Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM NGHỀ NGHIỆP CHO KTS & KSTV 1. Tổng quan về bảo hiểm TNNN KTS & KSTV 1. Khái quát chung về bảo hiểm TNNN Bảo hiểm TNNN là loại bảo hiểm trách nhiệm pháp lý của người được bảo hiểm phát sinh do việc vi phạm trách nhiệm nghề nghiệp. DN bảo hiểm cung cấp sự bảo đảm về mặt tài chính cho các cá nhân, tổ chức, Cty hành nghề chuyên môn đối với trách nhiệm dân sự phát sinh từ việc hành nghề chuyên môn.
Những người hành nghề chuyên môn phải thực hành công việc, thao tác nghề nghiệp chuyên môn với sự cẩn thận và tay nghề đảm bảo yêu cầu chuyên môn. Tuy nhiên, thực tế vì nhiều lý do vẫn có thể gây thiệt hại cho bên thứ ba từ những hành động bất cẩn, những sai phạm hoặc thiếu sót trong quá trình thực hiện các công việc chuyên môn. Bảo hiểm TNNN ra đời với mục đích bảo vệ quyền lợi của người mua bảo hiểm, giúp giảm bớt gánh nặng về trách nhiệm bồi thường khi rủi ro xảy ra đối với người mua bảo hiểm. Thông thường những cá nhân hay tổ chức sử dụng loại hình bảo hiểm này thực hiện nghề nghiệp có mức TNNN, mức rủi ro khá lớn, tác động đến nhiều người , nhiều hoạt động , khi xảy ra rủi ro sẽ tiêu tốn rất nhiều chi phí và thiệt hại lớn.
Bảo hiểm TNNN giúp giảm bớt áp lực của người mua bảo hiểm này đối với nghề nghiệp của họ, cũng như đối với bên thứ ba chịu thiệt hại nếu rủi ro không may sảy ra. SV: Trần Hoàng Mai Lớp: CQ48/03.02 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Trịnh Hữu Hạnh 1. Sự cần thiết và tác dụng bảo hiểm TNNN KTS & KSTV BHTNNN KTS & KSTV có một số tác dụng gắn liền với đặc điểm của ngành nghề ngoài những tác dụng chung của bảo hiểm như là “lá chắn kinh tế” của các cá nhân và doanh nghiệp, đảm bảo ổn định đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh cho người được bảo hiểm (NĐBH), góp phần mang lại sự an toàn, giảm thiểu rủi ro trong xã hội, tăng thu ngân sách cho nhà nước, thúc đẩy kinh tế phát triển… Cũng như các ngành công nghiệp xây dựng ở nước ngoài, Việt Nam cũng đầu tư rất nhiều tài chính nhằm cải thiện hạ tầng kinh tế cũng như nâng cao chất lượng, hình ảnh của quốc gia.
Trong quá trình thi công xây dựng chắc chắn khó có thể tránh được những siếu sót sai lầm của các khâu như thiết kế, thi công, lắp đặt, chọn nguyên liệu… KTS và KSTV thường phục vụ đáp ứng cho nhu cầu của các nhà đầu tư khi thực hiện đầu tư các công trình xây dựng hay các dự án công nghiệp. Đó là những tài sản có giá trị lớn, đôi khi là sản nghiệp của nhiều nhà đầu tư góp vốn lại, vì vậy tổn thất xảy ra mà KTS hoặc KSTV phải gánh chịu có thể rất lớn, khả năng tài chính của bản thân họ không thể đáp ứng được. Bảo hiểm TNNN KTS & KSTV giúp cho nhà đầu tư cũng như các KTS hay KSTV yên tâm và có khả năng chi trả đảm bảo nếu không may có sự cố xảy ra. Mặt khác bên cạnh việc giúp giải quyết khả năng chi trả đền bù, BHTNNN còn giúp cho những cá nhân tổ chức khi tiến hành có trách nhiệm với công việc của mình, đảm bảo đúng đủ chỉ tiêu chuẩn đề ra khi tiến hành đánh giá kiểm tra hợp đồng… Với vai trò này nghiệp vụ bảo hiểm này đã giúp hạn chế được tương đối lớn khả năng xảy ra thiệt hại về vật chất cũng như con người.
