ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TÔ MAI THANH Pháp luật về hoạt động tái cấp vốn của ngân hàng nhà nước ở Việt Nam hiện nay luËn v¨n th¹c sÜ LUẬT KINH TẾ Hµ néi – 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TÔ MAI THANH Pháp luật về hoạt động tái cấp vốn của ngân hàng nhà nước ở Việt Nam hiện nay Mã số : 60.50 luËn v¨n th¹c sÜ LUẬT KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Am Hiểu Hµ néi - 2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Môc lôc. 5 Ch-¬ng 1 Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ Ng©n hµng Trung -¬ng vµ nghiÖp vô t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Trung -¬ng. Ng©n hµng Trung -¬ng vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Trung -¬ng.
Tæng quan vÒ Ng©n hµng Trung -¬ng. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Trung -¬ng vµ c¸c c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. NghiÖp vô t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Trung -¬ng. H×nh thøc t¸i cÊp vèn.
Ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Trung -¬ng. 34 Ch-¬ng 2 Ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam. Kh¸i qu¸t chung vÒ Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam. VÞ trÝ ph¸p lý cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam.
Chøc n¨ng cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia cña nhµ n-íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam theo ph¸p luËt hiÖn hµnh. Kh¸i qu¸t vÒ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. C¸c c«ng cô thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia theo ph¸p luËt hiÖn hµnh.
VÊn ®Ò sö dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam hiÖn nay. Ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam. T¸i cÊp vèn vµ vai trß cña t¸i cÊp vèn trong nÒn kinh tÕ. H×nh thøc ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam.
50 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay. 53 Ch-¬ng 3 §¸nh gi¸ chung vµ mét sè kiÕn nghÞ vÒ h-íng hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam. §¸nh gi¸ chung vÒ ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay.
Nh÷ng ®ãng gãp quan träng cña ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay. Nh÷ng h¹n chÕ cÇn kh¾c phôc cña ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay. Mét sè kiÕn nghÞ vÒ h-íng hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay .1 Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña viÖc hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc. Nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n trong viÖc hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc.
C¸c kiÕn nghÞ cô thÓ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ë ViÖt Nam hiÖn nay. 84 Tµi liÖu tham kh¶o. 86 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi N©ng cao vÞ thÕ cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam, ®Ó “Ng©n hµng Nhµ n-íc ho¹t ®éng thùc sù víi t- c¸ch vµ mang ®Çy ®ñ tÝnh chÊt lµ Ng©n hµng Trung -¬ng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, chñ yÕu thùc hiÖn chøc n¨ng Ng©n hµng Trung -¬ng (ng©n hµng ph¸t hµnh tiÒn, ng©n hµng cña c¸c ng©n hµng, ng-êi cho vay cuèi cïng, c¬ quan ®iÒu tiÕt thÞ tr-êng tiÒn tÖ vµ trung t©m thanh to¸n) vµ chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n-íc ®èi víi lÜnh vùc tiÒn tÖ, ng©n hµng, b¶o ®¶m an toµn hÖ thèng ng©n hµng” lµ ®Þnh h-íng ph¸t triÓn Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 ®-îc kh¼ng ®Þnh t¹i §Ò ¸n ph¸t triÓn ngµnh Ng©n hµng ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 vµ ®Þnh h-íng ®Õn n¨m 2020 ®· ®-îc Thñ t-íng ChÝnh phñ phª duyÖt.
