phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu gồm 3 chương: Chương] : Khái quát chung về pháp luật hoạt động kinh doanh chứng khoán và Công ty chứng khoán. Chương II : Thực trạng pháp luật kinh doanh chứng khoán của các công ty chứng khoán. ChươngÏIII : Hoàn thiện pháp luật kinh doanh chứng khoán của Công ty chứng khoán. 5 CHƯƠNG MỘT KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁP LUẬT HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CHỨNG KHOÁN VÀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1.
KHÁI NIÊM VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ HOAT ĐÔNG KINH DOANH CHỨNG KHOÁN. Khái niêm về Thi trường chứng khoán. Lịch sử hình thành và phát triển của Thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán được manh nha hình thành từ thời Trung cổ. Khi đó vào khoảng giữa thé kỷ XV, tại một số thành phố có vị tri dia dư thuận lợi cho hoạt động thương mại, các thương gia thường tập trung tại đây để thương lượng mua bán và trao đổi hàng hoá.
Ban đầu, trong những cuộc thương lượng này chỉ có một số người ngồi với nhau, rồi sau đó đông dần. Nhưng phải đến năm 1453, phiên họp đầu tiên của TTCK với quy mô lớn mới được điễn ra tại một quảng trường của nước Bi, nơi các thương gia từ nhiều nước (chủ yếu là người Italia) đã thường xuyên gap gỡ để mua bán kỳ phiếu nước ngoài và trao đối thông tin về buôn bán kinh doanh. Sau đó, vào năm 1531, lần đầu tiên ở ANTWERP người ta đã thực hiện các nghiệp vụ về KDCK. Dần dần từ hình mẫu của thị trường ANTWERP, TTCK đã lần lượt hình thành ở Lion, Amsterdam.
Đến nửa cuối thế ky XIX, TTCK đã phát triển hưng thịnh ở nhiều nước trên thế giới, với quy mô hoạt động ngày càng lớn. Đến nay, trên thế giới đã có khoảng 160 Sở giao dịch chứng khoán. Có thể kể tên những TTCK nổi tiếng như TTCK New York, TTCK Tokyo, London,. Lịch sử phát triển của TTCK đã trải qua nhiều bước thăng trầm, trong đó thời ky phát triển mạnh mẽ nhất là giai đoạn 1875 — 1913, nhưng đến ngày 29/10/1929 được gọi là "ngày thứ năm den tối" là ngày bat đầu của cuộc khủng hoảng TTCK New York, sau đó kéo theo sự khủng hoảng của TTCK 6 Bắc Mỹ, Tay Âu và Nhat Bản.
Sau thế chiến thứ II, các TTCK lại phục hồi và phát triển mạnh trở lại. Nhưng đến năm 1987, một cuộc khủng hoảng tài chính lớn đã xảy ra lần nữa đã làm cho các TTCK trên thế giới sụp đổ và suy kiệt. Hậu quả của cuộc khủng hoảng lần này còn lớn hơn cuộc khủng hoảng năm 1929. Tuy nhiên, chỉ hai năm sau, TTCK thế giới lại đi vào ổn định và phát triển {6 tr.
Mặc dù trải qua nhiều thăng trầm, song TTCK vẫn được khang định là một định chế tài chính không thể thiếu được trong đời sống kinh tế có nền kinh tế phát triển theo cơ chế thị trường. Khái niệm Thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán là một thị trường mà ở đó các chứng khoán được phát hành và giao dịch giữa người mua và người bán {8 tr. Điểm khác biệt lớn nhất giữa TTCK so với thị trường hàng hoá khác đó là mọi giao dịch trên TTCK bắt buộc phải thực hiện qua khâu trung gian, và các tổ chức trung gian của thị trường này cũng là chủ thể quyết định giá các loại chứng khoán chứ không phải là người mua hay người bán chứng khoán. Căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn, TTCK được chia thành hai bộ phận: TTCK sơ cấp và TTCK thứ cấp.
