Hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam sau khi gia nhập WTO

Luận văn thạc sĩ UEB phân tích hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam sau khi gia nhập WTO, nêu rõ thách thức và cơ hội.

• Tác giả: Phùng Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại
• Đề tài: Hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu sau khi Việt Nam gia nhập WTO
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA BẢO HIỂM TÍN DỤNG XUẤT KHẨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở khoa học của Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu
• 1.2.1. Hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp bằng điều tra khảo sát
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2007 ĐẾN 2015
• 3.1. Cơ sở pháp lý của hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu
• 3.1.1. Cơ sở pháp lý của hoạt động tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam
• 3.1.2. Các chính sách điều chỉnh và cơ quan quản lý hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam
• 3.2. Tổng quan về hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu của Việt Nam
• 3.3. Thực trạng hoạt động tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam
• 3.4. Thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam
• 3.4.1. Đánh giá chung
• 3.4.2. Những kết quả đạt được
• 3.4.3. Hạn chế trong triển khai BHTDXK tại Việt Nam
• 3.4.4. Nguyên nhân bảo hiểm TDXK chưa phát triển tại Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Định hướng triển khai và phát triển thị trường BHTDXK tại Việt Nam
• 4.2. Định hướng cho mô hình công ty bảo hiểm TDXK Nhà nước
• 4.3. Cơ hội và thách thức đối với hoạt động bảo hiểm TDXK tại Việt Nam
• 4.3.1. Thách thức
• 4.4. Những giải pháp nhằm phát triển bảo hiểm TDXK tại Việt Nam
• 4.4.1. Giải pháp vĩ mô
• 4.4.2. Giải pháp vi mô
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu Việt Nam sau WTO

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu là một công cụ quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Sự gia nhập này đã mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các doanh nghiệp. Bài viết này sẽ phân tích tổng quan về tình hình phát triển của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam, từ đó làm rõ vai trò của nó trong việc thúc đẩy xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu là hình thức bảo hiểm giúp bảo vệ doanh nghiệp khỏi rủi ro không thu hồi được nợ từ khách hàng nước ngoài. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng thị trường quốc tế.

1.2. Tình hình phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Sau khi gia nhập WTO, thị trường bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể. Nhiều công ty bảo hiểm đã ra đời và cung cấp dịch vụ này, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động xuất khẩu.

II. Những thách thức trong phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như nhận thức của doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ từ nhà nước và sự cạnh tranh từ các sản phẩm tài chính khác đang cản trở sự phát triển của loại hình bảo hiểm này.

2.1. Nhận thức của doanh nghiệp về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, dẫn đến việc không sử dụng dịch vụ này. Cần có các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp.

2.2. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp tham gia bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Cần có những điều chỉnh để tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho loại hình bảo hiểm này.

III. Phương pháp phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Để phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bảo hiểm mà còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp xuất khẩu phát triển bền vững.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo hiểm tín dụng

Hợp tác với các tổ chức quốc tế sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các mô hình bảo hiểm tín dụng hiệu quả từ các nước phát triển.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ bảo hiểm tín dụng

Cần cải thiện chất lượng dịch vụ bảo hiểm tín dụng xuất khẩu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc đào tạo nhân lực và cải tiến quy trình xử lý yêu cầu bồi thường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam, mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Các doanh nghiệp đã có thể mở rộng thị trường và giảm thiểu rủi ro tài chính nhờ vào loại hình bảo hiểm này.

4.1. Các doanh nghiệp tiêu biểu sử dụng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã áp dụng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu như một phần trong chiến lược kinh doanh của họ. Điều này không chỉ giúp họ bảo vệ tài chính mà còn tạo ra sự tự tin khi tham gia vào thị trường quốc tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp sử dụng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu có tỷ lệ thu hồi nợ cao hơn và ít gặp rủi ro hơn so với những doanh nghiệp không sử dụng dịch vụ này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam. Với những giải pháp phù hợp, loại hình bảo hiểm này có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

5.1. Tương lai của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam

Dự báo rằng trong những năm tới, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu sẽ trở thành một công cụ không thể thiếu cho các doanh nghiệp xuất khẩu, giúp họ vượt qua những thách thức trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

