Pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa - Thực tiễn tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Luận văn tốt nghiệp phân tích hợp đồng mua bán hàng hóa tại công ty TNHH MTV Hà Tâm, cung cấp cái nhìn sâu sắc về pháp luật và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy An
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thành Thọ
• Trường học: Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa: Thực tiễn tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.1.1. Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.1.2. Đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.2. Pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa trong nền kinh tế thị trường
• 1.2.2. Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.2.3. Một số nội dung cơ bản của pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.3. Giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.4. Thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa
• 1.5. Giải quyết tranh chấp phát sinh trong hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI CÔNG TY TNHH MTV HÀ TÂM
• 2.1. Tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng đến hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.1.1. Tổng quan tình hình pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.1.3. Thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.2. Thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh vấn đề giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.2.1. Chủ thể giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.2.2. Nội dung và hình thức của hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.2.3. Trình tự giao kết của hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.3. Thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh vấn đề thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.3.1. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình thực hiện hợp đồng
• 2.3.1.1. Quyền và nghĩa vụ của bên bán
• 2.3.2. Trách nhiệm pháp lý khi có hành vi vi phạm trong hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.4. Thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh vấn đề giải quyết tranh chấp trong hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.4.1. Thương lượng giữa các bên
• 2.4.2. Giải quyết tranh chấp tại Tòa án
• 2.4.3. Giải quyết tranh chấp thông qua Trọng tài thương mại
• 2.5. Thực trạng thực hiện các quy phạm pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm
• 2.5.1. Tổng quan về Công ty TNHH MTV Hà Tâm
• 2.5.2. Thực trạng thực hiện các quy phạm pháp luật về thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm
• 2.5.2.1. Thực trạng thực hiện các điều khoản về số lượng, chất lượng và giao nhận trong hợp đồng
• 2.5.2.2. Thực trạng thực hiện các điều khoản về giá cả và thanh toán
• 2.6. Tranh chấp trong thực hiện hợp đồng
• 2.7. Các kết luận và phát hiện qua nghiên cứu
• 2.7.1. Các kết quả đạt được
• 2.7.2. Những khó khăn
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 3.2. Một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa
• 3.2.1. Kiến nghị về phía cơ quan quản lý nhà nước
• 3.2.2. Kiến nghị về phía công ty
• 3.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Hợp đồng mua bán hàng hóa là một trong những hình thức pháp lý quan trọng trong hoạt động thương mại. Tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm, việc áp dụng pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa không chỉ đảm bảo quyền lợi cho các bên mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa đã được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật hiện hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện giao dịch thương mại.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa

Hợp đồng mua bán hàng hóa là sự thỏa thuận giữa bên bán và bên mua về việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa. Đặc điểm của hợp đồng này bao gồm tính chất song vụ, nghĩa là mỗi bên đều có quyền và nghĩa vụ đối với bên kia. Hợp đồng này cũng được coi là hợp đồng ưng thuận, có hiệu lực ngay khi các bên đạt được thỏa thuận.

1.2. Vai trò của hợp đồng mua bán hàng hóa trong kinh doanh

Hợp đồng mua bán hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập mối quan hệ giữa các thương nhân. Nó không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn tạo ra sự minh bạch trong các giao dịch thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thực trạng pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Thực trạng pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù công ty đã áp dụng các quy định pháp luật hiện hành, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng. Các vấn đề này chủ yếu liên quan đến việc giao kết, thực hiện và giải quyết tranh chấp hợp đồng.

2.1. Quy trình giao kết hợp đồng tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Quy trình giao kết hợp đồng tại công ty thường gặp khó khăn trong việc xác định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên. Điều này dẫn đến nhiều tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng. Việc thiếu sót trong quy trình này cần được khắc phục để đảm bảo tính hiệu quả.

2.2. Thực hiện hợp đồng và trách nhiệm pháp lý

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty TNHH MTV Hà Tâm gặp phải nhiều vấn đề liên quan đến chất lượng hàng hóa và thời gian giao hàng. Trách nhiệm pháp lý khi có hành vi vi phạm hợp đồng cũng chưa được thực hiện một cách nghiêm túc, dẫn đến nhiều tranh chấp không đáng có.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa

Để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa, cần có những giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp Công ty TNHH MTV Hà Tâm cải thiện quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành.

3.1. Đề xuất cải cách quy trình giao kết hợp đồng

Cần xây dựng một quy trình giao kết hợp đồng rõ ràng và minh bạch hơn. Việc này sẽ giúp các bên dễ dàng xác định quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó giảm thiểu tranh chấp phát sinh.

3.2. Tăng cường trách nhiệm pháp lý trong thực hiện hợp đồng

Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để đảm bảo trách nhiệm pháp lý của các bên trong hợp đồng. Điều này sẽ tạo ra sự ràng buộc và thúc đẩy các bên thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm đã mang lại nhiều lợi ích. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

4.1. Những kết quả đạt được trong thực hiện hợp đồng

Công ty đã đạt được nhiều thành công trong việc thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa, từ đó nâng cao uy tín và vị thế trên thị trường. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện để duy trì và phát triển hơn nữa.