Thị trường sơ cấp (Thị trường phát hành) là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành. Trên thị trường này vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhà phát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành. Chính phủ, các Ngân hàng thương mại, các doanh nghiệp là những chủ thể chủ yếu tham gia thị trường sơ cấp với vai tro người phát hành chứng khoán nhằm mục đích huy động vốn. Thị trường thứ cấp là thị trường mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp.
Các giao dịch trên thị trường thứ cấp không làm tăng thêm nguồn vốn cho đầu tư mà chỉ tạo ra khả năng sử dụng vốn hiệu quả và tạo ra thu nhập cho những người kinh doanh chứng khoán. Các công ty chứng khoán, nhà đầu tư (cá nhân hoặc tổ chức) là chủ thể chủ yếu tham gia thị trường thứ cấp với vai trò là người môi giới kinh doanh và nhà đầu tư chứng khoán. 7 Thị trường thứ cấp và Thị trường sơ cấp có mối quan hệ nội tại, gắn bó chặt chế với nhau. Nếu không có Thị trường sơ cấp thì sẽ không có chứng khoán để lưu thông trên Thị trường thứ cấp, ngược lại nếu không có Thị trường thứ cấp thì Thị trường sơ cấp cũng khó có thể vận hành được, các công ty phát hành sẽ rất khó bán cổ phiếu, trái phiếu của mình vì không nhà đầu tư nào dám mua chúng nếu không thể chuyển chúng thành tiền mặt khi có nhu cầu.
Nguyên tắc hoạt động của TTCK TTCK cũng như các loại thị trường khác, khi vận hành cũng phải tuân theo các quy luật chung của thị trường như quy luật cung cầu, quy luật giá trị,. Tuy nhiên, do hàng hoá trên TTCK là một loại đặc biệt nên tổ chức và hoạt động của TTCK còn phải tuân thủ ba nguyên tắc đặc thù, đó là: nguyên tắc công khai, nguyên tắc trung gian, nguyên tắc đấu giá. Nguyên tắc trung gian Trung gian là nguyên tắc cơ bản, có ảnh hưởng mạnh nhất đến cơ cấu, tổ chức và hoạt động của TTCK. Bởi lẽ, Người mua và Người bán trên TTCK không được tiến hành mua bán trực tiếp mà phải thông qua các trung gian môi giới.
Các trung gian môi giới này đóng vai trò là cầu nối giữa người mua và người bán, góp phần giảm thiểu được chi phí giao dịch. Ngoài ra, còn nhờ những kỹ năng phân tích nghiệp vụ chứng khoán có tính chuyên nghiệp của mình, các nhà trung gian môi giới có thể tư vấn, đưa ra lời khuyên cần thiết để giúp nhà đầu tư có thể đưa ra các quyết định đầu tư chính xác. Theo nguyên tắc này, trên TTCK các giao dịch được thực hiện thông qua tổ chức trung gian là các CTCK. Trên Thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư thường không mua trực tiếp của nhà phát hành mà mua từ các nhà bảo lãnh phát hành (CTCK).
Trên Thị trường thứ cấp, thông qua các nghiệp vụ môi giới, tư vấn đầu tư, các CTCK mua, bán chứng khoán giúp các khách hàng hoặc kết nối các khách hàng với nhau qua việc thực hiện các giao dịch mua, bán chứng khoán trên tài khoản của mình hoac đóng vai trò như người tao lập thị trường (market maker) 1. Nguyên tắc công khai Chứng khoán là hàng hoá trừu tượng nên nhà đầu tư không thể kiểm tra trực tiếp được các chứng khoán như các hàng hoá thông thường mà phải dựa trên cơ sở các thông tin có liên quan. Do đó, công khai, công bằng và minh bạch được coi là nguyên tắc đặc thù của TTCK. Mọi thông tin trên TTCK phải được công bố công khai, chính xác và kịp thời trên các phương tiện thông tin dai chúng.
