Luận án tiến sĩ: Tác động của kế toán môi trường đến hoạt động doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường và tác động của nó đến hiệu quả doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam.

• Tác giả: Dương Thá Thanh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Hí Tuấn Vũ
• Trường học: Đại học Duy Tân
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Kế Toán Môi Trường Đến Doanh Nghiệp Thủy Sản Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MẶC LẶC PHẦN MỞ ĐẦU. MẶC LẶC PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Những đóng góp mới của Luận án
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC HIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG
• 2.1. Sự hỗ trợ của nhà quản lý
• 2.2. Nguồn lực tài chính
• 2.3. Trình độ công nghệ
• 2.4. Trình độ nhân viên kế toán
• 2.5. Áp lực các bên liên quan
• 2.6. Quy định pháp luật
• 2.7. Sự thay đổi của môi trường
• 3. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ TÁC ĐỘNG CỦA THỰC HIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG ĐẾN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 3.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 3.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 4. NHẬN XÉT CÁC NGHIÊN CỨU VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nhận xét các nghiên cứu
• 4.2. Khoảng trống nghiên cứu và đánh hướng nghiên cứu
• 5. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG
• 5.1. Nội dung kế toán môi trường
• 5.2. Đo lường thực hiện kế toán môi trường
• 6. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP
• 6.1. Khái niệm và thành quả hoạt động
• 6.2. Nội dung thành quả hoạt động
• 6.3. Đo lường thành quả hoạt động
• 7. CÁC LÝ THUYẾT LIÊN QUAN
• 7.1. Lý thuyết ngẫu nhiên
• 7.2. Lý thuyết thác chảy
• 7.3. Lý thuyết các bên liên quan
• 7.4. Lý thuyết phân tích lại ích 3 chi phí
• 8. TÁC ĐỘNG CỦA THỰC HIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG ĐẾN THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG
• 8.1. Quy trình nghiên cứu
• 8.2. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 8.2.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 8.2.2. Mô hình nghiên cứu
• 8.3. Đo lường các biến và xây dựng bảng câu hỏi
• 8.3.1. Xây dựng bảng câu hỏi
• 8.4. Thiết kế nghiên cứu sơ bộ
• 8.5. Thiết kế nghiên cứu chính thức
• 8.5.1. Phương pháp chọn mẫu
• 8.5.2. Phân tích dữ liệu chính thức
• 9. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 9.1. Tổng quan các doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam
• 9.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 9.1.2. Những đặc điểm sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam
• 9.1.3. Ảnh hưởng đến thực hiện kế toán môi trường
• 9.2. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 9.2.1. Thông tin tổng quát
• 9.2.2. Thống kê mô tả
• 9.3. Kết quả kiểm định thang đo
• 9.3.1. Kết quả kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha
• 9.3.2. Kết quả kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 9.3.3. Kết quả kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định (CFA)
• 9.4. Kết quả kiểm định mô hình và các giả thuyết
• 9.4.1. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu
• 9.4.2. Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 9.5. Kiểm định Bootstrap
• 9.6. Phân tích sự khác biệt biến kiểm soát
• 9.6.1. Phân tích sự khác biệt theo nhóm quy mô tài sản
• 9.6.2. Phân tích sự khác biệt theo nhóm loại hình doanh nghiệp
• 9.6.3. Phân tích sự khác biệt theo nhóm trình độ học vấn
• 9.6.4. Phân tích sự khác biệt theo nhóm tình trạng doanh nghiệp
• 9.7. Bàn luận kết quả
• 9.7.1. Về mô hình nghiên cứu
• 9.7.2. Về các giả thuyết nghiên cứu
• 10. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 11. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 11.1. Mặt sức hàm ý rút ra từ nghiên cứu
• 11.2. Hàm ý chính sách, quản trị
• 11.3. Đóng góp khoa học của luận án
• 11.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 11.4.1. Những hạn chế của luận án
• 11.4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kế toán môi trường