4.2. Những khó khăn và thách thức trong thực tiễn

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng Công ty vẫn gặp phải không ít khó khăn trong việc thực hiện hợp đồng. Các vấn đề như tranh chấp, chất lượng hàng hóa và thời gian giao hàng cần được giải quyết triệt để.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho hợp đồng mua bán hàng hóa

Kết luận, pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc cải cách quy trình giao kết và thực hiện hợp đồng, nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tranh chấp.

5.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật trong tương lai

Cần có những chính sách và quy định mới để hoàn thiện pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về hợp đồng

Nâng cao nhận thức của các bên về quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tranh chấp và nâng cao hiệu quả thực hiện hợp đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các quan hệ kinh tế và thương mại đã có sự phát triển nhanh chóng. Hợp đồng mua bán hàng hóa được xác định là phương tiện pháp lý cơ bản, là hình thức chủ yếu để các chủ thể sản xuất kinh doanh thiết lập quan hệ trao đổi tài sản, hàng hóa nhằm mục đích sinh lợi. Mặc dù hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ hợp đồng đã từng bước được bổ sung và hoàn thiện qua các giai đoạn lập pháp, thực tiễn thực thi tại các doanh nghiệp vẫn bộc lộ nhiều điểm bất cập. Các quy định pháp luật đôi khi còn thiếu tính đồng bộ, trong khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp hạn chế về năng lực quản lý và am hiểu pháp lý chuyên sâu.

Xuất phát từ thực tế thực tập và tìm hiểu hoạt động kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm — một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung ứng phụ tùng và dịch vụ vận tải tại tỉnh Hòa Bình — tác giả Nguyễn Thị Thúy An đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa - Thực tiễn thực hiện tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm".

Mục tiêu chung của đề tài là làm rõ các vấn đề lý luận về hợp đồng mua bán hàng hóa theo pháp luật Việt Nam hiện hành, khảo sát và đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định này tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm, từ đó chỉ ra những ưu điểm, vướng mắc và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống thể chế pháp lý cũng như nâng cao hiệu quả tuân thủ tại doanh nghiệp. Khóa luận xác lập và giải quyết hai nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Chỉ ra thực trạng các quy định pháp luật về hợp đồng tại Việt Nam; phân tích các quy phạm pháp luật điều chỉnh hợp đồng và thực trạng thực hiện các quy phạm pháp luật đó trong Công ty TNHH MTV Hà Tâm.
2. Trên cơ sở phân tích thực trạng, đưa ra một số giải pháp kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hệ thống các quy định pháp luật liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa và thực tiễn thi hành các quy định này tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm. Về phạm vi nội dung, đề tài tập trung vào ba khâu cơ bản: giao kết hợp đồng, thực hiện hợp đồng và giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa. Về phạm vi pháp lý và không gian nghiên cứu, tác giả căn cứ trọng tâm vào các quy định của Luật Thương mại năm 2005, Bộ luật Dân sự năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn có liên quan, gắn với số liệu, quy trình giao dịch thực tế thu thập tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở pháp lý và lý luận dựa trên việc phân định mối quan hệ giữa luật chung và luật chuyên ngành trong việc điều chỉnh quan hệ kinh tế:

• Khung pháp luật áp dụng: Nguồn luật chung được áp dụng là Bộ luật Dân sự năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017, thay thế Bộ luật Dân sự năm 2005) điều chỉnh các nguyên tắc cơ bản về giao dịch dân sự, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng. Luật Thương mại năm 2005 giữ vai trò là luật chuyên ngành áp dụng trực tiếp cho các hành vi thương mại có mục đích sinh lợi của thương nhân. Bên cạnh đó, tác giả liên hệ tới Luật Trọng tài thương mại năm 2010, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Luật Đầu tư năm 2014, Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 (sửa đổi, bổ sung năm 2010), đồng thời đối chiếu một số điều khoản tương ứng trong Công ước Viên năm 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG).
• Hệ thống khái niệm và nguyên tắc pháp lý: Hợp đồng mua bán hàng hóa được xác định mang đầy đủ ba đặc tính pháp lý cơ bản của hợp đồng mua bán tài sản: là hợp đồng ưng thuận (thời điểm giao kết xác định khi các bên đạt được thỏa thuận về các điều khoản cơ bản, việc bàn giao hàng hóa là hành vi thực hiện nghĩa vụ), hợp đồng song vụ (các bên cùng chịu ràng buộc nghĩa vụ đối ứng) và hợp đồng có tính đền bù (bên bán nhận lợi ích vật chất ngang giá từ bên mua). Hàng hóa theo định nghĩa pháp lý là động sản (bao gồm động sản hình thành trong tương lai) và các vật gắn liền với đất đai. Việc bảo đảm thực hiện hợp đồng được tiếp cận theo khuôn khổ 9 biện pháp quy định tại Điều 292 Bộ luật Dân sự năm 2015, chú trọng hai biện pháp mới được luật hóa chính thức là cầm giữ tài sản và bảo lưu quyền sở hữu.
• Phương pháp nghiên cứu: Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành luật học được phân bổ tương ứng theo từng chương:
  • Chương 1: Phương pháp liệt kê, phân tích - tổng hợp nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, các nguyên tắc giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa, đối chiếu sự phát triển của hệ thống văn bản từ thời kỳ bao cấp, Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế năm 1989 đến hệ thống luật hiện hành.
  • Chương 2: Phương pháp phân tích thực trạng các quy phạm pháp luật thực định (chủ thể, nội dung, hình thức, trình tự, giải quyết tranh chấp), kết hợp phương pháp nghiên cứu tình huống (case study) để khảo sát hoạt động mua bán tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm.
  • Chương 3: Phương pháp phân tích, so sánh, đối chiếu và liệt kê nhằm xây dựng hệ thống giải pháp lập pháp và giải pháp quản trị doanh nghiệp mang tính khả thi.
• Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Bao gồm toàn văn các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, các tài liệu nghiên cứu học thuật của các tác giả đi trước (luận án, luận văn, bài viết trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật), cùng hồ sơ thực tế tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm như hợp đồng mẫu, biên bản giao nhận hàng hóa, chứng từ thanh toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa

Chương 1 tập trung làm rõ nguồn gốc bản chất và các nội dung cốt lõi của hợp đồng mua bán hàng hóa trong nền kinh tế thị trường. Tác giả phân tích khái niệm hợp đồng theo Điều 388 Bộ luật Dân sự năm 2015 và khái niệm mua bán hàng hóa theo khoản 8 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005, khẳng định hợp đồng mua bán hàng hóa là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản nhưng mang bản chất thương mại rõ rệt do mục đích sinh lợi của các thương nhân. Tác giả khái quát tiến trình lập pháp điều chỉnh hợp đồng ở Việt Nam: từ Nghị định 54/CP năm 1975, bước chuyển biến mang tính nguyên tắc của Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế năm 1989, qua giai đoạn tồn tại song song ba khái niệm hợp đồng (dân sự, kinh tế, thương mại) theo Bộ luật Dân sự năm 1995 và Luật Thương mại năm 1997, đến sự thống nhất của Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Thương mại năm 2005 và hoàn thiện tại Bộ luật Dân sự năm 2015.

Về quy chế pháp lý, chương 1 trình bày chi tiết các nguyên tắc giao kết hợp đồng (tự do thỏa thuận không trái pháp luật, đạo đức xã hội; thiện chí, trung thực; áp dụng thói quen và tập quán thương mại). Trình tự giao kết gồm đề nghị giao kết và chấp nhận đề nghị giao kết theo Điều 386 và Điều 394 Bộ luật Dân sự năm 2015; thời điểm hợp đồng có hiệu lực theo Điều 400 và Điều 401; chế định hợp đồng vô hiệu (vô hiệu toàn bộ và vô hiệu từng phần) theo Điều 117 và Điều 407 Bộ luật Dân sự năm 2015 cùng phương thức xử lý hậu quả tài sản hoàn trả cho nhau. Về khâu thực hiện hợp đồng, tác giả phân tích các nguyên tắc thực hiện đúng, thực hiện đầy đủ, nguyên tắc giúp đỡ lẫn nhau; nghĩa vụ giao hàng đúng địa điểm (Điều 35 Luật Thương mại năm 2005), đúng thời hạn (Điều 37), nghĩa vụ kiểm tra và chịu trách nhiệm hàng hóa không phù hợp (Điều 39), nghĩa vụ thanh toán (Điều 50 đến 55), quy tắc chuyển rủi ro (Điều 57 đến 61) và chuyển quyền sở hữu (Điều 62). Về giải quyết tranh chấp, chương này phân tích 4 phương thức được ghi nhận tại Điều 317 Luật Thương mại năm 2005: thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án; đồng thời làm rõ 3 chế tài thông dụng quy định tại Điều 292 Luật Thương mại năm 2005 là buộc thực hiện hợp đồng, phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại.

Chương 2: Thực trạng các quy định của pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán hàng hóa và thực tiễn thực hiện tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm

Chương 2 chia tách thành hai mảng nội dung chính: đánh giá thực trạng quy phạm pháp luật thực định và khảo sát thực tiễn tại doanh nghiệp cụ thể.

Ở phần thực trạng pháp luật, tác giả phân tích các nhân tố ảnh hưởng (nhân tố chủ quan gồm yếu tố con người, tiềm lực tài chính; nhân tố khách quan gồm kinh tế, chính trị - pháp lý). Phân tích chi tiết quy phạm cho thấy:

• Về chủ thể: Thương nhân theo Điều 6 Luật Thương mại năm 2005 gồm tổ chức kinh tế hợp pháp và cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên. Tác giả lưu ý bất cập là luật không đặt điều kiện bắt buộc phải đăng ký kinh doanh nhưng lại không giới hạn phạm vi trách nhiệm ngoài hoạt động thương mại; đồng thời hộ gia đình và tổ hợp tác không được xếp cụ thể vào tổ chức hay cá nhân theo Luật Thương mại năm 2005 dù thực tế vẫn tham gia giao dịch.
• Về nội dung và hình thức: Luật Thương mại năm 2005 không quy định cụ thể nội dung bắt buộc nên phải vận dụng Điều 398 Bộ luật Dân sự năm 2015. Về hình thức, Điều 24 Luật Thương mại năm 2005 cho phép xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể (trừ trường hợp luật định bắt buộc văn bản), có sự tương thích với Điều 11 Công ước CISG 1980.
• Về trình tự giao kết: Bộ luật Dân sự năm 2015 chưa có quy định phân biệt rõ giữa "chào hàng" và "lời mời chào hàng" như Điều 14 CISG, chưa chi tiết hóa các yếu tố sửa đổi nào làm biến đổi cơ bản nội dung chào hàng như quy định tại Điều 19 CISG.
• Về giải quyết tranh chấp: Phân tích cụ thể ưu thế và hạn chế của từng phương thức: thương lượng và hòa giải mang tính tự nguyện nhưng thiếu cơ chế cưỡng chế trực tiếp; tòa án bảo đảm tính cưỡng chế cao theo Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 nhưng thủ tục công khai làm ảnh hưởng bí mật kinh doanh; trọng tài thương mại theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010 có ưu thế chung thẩm, nhanh chóng, bảo mật nhưng thực tế các doanh nghiệp trong nước ít sử dụng do thói quen tố tụng tòa án.

