TRUNG TÂM TƯ VẤN PHÁP LUẬT Gtz MPI – GTZ SME BỘ TƯ PHÁP VÀ BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ Development Programme THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ PHÁ SẢN VÀ VIỆC HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG PHÁP LUẬT KINH DOANH TẠI VIỆT NAM Hà Nội, tháng 11 năm 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Chủ biên: PGS, TS. Dương Đăng Huệ Ths. Nguyễn Thanh Tịnh Tham gia biên soạn: 1. Luật gia Từ Văn Nhũ 2.
Luật gia Bùi Thị Hải 3. Luật gia Cao Đăng Vinh 4. Luật gia Trần Minh Sơn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Đề tài này do Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp nghiên cứu, rà soát, khảo sát, đánh giá và biên soạn với sự hỗ trợ kỹ thuật của Chương trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Dự án GTZ của Cộng hoà Liên bang Đức) và sự đóng góp ý kiến của ông Lê Duy Bình. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài này là nhằm làm rõ thực trạng giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản trong thời gian qua, phát hiện những tồn tại, hạn chế của Luật Phá sản năm 2004, các văn bản pháp luật có liên quan cũng như các yếu tố khác làm ảnh hưởng đến việc giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản; từ đó, đề tài cũng đưa ra những kiến nghị nhằm tháo gỡ vướng mắc, nâng cao hiệu quả giải quyết phá sản, góp phần vào việc sửa đổi, bổ sung Luật Phá sản năm 2004 nhằm hoàn thiện môi trường pháp luật kinh doanh và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ PHÁ SẢN VÀ VIỆC HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG PHÁP LUẬT KINH DOANH TẠI VIỆT NAM Để thực hiện chuyên đề này, Bộ Tư pháp đã phối hợp với Toà án nhân dân tối cao, các Bộ, ngành có liên quan, Toà án nhân dân và cơ quan thi hành án địa phương tiến hành nghiên cứu, đánh giá thực tiễn thi hành Luật Phá sản năm 2004. Ngoài ra, Bộ Tư pháp đã phối hợp với Toà án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị có sự tham gia của Bộ, ngành, Toà án nhân dân và cơ quan thi hành án dân sự địa phương để trao đổi về tình hình thực hiện Luật Phá sản năm 2004. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, Bộ Tư pháp đã phối hợp với Chương trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Dự án GTZ của Cộng hoà Liên bang Đức) và ông Lê Duy Bình để tiến hành xây dựng chuyên đề: Thực trạng pháp luật về phá sản và việc hoàn thiện môi trường pháp luật kinh doanh tại Việt Nam. Nội dung chính của Báo cáo bao gồm các Phần như sau: Phần thứ nhất: Những vấn đề chung về pháp luật phá sản Phần thứ hai: Tình hình ban hành văn bản hướng dẫn và kết quả thực hiện thực hiện Luật Phá sản năm 2004.
Phần thứ ba: Thực tiễn thi hành Luật Phá sản năm 2004 - Những khó khăn, vướng mắc Phần thứ tư: Kiến nghị hoàn thiện Luật Phá sản và cơ chế thực thi Luật Phá sản Phần thứ năm: Tổ chức thực hiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 MỤC LỤC PHẦN THỨ NHẤT: Những vấn đề chung về pháp luật phá sản 8 I. Đặc điểm của thủ tục giải quyết phá sản 8 1. Phá sản - sản phẩm tất yếu của nền kinh tế thị trường 8 2. Thủ tục giải quyết phá sản - thủ tục tố tụng tư pháp đặc biệt 10 II.
Vai trò của pháp luật phá sản trong nền kinh tế thị trường 12 1. Pháp luật phá sản là công cụ bảo vệ một cách có hiệu quả nhất quyền 13 và lợi ích hợp pháp của các chủ nợ. Pháp luật phá sản bảo vệ lợi ích của con nợ, tạo cơ hội để con nợ rút 13 khỏi thương trường một cách trật tự. Pháp luật phá sản góp phần vào việc bảo vệ lợi ích của người lao 15 động 15 4.
Pháp luật phá sản góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Pháp luật phá sản góp phần làm lành mạnh hoá nền kinh tế, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh có hiệu quả hơn. 17 PHẦN THỨ HAI: TÌNH HÌNH BAN HÀNH VĂN BẢN HƯỚNG DẪN VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN LUẬT PHÁ SẢN NĂM 2004 17 I. Tình hình ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Phá sản năm 2004 18 II.
Tình hình thụ lý, giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản và một vài nhận định 23 PHẦN THỨ BA: THỰC TIỄN THI HÀNH LUẬT PHÁ SẢN NĂM 2004 - NHỮNG KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC 23 I. Những tiến bộ của Luật Phá sản năm 2004 so với Luật Phá sản doanh nghiệp năm 1993 27 II. Những hạn chế, vướng mắc trong thực hệin Luật Phá sản năm 2004 27 1. Về tiêu chí doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản 28 2.