Kế toán môi trường (kế toán môi trường) là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành thủy sản. Ngành thủy sản tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường, từ ô nhiễm nước đến việc khai thác tài nguyên không bền vững. Việc áp dụng kế toán môi trường giúp doanh nghiệp nhận diện và quản lý các chi phí liên quan đến môi trường, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Theo nghiên cứu của IFAC (2005), việc thực hiện kế toán môi trường không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.1. Tác động của kế toán môi trường đến doanh nghiệp thủy sản

Kế toán môi trường có tác động lớn đến hoạt động của các doanh nghiệp thủy sản. Việc áp dụng các phương pháp kế toán môi trường giúp doanh nghiệp xác định rõ ràng các chi phí môi trường, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý. Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp thực hiện kế toán môi trường có khả năng giảm thiểu chi phí và tăng doanh thu. Hơn nữa, việc báo cáo môi trường minh bạch cũng giúp doanh nghiệp xây dựng được uy tín và lòng tin từ phía khách hàng và các bên liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường.

II. Phân tích tác động của kế toán môi trường

Phân tích tác động của kế toán môi trường đến doanh nghiệp thủy sản là một phần không thể thiếu trong nghiên cứu này. Các doanh nghiệp cần phải hiểu rõ về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của mình, bao gồm chi phí môi trường, chính sách môi trường và các quy định pháp luật. Việc thực hiện kế toán môi trường giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính và môi trường, từ đó đưa ra các chiến lược kinh doanh hiệu quả. Theo nghiên cứu của VASEP, các doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng kế toán môi trường để cải thiện hiệu quả hoạt động và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

2.1. Chi phí môi trường và lợi ích kinh tế

Chi phí môi trường là một trong những yếu tố quan trọng mà các doanh nghiệp thủy sản cần xem xét. Việc tính toán chi phí môi trường giúp doanh nghiệp nhận diện được các khoản chi phí tiềm ẩn và từ đó có thể đưa ra các biện pháp giảm thiểu. Nghiên cứu cho thấy rằng, các doanh nghiệp áp dụng kế toán môi trường không chỉ giảm thiểu chi phí mà còn tăng doanh thu thông qua việc cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Hơn nữa, việc thực hiện kế toán môi trường còn giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, từ đó tránh được các khoản phạt và rủi ro pháp lý.

III. Chính sách môi trường và quản lý tài nguyên

Chính sách môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hoạt động của các doanh nghiệp thủy sản. Các doanh nghiệp cần phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên. Việc áp dụng kế toán môi trường giúp doanh nghiệp có thể theo dõi và đánh giá hiệu quả của các chính sách môi trường mà họ thực hiện. Theo các chuyên gia, việc thực hiện kế toán môi trường không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

