Luận văn Thạc sĩ UEH: Giải pháp phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở việt nam hiện nay luận văn thạc sĩ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Vũ Thị Thanh Phương
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế- Tài Chính- Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG LIÊN QUAN ĐẾN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Những tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến nền kinh tế Việt Nam
• 1.1.1. Gia nhập WTO-điều kiện cần thiết để hội nhập và phát triển
• 1.1.2. Cơ hội và thách thức của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp
• 1.1.2.1. Cơ hội của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp
• 1.1.2.2. Thách thức của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.2. Đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.3. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.2.4. Ưu và nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.4.1. Ưu điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.4.2. Nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.5. Kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ từ các nước
• 1.2.5.1. Kinh nghiệm từ các nước
• 1.2.5.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng về sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1. Những thành tựu đạt được
• 2.1.1.1. Đóng góp vào sự tăng trưởng, phát triển chung của nền kinh tế
• 2.1.1.2. Đóng góp đối với phát triển xã hội
• 2.1.2. Những tồn tại, hạn chế
• 2.1.2.1. Những hạn chế liên quan đến sự tồn tại và phát triển DNNVV
• 2.1.2.2. Những hạn chế liên quan đến khả năng cạnh tranh của DNNVV
• 2.1.2.3. Những hạn chế khác
• 2.1.3. Nguyên nhân dẫn đến những yếu kém trong phát triển DNNVV
• 2.2. Vấn đề thể chế, chính sách liên quan đến doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.1. Chính sách đăng ký kinh doanh, gia nhập và rút khỏi thị trường
• 2.2.2. Chính sách thuế
• 2.2.3. Chính sách tín dụng
• 2.2.4. Chính sách đất đai
• 2.2.5. Chính sách hỗ trợ phát triển kinh doanh
• 2.3. Thực trạng về những hỗ trợ hiện nay dành cho DNNVV
• 2.3.1. Hệ thống cơ quan hỗ trợ DNNVV
• 2.3.2. Thực trạng về những chương trình trợ giúp DNNVV đã thực hiện thời gian qua
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Mục tiêu, định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay
• 3.1.1. Bối cảnh kinh tế - xã hội
• 3.1.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.1.1.2. Bối cảnh trong nước
• 3.1.1.3. Những thách thức đối với công tác phát triển DNNVV hiện nay
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.1.2.1. Quan điểm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.1.2.2. Mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.1.2.3. Định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2. Giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay
• 3.2.1. Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý
• 3.2.1.1. Đổi mới thủ tục đăng ký kinh doanh
• 3.2.1.2. Hoàn thiện chính sách thuế
• 3.2.1.3. Hoàn thiện chính sách đầu tư, tín dụng
• 3.2.1.4. Hoàn thiện chính sách đất đai
• 3.2.1.5. Chính sách hỗ trợ phát triển kinh doanh
• 3.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực và hiệu quả kinh doanh của DNNVV
• 3.2.2.1. Giải pháp về nguồn vốn
• 3.2.2.2. Giải pháp về công nghệ
• 3.2.2.3. Giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.2.2.4. Giải pháp quản lý chi phí trong DNNVV
• 3.2.2.5. Xây dựng và phát triển thương hiệu
• 3.2.3. Giải pháp hỗ trợ cho sự tồn tại và phát triển của DNNVV
• 3.2.3.1. Bảo hiểm cho trường hợp DNNVV bị mất khả năng thanh toán
• 3.2.3.2. Phát triển chiến lược khai thác thị trường ngách
• 3.2.3.3. Phát triển công nghiệp phụ trợ và liên kết doanh nghiệp
• 3.2.3.4. Một số giải pháp khác
• 3.2.3.4.1. Xây dựng chiến lược kinh doanh hợp lý
• 3.2.3.4.2. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp
• 3.2.3.4.3. Xây dựng đạo đức kinh doanh và nâng cao phẩm chất của chủ DN
• 3.2.3.4.4. Tạo lập môi trường tâm lý xã hội đối với khu vực DNNVV
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Điển hình về các tiêu thức xác định DNNVV ở một số nước trên thế giới
• Phụ lục 2. Cơ hội và thách thức đối với DNNVV Việt Nam hậu WTO
• Phụ lục 3. GDP theo giá thực tế phân theo thành phần kinh tế
• Phụ lục 4. Doanh thu thuần của doanh nghiệp phân theo loại hình doanh nghiệp
• Phụ lục 5. Vốn đầu tư phân theo thành phần kinh tế
• Phụ lục 6. Số DN tại thời điểm 31/12/2006 phân theo quy mô vốn và phân theo loại hình doanh nghiệp
• Phụ lục 7. Tổng số lao động trong các DN tại thời điểm 31/12 hàng năm phân theo loại hình doanh nghiệp
• Phụ lục 8. Cơ cấu trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp năm 2006 (%)
• Phụ lục 9. Bảng câu hỏi trắc nghiệm tham khảo ý kiến của các DNNVV
• Phụ lục 10. Giải quyết khó khăn theo loại hình DN năm 2006 qua 100 DN khảo sát