Sự cạnh tranh cũng là một yếu tố là tăng rủi ro cho các KTS và KSTV. Cạnh tranh có thể diễn ra trong lĩnh vực công nghệ, ví dụ bằng cách áp dụng những thiết kế đơn giản hơn, những vật liệu đơn giản hơn và SV: Trần Hoàng Mai Lớp: CQ48/03.02 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Trịnh Hữu Hạnh mới lạ có thể chưa được áp dụng cẩn thận… trong khi các KTS hay KSTV khi có sức ép của cạnh tranh thường sẽ cố gắng hạn chế trách nhiệm chấp nhận được giữa tiền lương và trách nhiệm của anh ta. Từ đó nâng cao chất lượng cũng như nâng cao hiệu quả công trình tại Việt Nam.
Vai trò của bảo hiểm TNNN KTS & KSTV ở Việt Nam BHTNNN KTS & KSTV có một số tác dụng gắn liền với đặc điểm của ngành nghề ngoài những tác dụng chung của bảo hiểm như là “lá chắn kinh tế” của các cá nhân và doanh nghiệp, đảm bảo ổn định đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh cho người được bảo hiểm (NĐBH), góp phần mang lại sự an toàn, giảm thiểu rủi ro trong xã hội, tăng thu ngân sách cho nhà nước, thúc đẩy kinh tế phát triển… Cũng như các ngành công nghiệp xây dựng ở nước ngoài, Việt Nam cũng đầu tư rất nhiều tài chính nhằm cải thiện hạ tầng kinh tế cũng như nâng cao chất lượng, hình ảnh của quốc gia. Trong quá trình thi công xây dựng chắc chắn khó có thể tránh được những siếu sót sai lầm của các khâu như thiết kế, thi công, lắp đặt, chọn nguyên liệu… KTS và KSTV thường phục vụ đáp ứng cho nhu cầu của các nhà đầu tư khi thực hiện đầu tư các công trình xây dựng hay các dự án công nghiệp. Đó là những tài sản có giá trị lớn, đôi khi là sản nghiệp của nhiều nhà đầu tư góp vốn lại, vì vậy tổn thất xảy ra mà KTS hoặc KSTV phải gánh chịu có thể rất lớn, khả năng tài chính của bản thân họ không thể đáp ứng được. Bảo hiểm TNNN KTS & KSTV giúp cho nhà đầu tư cũng như các KTS hay KSTV yên tâm và có khả năng chi trả đảm bảo nếu không may có sự cố xảy ra.
Mặt khác bên cạnh việc giúp giải quyết khả năng chi trả đền bù, BHTNNN còn giúp cho những cá nhân tổ chức khi tiến hành có trách nhiệm với công việc của mình, đảm bảo đúng đủ chỉ tiêu chuẩn đề ra khi tiến hành SV: Trần Hoàng Mai Lớp: CQ48/03.02 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Trịnh Hữu Hạnh đánh giá kiểm tra hợp đồng… Với vai trò này nghiệp vụ bảo hiểm này đã giúp hạn chế được tương đối lớn khả năng xảy ra thiệt hại về vật chất cũng như con người. Sự cạnh tranh cũng là một yếu tố là tăng rủi ro cho các KTS và KSTV. Cạnh tranh có thể diễn ra trong lĩnh vực công nghệ, ví dụ bằng cách áp dụng những thiết kế đơn giản hơn, những vật liệu đơn giản hơn và mới lạ có thể chưa được áp dụng cẩn thận… trong khi các KTS hay KSTV khi có sức ép của cạnh tranh thường sẽ cố gắng hạn chế trách nhiệm chấp nhận được giữa tiền lương và trách nhiệm của anh ta.
