Luận văn thạc sĩ về phát triển bền vững ngành thủy sản tại tỉnh Thanh Hóa

Khám phá luận văn thạc sĩ về phát triển bền vững ngành thủy sản tại tỉnh Thanh Hóa, phân tích tiềm năng và thách thức trong ngành.

• Tác giả: Hoàng Phương Bắc
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mạnh Tuân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Ngành Thủy Sản Tại Địa Bàn Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• CHƯƠNG MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Tình hình nghiên cứu ngành Thủy sản Việt Nam và lĩnh vực thủy sản tỉnh Thanh Hóa
• 0.4. Tính cần thiết của đề tài
• 0.5. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Đóng góp của luận văn
• 0.9. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN
• 1.1. Vai trò của ngành kinh tế thủy sản trong nền kinh tế quốc dân
• 1.2. Những khái niệm cơ bản về ngành thủy sản
• 1.3. Vai trò cơ bản của ngành thủy sản
• 1.4. Tổng quan về phát triển bền vững ngành thủy sản
• 1.5. Khái niệm về phát triển bền vững
• 1.6. Phát triển bền vững ngành thủy sản
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển bền vững thủy sản
• 1.7.1. Các nhân tố tự nhiên
• 1.7.2. Yếu tố hạ tầng kinh tế - xã hội
• 1.7.3. Yếu tố khoa học công nghệ
• 1.7.4. Yếu tố tổ chức và quản lý
• 1.7.5. Yếu tố quốc tế
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Tổng quan về thủy sản Thanh Hóa và đánh giá tiềm năng thủy sản của tỉnh
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thanh Hóa
• 2.3. Dân cư và nguồn nhân lực
• 2.4. Tổng quan ngành thủy sản Thanh Hóa
• 2.5. Phân tích thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.5.1. Tình hình phát triển bền vững ngành thủy sản trong hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản
• 2.5.2. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động nuôi trồng ngành thủy sản
• 2.5.3. Tình hình phát triển bền vững trong hoạt động chế biến và tiêu thụ thủy sản
• 2.5.4. Tình hình phát triển bền vững thủy sản trong hoạt động bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.7. Những thành quả đạt được trong việc phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.8. Nguyên nhân và hạn chế
• 3. CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN THANH HÓA ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển bền vững ngành Thủy sản Thanh Hóa
• 3.1.1. Quan điểm phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.2. Định hướng phát triển bền vững tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020
• 3.2. Mục tiêu phát triển ngành thủy sản tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.3. Khuyến nghị một số giải pháp nhằm phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Thanh Hóa
• 3.3.1. Giải pháp nhằm phát triển bền vững hoạt động khai thác và đánh bắt thủy sản
• 3.3.2. Giải pháp phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản Thanh Hóa
• 3.3.3. Giải pháp phát triển bền vững chế biến và tiêu thụ thủy sản
• 3.3.4. Giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững thủy sản
• 3.3.5. Giải pháp về môi trường và bảo vệ nguồn lợi
• 3.3.6. Các giải pháp về vốn
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về ngành thủy sản tại Thanh Hóa

Ngành thủy sản tại Thanh Hóa đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Với vị trí địa lý thuận lợi, tỉnh có bờ biển dài và hệ thống sông ngòi phong phú, tiềm năng phát triển ngành thủy sản rất lớn. Theo số liệu thống kê, sản lượng thủy sản của tỉnh đã tăng trưởng đáng kể trong những năm qua, chiếm tỷ trọng cao trong tổng sản lượng thủy sản của cả nước. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Các hoạt động nuôi trồng thủy sản và đánh bắt hải sản chủ yếu tập trung vào khai thác ven bờ, trong khi các hình thức sản xuất hiện đại vẫn còn hạn chế. Để phát triển bền vững, cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ môi trường.

1.1. Tình hình phát triển ngành thủy sản

Ngành thủy sản tại Thanh Hóa đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển kinh tế thủy sản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các hoạt động nuôi trồng thủy sản chưa được đầu tư đúng mức về công nghệ và hạ tầng. Hệ thống quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường cũng cần được cải thiện để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc áp dụng các công nghệ mới trong nuôi trồng thủy sản và chế biến sản phẩm là rất cần thiết để nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người dân trong việc phát triển thủy sản một cách bền vững.

II. Thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản

Thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản tại Thanh Hóa cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Mặc dù có tiềm năng lớn, nhưng việc đánh bắt hải sản và nuôi trồng thủy sản vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguồn lợi thủy sản đang bị khai thác quá mức, dẫn đến tình trạng cạn kiệt. Hơn nữa, các vấn đề về bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước chưa được chú trọng đúng mức. Các hoạt động sản xuất thủy sản hiện nay chủ yếu mang tính tự phát, thiếu sự liên kết và quy hoạch đồng bộ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất mà còn gây ra nhiều hệ lụy về môi trường và xã hội.

2.1. Đánh giá tiềm năng và thách thức

Tiềm năng phát triển thủy sản tại Thanh Hóa rất lớn, nhưng thách thức cũng không kém phần nghiêm trọng. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự cạnh tranh từ các tỉnh khác đang tạo ra áp lực lớn lên ngành thủy sản. Để phát triển bền vững, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện kinh tế thủy sản. Việc áp dụng công nghệ mới trong nuôi trồng thủy sản và chế biến sản phẩm là rất cần thiết. Đồng thời, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người dân trong việc phát triển thủy sản một cách bền vững.

III. Giải pháp phát triển bền vững ngành thủy sản

Để phát triển bền vững ngành thủy sản tại Thanh Hóa, cần có một chiến lược tổng thể và đồng bộ. Các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường. Cần thiết phải đầu tư vào công nghệ nuôi trồng hiện đại, đồng thời xây dựng các mô hình hợp tác xã thủy sản để tăng cường sự liên kết giữa các hộ sản xuất. Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng rất quan trọng trong việc khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động nuôi trồng thủy sản bền vững.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể cho phát triển bền vững ngành thủy sản bao gồm: 1) Tăng cường đầu tư vào hạ tầng và công nghệ trong nuôi trồng thủy sản; 2) Xây dựng các chính sách khuyến khích đánh bắt hải sản bền vững; 3) Tổ chức các chương trình đào tạo cho ngư dân về kỹ thuật nuôi trồng và bảo vệ môi trường; 4) Tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho các thế hệ sau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh ven biển như Thanh Hóa với chiều dài bờ biển 102 km và nguồn lợi thủy sản phong phú. Trong giai đoạn 2010-2013, sản lượng thủy sản của tỉnh chiếm khoảng 9,36% tổng sản lượng vùng Trung bộ và duyên hải miền Trung, góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động ven biển. Tuy nhiên, ngành thủy sản Thanh Hóa vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng do nhiều hạn chế như khai thác tự phát, công nghệ chế biến lạc hậu, ô nhiễm môi trường và dịch bệnh thường xuyên.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản Thanh Hóa từ năm 2010 đến 2013, đánh giá các mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên môi trường, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, bao gồm các hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và tiêu thụ thủy sản. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết phát triển bền vững, tập trung vào ba trụ cột chính: kinh tế, xã hội và môi trường. Lý thuyết phát triển bền vững được định nghĩa là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Ngoài ra, mô hình quản lý nguồn lợi thủy sản bền vững được áp dụng nhằm cân bằng giữa khai thác và bảo tồn tài nguyên. Các khái niệm chính bao gồm: nguồn lợi thủy sản, phát triển bền vững ngành thủy sản, khai thác bền vững, nuôi trồng thủy sản và bảo vệ môi trường sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và khảo sát thực địa. Số liệu thống kê được thu thập từ các báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thanh Hóa, Tổng cục Thống kê và các tài liệu chính thức từ năm 2010 đến 2013. Khảo sát thực địa được tiến hành tại các vùng sinh thái ven biển huyện Kim Sơn và các vùng nuôi trồng nội đồng nhằm thu thập thông tin về thực trạng sản xuất, chế biến và tiêu thụ thủy sản. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài trăm hộ dân và cơ sở sản xuất, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích SWOT để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng sản lượng thủy sản: Sản lượng thủy sản tỉnh Thanh Hóa tăng trưởng ổn định từ năm 2010 đến 2013, với sản lượng khai thác và nuôi trồng đạt khoảng 40-50 nghìn tấn/năm. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản cũng tăng, đóng góp đáng kể vào kinh tế địa phương, chiếm khoảng 9,36% tổng sản lượng vùng Trung bộ.