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp và tạo ra nhiều việc làm. Tuy nhiên, DNNVV cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc phát triển DNNVV không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần vào sự ổn định xã hội.

1.1. Tình hình doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

DNNVV tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như năng lực cạnh tranh thấp và khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn.

1.2. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế

DNNVV không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào GDP quốc gia. Chúng giúp phát triển các ngành nghề truyền thống và tạo ra sự đa dạng trong nền kinh tế.

II. Những thách thức lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay

DNNVV đang phải đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp lớn, khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ và nguồn vốn. Những vấn đề này cần được giải quyết để DNNVV có thể phát triển bền vững.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay từ ngân hàng do thiếu tài sản đảm bảo và hồ sơ tín dụng không đầy đủ.

2.2. Cạnh tranh từ doanh nghiệp lớn

DNNVV thường không đủ sức cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn, đặc biệt trong việc tiếp cận thị trường và công nghệ hiện đại.

III. Giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay

Để phát triển DNNVV, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách hỗ trợ của nhà nước đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Các giải pháp này sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững và hiệu quả hơn.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho DNNVV

Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV trong việc đăng ký kinh doanh và tiếp cận nguồn vốn.

3.2. Đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản lý

DNNVV cần được hỗ trợ trong việc tiếp cận công nghệ mới và nâng cao kỹ năng quản lý để cải thiện hiệu quả sản xuất kinh doanh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về DNNVV

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển DNNVV đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có thể cải thiện năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

4.1. Kết quả từ các chương trình hỗ trợ DNNVV

Nhiều chương trình hỗ trợ đã giúp DNNVV tiếp cận nguồn vốn và công nghệ, từ đó nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Những mô hình DNNVV thành công

Có nhiều mô hình DNNVV thành công tại Việt Nam, từ đó có thể rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp khác.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV là một phần không thể thiếu trong nền kinh tế Việt Nam. Để phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ hiệu quả và sự nỗ lực từ chính các doanh nghiệp.

5.1. Tương lai của DNNVV trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, DNNVV cần phải thích ứng nhanh chóng để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ DNNVV

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững cho DNNVV trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu nền kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới hơn 90% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 45,6% vào GDP và tạo việc làm cho trên 60% lực lượng lao động xã hội. Sau dấu mốc Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) với mức tăng trưởng GDP đạt 8,44% năm 2007 và tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thu hút đạt mức kỷ lục 20,3 tỷ USD, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đứng trước những vận hội to lớn nhưng cũng đối mặt với thách thức cạnh tranh khốc liệt. Mặc dù đóng vai trò là rường cột của nền kinh tế, phần lớn các doanh nghiệp trong nước lại bộc lộ hạn chế sâu sắc về năng lực vốn, trình độ công nghệ lạc hậu, kỹ năng quản trị yếu kém và khả năng tiếp cận các nguồn lực thể chế còn nhiều rào cản.