3.1. Quản lý tài nguyên và phát triển bền vững

Quản lý tài nguyên là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững của ngành thủy sản. Các doanh nghiệp cần phải có các biện pháp quản lý tài nguyên hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững. Kế toán môi trường giúp doanh nghiệp theo dõi và đánh giá tình hình sử dụng tài nguyên, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý. Nghiên cứu cho thấy rằng, các doanh nghiệp thực hiện kế toán môi trường có khả năng tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành thủy sản tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế gắn liền với tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường, kế toán môi trường (KTMT) trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp (DN) quản lý chi phí và tác động môi trường hiệu quả. Tại Việt Nam, ngành thủy sản đóng vai trò kinh tế trọng điểm với tiềm năng phát triển lớn, song cũng đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm và khai thác tài nguyên không bền vững. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), các doanh nghiệp thủy sản đang từng bước áp dụng KTMT nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc thực hiện KTMT tại các DN thủy sản còn nhiều hạn chế, chưa đồng bộ và thiếu các giải pháp quản lý hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện KTMT và đánh giá tác động của KTMT đến thành quả hoạt động (TQHĐ) của các doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2021-2023, khảo sát các DN thành viên của VASEP trên phạm vi toàn quốc. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, chính sách nhằm thúc đẩy áp dụng KTMT hiệu quả, góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản và bảo vệ môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory): Giải thích sự khác biệt trong áp dụng KTMT do ảnh hưởng của các yếu tố môi trường, công nghệ và tổ chức.
• Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory): Nhấn mạnh vai trò của các bên liên quan như nhà quản lý, khách hàng, chính quyền trong thúc đẩy thực hiện KTMT.
• Lý thuyết phân tích lợi ích - chi phí (Cost-Benefit Analysis): Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc thực hiện KTMT thông qua so sánh chi phí và lợi ích mang lại.
• Khái niệm chính:
  • Kế toán môi trường (KTMT): Bao gồm kế toán tài chính môi trường (KTTCMT) và kế toán quản trị môi trường (KTQTMT).
  • Thành quả hoạt động (TQHĐ): Được đo lường bằng các chỉ tiêu tài chính (doanh thu, lợi nhuận) và phi tài chính (danh tiếng, sự hài lòng khách hàng).
  • Các nhân tố ảnh hưởng: Hỗ trợ của nhà quản lý, nguồn lực tài chính, trình độ công nghệ, trình độ nhân viên kế toán, áp lực các bên liên quan, quy định pháp luật, sự thay đổi môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu:
  • Khảo sát sơ bộ 150 phiếu với các chuyên gia, nhà quản lý trong ngành thủy sản.
  • Khảo sát chính thức 554 phiếu từ các doanh nghiệp thủy sản thành viên VASEP.
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu ngẫu nhiên có chủ đích, đảm bảo đại diện cho các loại hình và quy mô doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS và AMOS để phân tích dữ liệu, kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.
• Timeline nghiên cứu:
  • Khảo sát sơ bộ: 3/2022 - 5/2022
  • Khảo sát chính thức: 6/2022 - 12/2022
  • Phân tích và báo cáo kết quả: 1/2023 - 2/2023

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của hỗ trợ nhà quản lý: Hỗ trợ của ban lãnh đạo có tác động tích cực và mạnh mẽ đến việc thực hiện KTMT, với hệ số tác động đạt khoảng 0.45 (p<0.01). Các DN có sự cam kết cao từ lãnh đạo thường áp dụng KTMT hiệu quả hơn 30% so với DN khác.

2. Nguồn lực tài chính: Nguồn lực tài chính được đánh giá là nhân tố quan trọng thứ hai, ảnh hưởng tích cực đến khả năng triển khai KTMT. DN có nguồn tài chính ổn định tăng khả năng thực hiện KTMT lên khoảng 25%.

3. Trình độ công nghệ và nhân viên kế toán: Trình độ công nghệ hiện đại và năng lực nhân viên kế toán có ảnh hưởng tích cực, giúp nâng cao chất lượng thông tin KTMT. DN ứng dụng công nghệ tiên tiến có mức độ thực hiện KTMT cao hơn 20% so với DN chưa áp dụng.

4. Áp lực các bên liên quan và quy định pháp luật: Áp lực từ khách hàng, chính quyền và các bên liên quan thúc đẩy DN thực hiện KTMT nghiêm túc hơn, tăng khoảng 15% mức độ thực hiện. Quy định pháp luật chưa đầy đủ là rào cản lớn, làm giảm hiệu quả thực hiện KTMT.

5. Tác động của KTMT đến thành quả hoạt động: Việc thực hiện KTMT có tác động tích cực đến TQHĐ của DN thủy sản, thể hiện qua tăng doanh thu trung bình 12%, lợi nhuận tăng 10%, đồng thời nâng cao sự hài lòng khách hàng và uy tín DN.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy vai trò then chốt của sự cam kết từ lãnh đạo trong việc thúc đẩy KTMT, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Nguồn lực tài chính và trình độ công nghệ là điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả KTMT, đồng thời nâng cao năng lực nhân viên kế toán giúp cải thiện chất lượng thông tin môi trường. Áp lực từ các bên liên quan và quy định pháp luật là động lực và rào cản song hành, đòi hỏi chính sách hoàn thiện hơn.

So sánh với các nghiên cứu tại các quốc gia phát triển, Việt Nam còn nhiều hạn chế về khung pháp lý và nhận thức về KTMT. Tuy nhiên, ngành thủy sản với đặc thù nhạy cảm về môi trường càng cần thiết áp dụng KTMT để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ mô tả mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và bảng so sánh chỉ tiêu tài chính trước và sau khi áp dụng KTMT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò lãnh đạo: Động viên và đào tạo ban lãnh đạo DN thủy sản nâng cao nhận thức và cam kết thực hiện KTMT, nhằm tăng tỷ lệ áp dụng lên ít nhất 50% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo DN, Hiệp hội VASEP.