2. Cơ cấu ngành thủy sản: Hoạt động khai thác chủ yếu tập trung ở vùng ven bờ với tàu thuyền có công suất nhỏ, chưa phát triển mạnh khai thác xa bờ. Nuôi trồng thủy sản phát triển theo hướng quảng canh cải tiến và thâm canh, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về công nghệ và quy mô. Chế biến thủy sản chủ yếu mang tính thủ công, chưa đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu hiện đại.

3. Ảnh hưởng môi trường và dịch bệnh: Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và ô nhiễm môi trường đã ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn lợi thủy sản và năng suất nuôi trồng. Dịch bệnh thủy sản xảy ra thường xuyên, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Tỷ lệ tàu cá sử dụng công nghệ khai thác thân thiện môi trường còn thấp, dẫn đến khai thác quá mức và suy giảm nguồn lợi.

4. Quản lý và chính sách: Việc thực thi các chính sách quản lý nguồn lợi thủy sản và bảo vệ môi trường còn chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp giữa các ngành và địa phương. Các chương trình hỗ trợ vốn, đào tạo và chuyển giao công nghệ chưa phát huy hết hiệu quả do hạn chế về tổ chức và quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do sự phát triển tự phát, thiếu quy hoạch tổng thể và công nghệ lạc hậu. So với các tỉnh ven biển khác trong vùng, Thanh Hóa có tiềm năng lớn nhưng chưa khai thác hiệu quả do thiếu đồng bộ trong quản lý và đầu tư. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành thủy sản Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết của phát triển bền vững kết hợp giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Việc áp dụng các mô hình nuôi trồng tiên tiến và quản lý nguồn lợi hợp lý sẽ giúp nâng cao năng suất và bảo vệ tài nguyên. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng sản lượng, bảng so sánh cơ cấu ngành và bản đồ phân bố vùng nuôi trồng để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch và quản lý tổng thể: Xây dựng quy hoạch phát triển ngành thủy sản đồng bộ trên toàn tỉnh, phân vùng nuôi trồng và khai thác phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thanh Hóa, thời gian: 2016-2018.

2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ: Hỗ trợ chuyển giao công nghệ nuôi trồng thâm canh, công nghệ chế biến hiện đại, áp dụng thiết bị khai thác thân thiện môi trường nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông, các viện nghiên cứu, thời gian: 2016-2020.

3. Tăng cường bảo vệ môi trường và phòng chống dịch bệnh: Xây dựng hệ thống giám sát môi trường thủy sản, kiểm soát ô nhiễm và dịch bệnh, phát triển mô hình nuôi trồng bền vững giảm thiểu tác động tiêu cực. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên Môi trường, Chi cục Thú y, thời gian: 2016-2020.

4. Nâng cao năng lực quản lý và đào tạo nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về quản lý nghề cá, kỹ thuật nuôi trồng và bảo vệ môi trường cho cán bộ và người dân. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, các tổ chức nghề cá, thời gian: 2016-2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước ngành thủy sản: Giúp xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển bền vững và quản lý nguồn lợi hiệu quả.

2. Doanh nghiệp và hợp tác xã thủy sản: Áp dụng các giải pháp công nghệ và quản lý để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý kinh tế, nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa phương.

4. Người dân và lao động trong ngành thủy sản: Nắm bắt thông tin về xu hướng phát triển, kỹ thuật nuôi trồng và bảo vệ môi trường để nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển bền vững ngành thủy sản là gì?
   Phát triển bền vững ngành thủy sản là sự phát triển đảm bảo khai thác và nuôi trồng thủy sản hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và duy trì nguồn lợi cho các thế hệ tương lai.

2. Tại sao Thanh Hóa cần phát triển bền vững ngành thủy sản?
   Vì Thanh Hóa có tiềm năng lớn về thủy sản nhưng đang đối mặt với khai thác quá mức, ô nhiễm và dịch bệnh, phát triển bền vững giúp bảo vệ tài nguyên và nâng cao đời sống người dân.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển bền vững thủy sản?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên (khí hậu, địa hình), hạ tầng kinh tế xã hội, khoa học công nghệ, tổ chức quản lý và yếu tố quốc tế như thị trường và cam kết hội nhập.

4. Giải pháp nào giúp nâng cao năng suất nuôi trồng thủy sản?
   Ứng dụng công nghệ nuôi thâm canh, chuyển giao kỹ thuật mới, quản lý dịch bệnh và bảo vệ môi trường là những giải pháp hiệu quả.