Luận văn "Giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam hiện nay" của tác giả Vũ Thị Thanh Phương (chuyên ngành Kinh tế - Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng năng lực hoạt động và môi trường thể chế giai đoạn 2000-2006, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Về phạm vi không gian và thời gian, đề tài khảo sát thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp trên toàn quốc với trọng tâm là giai đoạn 2000-2006, đồng thời tiến hành khảo sát thực chứng trên mẫu 100 doanh nghiệp để nhận diện các điểm nghẽn then chốt. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách trợ giúp phát triển theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP, tối ưu hóa mức đóng góp 29% kim ngạch xuất khẩu và gia tăng tỷ trọng huy động vốn tư nhân đạt trên 37,7% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân công lao động quốc tế và lý thuyết thương mại tự do trong khuôn khổ các định chế toàn cầu như WTO, AFTA và APEC. Đồng thời, luận văn kết hợp lý thuyết cấu trúc thị trường và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp của Michael Porter nhằm phân tích lợi thế so sánh và chuỗi giá trị của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong mối tương quan với các tập đoàn đa quốc gia.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP (doanh nghiệp có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc lao động trung bình dưới 300 người); Môi trường kinh doanh và thể chế phát triển; Năng lực cạnh tranh cốt lõi; Công nghiệp phụ trợ và liên kết chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, luận văn phân tích đối sánh mô hình hỗ trợ phát triển từ các nền kinh tế phát triển:

• Mô hình Nhật Bản: Hệ thống 4.668 nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 99,7% tổng số doanh nghiệp và giải quyết 71% việc làm. Quốc gia này ban hành Luật cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 1999, triển khai Kế hoạch cho vay Marukei không cần tài sản thế chấp và vận hành Hiệp hội bảo lãnh tín dụng đặc biệt.
• Mô hình Hàn Quốc: Khối 2,95 triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98% tổng số cơ sở kinh doanh và 86,7% lao động. Chính phủ áp dụng đạo luật khuyến khích hợp đồng phụ, bắt buộc các ngân hàng thương mại trích tối thiểu 35% vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời giảm 50% thuế suất so với doanh nghiệp lớn.
• Mô hình Đài Loan: Vận hành Quỹ Bảo lãnh tín dụng thành lập từ năm 1974 kết hợp Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm tối ưu hóa cơ cấu vốn và chia sẻ rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê của Tổng cục Thống kê giai đoạn 1995-2006, báo cáo kinh tế - xã hội của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công thương, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực chứng với cỡ mẫu 100 doanh nghiệp thuộc 3 khối: Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp dân doanh (Công ty Cổ phần, Công ty TNHH, Doanh nghiệp tư nhân) và Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm phản ánh chính xác cấu trúc kinh tế và đánh giá đa chiều về khả năng tiếp cận vốn, công nghệ, trình độ nhân sự và mối liên kết kinh doanh.

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu định lượng và phân tích tổng hợp định tính. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa được các mối tương quan kinh tế vĩ mô và phản ánh chân thực những rào cản thực tiễn của doanh nghiệp trong giai đoạn 2000-2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khu vực kinh tế ngoài nhà nước (nòng cốt là doanh nghiệp nhỏ và vừa) khẳng định vị thế trụ cột khi đóng góp vào GDP tăng trưởng vượt bậc từ 213 nghìn tỷ đồng năm 2000 lên 444 nghìn tỷ đồng năm 2006, chiếm tỷ trọng 45,6% GDP cả nước. Tổng số vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2002-2006 đạt 1.425 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn từ gần 14 vạn doanh nghiệp dân doanh chiếm tới 37,7% tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2006. Khối doanh nghiệp này cũng đóng góp hơn 29% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia và chiếm tới 42,4% tổng doanh thu thuần toàn nền kinh tế.

Thứ hai, năng lực công nghệ và tiếp cận vốn của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa ở mức rất thấp. Mức đầu tư vào máy móc thiết bị hiện đại chỉ chiếm khoảng 3% doanh thu, kém xa mức 10% của Ấn Độ và 30% của Hàn Quốc. Thị trường tài trợ thiết bị qua kênh thuê mua tài chính còn sơ khai khi toàn quốc chỉ có 11 công ty cho thuê tài chính hoạt động vào năm 2007. Kết quả khảo sát 100 doanh nghiệp chỉ ra rằng 40% doanh nghiệp e ngại thủ tục vay vốn ưu đãi rườm rà và 53% hoàn toàn không tiếp cận được thông tin về các gói tín dụng ưu đãi.