§Ó trë thµnh Ng©n hµng Trung -¬ng hiÖn ®¹i, ®¹t tr×nh ®é tiªn tiÕn cña c¸c Ng©n hµng Trung -¬ng trong khu vùc ch©u ¸, c¸c nghiÖp vô cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ph¶i kh«ng ngõng ®-îc hoµn thiÖn vµ n©ng cao, ®Æc biÖt lµ c¸c nghiÖp vô cña Ng©n hµng Nhµ n-íc trong viÖc ®iÒu hµnh c¸c c«ng cô thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. §Ó thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia, Ng©n hµng Nhµ n-íc sö dông c¸c c«ng cô t¸i cÊp vèn, l·i suÊt, tû gi¸ hèi ®o¸i, dù tr÷ b¾t buéc, nghiÖp vô thÞ tr-êng më vµ c¸c c«ng cô kh¸c do Thèng ®èc quyÕt ®Þnh. Trong giai ®o¹n ®Çu ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, víi ®iÒu kiÖn thÞ tr-êng tiÒn tÖ ch-a ph¸t triÓn, ch-a cã ®iÒu kiÖn ®Ó sö dông c¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ gi¸n tiÕp, Ng©n hµng Nhµ n-íc lùa chän sö dông c¸c c«ng cô trùc tiÕp nh- h¹n møc tÝn dông, Ên ®Þnh l·i suÊt vµ tû gi¸, vµ tõng b-íc tiÕn tíi sö dông c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp. Cho ®Õn nay, Ng©n hµng Nhµ n-íc ®· ®æi míi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ theo h-íng chuyÓn ®æi m¹nh mÏ tõ sö dông c«ng cô trùc tiÕp sang sö dông c«ng cô gi¸n tiÕp mét c¸ch linh ho¹t theo tÝn hiÖu thÞ tr-êng vµ tõng b-íc n©ng cao kh¶ n¨ng phèi hîp gi÷a c¸c c«ng cô nh»m ®¹t môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú.
HiÖu qu¶ cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ phô thuéc vµo kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt linh ho¹t vµ chñ ®éng khèi l-îng tiÒn cung øng vµ ®iÒu quan träng lµ sù ®iÒu tiÕt nµy ph¶i t¹o ®-îc c¸c ph¶n øng cña thÞ tr-êng. C¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt trùc tiÕp mang tÝnh hµnh chÝnh vµ t¸ch rêi quy luËt thÞ tr-êng khã cã thÓ tho¶ m·n ®-îc yªu cÇu nµy. V× vËy, viÖc chuyÓn ®æi c¬ chÕ ®iÒu tiÕt tõ viÖc sö dông c¸c c«ng cô trùc tiÕp sang sö dông c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp lµ cÇn thiÕt vµ hîp quy luËt, trong ®ã cã c«ng cô t¸i cÊp vèn. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com T¸i cÊp vèn lµ h×nh thøc cÊp tÝn dông cã b¶o ®¶m cña Ng©n hµng Nhµ n-íc nh»m cung øng vèn ng¾n h¹n vµ ph-¬ng tiÖn thanh to¸n cho c¸c ng©n hµng.
Khi cÊp tÝn dông cho c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i, mét mÆt th«ng qua ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn, Ng©n hµng Nhµ n-íc ®· ®-a thªm mét l-îng tiÒn vµo l-u th«ng, mÆt kh¸c, qua ®ã ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng më réng tÝn dông cña c¸c tæ chøc tÝn dông. §©y lµ mét kªnh cung øng tiÒn quan träng cña Ng©n hµng Nhµ n-íc, cung øng tiÒn th«ng qua kªnh tÝn dông cña c¸c tæ chøc tÝn dông. Ph¸t hµnh tiÒn d-íi h×nh thøc nµy cã ®é an toµn cao, th-êng kh«ng g©y l¹m ph¸t vµ l-îng tiÒn ®-îc ®-a vµo l-u th«ng ®-îc c©n ®èi víi l-îng giÊy tê cã gi¸ ®-îc chiÕt khÊu hoÆc cÇm cè nªn nhµ n-íc nµo còng quan t©m tíi chÝnh s¸ch t¸i cÊp vèn trong viÖc cung øng vµ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña m×nh. T¸i cÊp vèn võa ®-îc sö dông nh- mét c«ng cô cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, võa ®-îc sö dông ®Ó Ng©n hµng Nhµ n-íc cho vay ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông ®Ó ®¸p øng nhu cÇu thanh to¸n, thùc hiÖn vai trß ‚ngêi cho vay cuèi cïng‛.
