Luận án tiến sĩ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao - ĐH Kinh doanh & Công nghệ Hà Nội (2021)

• Tác giả: Nguyễn Đại Lâm
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Minh Khải
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở trường đại học kinh doanh và công nghệ hà nội là chủ đề nghiên cứu quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) tại cơ sở giáo dục đại học bao gồm đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và nhân viên có trình độ chuyên môn vững vàng. Họ đảm nhận vai trò then chốt trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nhà trường. Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội xác định NNLCLC là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục. Quá trình phát triển nguồn nhân lực đòi hỏi chiến lược bài bản, đầu tư dài hạn và cơ chế quản lý hiệu quả. Nghiên cứu này phân tích toàn diện thực trạng, thách thức và đề xuất giải pháp phù hợp cho nhà trường.

1.1. Khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao trong giáo dục đại học

Nguồn nhân lực chất lượng cao trong giáo dục đại học là lực lượng lao động có trình độ đào tạo từ đại học trở lên, đạt chuẩn năng lực chuyên môn cao. Đối với trường đại học, NNLCLC bao gồm giảng viên có học hàm học vị tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư. Họ có năng lực nghiên cứu khoa học, sáng tạo và chuyển giao tri thức hiệu quả. Tiêu chí đánh giá bao gồm trình độ lý luận chính trị, chứng chỉ nghề nghiệp, kết quả nghiên cứu khoa học và khả năng thích ứng với thay đổi.

1.2. Vai trò của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội

Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội là cơ sở giáo dục đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực phía Bắc. Nhà trường cung cấp chương trình đào tạo đa ngành, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý đóng vai trò trung tâm trong hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Việc phát triển NNLCLC giúp nhà trường nâng cao vị thế, thu hút sinh viên và đảm bảo chất lượng đào tạo bền vững.

II. Phân tích thực trạng và thách thức phát triển nhân lực

Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở trường đại học kinh doanh và công nghệ hà nội tồn tại nhiều thách thức. Đội ngũ giảng viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư còn hạn chế về số lượng. Tỷ lệ giảng viên chính, giảng viên cao cấp chưa đạt kỳ vọng. Hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên và sinh viên chưa tương xứng với tiềm năng. Công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí quốc tế uy tín còn ít. Nhân viên chuyên môn nghiệp vụ cần được đào tạo nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học. Cơ chế đãi ngộ, lương thưởng chưa đủ sức thu hút và giữ chân nhân tài. Sự cạnh tranh từ các trường đại học khác ngày càng gay gắt.

2.1. Thành tựu đạt được trong phát triển nguồn nhân lực

Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã đạt được một số thành tựu nhất định. Số lượng giảng viên có trình độ thạc sĩ tăng trưởng ổn định qua các năm. Nhà trường đẩy mạnh đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ nhân viên. Chất lượng sinh viên tốt nghiệp được cải thiện, tỷ lệ có việc làm tăng. Hoạt động nghiên cứu khoa học bước đầu có chuyển biến tích cực. Các chương trình hợp tác quốc tế được mở rộng, tạo điều kiện cho giảng viên tiếp cận tri thức mới.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

Bên cạnh thành tựu, nhà trường đối mặt nhiều hạn chế. Ngân sách đầu tư cho đào tạo nâng cao trình độ giảng viên còn eo hẹp. Cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm chưa linh hoạt, thiếu cạnh tranh. Chế độ đãi ngộ chưa tương xứng với đóng góp của giảng viên cao cấp. Hoạt động nghiên cứu khoa học thiếu định hướng chiến lược dài hạn. Môi trường làm việc chưa tạo động lực sáng tạo, cải tiến. Một số cán bộ chưa chủ động phấn đấu vươn lên trong học tập và công tác cống hiến.

III. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao hiệu quả

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở trường đại học kinh doanh và công nghệ hà nội đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ. Giải pháp đầu tiên là xây dựng chiến lược đào tạo, bồi dưỡng dài hạn cho đội ngũ giảng viên và nhân viên. Nhà trường cần đầu tư nâng cao trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư cho giảng viên chủ chốt. Cơ chế lương thưởng, đãi ngộ phải cạnh tranh, thu hút nhân tài từ bên ngoài. Môi trường làm việc cần khuyến khích sáng tạo, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ tiên tiến. Hợp tác quốc tế giúp giảng viên tiếp cận tri thức mới, nâng cao năng lực chuyên môn. Quản lý nhân sự cần ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại, tăng hiệu quả đánh giá và theo dõi tiến bộ.