Thứ ba, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị bộc lộ khoảng cách lớn. Trong cơ cấu lao động doanh nghiệp nhỏ và vừa, có tới 40,6% lao động chưa qua đào tạo chuyên môn và chỉ 18,8% có trình độ từ cao đẳng trở lên. Tiền lương bình quân của lao động khu vực ngoài nhà nước năm 2006 chỉ đạt xấp xỉ 1 triệu đồng/tháng. Đối với đội ngũ lãnh đạo, dù 54,5% chủ doanh nghiệp có trình độ cao đẳng, đại học trở lên nhưng có đến 70% chưa từng được đào tạo bài bản về quản trị kinh doanh hay kiến thức tài chính hiện đại.

Thứ tư, tính liên kết ngành và rào cản thể chế hành chính còn nhiều điểm nghẽn. Khảo sát 100 doanh nghiệp cho thấy chỉ 13% đơn vị tham gia liên kết hoặc trở thành nhà sản xuất phụ trợ cho các doanh nghiệp lớn, trong khi 87% gặp khó khăn hoặc hoàn toàn đứng ngoài chuỗi cung ứng. Về thủ tục gia nhập thị trường, doanh nghiệp phải mất trung bình gần 50 ngày qua 4 bước tại 3 cơ quan với chi phí gần 3 triệu đồng, tương đương 44,5% thu nhập bình quân đầu người thời điểm nghiên cứu. Thủ tục giải thể và phá sản kéo dài trung bình tới 5 năm.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân tích thực trạng được lượng hóa và minh họa trực quan thông qua hệ thống 6 bảng số liệu và 10 biểu đồ chuyên sâu trong luận văn. Các bảng thống kê cơ cấu GDP giai đoạn 1995-2006 và tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội làm nổi bật bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Bên cạnh đó, các biểu đồ phân bổ loại hình doanh nghiệp, cơ cấu học vấn chủ doanh nghiệp và biểu đồ hình cột phản ánh phương thức xử lý khó khăn giúp minh chứng rõ nét các nút thắt nội tại.

Nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế trên bắt nguồn từ cả hai phía:

• Về phía cơ quan quản lý: Hệ thống chính sách pháp lý còn chồng chéo, các cơ chế hỗ trợ như Quỹ bảo lãnh tín dụng chưa vận hành đồng bộ và tâm lý phân biệt đối xử giữa kinh tế nhà nước với kinh tế tư nhân vẫn tồn tại ở một số địa phương.
• Về phía doanh nghiệp: Tư duy quản trị theo kinh nghiệm gia đình, thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính và sự thụ động trong đổi mới công nghệ đã cản trở khả năng mở rộng quy mô.

Kết quả khảo sát 100 doanh nghiệp khẳng định có tới 84,6% đơn vị phải tự mình xoay xở giải quyết các vướng mắc thay vì tìm kiếm hỗ trợ từ chuyên gia tư vấn (chỉ 14,3%) hay các viện trường (chỉ 2,2%). Điều này lý giải vì sao dù Việt Nam gia nhập WTO với mức tăng trưởng xuất khẩu trên 20,5% và kim ngạch đạt 48 tỷ USD năm 2007, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa thể bứt phá để tận dụng triệt để các ưu đãi hội nhập.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và cải cách triệt để thủ tục hành chính. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan đăng ký kinh doanh cần đơn giản hóa quy trình gia nhập thị trường bằng cơ chế một cửa liên thông giữa đăng ký kinh doanh, khắc dấu và cấp mã số thuế. Mục tiêu cắt giảm thời gian hoàn tất thủ tục từ gần 50 ngày xuống dưới 15 ngày làm việc và giảm chi phí đăng ký kinh doanh ít nhất 50%, tập trung hoàn thành trong giai đoạn 2008-2010.