Từ đó nâng cao chất lượng cũng như nâng cao hiệu quả công trình tại Việt Nam. Theo thông tư số 76/2003/TT-BTC ngày 04/8/2003 hướng dẫn về bảo hiểm trong đầu tư và xây dựng, có quy định: Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp tư vấn đầu tư và xây dựng, thực hiện việc mua bảo hiểm bắt buộc đối với các cá nhân và tổ chức khi tham gia hoạt động tư vấn đầu tư và xây dựng và hoạt động thi công xây lắp công trình, không phân biệt nguồn vốn đầu tư. Việt Nam đang rất khuyến khích phát triển nghiệp vụ bảo hiểm này, không chỉ bởi tính cấp thiết nhất thời đảm bảo năng lực bồi thường, giải quyết hậu quả mà còn là tính phát triển bền vững dài lâu, tạo nên một nền móng vững chắc, làm việc có quy trình quy tắc hiện đại đủ tiêu chuẩn… từ đó phát triển các công trình, quy hoạch đô thị… đẩy mạnh phát triển ngành dịch vụ bảo hiểm , đồng thời phát triển kinh tế đất nước một cách hiệu quả chắc chắn. Quá trình phát triển của nghiệp vụ TNNN KTS & KSTV Lịch sử phát triển của bảo hiểm là một quá trình đã kéo dài từ cách đây hàng nghìn năm, bắt đầu từ những nhu cầu cơ bản của con người, xã hội ngày càng hiện đại , các hoạt động kinh doanh được mở rộng làm phát sinh những nhu cầu bảo hiểm ngày càng phức tạp.
Cũng từ đó ngày càng nhiều các loại SV: Trần Hoàng Mai Lớp: CQ48/03.02 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS. Trịnh Hữu Hạnh bảo hiểm được hình thành nhằm đáp ứng những yêu cầu thiết thực trong đời sống sinh hoạt và làm việc. Nước Anh là quê hương của nhiều loại hình bảo hiểm như bảo hiểm hàng hải, bảo hiểm cháy, bảo hiểm nhân thọ… BHTNNN KTS & KSTV cũng không nằm ngoài quy luật này. So với các loại hình BHTN NN khác, BHTNNN KTS & KSTV ra đời muộn hơn.
Cụ thể, ngay từ năm 1880, Luật trách nhiệm chủ sử dụng lao động ra đời ở Anh không chỉ khai sinh ra loại hình BHTN chủ lao động mà còn tạo ra nhu cầu về BHTN NN ở rất nhiều ngành nghề. Vào năm 1896, tổ chức “Northern Accident” đã triển khai BHTN của dược sỹ và bán BHTN của luật sư vào đầu thế kỷ 20. Năm 1922, loại BHTN của KTS cũng bắt đầu được bán ở Lloyd’s. Trong thế kỷ 20, do quyết định của luật pháp và quyết định của tòa án, trách nhiệm của các nhà chuyên môn nói chung và KTS, KSTV nói riêng đã tăng lên đáng kể.
Hơn nữa, những nguy hiểm trong hoạt động của họ ngày càng lớn, vì kinh tế tăng trưởng với tốc độ cao đã kéo theo giá trị của các công trình và dự án cũng ngày càng lớn, tổn thất nếu có sẽ rất lớn. Chính vì thế, BHTNNN KTS & KSTV không những tiếp tục được duy trì mà còn ngày càng phát triển. Tại Việt Nam, Quy chế quản lý đầu tư và xây dựng (ban hành kèm theo Nghị định số 52/1999/NĐ-CP ngày 08/07/1999 của Chính phủ) cùng với Thông tư số 137/1999/TT-BTC ngày 19/11/1999 của Bộ Tài chính hướng dẫn bảo hiểm công trình xây dựng là những văn bản pháp luật có vai trò quan trọng đối với sự ra đời của nghiệp vụ BHTNNN KTS & KSTV. Cho đến nay các văn bản pháp quy quản lý trong xây dựng đầu tư đã được sửa đổi, bổ sung thành Nghị định của Chính phủ số 07/2003/NĐ-CP ngày 30/01/2003 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng ban hành kèm theo Nghị định số 52/1999/NĐ-CP ngày 08/7/1999 và Nghị định số 12/2000/NĐ-CP ngày 05/5/2000 của Chính phủ, SV: Trần Hoàng Mai Lớp: CQ48/03.02 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD: TS.
Trịnh Hữu Hạnh cùng với Thông tư số 76/2003/TT-BTC ngày 04/8/2003 hướng dẫn về bảo hiểm trong đầu tư và xây dựng.