Ở phần thực tiễn tại doanh nghiệp, tác giả giới thiệu khái quát Công ty TNHH MTV Hà Tâm:

• Địa chỉ: Tổ 1A, Khối 1, Phường Tân Thịnh, TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Đại diện theo pháp luật: Giám đốc Phạm Văn Hà.
• Mã số thuế: 5400264743, cấp ngày 27/02/2008; chính thức hoạt động từ ngày 25/02/2008.
• Lĩnh vực kinh doanh chính: Bán buôn, bán lẻ phụ tùng ô tô; sửa chữa, bảo dưỡng ô tô và phương tiện vận tải; kinh doanh vận tải hành khách bằng taxi và vận tải hàng hóa đường bộ.

Thực tế thực hiện hợp đồng tại công ty được phản ánh qua các khâu:

• Điều khoản số lượng, chất lượng và giao nhận: Công ty kinh doanh các mặt hàng phụ tùng có điều kiện, kiểm soát chặt chẽ nhãn mác (tên hàng, nơi sản xuất, thông số kỹ thuật). Do chưa có bộ phận giám định kỹ thuật độc lập, chất lượng phụ tùng nhập vào chủ yếu căn cứ vào chứng chỉ chất lượng của nhà sản xuất. Khâu kiểm tra hàng hóa được thực hiện trước khi xuất kho. Việc giao nhận lập biên bản có chữ ký hai bên; trường hợp chuyển giao cho bên vận chuyển độc lập đầu tiên, nghĩa vụ giao hàng của công ty chấm dứt tại thời điểm bàn giao cho người vận chuyển. Thời điểm chuyển rủi ro xác định khi hàng tới địa điểm khách hàng chỉ định.
• Điều khoản giá cả và thanh toán: Giá bán xác định tại thời điểm đặt hàng, chi phí vận chuyển do bên mua chịu. Công ty áp dụng chính sách thanh toán linh hoạt theo 3 nhóm khách hàng: khách hàng mới phải thanh toán ngay 100% sau khi nhận hàng; khách hàng quen được trả 70% sau khi nhận hàng, 30% còn lại thanh toán trong 10-15 ngày; khách hàng đặc biệt thanh toán trước 50%, 50% còn lại trả chậm trong vòng 30 ngày. Thủ tục thanh lý hợp đồng được công ty ấn định thực hiện bằng văn bản trong thời hạn 10 ngày kể từ khi hoàn tất công việc.
• Vấn đề tranh chấp: Tranh chấp thực tế tại công ty chủ yếu là hiện tượng khách hàng chậm thanh toán tiền hàng. Biện pháp xử lý ưu tiên là trực tiếp thương lượng nhằm duy trì quan hệ hợp tác. Trường hợp không thể thương lượng, công ty dự liệu phương án khởi kiện tại Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình. Tuy nhiên, tính đến thời điểm nghiên cứu, công ty chưa phát sinh vụ kiện tụng nào ra tòa án.

Đánh giá chung: Công ty đạt được kết quả tốt về uy tín, đảm bảo chất lượng hàng hóa, không phát sinh kiện tụng; tuy nhiên gặp khó khăn do cơ sở vật chất, công nghệ còn hạn chế, lao động trẻ thiếu kinh nghiệm pháp lý và công tác quản lý chất lượng còn phụ thuộc hoàn toàn vào chứng chỉ xuất xứ do thiếu nhân sự kiểm định.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát từ các định hướng cơ bản: bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, khả thi của hệ thống quy phạm, làm rõ mối quan hệ giữa hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại, kết hợp sự can thiệp lập pháp của Nhà nước với ý thức tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp.

Tác giả đưa ra 4 nhóm kiến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lý nhà nước:

1. Ban hành và sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm tính nhất quán: Cần có cơ quan đầu mối điều phối kỹ thuật lập pháp để đồng bộ hóa quy định giữa Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Thương mại năm 2005. Đề nghị Chính phủ sớm ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Thương mại năm 2005 và Bộ Thương mại ban hành Thông tư hướng dẫn để các doanh nghiệp thuận tiện trong áp dụng. Đồng thời, cải cách thủ tục hành chính, chính sách thuế, tài chính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập.
2. Hoàn thiện các quy định về hình thức hợp đồng: Cần quy định chi tiết, mang tính hệ thống hơn về điều kiện hình thức của hợp đồng mua bán hàng hóa trong Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại để làm căn cứ vững chắc cho việc xác định thời điểm có hiệu lực, hợp đồng vô hiệu và tạo thuận lợi cho tòa án giải quyết tranh chấp.
3. Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh tố tụng và chế tài thương mại: Khắc phục các quy định chưa thực sự hợp lý tại Điều 297 và Điều 299 Luật Thương mại năm 2005. Đặc biệt, cần giải quyết triệt để sự xung đột pháp luật về chế tài phạt vi phạm: trong khi Bộ luật Dân sự tôn trọng tuyệt đối quyền tự do thỏa thuận mức phạt của các bên thì Điều 301 Luật Thương mại năm 2005 lại giới hạn trần phạt vi phạm không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm.
4. Nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và phổ biến pháp luật: Đào tạo, nâng cao trình độ thực tiễn của đội ngũ cán bộ công chức; các bộ ngành chức năng cần có kế hoạch phổ biến, giải đáp pháp luật thường xuyên cho cộng đồng doanh nghiệp bằng nhiều kênh (văn bản, điện tử, đối thoại trực tiếp); đẩy mạnh giáo dục pháp luật hợp đồng theo từng nhóm đối tượng cụ thể.

Đối với doanh nghiệp, tác giả kiến nghị Công ty TNHH MTV Hà Tâm cần thiết lập bộ phận hỗ trợ pháp lý chuyên trách (phòng pháp chế) hoặc thuê luật sư tư vấn thường xuyên; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng đàm phán cho đội ngũ nhân viên kinh doanh; đầu tư thành lập bộ phận kỹ thuật chuyên kiểm tra, giám định chất lượng hàng hóa nhập kho thay vì phụ thuộc một chiều vào hồ sơ chứng chỉ chất lượng bên ngoài.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã khái quát và lượng hóa được các quy trình, chính sách áp dụng pháp luật trong giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa tại một doanh nghiệp cụ thể, được tổng hợp qua bảng dữ liệu sau:

Tiêu chí nghiệp vụ / Pháp lý	Quy định và chính sách áp dụng tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm	Cơ sở pháp lý đối chiếu trong khóa luận
Chủ thể giao kết	Đại diện theo pháp luật: Giám đốc Phạm Văn Hà; đối tác là thương nhân hoặc cá nhân tiêu dùng	Điều 6 Luật Thương mại năm 2005; Điều 74 Bộ luật Dân sự năm 2015
Hình thức hợp đồng	Ưu tiên lập thành văn bản giấy tờ có chữ ký, xác nhận của đại diện hai bên	Điều 24 Luật Thương mại năm 2005; Điều 11 Công ước CISG 1980
Xác định giá và chi phí	Giá bán ấn định theo thời điểm đặt hàng; chi phí vận chuyển do bên mua chịu	Điều 50, 52 Luật Thương mại năm 2005; thỏa thuận theo hợp đồng
Kiểm tra chất lượng	Căn cứ vào giấy chứng nhận chất lượng của nhà sản xuất; kiểm tra số lượng trước xuất kho	Điều 34, 39, 44 Luật Thương mại năm 2005
Thời điểm chuyển rủi ro	Khi hàng đến địa điểm khách chỉ định; hoặc chuyển giao cho bên vận chuyển đầu tiên	Điều 57 đến 61 Luật Thương mại năm 2005
Phương thức thanh toán	- Khách mới: Trả ngay 100% tiền hàng sau khi nhận hàng - Khách quen: Trả ngay 70%, trả 30% còn lại trong 10-15 ngày - Khách đặc biệt: Trả ngay 50%, trả 50% còn lại trong vòng 30 ngày	Điều 50 đến 55 Luật Thương mại năm 2005; Điều 306 Luật Thương mại 2005
Thời hạn thanh lý	Lập văn bản thanh lý trong thời hạn 10 ngày kể từ khi hoàn tất công việc theo thỏa thuận	Thỏa thuận hợp đồng; nguyên tắc chấm dứt nghĩa vụ theo Bộ luật Dân sự
Giải quyết tranh chấp	Ưu tiên thương lượng nội bộ; phương án tiếp theo là Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình (chưa xảy ra vụ kiện nào)	Điều 317 Luật Thương mại năm 2005; Điều 30 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015

Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn, công trình nghiên cứu của tác giả đạt được một số điểm nhấn:

• Phân tích rõ nét sự xung đột giữa Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Thương mại năm 2005 trong quy định về trần chế tài phạt vi phạm hợp đồng (giới hạn 8% trong thương mại so với tự do thỏa thuận trong dân sự).
• Đưa ra cái nhìn thực tế về quy trình luân chuyển hàng hóa, thanh toán và xử lý rủi ro pháp lý tại một doanh nghiệp thương mại - dịch vụ cấp tỉnh (địa bàn Hòa Bình), minh chứng cho tình trạng phổ biến của các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay: thiếu cán bộ pháp chế, kiểm soát chất lượng chủ yếu dựa vào giấy tờ của bên thứ ba, và tâm lý e ngại giải quyết tranh chấp bằng thủ tục trọng tài thương mại.
• Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi kép: vừa kiến nghị lập pháp cho các cơ quan nhà nước, vừa xây dựng giải pháp nội trị tổ chức cho doanh nghiệp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế khách quan được ghi nhận:

• Về phạm vi thực tiễn: Dữ liệu nghiên cứu thực tế chỉ tập trung khảo sát tại một đơn vị duy nhất là Công ty TNHH MTV Hà Tâm trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, chưa mở rộng so sánh đối chiếu với các doanh nghiệp thương mại có quy mô lớn hơn hoặc các mô hình kinh doanh đa dạng khác.
• Về phạm vi pháp lý: Tác giả chủ yếu phân tích các quy định cơ bản của Luật Thương mại năm 2005 và Bộ luật Dân sự năm 2015 trong phạm vi giao dịch nội địa, chưa đi sâu phân tích toàn diện các quy chế pháp lý về hợp đồng thương mại quốc tế, hợp đồng điện tử hay các luật kinh doanh chuyên ngành sâu. Tác giả cũng tự nhận xét rằng thời gian nghiên cứu và sự hiểu biết còn có những điểm giới hạn nhất định.
• Hướng mở rộng tiếp theo: Cần mở rộng phạm vi khảo sát thực tế trên nhiều loại hình doanh nghiệp thương mại khác nhau; nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế giải quyết xung đột điều khoản giữa Bộ luật Dân sự và các luật chuyên ngành; đánh giá tác động của môi trường giao dịch điện tử và hợp đồng thông minh đối với việc thực thi pháp luật mua bán hàng hóa tại Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là nguồn tài liệu học thuật có giá trị tham khảo thiết thực:

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Thương mại, Quản trị Kinh doanh; các cán bộ quản lý hợp đồng, nhân viên phòng kinh doanh tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực phân phối hàng hóa và phụ tùng cơ khí.
• Nội dung tham khảo trọng tâm:
  • Phần phân tích lý luận ở Chương 1 cung cấp tài liệu tổng hợp có hệ thống về các quy định hợp đồng mua bán hàng hóa, đặc biệt là sự so sánh giữa Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Thương mại năm 2005 và Công ước Viên 1980 (CISG).
  • Phần khảo sát ở Chương 2 cung cấp mô hình thực tế về chính sách phân loại khách hàng để quản lý rủi ro thanh toán trả chậm (mức 100%, 70/30 và 50/50), quy trình kiểm soát chứng từ giao nhận và thời điểm chuyển rủi ro tại kho mà các doanh nghiệp cùng quy mô có thể vận dụng trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận chỉ ra điểm xung đột pháp lý nổi bật nào giữa Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại năm 2005 trong chế tài xử lý vi phạm hợp đồng?
Khóa luận chỉ rõ sự thiếu thống nhất trong quy định về chế tài phạt vi phạm hợp đồng: Bộ luật Dân sự tôn trọng quyền tự do ý chí và cho phép các bên tự do thỏa thuận mức phạt vi phạm, trong khi Điều 301 Luật Thương mại năm 2005 lại áp đặt mức trần khống chế không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm. Sự khác biệt này dẫn đến lúng túng trong thực tiễn áp dụng khi các bên trong quan hệ thương mại có thỏa thuận mức phạt cao hơn 8%.

2. Công ty TNHH MTV Hà Tâm phân loại chính sách thanh toán tiền mua hàng theo những nhóm khách hàng nào?
Công ty áp dụng chính sách thanh toán chia làm 3 nhóm đối tượng:

• Khách hàng mới: Phải thanh toán toàn bộ 100% tiền hàng ngay sau khi nhận hàng.
• Khách hàng quen biết: Thanh toán 70% giá trị ngay sau khi giao hàng, 30% còn lại được trả chậm trong vòng 10 đến 15 ngày.
• Khách hàng đặc biệt: Được ưu tiên thanh toán 50% ngay khi giao hàng, 50% còn lại được thanh toán trong thời hạn tối đa 30 ngày.

3. Quy định về thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa được thực hiện như thế nào trong hoạt động của Công ty TNHH MTV Hà Tâm?
Theo quy trình của công ty, thời điểm chuyển rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hóa được xác định sau khi hàng hóa đã được vận chuyển đến địa điểm mà khách hàng chỉ định. Trong trường hợp giao hàng qua đơn vị trung gian vận chuyển theo thỏa thuận, nghĩa vụ giao hàng của công ty hoàn thành và trách nhiệm đối với sự hư hỏng của hàng hóa được chuyển giao cho bên vận chuyển kể từ thời điểm công ty bàn giao hàng cho người vận chuyển đầu tiên.

4. Vì sao Công ty TNHH MTV Hà Tâm ưu tiên lựa chọn phương thức thương lượng khi có tranh chấp phát sinh trong thực hiện hợp đồng?
Công ty ưu tiên phương thức thương lượng vì các tranh chấp phát sinh trong thực tế chủ yếu là việc khách hàng chậm trễ thanh toán. Thương lượng giúp duy trì mối quan hệ hợp tác lâu dài với khách hàng, thể hiện thiện chí kinh doanh, tiết kiệm chi phí tố tụng và giải quyết dứt điểm các quyền, nghĩa vụ tài sản trên cơ sở thống nhất ý chí tự nguyện của hai bên mà không cần đưa vụ việc ra Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thúy An đã hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận và thực định của pháp luật Việt Nam về hợp đồng mua bán hàng hóa, đồng thời làm sáng tỏ mối quan hệ giữa luật chung (Bộ luật Dân sự năm 2015) và luật chuyên ngành (Luật Thương mại năm 2005). Thông qua trường hợp nghiên cứu điển hình tại Công ty TNHH MTV Hà Tâm, công trình phản ánh khách quan bức tranh thực hiện hợp đồng, quy trình kiểm soát hàng hóa và chính sách phân loại rủi ro thanh toán tại một doanh nghiệp thương mại địa phương. Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về chế tài vi phạm, hình thức giao kết và định hướng xây dựng bộ phận pháp chế nội bộ có giá trị tham khảo thiết thực cho cả cơ quan lập pháp và các chủ thể kinh doanh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA 1. Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa Hợp đồng nói chung là một hành vi pháp lý, là sự thể hiện ý chí của các bên để làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ. Hợp đồng là loại hành vi pháp lý cơ bản và thông dụng nhất.