Thứ hai, mở rộng kênh tiếp cận tài chính và kích hoạt Quỹ bảo lãnh tín dụng. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần tái cấu trúc và đưa vào vận hành thực chất hệ thống Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các địa phương, học tập kinh nghiệm quỹ bảo lãnh của Đài Loan và Nhật Bản. Phấn đấu nâng tỷ lệ giải ngân tín dụng cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt tối thiểu 40% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, đồng thời phát triển thị trường thuê mua tài chính với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nâng mức đầu tư đổi mới công nghệ lên trên 10% doanh thu.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuẩn hóa năng lực quản trị doanh nhân. Cục Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa phối hợp cùng VCCI và các trường đại học triển khai các chương trình đào tạo quản trị kinh doanh hiện đại, phân tích báo cáo tài chính và ứng dụng thương mại điện tử cho chủ doanh nghiệp. Phấn đấu đến năm 2012 nâng tỷ lệ chủ doanh nghiệp được đào tạo chuyên môn quản trị từ 30% lên mức trên 70%, đồng thời tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt trên 50%.

Thứ tư, thúc đẩy liên kết ngành, phát triển công nghiệp phụ trợ và xây dựng thương hiệu. Bộ Công thương chủ trì xây dựng các cụm công nghiệp chuyên ngành, ban hành cơ chế ưu đãi thuế giảm 50% cho các doanh nghiệp lớn ký kết hợp đồng phụ trợ tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp nhỏ và vừa theo mô hình Hàn Quốc. Thiết lập mạng lưới xúc tiến thương mại nhằm tăng tỷ lệ liên kết chuỗi từ 13% lên trên 35% trong giai đoạn 2009-2015, hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách. Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và bằng chứng thực nghiệm để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, tối ưu hóa chính sách trợ giúp phát triển doanh nghiệp theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP và thiết kế các gói kích cầu tín dụng phù hợp.

Nhóm 2: Ban lãnh đạo và chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Công trình giúp nhận diện rõ nét những điểm yếu về quản trị tài chính, thiếu hụt công nghệ và kỹ năng tiếp cận thị trường; từ đó áp dụng các giải pháp quản lý chi phí, lập kế hoạch kinh doanh bài bản và xây dựng chiến lược khai thác thị trường ngách hiệu quả.

Nhóm 3: Các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng về khẩu vị rủi ro và các rào cản thông tin giữa ngân hàng và doanh nghiệp, hỗ trợ thiết kế các gói sản phẩm cho vay tín chấp, bảo lãnh tín dụng và dịch vụ thuê mua tài chính linh hoạt.

Nhóm 4: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học. Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về kinh tế học phát triển, quản trị kinh doanh và tài chính doanh nghiệp với hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian 1995-2006 cùng bộ câu hỏi khảo sát thực chứng chuẩn hóa.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam theo quy định pháp luật được phân định như thế nào? Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ, doanh nghiệp nhỏ và vừa được định nghĩa là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật, có quy mô vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lượng lao động bình quân hàng năm không vượt quá 300 người, bao gồm các doanh nghiệp dân doanh, hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể.

Những rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng là gì? Khảo sát thực tế chỉ ra rằng 40% doanh nghiệp e ngại thủ tục thẩm định phức tạp và 53% thiếu thông tin tiếp cận. Rào cản cốt lõi là hệ thống sổ sách kế toán của doanh nghiệp thiếu minh bạch, tài sản pháp nhân lẫn lộn với tài sản cá nhân và doanh nghiệp không có đủ tài sản bảo đảm thế chấp cũng như không xây dựng được phương án đầu tư khả thi.

Tại sao mức đầu tư công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam lại rất thấp so với khu vực? Mức đầu tư đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam chỉ đạt khoảng 3% doanh thu, thấp hơn nhiều so với 10% tại Ấn Độ và 30% tại Hàn Quốc. Nguyên nhân do nguồn lực tài chính hạn hẹp, thiếu thông tin kỹ thuật, đồng thời kênh thuê mua tài chính chưa phát triển khi cả nước năm 2007 chỉ có 11 công ty cho thuê tài chính hoạt động.

Kinh nghiệm quốc tế nào từ Nhật Bản và Hàn Quốc có thể áp dụng ngay cho Việt Nam? Việt Nam có thể vận dụng chính sách bắt buộc các ngân hàng thương mại trích tối thiểu 35% nguồn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay và áp dụng mức giảm thuế 50% như Hàn Quốc, kết hợp xây dựng quỹ bảo lãnh tín dụng chia sẻ rủi ro không cần tài sản thế chấp theo chương trình Marukei của Nhật Bản.

Thực trạng liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa và các doanh nghiệp lớn diễn ra như thế nào? Khảo sát 100 doanh nghiệp cho thấy chỉ 13% doanh nghiệp tham gia được vào chuỗi liên kết kinh doanh với các doanh nghiệp lớn, trong khi 87% khó hoặc chưa thể tham gia. Nguyên nhân do sản phẩm phụ trợ của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa đạt chuẩn chất lượng, giá thành cao và quy mô sản xuất nhỏ lẻ chưa đáp ứng kịp tiến độ giao hàng.

Kết luận

• Khẳng định vai trò xung kích của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa khi đóng góp 45,6% vào GDP cả nước và huy động 37,7% tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2002-2006.
• Chỉ rõ các điểm nghẽn then chốt gồm: 70% chủ doanh nghiệp chưa qua đào tạo quản trị, 40,6% lao động phổ thông chưa có tay nghề, và mức đầu tư công nghệ chỉ dừng ở 3% doanh thu.
• Lượng hóa thực trạng rào cản thể chế với chi phí gia nhập thị trường chiếm 44,5% thu nhập bình quân đầu người và 87% doanh nghiệp chưa thể tham gia liên kết chuỗi cung ứng.
• Hệ thống hóa bài học kinh nghiệm quốc tế sâu sắc từ mô hình bảo lãnh tín dụng của Đài Loan, Nhật Bản và chính sách hạn ngạch vốn ưu đãi của Hàn Quốc.
• Đề xuất gói 4 nhóm giải pháp đột phá về thể chế hành chính, kênh tài trợ tín dụng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp phụ trợ.

Giai đoạn 2008-2015 là thời điểm then chốt để Việt Nam hiện thực hóa các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế. Các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp cần bắt tay hành động ngay trong việc cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và nâng cấp năng lực quản trị nhằm đưa cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá mạnh mẽ trên thương trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG LIÊN QUAN ĐẾN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Những tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến nền kinh tế Việt Nam 1.1 Gia nhập WTO-điều kiện cần thiết để hội nhập và phát triển Trong thời đại ngày nay khi mà các yếu tố của sản xuất đã được quốc tế hoá một cách sâu sắc, không có một quốc gia nào có thể phát triển và phát triển bền vững nếu không tham gia vào quá trình hội nhập và chấp nhận phân công lao động quốc tế, chấp nhận chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các nước (quá trình toàn cầu hoá). Chính vì thế mà việc tham gia WTO là một tất yếu. Tổ chức thương mại thế giới WTO- một định chế cơ bản của toàn cầu hoá- hiện bao gồm 150 nước chiếm 97% GDP và 95% thương mại toàn cầu. WTO là một tổ chức quốc tế giải quyết các vấn đề về thương mại quốc tế.

Mục đích của tổ chức này là tạo điều kiện thuận lợi về thương mại cho các nước thành viên thông qua việc thiết lập những điều kiện cạnh tranh lành mạnh và công bằng. Theo hướng này, WTO khuyến khích các quốc gia tham gia đàm phán nhằm giảm hàng rào thuế quan và dỡ bỏ những rào cản khác đối với thương mại, đồng thời cũng yêu cầu các quốc gia thành viên áp dụng một loạt nguyên tắc chung đối với thương mại hàng hoá và dịch vụ. Việc trở thành thành viên WTO bảo đảm cho một quốc gia những quyền hợp pháp về không phân biệt đối xử trong thương mại với các nước thành viên WTO, điều này được quy định trong nguyên tắc tối huệ quốc (điều khoản MFN) và nguyên tắc đãi ngộ quốc gia (điều khoản NT). MFN yêu cầu tất cả các quy định về thuế quan và thương mại được áp dụng cho hàng nhập khẩu sẽ không bị phân biệt đối xử giữa các nước thành viên.