Về việc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Về việc thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản; quyết định mở hoặc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 không mở thủ tục phá sản 34 4. Các quy định về vai trò của Toà án và Thẩm phán phụ trách việc giải quyết phá sản 35 5. Những vướng mắc, khó khăn trong hoạt động của Tổ quản lý, thanh lý tài sản 41 6.
Khó khăn trong việc lập danh sách chủ nợ; xử lý nợ của doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản 44 7. Về việc thực hiện Luật Phá sản năm 2004 và Pháp lệnh thi hành án dân sự 2004 46 8. Về việc thực hiện quản lý và bảo toàn tài sản phá sản 49 9. Về tổ chức Hội nghị chủ nợ 51 10.
Về hậu quả của việc đình chỉ thủ tục phục hồi và đình chỉ tiến hành thủ tục phá sản 54 11. Vướng mắc trong việc xử lý tài sản phá sản của doanh nghiệp 58 12. Về phân chia tài sản của doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản 60 13. Về việc thực hiện quyền khiếu nại và quyền kháng nghị 61 14.
Vướng mắc trong việc xác định thời điểm hoàn thành một vụ phá sản 62 15. Quy định về trách nhiệm tiếp tục trả nợ sau khi tuyên bố phá sản còn quá khắt khe. Xử lý nghĩa vụ về tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên công ty hợp danh trong các doanh nghiệp đã có quyết định tuyên bố phá sản theo Luật Phá sản doanh nghiệp năm 1993. 65 PHẦN THỨ TƯ: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN LUẬT PHÁ SẢN VÀ CƠ CHẾ THỰC THI LUẬT PHÁ SẢN 65 I.
Kiến nghị sửa đổi Luật Phá sản 2004 65 1. Mở rộng đối tượng áp dụng của Luật phá sản. Về việc nộp đơn, thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản và việc mở hoặc không mở thủ tục phá sản 68 3. Tăng cường cơ chế giám sát của chủ nợ đối với quá trình giải quyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 thủ tục phá sản.
Về việc thực hiện quản lý tài sản phá sản 71 5. Sửa đổi quy định về tài sản phá sản 72 6. Về tạm đình chỉ, đình chỉ thủ tục phá sản 75 7. Sửa đổi thứ tự phân chia tài sản phá sản 75 8.
Quy định đầy đủ và hợp lý hơn về việc giải phóng nghĩa vụ trả nợ cho chủ doanh nghiệp tư nhân và các thành viên hợp danh của công ty hợp danh 79 9. Về trách nhiệm của người quản lý doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản. Sửa đổi Luật Phá sản theo hướng Thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp bị phá sản đồng thời ra quyết định đình chỉ thủ tục thanh lý tài sản 81 11. Bổ sung quy định về việc áp dụng thủ tục phá sản rút gọn trong một số trường hợp nhất định 81 II.
Kiến nghị hoàn thiện các văn bản hướng dẫn Luật Phá sản năm 2004 và các văn bản pháp luật có liên quan 81 1. Ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Phá sản năm 2004 90 2. Hoàn thiện quy định về đăng ký quyền sở hữu, đăng ký quyền sử dụng, đăng ký giao dịch bảo đảm 90 3. Hướng dẫn về xử lý tài sản được cầm cố, thế chấp 91 4.
Hướng dẫn về xử lý quyền sử dụng đất của doanh nghiệp phá sản 92 III. Một số kiến nghị về thực thi Luật Phá sản 92 1. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật phá sản 93 2. Đối với ngành Toà án 94 3.
Đối với cơ quan thi hành án dân sự 94 4. Tăng cường vai trò của cơ quan quản lý tài sản 96 5. Tăng cường kỷ luật tài chính kế toán 96 6. Giải toả yếu tố tâm lý 98 PHẦN THỨ NĂM: TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 PHẦN THỨ NHẤT: Nh ng v n đ chung v pháp lu t phá s n I.
c đi m c a th t c gi i quy t phá s n 1. Phá s n - s n ph m t t y u c a n n kinh t th tr ng Nghiên c u quá trình hình th nh v phát tri n c a các n n kinh t trên th gi i ã cho th y r ng, phá s n ra i v t n t i trong nh ng i u ki n kinh t - xã h i nh t nh. i u n y gi i thích t i sao, phá s n l hi n t ng bình th ng, ph bi n trong n n kinh t th tr ng nh ng l i r t xa l v i n n kinh t k ho ch hoá t p trung. Phá s n ã có t lâu, nh ng v i t cách l m t hi n t ng ph bi n thì nó ch xu t hi n trong n n kinh t th tr ng.
Trong n n kinh t n y, cùng v i các quy n c b n khác c a công dân, quy n t do kinh doanh ã r t c Nh n c tôn tr ng, cao v b o v .