Hanh vi sử dụng thông tin nội bộ hoặc thông tin chưa được phép công bố chính thức để tiến hành giao dịch chứng khoán thu lợi nhuận bị coi như hành vi giao dịch nội gián va bị cấm. Nguyên tắc đấu giá Trên cơ sở quan hệ cung cầu chứng khoán trên thị trường, cộng với sự phân tích nghiệp vụ chuyên biệt, nhà môi giới có trách nhiệm xác định giá chứng khoán tại từng thời điểm. Tuy nhiên, tuỳ theo mô hình của mỗi loại thị trường, việc định giá chứng khoán được thực hiện theo một trong hai phương pháp đấu giá hoặc đấu lệnh giữa các nhà môi giới với nhau. Theo phương pháp đấu giá, một số nhà môi giới sẽ đóng vai trò như nhà tạo lập thị trường, đưa ra các mức giá chào mua và chào bán tốt nhất cho mỗi loại chứng khoán.
Trên cơ sở đó, các nhà đầu tư lựa chọn mức giá tốt nhất đối với họ rồi tiến hành giao dịch với các nhà tạo lập thị trường. Theo phương pháp đấu lệnh, các lệnh mua/bán chứng khoán sẽ được tập trung và so khớp lệnh tại từng thời điểm nhất định hoặc liên tục để tìm ra mức giá thoả mãn cả bên mua và bán mà không cần có các nhà tạo lập thị trường. Theo phương pháp này, giá cả được xác lập thông qua cạnh tranh trực tiếp giữa các nhà đầu tư. Hoạt động kinh doanh chứng khoán trên TTCK Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, quá trình trao đổi hàng hoá diễn ra trên quy mô ngày càng lớn, với chủng loại hàng hoá ngày càng phong phú và phương thức trao đổi hàng hoá ngày càng đa dạng.
Đỉnh cao của kinh tế thị trường là sự hình thành và phát triển của TTCK. Trên thị trường này người ta tiến hành kinh doanh chứng khoán — một loại hàng hoá đặc biệt. 9 Hoạt động KDCK là một dang của hoạt động kinh tế, hon thé nữa nó còn là một hoạt động đặc biệt, liên quan đến một thị trường đặc biệt — thị trường mua bán chuyển dịch sở hữu các giấy tờ có giá, và tác động trực tiếp đến lợi ích kinh tế của các nhà đầu tư, các doanh nghiệp, từ đó có những tác động đến nền kinh tế. Hoạt động của TTCK được chia thành hai mảng lớn: hoạt động phát hành chứng khoán lần đầu trên Thị trường sơ cấp và hoạt động mua đi, bán lại chứng khoán đã niêm yết trên Thị trường thứ cấp thông qua TTGDCK hoặc Thị trường giao dịch phi tập trung (OTC).
Trên Thị trường sơ cấp, hoạt động KDCK được thể hiện dưới dạng thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành, còn ở Thị trường thứ cấp các chủ thể KDCK tiến hành các nghiệp vụ: môi giới, tư vấn đầu tư, quản lý danh mục đầu tư và tự doanh. TTCK sẽ không thể vận hành nếu không tồn tại hoạt động KDCK, bởi lẽ, có hoạt động bảo lãnh phát hành thì mới đảm bảo nguồn chứng khoán cung cấp cho thị trường; có hoạt động môi giới, tự doanh, tư vấn đầu tư thì mới bảo dam cho TTCK vận hành liên tục và hiệu quả. Như vậy, hoạt động KDCK là hoạt động trọng tâm và co bản nhất của bất kỳ TTCK nào trên thế giới, nó diễn ra hàng ngày, hàng giờ vô cùng sôi động trên cả Thị trường thứ cấp lẫn Thị trường sơ cấp, là cầu nối giữa người mua và người bán chứng khoán.