Chương 1: Cơ sở lý thuyết về hệ thống quản lý chất lượng (ISO 9001), hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp (OHSAS 18001), hệ thống quản lý môi trường (ISO 14001) và hệ thống quản lý tích hợp Chƣơng này trình bày những kiến thức sơ lƣợc về hệ thống quản lý chất lƣợng (ISO 9001), hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp (OHSAS 123doc 6 18001), hệ thống quản lý môi trƣờng (ISO 14001) và hệ thống quản lý tích hợp nhƣ khái niệm, các yêu cầu, những lợi ích mang lại cho doanh nghiệp khi áp dụng theo các yêu cầu. Bên cạnh đó, tác giả cũng trình bày những chia sẻ của các cá nhân, đơn vị có kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống quản lý tích hợp. Chương 2: Thực trạng hệ thống quản lý tại công ty CP Xây Dựng Số 1 Trong chƣơng 2, tác giả giới thiệu sơ lƣợc về công ty CP Xây Dựng Số 1, đồng thời đi sâu vào mô tả đặc điểm công tác vận hành các hệ thống quản lý chất lƣợng (ISO 9001), hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp (OHSAS 18001), hệ thống quản lý môi trƣờng (ISO 14001). Thông qua kết quả phỏng vấn, tác giả phân tích những khó khăn công ty đang gặp phải khi vận hành song song các hệ thống quản lý và chỉ ra nguyên nhân chúng để làm cơ sở thiết kế hệ thống quản lý tích hợp.
Chương 4: Thiết kế hệ thống quản lý tích hợp và giải pháp triển khai thực hiện. Trên cơ sở thực trạng các hệ thống quản lý và những vƣớng mắc công ty đang gặp phải đã đƣợc trình bày trong chƣơng 3, tác giả sẽ lựa chọn mô hình tích hợp và đề xuất các giải pháp triển khai thực hiện cụ thể và phù hợp với đặc điểm của công ty CP Xây Dựng Số 1. 123doc 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC HỆ THỐNG QUẢN LÝ Dựa trên vấn đề đã đặt ra và mục tiêu, đối tƣợng nghiên cứu ở chƣơng 1, tác giả sẽ đƣa ra cơ sở lý thuyết về hệ thống quản lý chất lƣợng, hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp, hệ thống quản lý môi trƣờng và những kinh nghiệm của các doanh nghiệp đi trƣớc trong việc thực hiện tích hợp các hệ thống quản lý trong chƣơng 1.1 Giới thiệu về hệ thống quản lý chất lƣợng, hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp và hệ thống quản lý môi trƣờng 1.1 Hệ thống quản lý chất lượng Hệ thống quản lý chất lƣợng đƣợc xây dựng dựa trên cơ sở các chuẩn mực của bộ tiêu chuẩn ISO 9000. Đây là bộ tiêu chuẩn do Tổ chức quốc tế về Tiêu chuẩn hóa (ISO) ban hành lần đầu tiên vào năm 1987 sau đó đƣợc điều chỉnh lần 1 vào năm 1994 và điều chỉnh lần 2 vào năm 2000.
Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 đã đƣợc nhiều quốc gia trên thế giới công nhận làm tiêu chuẩn quốc gia. Tại Việt Nam, bộ tiêu chuẩn này đã đƣợc dịch sang tiếng Việt và đƣợc ban hành thành bộ tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 9000. Mục tiêu chính của việc ban hành bộ tiêu chuẩn này là nhằm trợ giúp các tổ chức áp dụng và vận hành hiệu quả hệ thống quản lý chất lƣợng. Bộ tiêu chuẩn đƣa ra các chuẩn mực cho hệ thống quản lý chất lƣợng và có thể đƣợc áp dụng rộng rãi cho mọi tổ chức trên toàn thế giới không phân biệt loại hình, quy mô và sản phẩm/ dịch vụ cung cấp.1 Cấu trúc của bộ tiêu chuẩn ISO 9000 Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 hiện hành gồm 03 tiêu chuẩn chính và 01 hƣớng dẫn đánh giá đƣợc ban hành và soát xét thƣờng xuyên để đảm bảo phù hợp với thực tế phát triển của các tổ chức trên thế giới.
