Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển cây sắn Chương 2: Thực trạng phát triển cây sắn trên địa bàn tỉnh Phú Yên. Chương 3: Giải pháp phát triển cây sắn trên địa bàn tỉnh Phú Yên. Tổng quan tài liệu nghiên cứu - Đề tài “Phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam” của tác giả Vũ Văn Nâm thực hiện năm 2009. Luận văn đã trình bày một số cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nông nghiệp bền vững, kinh nghiệm xây dựng và phát triển nông nghiệp theo xu hướng bền vững của một số quốc gia trên thế giới, trên cơ sở đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.
Tổng quan về sản xuất nông nghiệp. 4 của Việt Nam; Phân tích những chuyển biến trong phát triển nền nông nghiệp theo xu hướng bền vững, đó là đảm bảo giữ vững nhịp độ tăng trưởng ổn định và có hiệu quả trong thời gian dài, giải quyết các vấn đề xã hội nẩy sinh trong khu vực nông nghiệp nông thôn, từng bước xây dựng một nền nông nghiệp theo hướng phát triển sạch, môi trường tự nhiên được bảo vệ và hình thành các vùng nông nghiệp sinh thái., chỉ ra những mặt đã đạt được, những mặt còn hạn chế cũng nhân nguyên nhân của những hạn chế đó. Đánh giá vai trò của nền nông nghiệp phát triển theo xu hướng bền vững đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân nông thôn. Đưa ra định hướng và giải pháp: Làm tốt công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để phát triển nông nghiệp bền vững, các giải pháp về khoa học-công nghệ, và sự hỗ trợ từ phía nhà nước nhằm phát triển hơn nữa nền nông nghiệp bền vững ở Việt Nam trong những năm tiếp theo.
Đề tài: “Phân tích tình hình tiêu thụ sản phẩm tinh bột sắn của Nhà máy tinh bột sắn Thừa Thiên Huế” của tác giả Hoàng Thị Lanh (2011). Qua kết quả nghiên cứu cho thấy xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, việc cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn, ngày càng nhiều nhà máy sản xuất tinh bột sắn đòi hỏi nhà máy phải nổ lực hơn nữa để tồn tại nâng cao năng lực sản xuất, năng lực quản lý và hoàn thiện hơn nữa công tác tiêu thụ sản phẩm tinh bột sắn. Đề tài "Một số giải pháp đầu tư phát triển sắn nguyên liệu vùng Tây Nguyên" của tác giả Cao Hải Lâm (2012). Cho thấy để phát triển cây sắn cần phải tự mình đổi mới các chính sách và cơ chế sao cho hợp lý và khuyến khích được các hộ nông dân tích cực hơn với việc trồng sắn.
Mặt khác, trồng và chế biến sắn đều có tác động tiêu cực đến môi trường, vì vậy cần tổ chức triển khai. 5 trên diện rộng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong canh tác và đặc biệt chú trọng đến xử lý nước thải trong chế biến. Đề tài “Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật canh tác nhằm nâng cao năng suất cây sắn tại huyện Đồng Xuân tỉnh Phú Yên” của tác giả Nguyễn Thị Trúc Mai (2013). Kết quả của đề tài đưa ra giải pháp kỹ thuật chìa khóa để phát triển sắn bền vững tại các xã trong khu vực quanh nhà máy là áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thâm canh rãi vụ, đặc biệt chú trọng áp dụng giống mới có năng suất cao và các giải pháp phân bón, mật độ kế đến là trồng xen cây họ đậu, phòng trừ sâu bệnh hại, chống xói mòn trên đất dốc,.
là những biện pháp cơ bản và then chốt nhất. Trong đó, đã khuyến cáo giống sắn mới phù hợp với địa phương và công thức bón phân hợp lý, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất sắn. Đề tài“Điều tra thực trạng phát triển mía, sắn lấn chiếm đất Quy hoạch cho Lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Phú Yên” của tác giả Nguyễn Trung Háo (2014). Cho thấy tổng diện tích đất quy hoạch cho lâm nghiệp theo Quy hoạch bảo vệ phát triển rừng giai đoạn 2011 - 2020 bị lấn chiếm 22.
Thực tế, nhiều diện tích rừng và đất rừng được quy hoạch bổ sung cho lâm nghiệp đã bị người dân lấn chiếm làm nương rẫy kể từ sau khi đưa vào quy hoạch năm 2010. Phần lớn những diện tích này có địa hình ít dốc, với độ dốc < 15 độ. Diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm nhiều nhất ở các huyện: Sông Hinh (45,3 %), Sơn Hòa (35,2 %), Đồng Xuân (10,3 %) tổng diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm làm mía, sắn. Đề tài nghiên cứu khoa học“Một số kết quả nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ khoa học về cây sắn thời gian qua, đề xuất một số giải pháp phát triển bền vững cây sắn cho vùng Duyên Hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên trong thời gian.
6 tới” của nhóm tác giả thuộc Viện KHKT Nông nghiệp Duyên Hải Nam Trung bộ (2012). Qua kết quả nghiên cứu đã chuyển giao một số quy trình canh tác bền vững trên cây sắn như mô hình sắn xen đậu phụng. Đề tài “Giải pháp phát triển bền vững cây cà phê trên địa bàn huyện Cư M’Gar, tỉnh Đắk Lắk” của tác giả Nguyễn Thọ Sơn thực hiện năm 2010. Luận văn đã đưa ra các quan điểm về phát triển bền vững cà phê cũng như đưa ra các chỉ tiêu chính ảnh hưởng đến phát triển bền vững cây cà phê đồng thời tác giả đã xây dựng các giải pháp chi tiết cho việc phát triển bền vững cây cà phê trên địa bàn huyện.
