đồ toàn đồng bằng châu thổ sông Hồng có dạng như một hình tam giác lớn (thường gọi tam giác châu Bắc Bộ) thì Nam Định là một trong ba đỉnh của tam giác châu, cũng là tam giác phát triển của đồng bằng sông Hồng, một vùng đông dân và trù phú nhất ở miền Bắc Việt Nam.
Vị trí đông nam đồng bằng sông Hồng nói lên tầm quan trọng của Nam Định trong dòng trao đổi giữa nội địa đồng bằng sông Hồng và vùng duyên hải; giữa nội địa và duyên hải đồng bằng sông Hồng với nội địa và duyên hải Bắc Trung Bộ. Vị trí thuận lợi này đã được công nhận từ 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.