Do đó để giúp ngƣời dùng phân biệt các phiên bản, tên của tiêu chuẩn ISO luôn đi kèm với năm của phiên bản ban hành (ví dụ ISO 9001:2008 là tiêu chuẩn ISO 9001 phiên bản năm 2008). Việt Nam cũng áp dụng cách đặt tên này cho các tiêu chuẩn quốc gia tƣơng ứng nhƣ TCVN ISO 9001:2008 nghĩa là Tiêu Chuẩn Việt Nam ISO 9001 đƣợc ban hành vào năm 2008. 123doc 8 Do quá trình chuyển đổi ngôn ngữ và công nhận thành tiêu chuẩn quốc gia nên thời gian ban hành của phiên bản quốc tế và tiêu chuẩn quốc gia sẽ có sự khác nhau nhƣng nội dung thì không đổi.1 thể hiện cấu trúc của bộ tiêu chuẩn ISO 9000 tƣơng ứng với cấu trúc của bộ tiêu chuẩn Việt Nam TCVN ISO 9000. ISO 9000:2005 TCVN ISO 9000:2007 HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG - CƠ SỞ VÀ TỪ VỰNG ISO 9004:2009 ISO 9001:2008 TCVN ISO 9004:2011 TCVN ISO 9001:2008 QUẢN LÝ TỔ CHỨC ĐỂ THÀNH CÔNG BỀN VỮNG - HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT PHƢƠNG PHÁP TIẾP CẬN LƢỢNG - CÁC YÊU CẦU QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG ISO 19011:2011 TCVN ISO 19011:2013 HƢỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG QUẢN LÝ Hình 1.1 Cấu trúc bộ tiêu chuẩn ISO 9000 (TCVN ISO 9000) (Nguồn: Tổng hợp của tác giả từ các phiên bản tiêu chuẩn mới nhất) - TCVN ISO 9000:2007 – Hệ thống quản lý chất lƣợng – Cơ sở và từ vựng: trình bày cơ sở của hệ thống quản lý chất lƣợng và giải thích các thuật ngữ đƣợc sử dụng liên quan đến hệ thống quản lý chất lƣợng.
- TCVN ISO 9001:2008 – Hệ thống quản lý chất lƣợng – Các yêu cầu: đƣa ra các yêu cầu đối với hệ thống quản lý chất lƣợng làm cơ sở để các tổ chức thực hiện khi cần chứng tỏ năng lực của mình với khách hàng. 123doc 9 - TCVN ISO 9004:2011 – Quản lý tổ chức để thành công bền vững – Phƣơng pháp tiếp cận quản lý chất lƣợng: hƣớng dẫn tổ chức đạt đƣợc sự thành công bền vững trong môi trƣờng kinh doanh luôn thay đổi thông qua việc tiếp cận hệ thống quản trị chất lƣợng. - TCVN ISO 19011:2013 - Hƣớng dẫn đánh giá hệ thống quản lý: hƣớng dẫn cách thức tổ chức đánh giá và xem xét hệ thống quản lý chất lƣợng.2 Các yêu cầu của hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 TCVN ISO 9001 là tiêu chuẩn duy nhất trong bộ tiêu chuẩn TCVN ISO 9000 đƣa ra những yêu cầu mà tổ chức phải tuân thủ để chứng minh với khách hàng và các tổ chức bên ngoài, kể cả tổ chức chứng nhận, khả năng đáp ứng các yêu cầu của khách hàng, các yêu cầu luật định và chế định áp dụng cho sản phẩm cũng nhƣ các yêu cầu riêng của tổ chức. Tiêu chuẩn đƣa ra cách tiếp cận hệ thống theo quá trình khi xây dựng, vận hành và cải tiến liên tục hệ thống quản lý chất lƣợng trong tổ chức nhƣ hình 1.