5.2. Các khuyến nghị cho phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu

Cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ nhà nước, cùng với việc nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về lợi ích của bảo hiểm tín dụng xuất khẩu để thúc đẩy sự phát triển của loại hình này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------o0o--------- PHÙNG THỊ HỒNG HẠNH HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TÍN DỤNG XUẤT KHẨU SAU KHI VIỆT NAM GIA NHẬP WTO Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại Mã số: 60 31 01 06 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH/NGHIÊN CỨU Họ và tên: Phùng Thị Hồng Hạnh. Khóa/lớp: CH-K22-KTQT Người hướng dẫn: TS Nguyễn Tiến Dũng Cơ quan: ĐH Kinh tế- ĐH QGHN. Hà Nội - Năm 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có phạm vi chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Hà Nội, ngày 26 tháng 12 năm 2015. Tác giả luận văn Phùng Thị Hồng Hạnh MỤC LỤC Trang Danh mục chữ viết tắt………………………………………………………….i Danh mục các bảng…………………………………………………………….iv Danh mục các hình…………………………………………………………….v LỜI MỞ ĐẦU………………………………………………………….1 Chƣơng 1 : Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở khoa học của Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Lê Nam Long (2008), Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội. Trần Thị Thu Hiền (2013), Hoàn thiện hoạt động tín dụng xuất khẩu tại VDB, Trường Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng. Lê Thị Bích Huệ (2014), Pháp luật về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu ở Việt Nam, Khoa Luật – Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội. Nguyễn Văn Tiến (2008), Cẩm nang Tài trợ thương mại quốc tế, Nxb Thống kê, Hà Nội.Jones (2010), Trade Credit Insurance, The World Bank. Nippon Export and Investment Insurance (2011), Export Credit Insurance, Japan. Joe Ketzner, An Overview of Trande Credit Insurance, Euler Hermes, Germany. Department of Commerce (2007), Trade Finance Guide: A quick Reference for U. Cơ sở khoa học của Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu trên thế giới.27 Chƣơng 2 : Phƣơng pháp luận và thiết kế nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp bằng điều tra khảo sát.35 Chƣơng 3 : Thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam giai đoạn 2007 đến 2015. Cơ sở pháp lý của hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Cơ sở pháp lý của hoạt động tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam. Các chính sách điều chỉnh và cơ quan quản lý hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam. Tổng quan về hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu của Việt Nam. Thực trạng hoạt động tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam. Thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam. Đánh giá chung. Những kết quả đạt được. Hạn chế trong triển khai BHTDXK tại Việt Nam. Nguyên nhân bảo hiểm TDXK chưa phát triển tại Việt Nam.77 Chƣơng 4 : Giải pháp phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam trong thời gian tới. Định hướng triển khai và phát triển thị trường BHTDXK tại Việt Nam. Định hướng cho mô hình công ty bảo hiểm TDXK Nhà nước. Cơ hội và thách thức đối với hoạt động bảo hiểm TDXK tại Việt Nam. Thách thức. Những giải pháp nhằm phát triển bảo hiểm TDXK tại Việt Nam. Giải pháp vĩ mô. Giải pháp vi mô.97 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.99 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Tên đầy đủ Nghĩa Tiếng Việt 1 AIG Công ty TNHH Bảo hiểm AIG Công ty TNHH Bảo hiểm Việt Nam AIG Việt Nam 2 ASEAN The Association of Southeast Hiệp hội các Quốc gia Asian Nations Đông Nam Á 3 BHTDXK Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu 4 BVTM Baoviet Tokio Marine Công ty TNHH Bảo Việt Insurance Company Limited Tokio Marine 5 CIF Cost – Insurance - Freight Tiền hàng – Bảo hiểm – Cước phí 6 D/A Document against Acceptance Nhờ thu trả chậm (nhờ thu theo hình thức chấp nhận thanh toán giao chứng từ) 7 D/P Document against Payment Nhờ thu trả ngay (nhờ thu theo hình thức thanh toán giao chứng từ) 8 DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm Doanh nghiệp bảo hiểm 9 DNXK Doanh nghiệp xuất khẩu Doanh nghiệp xuất khẩu 10 EC European Commission Ủy ban Châu Âu 11 ECA Export Credit Agency Tổ chức tín dụng xuất khẩu 12 ECICS Export Credit Insurance Công ty bảo hiểm tín dụng i Corporation of Singapore xuất khẩu Singapore 13 EU European Union Các nước thành viên Liên minh Châu Âu 14 FOB Free on Board Giao hàng lên tàu 15 HĐBH Hợp đồng bảo hiểm Hợp đồng bảo hiểm 16 HĐBHTDX Hợp đồng bảo hiểm tín dụng Hợp đồng bảo hiểm tín K xuất khẩu dụng xuất khẩu 17 KEIC The Korea Export Insurance Công ty bảo hiểm tín dụng Corporation xuất khẩu Hàn Quốc 18 L/C Letter of Credit Thư tín dụng 19 NBI Non Binding Indication Dấu hiệu không ràng buộc. 20 NEXI Nippon Export and Investment Cơ quan bảo hiểm tín Insurance dụng xuất khẩu và đầu tư Nhật Bản 21 ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính Assitance thức 22 OECD Organization for Economic Tổ chức Hợp