5. Làm thế nào để bảo vệ môi trường trong ngành thủy sản?
   Cần kiểm soát ô nhiễm, giảm thiểu phế thải, áp dụng khai thác và nuôi trồng thân thiện môi trường, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát và quản lý chặt chẽ.

Kết luận

• Ngành thủy sản Thanh Hóa có tiềm năng lớn nhưng phát triển chưa tương xứng do nhiều hạn chế về công nghệ, quản lý và môi trường.
• Phát triển bền vững ngành thủy sản đòi hỏi sự cân bằng giữa kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường.
• Luận văn đã phân tích thực trạng, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2020.
• Các giải pháp tập trung vào quy hoạch tổng thể, ứng dụng công nghệ, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực quản lý.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các đề xuất là bước đi cần thiết để phát triển ngành thủy sản Thanh Hóa bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Hãy hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng ngành thủy sản Thanh Hóa phát triển bền vững và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục và kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những lý luận cơ bản về phát triển bền vững ngành thủy sản Chƣơng 2: Thực trạng phát triển bền vững ngành thủy sản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa Chƣơng 3: Một số giải pháp phát triển bền vững ngành thủy sản tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020. 11 z CHƢƠNG I: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NGÀNH THỦY SẢN 1. Vai trò của ngành kinh tế thủy sản trong nền kinh tế quốc dân 1. Những khái niệm cơ bản về ngành thủy sản Thủy sản là một thuật ngữ chỉ chung về những nguồn lợi, sản vật đem lại cho con ngƣời từ môi trƣờng nƣớc và đƣợc con ngƣời khai thác, nuôi trồng thu hoạch sử dụng làm thực phẩm, nguyên liệu hoặc bày bán trên thị trƣờng.

Thủy sản đƣợc phân loại thành: nhóm cá, nhóm giáp xác (tôm, cua), nhóm động vật thân mềm (nghêu, sò…). Theo định nghĩa của Tổ chức lƣơng thực Thế giới: Hoạt động thủy sản là việc tiến hành khai thác, nuôi trồng, vận chuyển thủy sản khai thác; bảo quản, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản; dịch vụ trong hoạt động thủy sản, điều tra, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Khai thác thủy sản là việc khai thác nguồn lợi thủy sản trên biển, sông, hồ, đầm, phá và các vùng nƣớc tự nhiên khác. Đánh bắt quá mức, bao gồm cả việc lấy cá vƣợt quá mức bền vững, giảm trữ lƣợng cá là việc làm đang diễn ra ở nhiều vùng trên thế giới.

Công nghiệp thủy sản: bộ phận sản xuất có tính chất công nghiệp bao gồm khai thác và chế biến thủy sản. Những hoạt động này có nhiệm vụ khai thác nguồn lợi thủy sản và chế biến chúng thành sản phẩm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội và xuất khẩu. Nuôi trồng thủy sản là hoạt động nuôi các thủy sinh vật trong môi trƣờng nƣớc ngọt và lợ, mặn. Hoạt động này bao gồm cả việc áp dụng các kỹ thuật vào qui trình nuôi nhằm nâng cao năng suất thuộc sở hữu cá nhân hay tập thể.

Trong đó, nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nƣớc tự nhiên, có giá trị kinh tế, khoa học để phát triển nghề khai thác thủy sản, bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản. Theo đánh giá của các nhà khoa học trên thế giới cho thấy: gần 90% giá trị sản 12 z lƣợng của ngành thủy sản của thế giới đƣợc khai thác từ biển và đại dƣơng, so với sản lƣợng thu đƣợc từ các vùng nƣớc nội địa. Ngoài ra để phục vụ cho sản nuôi trồng, đánh bắt khai thác và chế biến thủy sản còn có các hoạt động phụ trợ và phục vụ khác nhƣ: đóng mới và sữa chữa tàu thuyền, sản xuất nƣớc đá, sản xuất bao bì, ngƣ cụ… Tất cả các hoạt động hậu nghề cá và phục vụ nói trên nằm trong ngành thủy sản, hỗ trợ và phục vụ nhau tạo thành cơ cấu ngành thủy sản.1 Các ngành chuyên môn hóa hẹp trong cơ cấu ngành Thủy sản Việt Nam Ngành nuôi trồng Ngành công nghiệp thủy sản thủy sản Ngành khai thác Ngành chế biến Ngành hỗ trợ phục vụ - Khai thác các - Đóng, sửa tàu thuyền - Nuôi trồng thủy sản sản phẩm nuôi - Chế biến đông lạnh - Sản xuất sửa chữa nƣớc ngọt trồng ngƣ cụ - Dịch vụ vận chuyển - Nuôi trồng thủy sản - Chế biến đồ hộp - Dịch vụ cảng, kho nƣớc lợ lạnh - Sản xuất nƣớc đá - Nuôi trồng hải sản - Đánh bắt hải sản - Chế biến hàng khô - Sản xuất bao bì - Sản xuất thức ăn cho - Chế biến nƣớc mắm nuôi trồng “Nguồn: Giáo trình kinh tế thủy sản (2005) NXB Lao động Xã hội” 1. Vai trò cơ bản của ngành thủy sản Thủy sản là mô ̣t ngành kinh t ế giữ vị trí, vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là ngành kinh tế có khả năng tạo ra nhiều giá trị gia tăng.