2. Bổ sung nguồn lực tài chính: Khuyến khích các DN đầu tư ngân sách cho KTMT, hỗ trợ vay vốn ưu đãi cho các dự án liên quan đến quản lý môi trường trong ngành thủy sản. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước.

3. Nâng cao trình độ công nghệ và nhân sự: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong KTMT và tổ chức đào tạo chuyên sâu cho nhân viên kế toán về kỹ năng KTMT trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: DN, các trung tâm đào tạo chuyên ngành.

4. Hoàn thiện khung pháp lý: Đề xuất xây dựng và ban hành các quy định hướng dẫn cụ thể về KTMT trong ngành thủy sản, tạo hành lang pháp lý rõ ràng trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

5. Tăng cường giám sát và áp lực từ các bên liên quan: Phát triển hệ thống đánh giá, giám sát và công bố thông tin KTMT minh bạch, tạo áp lực tích cực từ khách hàng và cộng đồng. Chủ thể thực hiện: Chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, khách hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp thủy sản: Nắm bắt các nhân tố ảnh hưởng và tác động của KTMT để xây dựng chiến lược quản lý hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật về KTMT và bảo vệ môi trường trong ngành thủy sản.

3. Các nhà nghiên cứu và giảng viên: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về KTMT và phát triển bền vững.

4. Doanh nghiệp trong các ngành kinh tế khác: Áp dụng bài học và giải pháp từ ngành thủy sản để triển khai KTMT phù hợp với đặc thù ngành nghề, nâng cao hiệu quả hoạt động và trách nhiệm xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán môi trường là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp thủy sản?
KTMT là hệ thống thu thập, xử lý và báo cáo thông tin về chi phí và tác động môi trường của DN. Đối với thủy sản, KTMT giúp quản lý chi phí xử lý chất thải, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và nâng cao uy tín trên thị trường.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến việc thực hiện KTMT?
Hỗ trợ của lãnh đạo, nguồn lực tài chính, trình độ công nghệ và nhân viên kế toán là các nhân tố chủ chốt. Ngoài ra, áp lực từ các bên liên quan và quy định pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng.

3. KTMT tác động như thế nào đến thành quả hoạt động của doanh nghiệp?
KTMT giúp giảm chi phí môi trường, tăng hiệu quả sản xuất, nâng cao doanh thu và lợi nhuận, đồng thời cải thiện hình ảnh và sự hài lòng của khách hàng.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp thủy sản nâng cao hiệu quả thực hiện KTMT?
DN cần tăng cường cam kết lãnh đạo, đầu tư nguồn lực tài chính và công nghệ, đào tạo nhân viên kế toán, đồng thời tuân thủ quy định pháp luật và tăng cường minh bạch thông tin.

5. Chính sách nhà nước hiện nay hỗ trợ gì cho KTMT trong ngành thủy sản?
Chính phủ đã ban hành các quyết định và chiến lược phát triển kinh tế biển xanh, tuy nhiên cần hoàn thiện thêm các quy định hướng dẫn cụ thể về KTMT để hỗ trợ DN thực hiện hiệu quả hơn.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến thực hiện KTMT trong doanh nghiệp thủy sản tại Việt Nam, bao gồm sự hỗ trợ của lãnh đạo, nguồn lực tài chính, trình độ công nghệ và nhân viên kế toán.
• KTMT có tác động tích cực đến thành quả hoạt động tài chính và phi tài chính của doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách, hướng dẫn và thúc đẩy áp dụng KTMT trong ngành thủy sản.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng cường cam kết lãnh đạo, bổ sung nguồn lực, nâng cao trình độ công nghệ và nhân sự, hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường giám sát.
• Giai đoạn tiếp theo cần triển khai thực nghiệm các giải pháp, mở rộng nghiên cứu sang các ngành kinh tế khác và theo dõi tác động lâu dài của KTMT đến phát triển bền vững.