Các yêu cầu của tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 đƣợc chia thành 8 điều khoản trong đó có 5 điều khoản chính tập trung vào vòng tròn trọng tâm của mô hình hệ thống quản lý chất lƣợng dựa trên quá trình (hình 1.2) gồm: - Hệ thống quản lý chất lƣợng (điều khoản 4): những yêu cầu chung về hệ thống của một tổ chức nhƣ hoạch định các quá trình, các mối tƣơng tác, các chuẩn mực kiểm soát và thiết lập hệ thống tài liệu cho toàn bộ hệ thống. - Trách nhiệm của lãnh đạo (điều khoản 5): thể hiện những định hƣớng mục tiêu, cam kết thực hiện và nguồn lực cung cấp để thực hiện việc “tạo sản phẩm”. - Quản lý nguồn lực (điều khoản 6): cam kết trong việc xác định và cung cấp nguồn lực cần thiết cho việc “tạo sản phẩm” nhƣ nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, môi trƣờng làm việc. 123doc 10 - Tạo sản phẩm (điều khoản 7): đƣa ra các yêu cầu trong việc hoạch định tạo sản phẩm, các quá trình liên quan đến khách hàng, thiết kế và phát triển, chuẩn bị nguyên vật liệu và quá trình sản xuất/ cung cấp dịch vụ.2 Mô hình hệ thống quản lý chất lƣợng dựa trên quá trình (Nguồn: TCVN ISO 9001:2008 Hệ thống quản lý chất lượng – các yêu cầu) - Đo lƣờng, phân tích và cải tiến (điều khoản 8): yêu cầu về các quá trình theo dõi, đo lƣờng, phân tích và cải tiến cần thiết để chứng tỏ sự phù hợp của sản phẩm, của hệ thống quản lý chất lƣợng và cải tiến liên tục hiệu lực của hệ thống quản lý chất lƣợng.
Ngoài ra, điều khoản này còn xác định các yêu cầu đối với việc xem xét các điểm không phù hợp, hành động khắc phục và hành động phòng ngừa cần thiết.2 Hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp Hệ thống quản lý an toàn - sức khỏe nghề nghiệp đƣợc xây dựng dựa trên cơ sở các chuẩn mực của bộ tiêu chuẩn OHSAS 18000 (Occupational Health and Safety Assessment Series) do Viện tiêu chuẩn Anh Quốc – BSI (British Standard Institute) 123doc 11 ban hành lần đầu vào năm 1999, đƣợc sửa đổi và ban hành lần 2 năm 2007. Mục tiêu của bộ tiêu chuẩn này là nhằm đƣa ra những hƣớng dẫn về việc quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp, duy trì và cải tiến điều kiện, môi trƣờng làm việc một cách hiệu quả, phòng ngừa tích cực các sự cố trong quá trình làm việc. Bộ tiêu chuẩn có thể áp dụng cho tất cả các tổ chức không phân biệt quy mô, loại hình sản xuất, sản phẩm và dịch vụ cung cấp.1 Cấu trúc của bộ tiêu chuẩn OHSAS 18000 Bộ tiêu chuẩn OHSAS 18000 hiện hành đƣợc ban hành vào năm 2007 gồm hai tiêu chuẩn là OHSAS 18001 và OHSAS 18002. - Tiêu chuẩn OHSAS 18001 phiên bản mới nhất đƣợc ban hành năm 2007 (OHSAS 18001:2007) đƣa ra các yêu cầu về an toàn sức khỏe nghề nghiệp mà các tổ chức phải tuân thủ để kiểm soát các rủi ro về an toàn – sức khỏe nghề nghiệp.
- OHSAS 18002 phiên bản hiện hành năm 2008 (OHSAS 18002:2008) là những hƣớng dẫn cho việc triển khai thực hiện các yêu cầu của tiêu chuẩn OHSAS 18001:2007 Bộ tiêu chuẩn OHSAS 18000 dựa trên phƣơng pháp luận: Lập kế hoạch – Thực hiện – Kiểm tra – Hành động/ khắc phục (Plan – Do – Check – Act) hay còn gọi là chu trình PDCA đƣợc mô tả hình 1. - Lập kế hoạch (Plan): Thiết lập các mục tiêu và các quá trình cần thiết để đạt đƣợc kết quả phù hợp với chính sách an toàn và sức khỏe nghề nghiệp của tổ chức. - Thực hiện (Do): Triển khai thực hiện các quá trình - Kiểm tra (Check): Giám sát và đo lƣờng các quá trình dựa trên chính sách, mục tiêu, chỉ tiêu, các yêu cầu pháp luật và yêu cầu khác liên quan đến an toàn sức khỏe nghề nghiệp, và báo cáo kết quả. 123doc 12 - Hành động (Act): Thực hiện các hành động để cải tiến liên tục hiệu quả của hoạt động quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp.