Chương 1: Lý luận chung về hụi, họ, biêu, phường và quy định của pháp luật Việt Nam về hụi, họ, biêu, phường. Chương 2: Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về hụi, họ, biêu, phường trong giải quyết các tranh chấp trên địa bàn tỉnh Bến Tre và kiến nghị. CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỤI, HỌ, BIÊU, PHƢỜNG VÀ QUY ĐỊNH CỦA PH P LUẬT VIỆT NAM VỀ HỤI, HỌ, BIÊU PHƢỜNG. KH I NIỆM VỀ HỤI, HỌ, BIÊU, PHƢỜNG.
Khái niệm về hụi, họ, biêu, phƣờng. Khái niệm về hụi, họ, biêu, phường. Điều 471, Bộ Luật Dân Sự năm 2015 quy định về Họ, hụi, biêu, phường như sau: “1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.
Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật. Trường hợp việc tổ chức họ có lãi thì mức lãi suất phải tuân theo quy định của Bộ luật này. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi.” Quy định này thực ra, là giữ nguyên quy định tại điều 279, Bộ Luật Dân Sự 2005 và được hướng dẫn tại nghị định 144/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định hướng dẫn về họ. Về góc độ văn hóa, theo Từ điển Hán Việt của tác giả Đào Duy nh, “hụi” là cách phát âm trại từ chữ “hội” (會), theo đó, từ thời xưa, những nhóm người kinh doanh tự nguyện tập hợp nhau lại và tổ chức tương trợ tiền bạc cho nhau để làm ăn.
Còn “phường” (坊) cũng vậy nhưng trong một đơn vị địa phương giữa những người cùng buôn bán. Còn từ “họ” (族) trong chơi họ nghĩa là việc tương trợ này trong một tộc họ, thường ở miền Bắc, Còn “bưu” cũng mang ý nghĩa tương tự nhưng ít phổ biến hơn vì chỉ dùng thuật ngữu này ở một số vùng miền núi miền Bắc và miền Trung. 1 Hụi, họ, biêu, phường là một loại giao dịch về tài sản theo tập quán hình thành từ rất lâu trong đời sống của nhân dân ta ở khắp tất cả các miền. Có thể thấy rằng, hụi, họ, biêu, phường, là một hình thức tương trợ lẫn nhau trong dân gian hình thành từ lâu đời nay, theo đó sẽ có một, nhóm người cùng nhau thỏa thuận việc chôi hụi, để chọn ra một người có trách nhiệm làm “chủ hụi” người này sẽ có trách nhiệm như trưởng nhóm thu phần góp hụi của các thành viên còn lại, những người tham gia hụi mà không phải là chủ hụi thì được gọi là hụi viên.
Bên cạnh đó còn có hình thức một cá nhân sẽ tự lập ra các dây hụi và kêu gọi những người khác cùng tham gia chơi hụi, và người này mặc nhiên làm chủ hụi. Các thành viên tham gia chơi hụi (bao gồm cả chủ hụi và hụi viên) sẽ cùng nhau luân phiên hốt hụi, tức là các hụi viên cùng nhau góp tài sản vào dây hụi và lần lượt từng hụi viên sẽ được lĩnh phần tài sản này cho đến khi dây hụi kết thúc. Việc góp hụi 1 - Theo Từ điển Hán Việt, Tác giả Đào Duy nh, , Nxb Khai Trí năm 1965 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com có bằng tiền, vàng, gạo…. Việc hốt hụi được thực hiện thông qua bốc thăm hoặc bỏ lãi.
Số hụi viên tham gia chơi hụi và số tài sản góp vào dây hụi do các thành viên tự thỏa thuận với nhau, hoặc do chủ hụi quy định dựa trên sự đồng ý của hụi viên. Một người có thể tham gia một hay nhiều phần trong cùng một dây hụi. Ví dụ: Bà là người tổ chức dây hụi mệnh giá 1.000 đồng, bà kêu gọi được 20 hụi viên tham gia chơi 30 phần hụi (có hụi viên tham gia 2 phần hụi trong cùng dây hụi này), hụi mở theo tháng, đến tháng bà A sẽ thông báo cho các huị viên để tham gia bỏ phiêu hốt hụi, ai là người được hốt hụi sẽ được lãnh số tiền là 1.000 đồng X 30 phần hụi là 30.000 đồng, sau đó người này sẽ phải hàng tháng đóng số tiền 1.000 đồng cho bà A và sẽ không được bỏ phiếu hốt hụi cho đến khi dây hụi này kết thúc. Việc bỏ phiếu hụi này có thể là bỏ phiếu ghi tiền lãi, ai lãi cao nhất sẽ được hốt hụi hoặc bốc số thứ tự.
Hiện nay phổ biến nhất là việc bỏ phiếu hốt hụi bằng hình thức bỏ phiếu ghi tiền lãi, ví dụ vào kì hốt hụi bà B bỏ phiếu ghi tiền lãi là 200.000 đồng cho dây hụi này (số tiền cao nhất trong tất cả các phiếu) thì bà sẽ được hốt hụi sau đó thì bà sẽ đóng cho bà 1.000 đồng mõi kì hụi cho đến khi dây hụi này mãn. Đối với các hụi viên khác chưa hốt hụi thì sẽ đống số tiền là 1.000 đồng – số tiền bỏ phiếu hốt hụi theo từng lần khui hụi (ví dụ ở kì hốt hụi này là 200.000 đồng) như vậy số tiền này là tiền lãi của các hụi viên khi chưa hốt hụi. Thông qua ví dụ này ta có thể khái quát một số thuật ngữ trong hụi, họ,biêu, phường như sau: Phần hụi: Là số lượng tài sản mà mõi thành viên tham gia vào dây hụi phải góp theo thỏa thuận ban đầu, một người có thể tham gia một hoặc nhiều phần hụi trong cùng một dây hụi. Phần hụi là tài sản có thể giao dịch được.
