Luận văn thạc sĩ phân tích yếu tố tác động đến khả năng nợ đọng các khoản thu từ đất trên địa bàn quận bình tân

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nợ đọng thuế đất tại quận Bình Tân, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Nguyễn Yến Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phân Tích Yếu Tố Tác Động Đến Khả Năng Nợ Đọng Các Khoản Thu Từ Đất Trên Địa Bàn Quận Bình Tân
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ TUÂN THỦ THUẾ CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.1. Khái niệm nợ thuế
• 2.2. Tuân thủ thuế
• 2.3. Hành vi không tuân thủ thuế
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế của các doanh nghiệp
• 2.4.1. Các nhân tố từ doanh nghiệp
• 2.4.2. Các nhân tố từ hệ thống pháp luật thuế
• 2.4.3. Các nhân tố thuộc CQT
• 2.5. Lược khảo các nghiên cứu liên quan đến luận văn
• 2.5.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.5.2. Nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan về các khoản thu liên quan đến đất tại Quận Bình Tân
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội từ năm 2015-2018
• 3.1.3. Các khoản thu từ đất chủ yếu ở Quận Bình Tân
• 3.1.3.1. Thu tiền sử dụng đất
• 3.1.3.2. Thu tiền thuê đất đối với đất do Nhà nước cho thuê
• 3.1.3.3. Thuế sử dụng đất nông nghiệp
• 3.1.3.4. Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp
• 3.1.3.5. Thuế thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản
• 3.1.3.6. Lệ phí trước bạ nhà, đất
• 3.1.4. Tình hình thu các khoản thu từ đất trên địa bàn Quận Bình Tân
• 3.1.4.1. Thu tiền sử dụng đất
• 3.1.4.2. Thu tiền thuê mặt đất
• 3.1.4.3. Thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp
• 3.1.4.4. Thu lệ phí trước bạ, nhà đất
• 3.1.5. Khó khăn, vướng mắc đối với khoản thu từ đất
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2.2. Mô hình, giả thiết nghiên cứu
• 3.2.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.4. Chọn mẫu nghiên cứu
• 3.3. Kết quả nghiên cứu
• 3.3.1. Thống kê mô tả về mẫu khảo sát
• 3.3.2. Kết quả hồi quy
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Yếu Tố Nợ Đọng Thuế Đất Quận Bình Tân

Phân tích nợ đọng thuế đất tại Quận Bình Tân là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính công. Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá, đóng góp lớn vào ngân sách địa phương. Tuy nhiên, tình trạng nợ đọng thuế đất đang gia tăng, gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc thu hồi nợ. Việc hiểu rõ các yếu tố tác động đến nợ đọng thuế đất sẽ giúp cải thiện tình hình này.

1.1. Khái Niệm Nợ Đọng Thuế Đất

Nợ đọng thuế đất là khoản thuế mà người nộp thuế chưa thực hiện nghĩa vụ nộp cho Nhà nước theo quy định. Điều này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ khó khăn tài chính đến sự thiếu hiểu biết về nghĩa vụ thuế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nợ Đọng Thuế Đất

Nợ đọng thuế đất không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách địa phương mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế xã hội của Quận Bình Tân. Việc thu hồi nợ đọng kịp thời sẽ giúp tăng cường nguồn lực cho các dự án phát triển.

II. Vấn Đề Nợ Đọng Thuế Đất Tại Quận Bình Tân

Tình trạng nợ đọng thuế đất tại Quận Bình Tân đang trở thành một thách thức lớn. Mặc dù có nhiều biện pháp được áp dụng, nhưng kết quả thu hồi nợ vẫn chưa đạt yêu cầu. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm sự phức tạp trong quy trình thu thuế và sự thiếu hợp tác từ người nộp thuế.

2.1. Nguyên Nhân Gây Nợ Đọng Thuế Đất

Các nguyên nhân gây nợ đọng thuế đất bao gồm: khó khăn tài chính của doanh nghiệp, sự thiếu hiểu biết về nghĩa vụ thuế, và sự phức tạp trong quy trình thu thuế.