tác và Phát Cooperation and Development triển Kinh tế 23 PVI Petro Vietnam Insurance Tổng Công ty Cổ phần Corporation Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam 24 QBE QBE Insurance (Vietnam) Công ty TNHH Bảo hiểm Company Limited QBE Việt Nam 25 TDXK Tín dụng xuất khẩu Tín dụng xuất khẩu ii 26 UIC United Insurance Company Công ty Bảo hiểm Liên Hiệp 27 VDB Vietnam Development Bank Ngân hàng Phát triển Việt Nam 28 WTO The World Trade Organisation Tổ chức thương mại Thế giới iii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1 Bảng 3.1: Kết quả cho vay tín dụng xuất khẩu từ năm 2007 48 đến 2012 2 Bảng 3.2: Bảng tổng hợp kết quả thu được từ phiếu điều tra 54 ngân hàng 3 Bảng 3.3: Kết quả chương trình thí điểm BHTDXK giai đoạn 61 2011-2013 4 Bảng 3.4: Bảng tổng hợp kết quả thu được từ phiếu điều tra 62 DNXK 5 Bảng 3.5: Bảng tổng hợp kết quả thu được từ phiếu điều tra 67 DNBH 6 Bảng 3.6: Bảng kết quả điều tra Ngân hàng về BHTDXK 69 iv DANH MỤC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang 1 Hình2.1:Khung Logic nghiên cứu của luận văn 31 v LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của luận văn. Xuất khẩu có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo nguồn ngoại tệ lớn đáp ứng nhu cầu nhập khẩu. Nền kinh tế của một quốc gia có hưng thịnh được hay không là tùy thuộc vào hoạt động xuất khẩu của quốc gia đó. Trong những năm gần đây, Việt Nam luôn tích cực hướng ra thị trường thế giới, tham gia vào các tổ chức kinh tế trong khu vực và thế giới nhằm đưa nền kinh tế tiến xa hơn trong tương lai, bắt kịp đà tăng trưởng trên thế giới. Những nỗ lực đó đã đem lại những thành tựu bước đầu đáng khích lệ, thể hiện ở việc kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam liên tục tăng qua các năm. Tuy nhiên, giao dịch thương mại quốc tế vô cùng phức tạp và luôn ẩn chứa những rủi ro khôn lường. Hoạt động xuất khẩu của nước ta đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu kéo theo nhiều biến động bất lợi cho hoạt động kinh tế thế giới nói chung, cũng như nền kinh tế trong nước nói riêng. Các hình thức hỗ trợ xuất khẩu tại Việt Nam những năm qua chủ yếu là các biện pháp hỗ trợ đầu ra cho sản phẩm, còn mang tính bao cấp, vì vậy nếu áp dụng lâu dài sẽ không khuyến khích tính chủ động và sáng tạo của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, kể từ khi Việt Nam là thành viên chính thức của tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các chính sách trợ cấp xuất khẩu như thưởng thành tích xuất khẩu, thưởng vượt kim ngạch xuất khẩu, trợ cấp thay thế nhập khẩu, theo quy đinh của WTO, đã không còn được thực hiện. Chúng ta đang thiếu đi hệ thống công cụ hỗ trợ hiện đại và kịp thời cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước. 1 Xuất phát từ thực tế đó, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu đã ra đời như là một giải pháp thiết yếu giúp các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam, khôi phục được hoạt động xuất khẩu bị ảnh hưởng nặng nề bởi những biến động bất thường trên phạm vi toàn cầu. Không chỉ vậy, loại hình bảo hiểm mới mẻ này còn được đánh giá là sẽ có những đóng góp không nhỏ trong việc giúp các doanh nghiệp trong nước, vốn mang tâm lý e dè rủi ro và bị động khẳng định lại được vị trí của mình trong sự phát triển đi lên của đất nước. Với mong muốn và hi vọng bảo hiểm tín dụng xuất khẩu sẽ ngày càng trở nên phổ biến, được sử dụng rộng rãi trên thị trường Việt Nam như một công cụ hỗ trợ tín dụng hết sức đắc lực, em đã quyết định chọn đề tài:“ Hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu sau khi Việt Nam gia nhập WTO”. Câu hỏi nghiên cứu đối với vấn đề nghiên cứu:  Thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam hiện nay như thế nào?  Tại sao bảo hiểm tín dụng xuất khẩu chưa trở thành một công cụ hỗ trợ xuất khẩu được ưa thích tại Việt Nam ?  Giải pháp để phát triển hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu là gì? Đóng góp mới: Luận văn tổng hợp thực trạng hoạt động tín dụng xuất khẩu và bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam sau khi Việt Nam gia nhập WTO, thực hiện điều tra khảo sát lấy ý kiến của các bên liên quan về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, đưa ra những phân tích cũng như tìm hiểu nguyên nhân khiến loại hình bảo hiểm này chưa phát triển tại nước ta. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu: Phân tích và đánh giá hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu kể từ sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Từ đó, làm rõ sự cần thiết của loại hình bảo hiểm này đối với doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển loại hình bảo hiểm này trong tương lai. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích đề ra, luận văn cần làm rõ các vấn đề sau:  Khái quát lý thuyết chung về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.  Tìm hiểu thực trạng triển khai bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam trong thời gian qua trên cả ba phương diện (nhà cung cấp dịch vụ, người sử dụng dịch vụ và cơ quan quản lý cấp Nhà nước).