Vì vậy phát triển mạnh ngành thủy sản, đặc biệt phát triển khai thác và chế biến thủy sản, sẽ góp phần thúc đẩy tốc độ tăng trƣởng của ngành nông nghiệp 13 z Bảng 1. Tăng trƣởng kinh tế chia theo khu vực giai đoạn 2011-2014 (ĐVT: %) Nông, lâm nghiệp Công nghiệp và Năm GDP Dịch vụ và thủy sản xây dựng 2011 6,24 4,02 6,68 6,83 2012 5,25 2,68 5,75 5,90 2013 5,42 2,64 5,43 6,56 2014 5,98 3,49 7,14 5,96 “Nguồn: Tổng cục thống kê” - Cung cấp thực phẩm, tạo nguồn dinh dưỡng cho con người Thủy sản (bao gồm thủy sản nội địa và hải sản) là nguồn quan trọng cung cấp protein trong khẩu phần ăn trên khắp thế giới, đặc biệt là ở các vùng ven biển. Thủy sản là nguồn thực phẩm phong phú về chủng loại, bao gồm các loài cá, tôm, cua, ốc,… Thủy sản là nguồn thực phẩm quan trọng của con ngƣời. Thủy sản không những có hƣơng vị thơm ngon mà còn có giá trị dinh dƣỡng cao.

- Đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm Thủy sản đã đóng góp không nhỏ cho an ninh lƣơng thực thế giới. Để ngành thủy sản ngày càng đóng góp nhiều hơn nữa, đảm bảo an ninh lƣơng thực toàn cầu thì tại từng quốc gia phải có định hƣớng tốt để thực hiện. Điều này không chỉ đúng với Việt Nam mà còn đúng với nhiều quốc gia khác trên thế giới. Nghị quyết 63/NQ-CP năm 2009 của Chính phủ về đảm bảo an ninh lƣơng thực quốc gia đã chỉ rõ mục tiêu đến năm 2020 của Việt Nam hƣớng đến các nội dung: bảo vệ quỹ đất lúa 3,8 triệu ha để có sản lƣợng 41 – 43 triệu tấn lúa đáp ứng tổng nhu cầu tiêu dùng trong nƣớc và xuất khẩu khoảng 4 triệu tấn gạo/năm; tăng diện tích trồng ngô lên 1,3 triệu ha, sản lƣợng 7,5 triệu tấn; diện tích trồng cây ăn quả 1,2 triệu ha, sản lƣợng 12 triệu tấn; rau các loại 1,2 triệu ha, sản lƣợng 20 triệu tấn; sản lƣợng các loại cây màu tăng trên 30%; chăn nuôi đạt sản lƣợng thịt hơi các loại 8 triệu tấn, sữa tƣơi 1 triệu tấn, trứng gia cầm 14 tỷ quả; sản lƣợng khai thác thủy sản 2,4 triệu tấn, sản lƣợng nuôi trồng thủy sản 4 triệu tấn.

14 z - Xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm Thời gian qua, ngành thủy sản chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong chiến lƣợc phát triển kinh tế- xã hô ̣i của Việt Nam. Giai đoạn 2001-2011, kinh tế thủy sản đóng góp vào GDP chung toàn qu ốc bình quân trên 3%. Bên cạnh đó, sự đóng góp của ngành thủy sản cũng tác động không nhỏ đến việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, xóa đói giảm nghèo, và giải quyết việc làm cho khoảng trên 4 triệu lao đô ̣ng th ủy sản, trong đó có trên 1,89 triệu lao đô ̣ng chuyên th ủy sản còn lại là lao đô ̣ng th ủy sản kết hợp, góp phần nâng cao đời sống cho cô ̣ng đ ồng cƣ dân không chỉ vùng nông thôn ven biển, mà cả ở vùng Trung du miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Bên cạnh đó, cũng không thể phủ nhận đƣợc hiệu quả kép trong các dự án triển khai phát triển thủy sản tại các địa phƣơng ở Việt Nam.