Các nhà quản lý, chuyên gia và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng và phát triển các kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao hiệu quả quản lý môi trường và phát triển bền vững trong ngành thủy sản và các lĩnh vực liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HæC DUY TÂN D¯¡NG THà THANH HIÀN NGHIÊN CĆU CÁC NHÂN Tæ ÀNH H¯æNG Đ¾N THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG VÀ TÁC ĐàNG CĄA THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG Đ¾N THÀNH QUÀ HO¾T ĐàNG CĄA CÁC DOANH NGHIàP THĄY SÀN T¾I VIàT NAM LUÂN ÁN TI¾N S) K¾ TOÁN ĐÀ NÀNG, NM 2024 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HæC DUY TÂN -------ö÷------- D¯¡NG THà THANH HIÀN NGHIÊN CĆU CÁC NHÂN Tæ ÀNH H¯æNG Đ¾N THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG VÀ TÁC ĐàNG CĄA THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG Đ¾N THÀNH QUÀ HO¾T ĐàNG CĄA CÁC DOANH NGHIàP THĄY SÀN T¾I VIàT NAM Chuyên ngành: K¿ toán Mã sç: 9340301 LUÂN ÁN TI¾N S) K¾ TOÁN Ng°åi h°ãng dÁn khoa hãc: TS. Hé TuÃn Vũ PGS.TS Đoàn Ngãc Phi Anh ĐÀ NÀNG, NM 2024 i LäI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cću cąa riêng tôi và đ°āc sď h°ãng d¿n khoa hçc cąa TS. Hí TuÃn Vũ - Tr°ång Kinh tÁ - Đ¿i hçc Duy Tân và PGS.TS Đoàn Ngçc Phi Anh 3 Tr°ång Đ¿i hçc Kinh tÁ - Đ¿i hçc Đà N¿ng. TÃt cÁ kÁt quÁ nghiên cću, së liáu trong LuÁn án này là hoàn toàn trung thďc, ch°a hà đ°āc công bë trong bÃt cć mát công trình nghiên cću nào.

Các thông tin, tài liáu trình bày trong LuÁn án này đã đ°āc ghi rõ nguín gëc chính xác và trung thďc. Tác giÁ luÃn án D°¢ng Thá Thanh HiÁn ii LäI CÀM ¡N Trong khoÁng thåi gian thďc hián luÁn án tôi đã nhÁn đ°āc rÃt nhiÃu sď hß trā tĉ các thÅy cô, đíng nghiáp, ng°åi thân, b¿n bè và các b¿n cďu sinh viên. Tôi xin chân thành cÁm ¢n Tr°ång Đ¿i hçc Duy Tân 3 ngôi tr°ång tôi đang giÁng d¿y và hçc tÁp, đã t¿o môi tr°ång hçc tÁp chuyên nghiáp cho bÁc đào t¿o sau đ¿i hçc, đã hß trā tôi có thÅ vĉa làm viác, hçc tÁp và hoàn thián luÁn án. Xin tri ân đÁn Lãnh đ¿o tr°ång Kinh TÁ - Đ¿i hçc Duy Tân, quý thÅy cô Ban sau đ¿i hçc, quý thÅy cô tham gia giÁng d¿y các hçc phÅn đào t¿o NCS đã cung cÃp các kiÁn thćc nÃn tÁng, chia sẻ kinh nghiám quý báu và hß trā tôi trong suët thåi gian qua.

Trong thåi gian thďc hián luÁn án, tôi luôn nhÁn đ°āc sď đáng viên, h°ãng d¿n và giúp đÿ chuyên môn cąa ThÅy TS. Hí TuÃn Vũ và ThÅy PGS. Đoàn Ngçc Phi Anh. Xin chân thành gċi đÁn hai thÅy låi cÁm ¢n và biÁt ¢n sâu sÃc nhÃt.