Ý chí của cá nhân đóng vai trò quan trọng trong hợp đồng, khi sự thống nhất của các ý chí là thực chất và không trái pháp luật thì nó sẽ làm phát sinh các nghĩa vụ ràng buộc các bên. Hiện nay hợp đồng mua bán hàng hóa là hợp đồng thông dụng của hợp đồng dân sự, chiếm một số lượng lớn. Căn cứ điều 388 BLDS 2015 có nêu khái niệm chung của hợp đồng: “Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự”. Theo quy định tại khoản 2 điều 3 LTM 2005: “Hàng hóa bao gồm: tất cả các bất động sản, kể cả bất động sản hình thành trong tương lai và những vật gắn liền với đất đai”.

Cũng tại khoản 8 điều 3 của luật này có quy định: “Mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hóa theo thỏa thuận”. Việc mua bán hàng hóa được thực hiện dựa trên cơ sở hợp đồng. Hợp đồng mua bán hàng hóa có bản chất chung của hợp đồng, nó là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ trong quan hệ mua bán. LTM 2005 không đưa ra định nghĩa về hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại, nhưng có thể dựa vào khái niệm hợp đồng mua bán tài sản trong luật dân sự để xác định bản chất của hợp đồng mua bán hàng hóa.

Theo Điều 430 BLDS 2015: “Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán”. Hàng hóa được hiểu là động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai, và các vật gắn liền với đất. Do đó, hàng hóa thuộc tài sản và có phạm vi hẹp hơn tài sản. Từ đó cho thấy, hợp đồng mua bán hàng hóa trong thương mại là một dạng cụ thể của hợp đồng mua bán tài sản.

Trong phạm vi nghiên cứu đề tài, ta xem xét hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các tổ chức cá nhân có đăng ký kinh doanh mà quan hệ với nhau vì mục đích lợi nhuận. Trong LTM 2005 không có nêu khái niệm về hợp đồng thương mại mà chỉ có hoạt động thương mại, trong đó mua bán hàng hóa là một hoạt động thương mại. Bên cạnh đó, theo khoản 1 điều 3 của luật này: ”Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm SVTH: Nguyễn Thị Thúy An 5 Lớp K49P1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác” , như vậy các hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi nhuận và đây là điểm khác biệt giữa hợp đồng dân sự và hợp đồng mua bán hàng hóa trong hoạt động thương mại. Các hợp đồng được giao kết không nhằm mục đích lợi nhuận là hợp đồng mua bán hàng hóa có tính chất dân sự.

Do vậy, hợp đồng mua bán hàng hóa là hợp đồng được giao kết bởi các thương nhân, là sự thỏa thuận giữa các bên để xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các bên, và giao kết nhằm mục đích sinh lợi. Đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa Đặc điểm của hợp đồng mua bán hàng hóa có thể xem xét trong mối liên hệ với hợp đồng mua bán tài sản theo nguyên lý của mối quan hệ giữa luật riêng và luật chung. Là hợp đồng ưng thuận: hợp đồng được coi là giao kết tại thời điểm các bên thỏa thuận xong các điều khoản cơ bản, thời điểm có hiệu lực của hợp đồng không phụ thuộc vào thời điểm bàn giao hàng hóa, việc bàn giao hàng hóa chỉ được coi là hành động của bên bán nhắm thực hiện nghĩa vụ của hợp đồng mua bán đã có hiệu lực. Là hợp đồng song vụ: Mỗi bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa đều bị ràng buộc bởi nghĩa vụ đối với bên kia, đồng thời lại cũng là bên có quyền đòi hỏi bên kia thực hiện nghĩa vụ đối với mình.

Trong hợp đồng mua bán hàng hóa tồn tại hai nghĩa vụ chính mang tính chất qua lại và liên quan mật thiết với nhau: nghĩa vụ của bên bán phải bàn giao hàng hóa cho bên mua và nghĩa vụ của bên mua phải thanh toán cho bên bán. Có tính đền bù: Bên bán khi thực hiện nghĩa vụ giao hàng hóa cho bên mua thì sẽ nhận từ bên mua một lợi ích tương đương với giá trị hàng hóa theo thỏa thuận dưới dạng khoản tiền thanh toán. Với tư cách là hình thức pháp lý của quan hệ mua bán hàng hóa, hợp đồng mua bán hàng hóa có những đặc điểm nhất định, xuất phát từ bản chất thương mại của hành vi mua bán hàng hóa: Về chủ thể: Hợp đồng được ký kết giữa pháp nhân với pháp nhân, giữa pháp nhân với cá nhân có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật. Về cơ bản, hợp đồng mua bán hàng hóa được thiết lập giữa các chủ thể chủ yếu là thương nhân.