Trong tr-êng hîp c¸c tæ chøc tÝn dông gÆp khã kh¨n vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n g©y nguy c¬ mÊt æn ®Þnh cho c¶ hÖ thèng ng©n hµng, Ng©n hµng Nhµ n-íc sö dông nghiÖp vô t¸i cÊp vèn ®Ó hç trî cho c¸c tæ chøc tÝn dông, nh»m cung øng ph-¬ng tiÖn thanh to¸n cho c¸c tæ chøc tÝn dông, thùc hiÖn vai trß ‚ngêi cho vay cuèi cïng‛ nh»m gi÷ an toµn cho c¶ hÖ thèng c¸c tæ chøc tÝn dông. T¸i cÊp vèn ®-îc ph¸p luËt quy ®Þnh lµ mét c«ng cô thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. H¬n thÕ n÷a, nã lµ mét c«ng cô gi¸n tiÕp víi c¸c t¸c ®éng dùa trªn c¬ chÕ thÞ tr-êng ®-îc ®¸nh gi¸ cao vµ phï hîp víi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi. V× vËy t¸i cÊp vèn lµ ho¹t ®éng ®-îc Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam rÊt chó träng hoµn thiÖn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông.
KÓ tõ nh÷ng quy ®Þnh ®Æt nÒn mãng cho ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn trong Ph¸p lÖnh Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam n¨m 1990 tíi nay, hÖ thèng ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ®· dÇn ®-îc hoµn thiÖn, t¹o c¬ së ph¸p lý cho ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc. Dùa vµo hÖ thèng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt nµy, trong ®iÒu hµnh ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn ®· cã sù ®æi míi c¬ b¶n trong ho¹t ®éng cÊp tÝn dông cña Ng©n hµng Nhµ n-íc, chÊm døt viÖc cÊp vèn theo kÕ ho¹ch cho c¸c ng©n hµng mµ chuyÓn sang ®iÒu tiÕt l-îng tiÒn cung øng vµ cung cÊp ph-¬ng tiÖn thanh to¸n cho nÒn kinh tÕ theo quy luËt cung cÇu cña thÞ tr-êng, t¹o c¬ së ®Ó Ng©n hµng Nhµ n-íc thùc hiÖn chøc n¨ng Ng©n hµng Trung -¬ng cña m×nh, lµ ng©n hµng cña c¸c ng©n hµng vµ b¶o ®¶m sù 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com an toµn trong ho¹t ®éng cña hÖ thèng c¸c tæ chøc tÝn dông. Tuy vËy, c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc hiÖn nay vÉn cßn tån t¹i mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh nh- c¸c h¹n chÕ vÒ viÖc quy ®Þnh c¸c giÊy tê cã gi¸ ®-îc sö dông lµ tµi s¶n cÇm cè hoÆc chiÕt khÊu trong ho¹t ®éng t¸i cÊp vèn, h¹n chÕ vÒ ®èi t-îng ®-îc tiÕp cËn víi h×nh thøc cho vay t¸i cÊp vèn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc, h¹n chÕ cña ph¸p luËt vÒ thÈm quyÒn cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt Nam trong x©y dùng vµ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. vµ trªn thùc tÕ ®· lµm gi¶m hiÖu qu¶ ®iÒu tiÕt cña c«ng cô t¸i cÊp vèn còng nh- viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng Nhµ n-íc.
Nh÷ng h¹n chÕ trªn cña c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt lµm cho c«ng cô t¸i cÊp vèn (mét kªnh ph¸t hµnh tiÒn quan träng vµ lµnh m¹nh cña Ng©n hµng Trung -¬ng c¸c n-íc trªn thÕ giíi) ®· kh«ng thÓ ph¸t huy vai trß ®iÒu tiÕt theo ®óng b¶n chÊt, dÉn tíi thùc tr¹ng hiÖn nay c¸c tæ chøc tÝn dông kh«ng quan t©m nhiÒu tíi kªnh hç trî vèn nµy cña Ng©n hµng Nhµ n-íc.