Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Bền Vững Làng Nghề Ở Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb phát triển bền vững làng nghề ở bắc ninh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Danh Tốn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Phát Triển Bền Vững Làng Nghề Ở Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ
• 1.1. Một số vấn đề lý luận chung về phát triển bền vững làng nghề
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Khái quát về phát triển làng nghề ở Việt Nam
• 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ Ở BẮC NINH
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội
• 2.2. Cơ chế, chính sách của tỉnh Bắc Ninh về phát triển bền vững làng nghề. Tình hình phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh
• 2.2.1. Về kinh tế
• 2.2.2. Về môi trường sinh thái trong quá trình phát triển làng nghề
• 2.2.3. Đánh giá chung về phát triển làng nghề bền vững ở Bắc Ninh
• 2.2.3.1. Những thành tựu
• 2.2.3.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh
• 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ BẮC NINH TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Bối cảnh mới và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh
• 3.2. Phương hướng phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh
• 3.2.1. Phát triển làng nghề theo hướng đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, kết hợp yếu tố truyền thống và hiện đại
• 3.2.2. Khôi phục làng nghề truyền thống đi đôi với phát triển làng nghề mới gắn với thị trường
• 3.2.3. Phát triển làng nghề gắn với đa dạng hoá các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh
• 3.2.4. Phát triển làng nghề gắn với tạo nhiều việc làm, thu nhập tăng lên và ổn định cho người lao động, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội ở nông thôn
• 3.2.5. Phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc ở làng nghề
• 3.2.6. Phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trường sinh thái
• 3.2.7. Những giải pháp cơ bản phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh
• 3.2.7.1. Quy hoạch phát triển làng nghề
• 3.2.7.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.7.3. Đổi mới công nghệ
• 3.2.7.4. Xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở
• 3.2.7.5. Phát triển thị trường và thương hiệu sản phẩm
• 3.3. Giải quyết hài hoà các vấn đề xã hội ở các làng nghề
• 3.4. Tăng cường công tác quản lý môi trường tại các làng nghề, xây dựng các làng nghề xanh, sạch, đẹp
• 3.5. Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với phát triển làng nghề
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh

Phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hàng hóa mà còn là nơi gìn giữ văn hóa và bản sắc dân tộc. Bắc Ninh hiện có 62 làng nghề, trong đó có 31 làng nghề truyền thống và 31 làng nghề mới. Tuy nhiên, sự phát triển này đang gặp nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm môi trường và sự biến mất của một số nghề truyền thống.

1.1. Đặc điểm và vai trò của làng nghề Bắc Ninh

Làng nghề Bắc Ninh có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Các sản phẩm từ làng nghề không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Đặc điểm của làng nghề Bắc Ninh là sự đa dạng về ngành nghề và sản phẩm, từ thủ công mỹ nghệ đến thực phẩm.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển làng nghề

Làng nghề Bắc Ninh đã có lịch sử phát triển lâu dài, gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế nông thôn. Các nghề truyền thống như gốm sứ, đúc đồng đã hình thành từ hàng trăm năm trước và vẫn giữ được giá trị văn hóa cho đến ngày nay.

II. Thực trạng phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh hiện nay

Thực trạng phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh cho thấy nhiều thành tựu nhưng cũng không ít thách thức. Mặc dù có sự phát triển mạnh mẽ về số lượng làng nghề, nhưng chất lượng sản phẩm và môi trường sản xuất vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

2.1. Những thành tựu đạt được trong phát triển làng nghề

Bắc Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển làng nghề, như tăng trưởng kinh tế và tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Nhiều làng nghề đã chuyển mình, áp dụng công nghệ mới vào sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.2. Những thách thức trong phát triển bền vững

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng làng nghề Bắc Ninh vẫn đối mặt với thách thức lớn như ô nhiễm môi trường, sự biến mất của nghề truyền thống và áp lực từ thị trường. Việc bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

III. Giải pháp phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh

Để phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và gìn giữ văn hóa truyền thống.