Còn điều khoản đãi ngộ quốc gia nghiêm cấm các nước có sự phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu và hàng sản xuất cùng loại trong nước. Ngoài ra, mọi thành viên WTO đều có thể giải quyết tranh chấp công bằng thông qua cơ chế giải quyết tranh chấp. Như vậy, bằng cách tham gia vào WTO, các nước nhỏ như Việt Nam cũng tự động được hưởng những lợi ích mà tất cả các thành viên khác trong WTO dành cho nhau. Chính vì thế, có thể nói trong xu hướng toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới ngày nay, nếu không hội nhập mà tiếp tục đóng cửa thì nguy cơ tụt hậu tất yếu sẽ trở thành hiện thực.

Theo đuổi chính sách hội nhập một cách thận trọng và khôn khéo sẽ góp phần nâng cao trình độ, chuẩn mực về hoạch định chính sách, tạo thuận lợi cho thương mại, đồng thời duy trì được mức bảo hộ hợp lý cho các ngành kinh tế, giúp các doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận được với công nghệ hiện đại, kỹ năng quản lý tiên tiến cũng như tham gia vào mạng lưới sản xuất kinh doanh quốc tế, nâng cao sức cạnh tranh trong nước cũng như quốc tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Cơ hội và thách thức của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp 1.1 Cơ hội của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp - Cơ hội lớn nhất là thị trường mở cửa với dung lượng lớn và nhu cầu có khả năng thanh toán cao. Khi đó các doanh nghiệp Việt Nam có điều kiện tiếp cận với thị trường rộng lớn hơn với cùng một chế độ đối xử bình đẳng như đối với mọi thành viên khác của tổ chức. Đây là cơ hội pháp lý để chúng ta tạo lập và tăng cường vị thế trên thương trường.

Những cam kết giảm trợ cấp, mở rộng hạn ngạch nhập khẩu của các nước, nhất là các nước phát triển giúp VN giành được vị thế trên thị trường quốc tế. - Trở thành thành viên WTO là một bước tiến lớn và quan trọng trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới để từ đó tiếp cận với những thành quả của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã, đang và sẽ diễn ra mạnh mẽ trên thế giới. Thông qua làm việc trực tiếp với nước ngoài, Việt Nam không những tiếp cận được với công nghệ sản xuất tiên tiến mà còn học hỏi được kinh nghiệm quản lý. Các doanh nghiệp có điều kiện làm quen, tiếp cận và ứng dụng các kỹ thuật công nghệ cao cũng như các phương thức, tác phong công nghiệp của các nước có nền công nghiệp phát triển như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản thông qua con đường chuyển giao công nghệ, liên doanh, liên kết.

Nhờ đó mà các DN có thể tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất lao động, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm. - Việt Nam sẽ sử dụng được cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, giúp tránh được sức ép của các nước lớn: Môi trường thương mại quốc tế đã trở nên thông thoáng hơn. Tuy nhiên, khi tiến ra thị trường quốc tế, các doanh nghiệp của nước ta vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại, trong đó có cả những rào cản trá hình núp bóng các công cụ được WTO cho phép như chống trợ cấp, chống bán phá giá… Tranh thủ thương mại là điều khó khăn mà phần thua thiệt thường rơi về phía nước ta, bởi nước ta là nước nhỏ. Gia nhập WTO sẽ giúp ta sử dụng được cơ chế giải quyết tranh chấp của tổ chức này, qua đó có thêm công cụ để tránh được sức ép của các nước lớn, đảm bảo sự bình đẳng trong thương mại quốc tế.

- Vào WTO, việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài sẽ thuận lợi hơn. Vì khi là thành viên của WTO, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không còn e ngại với việc thay đổi chính sách của Chính phủ Việt Nam; môi trường pháp lý sẽ rõ ràng, minh bạch hơn, đặc biệt WTO có hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMS) để điều chỉnh đầu tư nước ngoài. Theo đó, các nước thành viên WTO sẽ phải loại bỏ những biện pháp hạn chế đầu tư trái với TRIMS, từ đó môi trường đầu tư sẽ hấp dẫn hơn, việc thu hút đầu tư nước ngoài sẽ nhiều hơn. - Nâng cao tính hiệu quả và sức cạnh tranh cho nền kinh tế, tăng nguồn thu cho NSNN.