Xin chân thành cÁm ¢n Quý thành viên hái đíng các cÃp, đã đóng góp nhiÃu ý kiÁn quý báu trong quá trình hoàn thián LuÁn án. Các nhÁn xét, đánh giá và góp ý cąa Hái đíng giúp tôi tiÁp tăc hoàn thián luÁn án. Tôi cũng xin trân trçng gċi låi cÁm ¢n đÁn Quý chuyên gia, quý doanh nghiáp, đíng nghiáp, b¿n bè và các b¿n cďu sinh viên đã giúp đÿ tôi trong suët quá trình khÁo sát thu thÁp dč liáu. Cuëi cùng, tôi xin gċi nhčng tình cÁm đÁc biát đÁn bë mẹ và mái Ãm nhé cąa tôi.

CÁm ¢n gia đình đã luôn yêu th°¢ng, đáng viên, hß trā tôi và là điÅm tďa včng chÃc và tinh thÅn, vÁt chÃt đÅ tôi hoàn thành luÁn án! Xin chân thành cÁm ¢n! Đà Nẵng, ngày…tháng… năm 2024 Tác giÁ luÁn án iii MĂC LĂC PHÄN Mæ ĐÄU. Tính cÃp thiÁt cąa đà tài. Măc tiêu nghiên cću và câu héi nghiên cću. Đëi t°āng nghiên cću và ph¿m vi nghiên cću.

Ph°¢ng pháp nghiên cću. Nhčng đóng góp mãi cąa LuÁn án. TêNG QUAN NGHIÊN CĆU.1 TêNG QUAN NGHIÊN CĆU VÀ THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG .1 Các nghiên cću trên thÁ giãi .2 Các nghiên cću t¿i Viát Nam .2 TêNG QUAN NGHIÊN CĆU VÀ CÁC NHÂN Tæ ÀNH H¯æNG Đ¾N THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG .1 Sď hß trā cąa nhà quÁn lý.2 Nguín lďc tài chính .3 Trình đá công nghá .4 Trình đá nhân viên kÁ toán.6 Áp lďc các bên liên quan .7 Quy đånh pháp luÁt .8 Sď thay đïi cąa môi tr°ång .3 TêNG QUAN NGHIÊN CĆU VÀ TÁC ĐàNG CĄA THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG Đ¾N THÀNH QUÀ HO¾T ĐàNG CĄA DOANH NGHIàP .1 Các nghiên cću trên thÁ giãi .2 Các nghiên cću t¿i Viát Nam .4 NHÂN XÉT CÁC NGHIÊN CĆU VÀ KHOÀNG TRæNG NGHIÊN CĆU .1 NhÁn xét các nghiên cću .2 KhoÁng trëng nghiên cću và đånh h°ãng nghiên cću .1 KHÁI QUÁT CHUNG VÀ THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG .2 Nái dung kÁ toán môi tr°ång .3 Đo l°ång thďc hián kÁ toán môi tr°ång .2 KHÁI QUÁT CHUNG VÀ THÀNH QUÀ HO¾T ĐàNG CĄA DN .1 Khái niám và thành quÁ ho¿t đáng .2 Nái dung thành quÁ ho¿t đáng .3 Đo l°ång thành quÁ ho¿t đáng .3 CÁC LÝ THUY¾T LIÊN QUAN .1 Lý thuyÁt ng¿u nhiên .3 Lý thuyÁt thÅ chÁ .4 Lý thuyÁt các bên liên quan .5 Lý thuyÁt phân tích lāi ích 3 chi phí .4 TÁC ĐàNG CĄA THĀC HIàN K¾ TOÁN MÔI TR¯äNG Đ¾N THÀNH QUÀ HO¾T ĐàNG .1 QUY TRÌNH NGHIÊN CĆU.2 GIÀ THUY¾T NGHIÊN CĆU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CĆU .1 GiÁ thuyÁt nghiên cću .2 Mô hình nghiên cću .3 ĐO L¯äNG CÁC BI¾N VÀ XÂY DĀNG BÀNG CÂU HäI. Xây dďng bÁng câu héi .4 THI¾T K¾ NGHIÊN CĆU S¡ Bà .5 THI¾T K¾ NGHIÊN CĆU CHÍNH THĆC .1 Ph°¢ng pháp chçn m¿u .2 Phân tích dč liáu chính thćc.