Dây hụi: Là thuật ngữ được dùng khá phổ biến, để dùng chung cho tất cả các hụi viên trong một kì hụi, ví dụ như hụi mệnh giá 500.000 đồng gồm 30 hụi viên mõi tháng khui một lần, như vậy dây hụi là một khái niệm tổng quan trong đó bao gồm phần hụi của các hụi viên Kỳ mở hụi: Là thời đểm mà các bên tham gia chơi hụi đã cùng nhau thỏa thuận để xác định người được lĩnh hụi trong dây hụi, thông qua hình thức mà các bên đã thỏa thuận với nhau từ trước như bỏ phiếu ghi tiền lãi, ai cao sẽ được lĩnh hụi, hoặc bốc thăm, hoặc thỏa thuận với nhau thứ tự lĩnh hụi. Kỳ mở hụi có thể theo tuần, theo tháng, theo quý, hoặc theo năm tùy theo sự thỏa thuận của các bên. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Con hụi: là một nhóm người tham gia hụi và sẵn sàng bỏ ra một số tiền nhất định vào trong Hụi vào từng kỳ nhất định. Chủ hụi: là người có trách nhiệm đi thu tiền và chi tiền cho các con Hụi.
Đồng thời là người chịu trách nhiệm trong việc “Giựt hụi” và“ Bể hụi”. Đấu nhau: là hình thức đấu giá để con hụi hốt hụi trong từng kỳ. Hụi sống: là con hụi chưa hốt hụi Hụi chết: là con hụi đã hốt hụi. Mỗi con hụi chỉ được hốt Hụi một lần.
Giựt Hụi: là hành vi của chủ hụi hoặc hụi viên nợ hụi nhưng không trả. Bể Hụi: là hành vi của chủ hụi khi nợ hụi quá nhiều không còn khả năng chi trả dẫn đến việc ngưng toàn bộ các dây hụi mà họ làm chủ. *Phân biệt hợp đồng vay tài sản thông thường và hụi, họ, biêu, phường. Điều 463, Bộ luật Dân sự 2015 quy định về hợp đồng vay tài sản “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định”.
So với hụi, họ quy định tại điều 471, Bộ luật Sân sự 2015 “là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên” thì hụi, họ cũng là dạng hợp đồng vay tài sản. Những đặc điểm chung là hình thức thỏa thuận giữa các bên, mức lãi suất do các bên thỏa thuận, quyền và nghĩa vụ của bên vay thực hiện theo đúng như thỏa thuận và theo quy định của pháp luật. Đối với hụi, họ có lãi thì mức lãi suất do các bên thỏa thuận theo quy định tại điều 468 BLDS năm 2015, trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất thỏa thuận không vượt quá 20%/năm… trường hợp không xác định rõ lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại điều luật này. Xét về đặc điểm thì hụi, họ chính là một dạng hợp đồng vay tài sản nhưng có các đặc điểm đặc trưng là: – Số lượng chủ thể: Chủ thể tham gia vào hụi, họ là những cá nhân có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự.
Hợp đồng vay tài sản có hai bên tham gia là bên vay và bên cho vay. Hụi, họ, biêu, phường thì có nhiều bên tham gia (lớn hơn hai) 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhưng cũng đứng ở hai vai trò là bên vay và bên cho vay và tất cả các chủ thể tham gia đều có năng lực pháp luật và năng lực hành vi. – Đối tượng: Hợp đồng vay tài sản có đối tượng là tài sản nói chung. Hụi, họ biêu, phường có đối tượng là tiền.
– Mục đích: Hợp đồng vay tài sản: sử dụng đúng mục đích tài sản cho vay. Hụi, họ, biêu, phường: không đề ra mục đích khi chơi. – Thời hạn: Hợp đồng vay tài sản: có 2 loại là hợp đồng vay có kỳ hạn và hợp đồng vay không có kỳ hạn; Hụi, họ, biêu, phường: chỉ có loại vay có kỳ hạn. Họ sẽ kết thúc khi người cuối cùng lấy họ.
– Mức lãi suất: Hợp đồng vay tài sản : áp dụng mức lãi suất chung. Hụi, họ, biêu, phường: mức lãi suất thay đổi đối với từng thành viên. Thành viên lĩnh họ trong kỳ mở họ là người trả lãi cao nhất, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (trường hợp không xác định rõ lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại điều 468, BLDS năm 2015). Ngoài ra, hụi, họ, biêu, phường có cách thức chơi hoàn toàn khác so với hợp đồng vay tài sản.
Khi tham gia hụi, họ, biêu, phường thì các thành viên lần lượt lấy hụi. Thành viên đã lĩnh họ không được tham gia trả lãi trong thời kỳ mở họ tiếp theo. Đặc điểm pháp lý của hụi, họ, biêu, phƣờng.