Đề tài”Phát triển cây mía trên địa bàn tỉnh Bình Định” của tác giả Nguyễn Thị Xuân Thanh (năm 2012). Luận văn đã trình bày một số cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cây mía nói riêng và phát triển nông nghiệp nói chung, góp phần phát triển cây mía có hiệu quả. Nhìn chung các tác giả đã đề cập đến thực trạng sản xuất, tiêu thụ cây sắn và giải pháp phát triển cây sắn ở các địa phương. Tuy nhiên, phát triển cây sắn chịu sự chi phối của nhiều yếu tố, mỗi công trình nghiên cứu của tác giả chỉ có thể đi sâu nghiên cứu ở một khía cạnh nhất định, những giải pháp đề xuất nhằm phát triển cây sắn gắn với đặc điểm về tự nhiên, kinh tế, xã hội của mỗi địa phương có công trình nghiên cứu, nên khó có thể áp dụng rộng rãi cho các địa phương có điều kiện khác nhau; mặt khác thực tế luôn vận động và không ngừng phát triển vì thế cần có những nghiên cứu mới để hoàn thiện và bổ sung nhằm phù hợp hơn với thực tế.
7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÂY SẮN 1. ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÕ CỦA CÂY SẮN 1. Một số khái nhiệm - Khái niệm về phát triển: Phát triển kinh tế là quá trình thay đổi theo hướng tiến bộ về mọi mặt Kinh tế- Xã hội của một quốc gia trong bối cảnh nền kinh tế đang tăng trưởng. Trong thế giới tự nhiên và các mối quan hệ xã hội, “Phát triển” được biểu hiện dưới nhiều quan niệm và trạng thái khác nhau, song tựu chung lại “ Phát triển” là một thuật ngữ chứa đựng các chỉ tiêu phản ánh kết quả gia tăng, tiến bộ sau quá trình vận động của một hay nhiều hoạt động Kinh tế - Xã hội trong một giai đoạn, một thời kỳ nhất định.
Phát triển kinh tế là kết quả gia tăng về số lượng, quy mô sản xuất, thị trường tiêu thụ, sự tiến bộ về chất luợng, khoa học công nghệ, cơ cấu kinh tế xã hội. Phát triển là một khái niệm chung song mỗi chủ thể kinh tế, hoạt động kinh tế đều có riêng một tiêu chí phát triển dựa theo khả năng, trình độ và công nghệ của từng chủ thể. Vậy phát triển là một quá trình tiến hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc trong đó các chủ thể lãnh đạo và quản lý, bằng các chiến lược và chính sách thích hợp với những đặc điểm về lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của cộng đồng dân tộc mình, tạo ra, huy động và quản lý các nguồn lực tự nhiên và con người nhằm đạt được những thành quả bền vững và được phân phối công. 8 bằng cho các thành viên trong xã hội vì mục đích không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.
- Phát triển cây công nghiệp ngắn ngày: Dựa vào công dụng của sản phẩm nông nghiệp cho các mục đích khác nhau mà người ta chia nông nghiệp theo nghĩa hẹp thành trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ. Trong lĩnh vực trồng trọt cũng dựa vào tiêu chí đó người ta chia thành sản xuất cây lương thực và cây công nghiệp. Trong sản xuất cây công nghiệp dựa vào thời gian ngắn hay dài của chu kỳ kinh doanh mà Tổng cục Thống kê chia thành cây công nghiệp ngắn ngày và cây lâu năm. Do đó, việc phát triển cây công nghiệp ngắn ngày cần xác định loại cây trồng phù hợp đảm bảo nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả mà cây trồng mang lại.
- Phát triển cây sắn: Cây sắn thuộc nhóm cây công nghiệp ngắn ngày, để phát triển cây sắn cần phải đảm bảo năng suất, sản lượng, chất lượng, hiệu quả cao trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo phương hướng ổn định lâu dài; giải quyết hài hòa lợi ích về kinh tế xã hội, gắn với bảo vệ môi trường. Như vậy, phát triển cây sắn chính là việc phát triển nhằm tăng trưởng quy mô và hoàn thiện cơ cấu sản xuất, trong đó kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa 3 mặt của sự phát triển bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường. Đặc điểm của cây sắn a. Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất cây sắn nói riêng, đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, quyết định đến quá trình sản xuất.
Sản xuất cây sắn mang tính mùa vụ. 9 Tính mùa vụ là nét đặc thù điển hình nhất của sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất trồng trọt. Việc sử dụng lao động và các tư liệu sản xuất không giống nhau trong suốt chu kỳ sản xuất là một trong các hình thức biểu hiện của tính thời vụ. Thời gian sinh trưởng của cây sắn thường khoảng từ 8-10 tháng là thu hoạch, do vậy thời vụ trồng thường vào đầu và cuối mùa mưa, để cây sắn có đủ nước phát triển.
Sản xuất cây sắn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên Sản xuất cây sắn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, nhất là vào đất đai và khí hậu.