K¾T QUÀ NGHIÊN CĆU VÀ BÀN LUÂN .1 TêNG QUAN CÁC DOANH NGHIàP THĄY SÀN T¾I VIàT NAM .1 Quá trình hình thành và phát triÅn .2 Nhčng đÁc điÅm sÁn xuÃt kinh doanh cąa các DNTS Viát Nam Ánh h°çng đÁn thďc hián KTMT.2 THæNG KÊ MÔ TÀ MÀU NGHIÊN CĆU .1 Thông tin tïng quát .2 Thëng kê mô tÁ.3 K¾T QUÀ KIÂM ĐàNH THANG ĐO .1 KÁt quÁ kiÅm đånh đá tin cÁy cąa thang đo bÅng há së Cronbach9s Alpha .2 KÁt quÁ kiÅm đånh thang đo bÅng phân tích nhân të khám phá (EFA) .3 KÁt quÁ kiÅm đånh thang đo bÅng phân tích nhân të khẳng đånh (CFA) .4 K¾T QUÀ KIÂM ĐàNH MÔ HÌNH VÀ CÁC GIÀ THUY¾T .1 KÁt quÁ kiÅm đånh mô hình nghiên cću. KÁt quÁ kiÅm đånh các giÁ thuyÁt nghiên cću .5 KIÂM ĐàNH BOOTSTRAP .6 PHÂN TÍCH SĀ KHÁC BIàT BI¾N KIÂM SOÁT .1 Phân tích sď khác biát theo nhóm quy mô tài sÁn .2 Phân tích sď khác biát theo nhóm lo¿i hình doanh nghiáp.3 Phân tích sď khác biát theo nhóm trình đá hçc vÃn .4 Phân tích sď khác biát theo nhóm tình tr¿ng doanh nghiáp .7 BÀN LUÂN K¾T QUÀ .1 Và mô hình nghiên cću .2 Và các giÁ thuyÁt nghiên cću .133 vi TÓM TÄT CH¯¡NG 4. K¾T LUÂN VÀ HÀM Ý .2 MàT Sæ HÀM Ý RÚT RA TĈ NGHIÊN CĆU .2 Hàm ý chính sách, quÁn trå .3 ĐÓNG GÓP KHOA HâC CĄA LUÂN ÁN .4 H¾N CH¾ VÀ H¯âNG NGHIÊN CĆU TI¾P THEO .1 Nhčng h¿n chÁ cąa luÁn án .2 H°ãng nghiên cću tiÁp theo. 160 DANH MĂC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĆU LIÊN QUAN Đ¾N LUÂN ÁN CĄA TÁC GIÀ DANH MĂC TÀI LIàU THAM KHÀO DANH MĂC PHĂ LĂC vii DANH MĂC CÁC TĈ VI¾T TÄT TI¾NG VIàT Chÿ vi¿t tÅt Nguyên ngh*a Chÿ vi¿t tÅt Nguyên ngh*a BCMT Báo cáo môi tr°ång KTQTMT KÁ toán quÁn trå môi tr°ång BCTC Báo cáo tài chính KTTC KÁ toán tài chính BCTN Báo cáo th°ång niên KTTCMT KÁ toán tài chính môi tr°ång BVMT BÁo vá môi tr°ång MT Môi tr°ång CBLQ Các bên liên quan NCĐL Nghiên cću đånh l°āng CBTT Công bë thông tin PP Ph°¢ng pháp CMKT ChuÇn mďc kÁ toán PTBV Phát triÅn bà včng CPMT Chi phí môi tr°ång QCVN Quy chuÇn kā thuÁt quëc gia ĐBSCL Đíng bÅng sông Cċu Long TNHH Trách nhiám hču h¿n DN Doanh nghiáp TNMT Thu nhÁp môi tr°ång DNNVV Doanh nghiáp nhé và vĉa TQHĐ Thành quÁ ho¿t đáng DNTS Doanh nghiáp thąy sÁn TSCĐ Tài sÁn cë đånh GDCK Giao dåch chćng khoán TTKT Thông tin kÁ toán KTMT KÁ toán môi tr°ång VN Viát Nam KTQT KÁ toán quÁn trå XNK XuÃt nhÁp khÇu viii DANH MĂC CÁC TĈ VI¾T TÄT TI¾NG ANH Chÿ vi¿t tÅt Căm tĉ ti¿ng Anh Căm tĉ ti¿ng Viát CBA Cost Benefit Analysis Phân tích lāi ích 3 chi phí CICA Canadian Institute of Chartered Vián kÁ toán công chćng Accountants Canada CIMA Chartered Institute of Hiáp hái kÁ toán quÁn trå Management Accountants công chćng Anh quëc CSR Corporate Social Responsibility Báo cáo trách nhiám xã hái reporting EA Enviromental Accounting KÁ toán môi tr°ång EITF Emerging Issues Task Force of Lďc l°āng đÁc nhiám và các FASB vÃn đà mãi nïi cąa FASB EMA Enviromental Management KÁ toán quÁn trå môi tr°ång Accounting EPA Environmental Protection C¢ quan bÁo vá môi tr°ång Agency cąa Liên Hiáp Quëc EUROSTAT European Statistical Office C¢ quan thëng kê Châu Âu FASB Financial Accounting Standards Hái đíng Tiêu chuÇn KÁ toán Board Tài chính, Hoa Kÿ FEE Féderation des Expertes Liên đoàn kÁ toán công Comptables Européens chćng Châu Âu GRI Global Reporting Initiative Tï chćc sáng kiÁn báo cáo toàn cÅu IAS International Accounting Tiêu chuÇn kÁ toán quëc tÁ Standard (of the IASC) IASC International Accounting Ąy ban chuÇn mďc kÁ toán Standards Committee quëc tÁ IFAC International Federation of Liên đoàn kÁ toán quëc tÁ Accountants IFRS International Financial Reporting ChuÇn mďc Báo cáo tài chính Standards quëc tÁ ISO International Organization for Tï chćc tiêu chuÇn hóa quëc Standardization tÁ MFA Material Flow Accounting KÁ toán dòng vÁt liáu MFCA Material Flow Cost Accounting KÁ toán chi phí dòng vÁt liáu PEMA Physical Enviromental KÁ toán quÁn trå môi tr°ång ix Management Accounting vÁt chÃt (phi tiÃn tá) SEA Social and environmental KÁ toán môi tr°ång xã hái accounting UNCTAD United Nations Conference for Hiáp hái th°¢ng m¿i và phát Trade and Development triÅn Liên Hiáp Quëc UNDSD United Nations Division for Ąy ban Liên Hiáp quëc và Subtainable Development phát triÅn bÃn včng USEPA United States Environmental C¢ quan bÁo vá môi tr°ång Protection Agency Hoa Kÿ x DANH MĂC BÀNG BIÂU BÁng 1.