3.1. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ

Việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các làng nghề cần được hỗ trợ trong việc tiếp cận công nghệ mới và đào tạo nhân lực.

3.2. Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững

Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất, như xử lý chất thải và giảm thiểu ô nhiễm. Các làng nghề cần hướng tới phát triển xanh, sạch, đẹp để đảm bảo sự bền vững lâu dài.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng. Các mô hình phát triển thành công có thể được nhân rộng ra các địa phương khác.

4.1. Mô hình phát triển làng nghề thành công

Một số làng nghề ở Bắc Ninh đã áp dụng thành công mô hình phát triển bền vững, kết hợp giữa sản xuất và du lịch. Điều này không chỉ tạo ra thu nhập cho người dân mà còn thu hút khách du lịch đến tham quan và trải nghiệm.

4.2. Kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc phát triển bền vững làng nghề cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Bài học kinh nghiệm từ các làng nghề thành công có thể giúp các địa phương khác trong việc phát triển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của làng nghề Bắc Ninh

Kết luận, phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của làng nghề phụ thuộc vào việc giải quyết các vấn đề hiện tại và phát triển các giải pháp bền vững.

5.1. Tương lai của làng nghề Bắc Ninh

Tương lai của làng nghề Bắc Ninh sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và bảo tồn văn hóa. Các chính sách hỗ trợ cần được triển khai để thúc đẩy sự phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững làng nghề cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và phát triển nguồn nhân lực. Sự hợp tác giữa các bên liên quan sẽ là chìa khóa cho sự thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ  ------- ------- Nguyễn Thị Mai Hương Phát triển bền vững làng nghề ở bắc ninh Luận văn thạc sĩ kinh tế chính trị Hà Nội - 2011 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ  ------- ------- Nguyễn Thị Mai Hương Phát triển bền vững làng nghề ở bắc ninh Luận văn thạc sĩ kinh tế chính trị NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. LÊ DANH TỐN Hà Nội - 2011 MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ ……………………………………………………….Một số vấn đề lý luận chung về phát triển bền vững làng nghề…….Phát triển bền vững làng nghề………………………………….2 Kinh nghiệm phát triển bền vững làng nghề ở một số nước và địa phương trong nước ……………………………………………………………………. Kinh nghiệm của một số nước Châu Á ……………………. Kinh nghiệm của một số tỉnh, thành trong nước ……………. Những bài học kinh nghiệm có thế áp dụng ở Bắc Ninh …. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ Ở BẮC NINH …………………………………………………………………………. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh ………………………………………………………. Đặc điểm tự nhiên ………………………………………………. Đặc điểm về kinh tế - xã hội ………………………………………40 2. Cơ chế, chính sách của tỉnh Bắc Ninh về phát triển bền vững làng nghề. Tình hình phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh ………………………48 2. Về kinh tế …………………………………………………………. Về môi trƣờng sinh thái trong quá trình phát triển làng nghề ……. Đánh giá chung về phát triển làng nghề bền vững ở Bắc Ninh …………. Những thành tựu ……………………………………………………75 2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh …………………………………………………………………. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ BẮC NINH TRONG THỜI GIAN TỚI…. Bối cảnh mới và ảnh hƣởng đến sự phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh………………………………………………………………………………. Phƣơng hƣớng phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh …………………. Phát triển làng nghề theo hƣớng đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, kết hợp yếu tố truyền thống và hiện đại ……………………. Khôi phục làng nghề truyền thống đi đôi với phát triển làng nghề mới gắn với thị trƣờng . Phát triển làng nghề gắn với đa dạng hoá các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh . Phát triển làng nghề gắn với tạo nhiều việc làm, thu nhập tăng lên và ổn định cho ngƣời lao động, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội ở nông thôn . Phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc ở làng nghề …………………………………………………………. Phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trƣờng sinh thái . Những giải pháp cơ bản phát triển bền vững làng nghề Bắc Ninh . Quy hoạch phát triển làng nghề . Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực . Đổi mới công nghệ………………………………………………. Xây dựng kết cấu hạ tầng cơ sở…………………………………. Phát triển thị trƣờng và thƣơng hiệu sản phẩm ……………………104 3. Giải quyết hài hoà các vấn đề xã hội ở các làng nghề ……………109 3. Tăng cƣờng công tác quản lý môi trƣờng tại các làng nghề, xây dựng các làng nghề xanh, sạch, đẹp ………………………………………………… 109 3. Hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc đối với phát triển làng nghề.111 KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa 1 CNH, HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá 2 DNTN Doanh nghiệp tư nhân 3 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 4 HTX Hợp tác xã 5 HĐND Hội đồng nhân dân 6 KT-XH Kinh tế - xã hội 7 NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn 8 PTBV Phát triển bền vững 9 TCMN Thủ công mỹ nghệ 10 THPT Trung học phổ thông 11 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 12 TTCN Tiểu thủ công nghiệp 13 UBND Uỷ ban nhân dân DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên Bảng Trang 1 Bảng 1. Phân bổ các loại hình làng nghề ở Việt Nam 11 2 Bảng 1.Tốc độ phát triển làng nghề qua các năm 12 trong cả nước 3 Bảng 2. Cơ cấu kinh tế ở Bắc Ninh giai đoan 1997 - 44 2010 4 Bảng 2. Số lượng làng nghề và cơ cấu ngành nghề 49 của tỉnh Bắc Ninh 5 Bảng 2. Các ngành nghề Tiểu thủ công nghiệp ở Bắc 50 Ninh 6 Bảng 2. Hộ gia đình hoạt động trong các làng nghề ở 51 Bắc Ninh 7 Bảng 2. Số lao động trong các làng nghề ở Bắc Ninh. Tính cấp thiết của đề tài Một trong những nội dung trọng tâm của CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là khôi phục các làng nghề truyền thống, hình thành và phát triển các làng nghề mới, vì nó tạo ra nhiều việc làm, thu hút lao động nhàn rỗi trong nông nghiệp vào các hoạt động dịch vụ và sản xuất phi nông nghiệp trên địa bàn nông thôn nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của nông dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH, góp phần thực hiện chiến lược kinh tế mở, đẩy mạnh sản xuất hàng xuất khẩu. Đây là nhiệm vụ không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa chính trị - xã hội to lớn trong sự nghiệp phát triển đất nước theo định hướng XHCN. Tỉnh Bắc Ninh có mật độ dân số là 1227 người/ km2, đứng thứ hai của khu vực Đồng bằng sông Hồng (sau tỉnh Hưng Yên) và đứng thứ 3 trong cả nước (sau Thành Phố Hồ Chí Minh và tỉnh Hưng Yên), ruộng đất bình quân đầu người và năng suất lao động lại thấp, sản lượng không ổn định. Do đó, vấn đề việc làm đặt ra gay gắt. Hơn nữa khi sản xuất nông nghiệp phát triển dựa trên cơ sở ứng dụng Khoa học - công nghệ tiên tiến làm cho năng suất lao động ngày càng tăng, cùng với quá trình CNH, HĐH và đô thị hoá cùng diễn ra mạnh mẽ khiến diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp thì điều đó vừa tạo điều kiện vừa đòi hỏi tất yếu phải phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp ở nông thôn, trong đó phát triển Làng nghề là hướng cơ bản khả thi trong chiến lược phát triển của tỉnh Bắc Ninh. Hiện nay, Bắc Ninh có tới 62 làng nghề, trong đó có 31 làng nghề truyền thống và 31 làng nghề mới. Bên cạnh những làng nghề đang phát triển mạnh mẽ và trở lên giàu có góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, cũng có không ít làng nghề đang bị điêu đứng và đứng trước nguy cơ mất nghề. Nhiều làng nghề hoạt động không ổn định, nhiều vấn đề xã hội bức xúc đã và đang nảy sinh ở các làng 1 nghề. Không chỉ vậy, hoạt động của các làng nghề ở Bắc Ninh đang phải đối mặt với thách thức to lớn là ô nhiễm môi trường trở thành phổ biến và đã đến mức báo động do lượng phát thải từ quá trình sản xuất chưa được kiểm soát và xử lý khoa học, triệt để. Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển chung của tỉnh bởi làng nghề vốn được coi như một thế mạnh của tỉnh Bắc Ninh. Do vậy, quá trình phát triển làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay đòi hỏi cấp thiết phải giải quyết hài hoà các vấn đề phát triển kinh tế, phát triển xã hội. Vấn đề này cần được nghiên cứu, luận giải để làm rõ và đưa ra giải pháp phát triển đúng đắn. Chính vì vậy, tôi chọn vấn đề: “Phát triển bền vững làng nghề ở Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ. Tình hình nghiên cứu Phát triển làng nghề nói chung và phát triển bền vững làng nghề nói riêng là đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và hoạch định chính sách, nghiên cứu trên nhiều phương diện. Tiêu biểu như: - Hội thảo Quốc tế về bảo tồn và phát triển Làng nghề truyền thống Việt Nam: “Về các giải pháp phát triển Tiểu thủ công nghiệp theo hướng CNH, HĐH ở vùng Đồng bằng Sông Hồng”. Năm 2009 - Mai Thế Hởn (2000), “Phát triển làng nghề truyền thống trong quá trình CNH, HĐH vùng ven thủ đô Hà Nội”, Luận án Tiến sĩ Kinh tế,Hà Nội. - Trần Minh Yến (2004), “Làng nghề truyền thống trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Nxb Khoa học xã hội. - Sở Kế hoạch và đầu tư Bắc Ninh (2008), “Làng nghề ở Bắc Ninh - Tiềm năng và hội nhập”. - Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Bắc Ninh (2007), “Thực trạng và giải pháp đào tạo nghề ở làng nghề tỉnh Bắc Ninh”. - Phạm Sơn (2004), “Làng nghề và thống kê làng nghề”, Tạp chí Thông tin Khoa học Thống kê. 2 -Trần Anh Phương (2008) “Phát triển bền vững ở Việt Nam: Thực trạng và vấn đề đặt ra”. Tạp chí cộng sản, số 6/2008. - Nguyễn Trung Chánh(2010): “Phát triển làng nghề Bắc Ninh theo hướng bền vững”, Tạp chí cộng sản, số 7/2010. - “Doanh nghiệp làng nghề với quá trình hội nhập, cơ hội , thách thức và giải pháp”. Kết quả hội thảo tổ chức bởi Trung tâm kinh tế Châu á - Thái Bình Dương - VAPEC (2007). Ngoài ra còn có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu khoa học, các bài viết khác đề cập đến sự phát triển làng nghề Việt Nam nói chung và làng nghề ở Bắc Ninh nói riêng. Tuy vậy, các công trình này về cơ bản là nghiên cứu phát triển làng nghề ở tầm vĩ mô. Phát triển làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh thường chỉ được đề cập như một trường hợp tham khảo điển hình, hoặc các tác giả chỉ đề cập đến từng mảng, từng vấn đề riêng biệt của làng nghề mà chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống về phát triển bền vững làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh trong điều kiện mới. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng phát triển làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh theo hướng bền vững. Trên cơ sở đó đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy phát triển bền vững các làng nghề của Bắc Ninh trong thời gian tới. Với mục đích đó, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là: - Nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững làng nghề ở Việt Nam - Đánh giá thực trạng của phát triển bền vững làng nghề trong những năm gần đây ở Bắc Ninh. - Đề xuất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy phát triển bền vững làng nghề ở Tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh mới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Sự phát triển bền vững của các làng nghề ở Tỉnh Bắc Ninh dưới góc độ khoa học Kinh tế Chính trị.