3.1. Chiến lược đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn

Chiến lược đào tạo tập trung vào nâng cao trình độ học hàm học vị cho giảng viên. Nhà trường cử giảng viên đi đào tạo tiến sĩ trong và ngoài nước. Chương trình bồi dưỡng ngắn hạn về ngoại ngữ, tin học, kỹ năng sư phạm được tổ chức thường xuyên. Giảng viên được khuyến khích tham gia hội thảo khoa học quốc tế, đăng bài trên tạp chí uy tín. Đội ngũ nhân viên chuyên môn nghiệp vụ được đào tạo chứng chỉ nghề nghiệp phù hợp vị trí công tác.

3.2. Cơ chế quản lý và đãi ngộ nhân tài

Cơ chế quản lý cần đổi mới theo hướng minh bạch, cạnh tranh và công bằng. Lương thưởng, phụ cấp phải phản ánh đúng năng lực và đóng góp thực tế. Chế độ thăng tiến rõ ràng tạo động lực phấn đấu cho toàn bộ nhân viên. Nhà trường xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả công việc định kỳ, khách quan. Môi trường làm việc thân thiện, hỗ trợ sáng tạo giúp giữ chân nhân tài. Chính sách thu hút giảng viên cao cấp từ bên ngoài cần linh hoạt, hấp dẫn.

IV. Kết luận và ứng dụng phát triển nguồn nhân lực đại học

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở trường đại học kinh doanh và công nghệ hà nội là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Kết quả nghiên cứu cho thấy nhà trường cần tiếp tục đầu tư nâng cao trình độ đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý. Hệ thống giải pháp đồng bộ từ đào tạo, đãi ngộ đến quản lý sẽ tạo nền tảng vững chắc. Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo nhà trường. Chất lượng NNLCLC tỷ lệ thuận với chất lượng đào tạo và uy tín của cơ sở giáo dục. Sinh viên tốt nghiệp có việc làm cao là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược phát triển nhân lực. Nghiên cứu này mở hướng cho các trường đại học khác tham khảo mô hình phát triển nguồn nhân lực.