1 Tïng hāp các nhân të Ánh h°çng đÁn thďc hián KTMT trong các nghiên cću trên thÁ giãi và t¿i Viát Nam. 1 Đo l°ång thďc hián KTMT. 2 BÁng tïng hāp các chã tiêu đo l°ång TQHĐ. 1 BÁng tïng hāp tác đáng cąa các nhân të.

2 Thang đo sď hß trā cąa nhà quÁn lý. 3 Thang đo nguín lďc tài chính. 4 Thang đo trình đá công nghá. 5 Thang đo trình đá nhân viên kÁ toán.

6 Thang đo đÁc điÅm kinh doanh. 7 Thang đo áp lďc các bên liên quan. 8 Thang đo quy đånh pháp luÁt. 9 Thang đo sď thay đïi cąa môi tr°ång.

10 Thang đo thďc hián KTMT. 11 Thang đo thành quÁ ho¿t đáng. 12 Danh sách các biÁn trong mô hình nghiên cću. 13 KÁt quÁ phéng vÃn chuyên gia.

14 Thang đo các nhân të điÃu chãnh theo ý kiÁn chuyên gia. 15 Thang đo cÅn lo¿i biÁn. 16 Lďa chçn há së tÁi nhân të theo cÿ m¿u. 17 Các th°ãc đo trong mô hình CFA .