Về hình thức: Tại điều 24 LTM 2005 cũng có quy định về hình thức của hợp đồng mua bán hàng hóa: “Hợp đồng mua bán hàng hoá được thể hiện bằng lời nói, SVTH: Nguyễn Thị Thúy An 6 Lớp K49P1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp bằng văn bản hoặc được xác lập bằng hành vi cụ thể. Đối với các loại hợp đồng mua bán hàng hóa mà pháp luật quy định phải được lập thành văn bản thì phải tuân theo các quy định đó.” Chủ yếu các hợp đồng trong hoạt động thương mại, hợp đồng mua bán hàng hóa được thành lập bằng văn bản, bởi việc giao kết hợp đồng bằng văn bản mang tính đảm bảo cao hơn so với các hình thức khác. Hơn nữa, vì hợp đồng mua bán hàng hóa diễn ra là nhằm mục đích sinh lợi nên việc ký kết hợp đồng phải được giao kết bằng văn bản. Về đối tượng: Hợp đồng mua bán hàng hóa có đối tượng là hàng hóa được phép giao dịch, không nằm trong đối tượng hàng hóa bị cấm.

Cùng với sự phát triển của xã hội, hàng hóa trở nên phong phú bao gồm nhiều loại, có thể là vật hữu hình hay vô hình, động sản, động sản hình thành trong tương lai hay bất động sản… đều là những đối tượng của hợp đồng mua bán hàng hóa. Mỗi đối tượng đều có hình thức trao đổi khác nhau, nhưng vẫn phải tuân theo những nguyên tắc chung trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Về mục đích: Hành vi mua bán của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hoá có tính chất hành vi thương mại. Mục đích thông thường của các bên mua bán là lợi nhuận.

Về nội dung: Hợp đồng mua bán hàng hóa thể hiện quyền và nghĩa vụ giữa các bên trong quan hệ mua bán, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận tiền; còn bên mua có nghĩa vụ nhận hàng hóa và trả tiền cho bên bán. Hành vi của các bên trong quan hệ mua bán hàng hóa có tính chất hành vi thương mại. Mục đích thông thường của các bên là lợi nhuận. Pháp luật điều chỉnh về hợp đồng mua bán hàng hóa 1.

Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa trong nền kinh tế thị trường Cùng với xu hướng chung của nền kinh tế cả nước và trên thế giới, nếu trong thời kỳ bao cấp chủ yếu là các doanh nghiệp nhà nước thì đến giai đoạn này việc mở ra các các doanh nghiệp ngoài quốc doanh có xu hướng phát triển. Khi nền kinh tế bao cấp ban đầu trở nên lạc hậu, các doanh nghiệp làm theo chỉ tiêu của nhà nước trở nên lỗi thời không còn phù hợp với thời kỳ mới. Trước thực tế này mà tháng 12/1986, Đại hội VI của Đảng đã quyết định đổi mới một cách toàn diện, trong đó đổi mới kinh tế là trọng tâm, mở ra một thời kỳ mới cho sự phát triển kinh tế của đất nước. Đại hội đã quyết định chuyển nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung và bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cùng với đó ngày 25/9/1989 Nghị định số 17/HĐBT, Quyết định số 18/HĐBT cùng với các văn bản hướng dẫn được SVTH: Nguyễn Thị Thúy An 7 Lớp K49P1 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Hội đồng Nhà nước thông qua. BLDS được ban hành ngày 28/10/1995, sau đó là 14/06/2005, trong đó LTM được Quốc Hội thông qua ngày 10/5/1997 quy định về hợp đồng trong một số hành vi thương mại. Tuy nhiên thực tế cho thấy các quan hệ hợp đồng trong kinh doanh thương mại thì pháp lệnh hợp đồng kinh tế vẫn là căn cứ chính. Dẫn đến tình trạng các quy định chồng chéo gây nhiều khó khăn trong quá trình áp dụng, nội dung của các văn bản có nhiều điểm không thống nhất.

Ngay khi đưa vào thực tiễn áp dụng, luật đã lộ rõ ra những điểm yếu. Hơn nữa trong giai đoan Việt Nam gia nhập là thành viên của WTO, pháp luật cần có những thay đổi theo những quy định mà WTO đề ra. Nên đến ngày 24/11/2015 Quốc hội đã thông qua BLDS trong đó đã thống nhất điều chỉnh các mối quan hệ về hợp đồng nói chung, bên cạnh các văn bản pháp luật riêng đối với từng lĩnh vưc, theo đó LTM và các văn bản pháp luật có liên quan điều chỉnh đã được ra đời. Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa Bộ Luật dân sự được Quốc hội thông qua ngày 24/11/2015 và có hiệu lực thực hiện ngày 01/01/2017 là nguồn luật chung điều chỉnh hợp đồng.

Đây là luật chung điều chỉnh, nêu nguyên tắc áp dụng chung về chủ thể, giao dich dân sự, nghĩa vụ dân sự được áp dụng các quan hệ hợp đồng dân sự (nghĩa hẹp), hợp đồng kinh doanh thương mại .