4.1. Kết quả nghiên cứu và giá trị lý luận

4.2. Ứng dụng thực tiễn và triển vọng phát triển

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp vào quản lý nhân sự tại Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội. Nhà trường áp dụng mô hình đánh giá năng lực giảng viên dựa trên tiêu chí khách quan. Chương trình đào tạo nâng cao được triển khai theo lộ trình cụ thể, khả thi. Triển vọng phát triển phụ thuộc vào cam kết đầu tư dài hạn và đổi mới cơ chế quản lý. Các trường đại học khác có thể tham khảo mô hình để phát triển nguồn nhân lực hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN ĐẠI LÂM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2021 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN ĐẠI LÂM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số : 931 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS Nguyễn Minh Khải HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực. Các tài liệu được trích dẫn đúng quy định và được ghi đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN NGUYỄN ĐẠI LÂM 4 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 7 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 12 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến đề tài luận án 12 1. Các công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài luận án 15 1. Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết 23 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 31 2. Một số vấn đề chung về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 31 2. Quan niệm, nội dung và nhân tố tác động đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 44 2. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở một số trường đại học trong, ngoài nước và bài học rút ra cho Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 60 Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI 80 3. Tổng quan về Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 80 3. Thành tựu, hạn chế trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 86 3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra từ thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 114 Chương 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI THỜI GIAN TỚI 132 4. Quan điểm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội thời gian tới 132 4. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội thời gian tới 141 KẾT LUẬN 161 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 163 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 164 PHỤ LỤC 174 5 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 2 Chính trị quốc gia CTQG 3 Kinh tế - xã hội KT - XH 4 Nguồn nhân lực NNL 5 Nguồn nhân lực chất lượng cao NNLCLC 6 Khoa học và công nghệ KH&CN 7 Phó giáo sư, tiến sỹ PGS, TS 6 DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang 01 Bảng 3.1: Số lượng nguồn nhân lực ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 87 02 Bảng 3.2: Số lượng giảng viên ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 88 03 Bảng 3.3: Số lượng cán bộ, nhân viên các phòng, ban, trung tâm ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 89 04 Bảng 3.4: Đánh giá tình trạng sức khỏe của NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội năm 2019 92 05 Bảng 3. Kết quả đánh giá và phân loại NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 94 06 Bảng 3. Kết quả đánh giá xếp loại đảng viên là NLLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 95 07 Bảng 3.7: Trình độ bằng cấp, học hàm học vị của NNLCLC của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 97 08 Bảng 3. Thống kê theo các chức danh NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 98 09 Bảng 3. Trình độ ngoại ngữ và tin học của NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội tính hết năm 2019 99 10 Bảng 3. Khối ngành, trình độ đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội năm 2019 103 11 Bảng 3.11: Cơ cấu chia theo giới tính NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội giai đoạn 2014 - 2019 106 DANH MỤC HÌNH VẼ TT Tên hình Trang 01 Hình 3.1: Mô hình tổ chức của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 83 7 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Hiện nay NNL nói chung, NNLCLC nói riêng là “chìa khoá” cho chiến lược cạnh tranh và phát triển của mỗi quốc gia. Nhiều nước tuy hạn chế về nguồn tài nguyên thiên nhiên song do biết khai thác, phát huy NNL nên đã có sự phát triển “thần kì”. Đối với nước ta, trong quá trình CNH, HĐH gắn với đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, NNLCLC được coi là nhân tố trung tâm, có vai trò quyết định đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế. Nghị quyết Đại hội XII Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh: "Thực hiện đồng bộ, cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội…” [18, tr. Đặc biệt, trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, phát triển NNLCLC càng có vai trò đặc biệt quan trọng, là động lực để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và là nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hoặc thất bại của sự nghiệp giáo dục ở mỗi quốc gia. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI khẳng định quan điểm, chủ trương và quyết tâm phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt. Đây là tư tưởng chỉ đạo mang tầm chiến lược, thể hiện quan điểm toàn diện, khách quan và khoa học của Đảng Cộng sản Việt Nam. Để thực hiện quan điểm chỉ đạo trên, Đại hội đã chỉ rõ: Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý vững mạnh, toàn diện, vừa hồng, vừa chuyên, đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và cơ cấu, là yêu cầu cấp thiết, là khâu then chốt, là tiền đề trong đổi mới giáo dục Việt Nam hiện nay. Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội là một tổ chức hợp tác của những người lao động trí óc, tự nguyện góp sức, góp vốn xây dựng và phát 8 triển một cơ sở đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài không vì mục tiêu lợi nhuận. Hơn hai mươi năm xây dựng và phát triển, Nhà trường đã khẳng định được thương hiệu trong đào tạo đại học ở Việt Nam, cung cấp NNLCLC cho sự nghiệp phát triển đất nước. Để thực hiện thắng lợi sứ mệnh của mình, những năm qua Nhà trường chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, nghiên cứu viên, nhân viên có chất lượng cao. Bao gồm những con người có đức, có tài, có trách nhiệm, ham học hỏi, thông minh sáng tạo, có kiến thức văn hóa, thành thạo về kỹ năng nghề nghiệp, về năng lực chuyên môn, có trình độ khoa học - kỹ thuật cao. Tuy nhiên, NNLCLC của nhà trường vẫn còn nhiều bất cập so với sự phát triển, lớn mạnh từng ngày của Trường. Như, vấn đề phát hiện, thu hút, đào tạo và sử dụng còn bộc lộ những vướng mắc, bất cập; vừa thiếu những chuyên gia đầu ngành, nhất là đối với những ngành còn non trẻ của Trường, vừa mất cân đối về cơ cấu. Cho nên việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng NNL, nhằm đề xuất những giải pháp phát triển NNLCLC đáp ứng yêu cầu đào tạo của nhà trường trong xu thế hội nhập, là nhiệm vụ cấp thiết trong tình hình hiện nay. Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội” để xây dựng luận án tiến sĩ, chuyên ngành kinh tế chính trị. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về phát triển NNLCLC ở trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội; từ đó đề xuất quan điểm và giải pháp phát triển NNL này trong thời gian tới. Nhiệm vụ Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Làm rõ cơ sở lý luận phát triển NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội. 9 Khảo sát kinh nghiệm của một số trường đại học trên thế giới và Việt Nam - Rút ra bài học cho Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội. Phân tích, đánh giá thành tựu, hạn chế phát triển NNLCLC ở trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội; chỉ ra nguyên nhân thành tựu, hạn chế và những vấn đề đặt ra cần giải quyết. Đề xuất quan điểm và giải pháp phát triển NNLCLC ở Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội thời gian tới. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở cơ sở giáo dục đại học. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án nghiên cứu phát triển NNLCLC cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu dưới góc nhìn của khoa học kinh tế chính trị. Về không gian: Luận án nghiên cứu ở trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội. Về thời gian: Luận án khảo sát thực trạng từ năm 2014 đến 2019.