2.2. Tình Hình Nợ Đọng Thuế Đất Hiện Nay

Theo thống kê, số nợ đọng thuế đất tại Quận Bình Tân đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, gây áp lực lên ngân sách địa phương và làm giảm khả năng phát triển kinh tế.

III. Phương Pháp Giải Quyết Nợ Đọng Thuế Đất Hiệu Quả

Để giảm thiểu nợ đọng thuế đất, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc cải thiện quy trình thu thuế và tăng cường tuyên truyền về nghĩa vụ thuế là rất cần thiết.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thu Thuế

Cần đơn giản hóa quy trình thu thuế để người nộp thuế dễ dàng thực hiện nghĩa vụ của mình. Việc này có thể bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

3.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Về Nghĩa Vụ Thuế

Tuyên truyền về nghĩa vụ thuế và các chính sách thuế sẽ giúp người nộp thuế hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình, từ đó giảm thiểu tình trạng nợ đọng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Nợ Đọng Thuế Đất

Nghiên cứu về nợ đọng thuế đất tại Quận Bình Tân đã chỉ ra nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nợ đọng. Các kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện công tác quản lý thuế tại địa phương.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Nợ Đọng

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như loại hình doanh nghiệp, quy mô và ngành nghề có ảnh hưởng lớn đến khả năng nợ đọng thuế đất.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Từ Nghiên Cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp như cải thiện chính sách thuế và tăng cường hỗ trợ cho doanh nghiệp sẽ giúp giảm thiểu nợ đọng thuế đất.

V. Kết Luận Về Tình Hình Nợ Đọng Thuế Đất

Tình hình nợ đọng thuế đất tại Quận Bình Tân cần được giải quyết một cách triệt để. Việc áp dụng các giải pháp hiệu quả sẽ giúp cải thiện tình hình tài chính của địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Nợ Đọng Thuế Đất

Nếu các biện pháp được thực hiện hiệu quả, tình hình nợ đọng thuế đất có thể được cải thiện trong tương lai, góp phần vào sự phát triển bền vững của Quận Bình Tân.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Cơ Quan Quản Lý

Cần có những khuyến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lý thuế để nâng cao hiệu quả thu hồi nợ đọng, từ đó đảm bảo nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên khan hiếm và đóng vai trò quan trọng trong nguồn thu thuế của mỗi quốc gia. Trên địa bàn Quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh, đất đai không chỉ là tài sản quý giá mà còn là nguồn thu thuế đáng kể cho ngân sách địa phương và thành phố. Từ năm 2015 đến 2018, tổng thu các khoản thu từ đất trên địa bàn quận có sự biến động rõ rệt, ví dụ như thu tiền sử dụng đất năm 2015 đạt 730,8 tỷ đồng, tăng lên 931,6 tỷ đồng năm 2016, nhưng giảm nhẹ trong các năm tiếp theo. Mặc dù số thu tăng trưởng, cơ quan thuế vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc thu hồi nợ đọng, dẫn đến việc không đạt được chỉ tiêu thuế do cấp trên đề ra, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quận.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố tác động đến khả năng gây nợ đọng các khoản thu từ đất của các doanh nghiệp trên địa bàn Quận Bình Tân, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thu thuế, đáp ứng yêu cầu phát triển địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu thu thập từ năm 2015 đến 2018, khảo sát 270 doanh nghiệp sản xuất kinh doanh sử dụng đất tại quận. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ cơ quan thuế quản lý tốt hơn các khoản thu từ đất, góp phần tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết về sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp, bao gồm các khái niệm chính như:

• Nợ thuế: Khoản tiền thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước nhưng chưa được thực hiện đúng hạn.
• Tuân thủ thuế: Mức độ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ, chính xác và kịp thời các nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật, bao gồm đăng ký, kê khai, tính toán và nộp thuế.
• Hành vi không tuân thủ thuế: Bao gồm trốn thuế, tránh thuế và các hành vi vi phạm khác như kê khai sai, nộp thuế chậm hoặc không nộp thuế.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế: Được phân thành ba nhóm chính gồm nhân tố từ doanh nghiệp (loại hình, quy mô, ngành nghề, thời gian thành lập, khả năng tài chính), nhân tố từ hệ thống pháp luật thuế (mức thuế suất, chính sách xử phạt, minh bạch pháp luật) và nhân tố thuộc cơ quan thuế (tổ chức bộ máy, trình độ công chức, cơ sở vật chất).