Giảm thuế, cắt giảm hàng rào phi thuế quan, mở cửa thị trường dịch vụ sẽ khiến môi trường kinh doanh ở nước ta ngày càng trở nên cạnh tranh hơn. Trước sức ép cạnh tranh, các doanh nghiệp trong nước bao gồm cả các doanh nghiệp nhà nước, sẽ phải LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 vươn lên để tự hoàn thiện mình, nâng cao tính hiệu quả và sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế. Ngoài ra, giảm thuế và loại bỏ các hàng rào phi thuế quan cũng sẽ giúp các doanh nghiệp tiếp cận các yếu tố đầu vào với chi phí hợp lý hơn, từ đó có thêm cơ hội để nâng cao sức cạnh tranh, kích thích tăng trưởng kinh tế, tăng nguồn thu cho NSNN.2 Thách thức của việc gia nhập WTO đối với nền kinh tế và doanh nghiệp Bên cạnh cơ hội, việc gia nhập WTO cũng tạo ra một số thách thức lớn đối với nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp nói riêng: - Sức ép cạnh tranh: Giảm thuế, cắt giảm hàng rào phi thuế quan, loại bỏ trợ cấp, mở cửa thị trường dịch vụ… sẽ khiến môi trường kinh doanh ở nước ta ngày càng trở nên cạnh tranh hơn. Đây sẽ là thách thức không nhỏ đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp đã quen với sự bao cấp của Nhà nước.

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Một trong những hệ quả tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế là chuyển dịch cơ cấu và bố trí lại nguồn lực. Dưới sức ép của cạnh tranh, một ngành sản xuất không hiệu quả có thể sẽ phải mất đi để nhường chỗ cho một ngành khác có hiệu quả hơn. Quá trình này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, trong đó có cả những rủi ro về mặt xã hội. Đây là thách thức hết sức to lớn.

Chúng ta chỉ có thể vượt qua được thách thức này nếu có chính sách đúng đắn nhằm tăng cường hơn nữa tính năng động và khả năng thích ứng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Bên cạnh đó, cũng cần củng cố và tăng cường các giải pháp an sinh xã hội để khôi phục những khó khăn ngắn hạn. - Năng lực cạnh tranh của một số ngành và sản phẩm chủ chốt thấp. Do mức thuế quan và các hàng rào phi thuế giảm mạnh trong thời gian ngắn, nên sự cạnh tranh về các sản phẩm này trên thị trường sẽ rất quyết liệt.

Những ngành sử dụng nhiều lao động có kim ngạch xuất khẩu lớn nhưng có giá trị gia tăng thấp như da giày, dệt may, thủy sản, điện tử, chế biến nông sản… sẽ có nguy cơ lớn về việc mất thị trường, kể cả thị trường nội địa. Nguy cơ bị đặt trước các vụ kiện bán phá giá cũng có thể xảy ra ở những ngành sản phẩm này. Những ngành mới và có giá trị gia tăng cao nhưng mang tính độc quyền sẽ bị thách thức lớn trước sự giảm mạnh của trợ cấp, bảo hộ sau WTO như: dịch vụ viễn thông, ngân hàng - tài chính,… Những ngành công nghiệp nền tảng vốn được phát triển chủ yếu dựa vào chính sách bảo hộ cao của Nhà nước như xi măng, sắt thép, hoá chất… sẽ có nguy cơ bị mất chỗ đứng ngay trên cả thị trường nội địa. Sản phẩm của tất cả các ngành này đều bị thách thức về chất lượng, giá cả, thương hiệu và khả năng tham gia vào hệ thống phân phối.

Tương tự như vậy, WTO cũng sẽ buộc các nhà sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, trong khi vẫn phải duy trì được tính cạnh tranh của sản phẩm. - Tuy mục tiêu của WTO là hướng tới tự do hóa thương mại, nhưng trên thực tế, xu hướng bảo hộ lại không giảm, thậm chí còn tăng ở nhiều nước. Do các quy định của WTO yêu cầu các nước phải giảm thuế, bãi bỏ hàng rào phi thuế nên nhiều nước đã sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 dụng các hàng rào kỹ thuật như công cụ quan trọng để bảo hộ cho các sản phẩm của mình trước sự cạnh tranh của hàng nhập khẩu.