Các tổ chức phi chính phủ và hoạt động của bản thân ngành Thuỷ sản Việt Nam đã có những chƣơng trình xóa đói giảm nghèo bằng việc phát triển các mô hình nuôi trồng thuỷ sản đến cả vùng sâu, vùng xa, không những cung cấp nguồn dinh dƣỡng, đảm bảo an ninh thực phẩm mà còn góp phần xoá đói giảm nghèo. Giai đoạn từ năm 2000 trở lại đây, tại các vùng duyên hải, nuôi thuỷ sản nƣớc lợ đã chuyển mạnh từ phƣơng thức nuôi quảng canh sang quảng canh cải tiến, bán thâm canh và thâm canh, thậm chí nhiều nơi đã áp dụng mô hình nuôi thâm canh theo công nghệ nuôi công nghiệp. Các vùng nuôi tôm rộng lớn, hoạt động theo quy mô sản xuất hàng hoá lớn đã hình thành, một bộ phận dân cƣ các vùng ven biển đã giàu lên nhanh chóng, rất nhiều gia đình thoát khỏi cảnh đói nghèo nhờ nuôi trồng thuỷ sản. Đây đƣợc đánh giá là hƣớng đi bền vững cho các hộ dân nuôi trồng thủy sản thoát nghèo bền vững.

- Góp phần đổi mới công nghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt là nguồn xuất khẩu quan trọng đối với Việt Nam. Nhu cầu tiêu dùng về các sản phẩm thủy sản trên thế giới ngày càng tăng. Với lợi thế từ vị trí địa lý cũng nhƣ địa hình, địa thế tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển hoạt động của ngành thủy sản tại nhiều địa phƣơng trên cả nƣớc. Xuất khẩu 15 z thủy sản của Việt Nam đã góp phần tạo khả năng mở rộng thị trƣờng tiêu thụ, thúc đẩy hoạt động sản xuất thủy sản trong nƣớc phát triển ổn định, nâng cao năng lực sản xuất và tăng cao năng lực cạnh tranh, đòi hỏi yêu cầu tăng năng suất.1: Kim ngạch xuất khẩu các loại thủy sản của Việt Nam năm 2012 Thông qua hoạt động xuất khẩu, hàng thủy sản Việt Nam đang từng bƣớc cạnh tranh trên thị trƣờng thế giới về giá cả và chất lƣợng.

Hoạt động xuất khẩu góp phần tạo nguồn vốn để nhập khẩu các thiết bị kỹ thuật và công nghệ nƣớc ngoài vào Việt Nam, góp phần hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao năng suất thủy sản Việt Nam. Hoạt động sản xuất và xuất khẩu thủy sản có tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Ngƣợc lại, chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng tác động ngƣợc lại đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ của ngành thủy sản trong nƣớc. Điều này thể hiện khi kim ngạch xuất khẩu thủy sản tăng, cơ cấu kinh tế nông lâm nghiệp chuyển theo hƣớng giảm tỷ trọng nông lâm nghiệp tăng tỷ trọng thủy sản.

Đó chính là hƣớng chuyển dịch tích cực, theo hƣớng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Không những thế, xuất khẩu thủy sản phát triển còn tạo điều kiện cho các ngành nghề liên quan khác phát triển theo nhƣ: khai thác, chế biến, nuôi trồng thủy sản, đóng tàu, dịch vụ hậu cần nghề cá, giao thông vận tải, xây dựng… - Đảm bảo chủ quyền quốc gia, đảm bảo an ninh quốc phòng ở vùng sâu, vùng xa, nhất là ở vùng biển và hải đảo 16 z Hội nghị lần thứ tƣ Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng (khoá X) đã thông qua Nghị quyết “Về chiến lƣợc biển Việt Nam đến năm 2020” xác định mục tiêu đến năm 2020 phấn đấu đƣa nƣớc ta trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển, bảo đảm vững chắc chủ quyền quốc gia trên biển.