Các mô hình nghiên cứu trước đây và các lý thuyết về hành vi tuân thủ thuế được tổng hợp để xây dựng mô hình phân tích các yếu tố tác động đến khả năng nợ đọng các khoản thu từ đất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình hồi quy Binary Logistic để đánh giá ảnh hưởng của các biến độc lập đến biến phụ thuộc là khả năng gây nợ đọng các khoản thu từ đất. Các biến độc lập gồm: loại hình doanh nghiệp, thời gian thành lập, vốn kinh doanh, ngành nghề, quy mô, loại đất và doanh thu.

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

• Dữ liệu thứ cấp: Số liệu thống kê các khoản thu từ đất giai đoạn 2015-2018, các báo cáo của UBND và Chi cục thuế Quận Bình Tân.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua khảo sát 270 doanh nghiệp sử dụng đất trên địa bàn quận trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2019.

Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện với cỡ mẫu 270 phiếu khảo sát hợp lệ, vượt mức tối thiểu 106 mẫu theo tiêu chuẩn phân tích hồi quy. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành để kiểm định mô hình và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Loại hình doanh nghiệp: Doanh nghiệp Nhà nước chiếm 5,19% mẫu khảo sát, còn lại 94,81% là doanh nghiệp ngoài Nhà nước. Doanh nghiệp ngoài Nhà nước có tỷ lệ nợ đọng các khoản thu từ đất cao hơn đáng kể so với doanh nghiệp Nhà nước.

2. Thời gian thành lập: Trung bình doanh nghiệp khảo sát hoạt động 17,13 năm. Doanh nghiệp thành lập lâu năm có xu hướng tuân thủ nghĩa vụ thuế tốt hơn, giảm khả năng gây nợ đọng.

3. Quy mô doanh nghiệp: 84,44% doanh nghiệp là siêu nhỏ, 15,56% là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Doanh nghiệp quy mô nhỏ có tỷ lệ nợ đọng cao hơn, do hạn chế về nguồn lực và quản lý.

4. Loại đất sử dụng: 85,19% doanh nghiệp thuê đất, 14,81% được giao đất. Doanh nghiệp thuê đất có tỷ lệ nợ đọng cao hơn nhiều so với doanh nghiệp được giao đất.

5. Doanh thu: 14,81% doanh nghiệp không có doanh thu năm 2018, trong khi 85,19% có doanh thu. Doanh nghiệp có doanh thu thường có tỷ lệ nợ đọng cao hơn, phản ánh áp lực tài chính và khả năng quản lý thuế.

Kết quả hồi quy Binary Logistic cho thấy các yếu tố loại hình doanh nghiệp, thời gian thành lập, quy mô, loại đất và doanh thu có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến khả năng gây nợ đọng các khoản thu từ đất. Mô hình cho phép dự báo chính xác khả năng nợ đọng dựa trên các đặc điểm doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân doanh nghiệp ngoài Nhà nước và doanh nghiệp thuê đất có tỷ lệ nợ đọng cao hơn có thể do hạn chế về nguồn lực tài chính, quản lý và ý thức tuân thủ thuế chưa cao. Doanh nghiệp mới thành lập thường thiếu kinh nghiệm và kiến thức về pháp luật thuế, dẫn đến vi phạm hoặc chậm nộp thuế. Quy mô nhỏ cũng làm giảm khả năng tuân thủ do thiếu hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả phù hợp với quan điểm rằng đặc điểm doanh nghiệp và loại hình sở hữu ảnh hưởng lớn đến hành vi tuân thủ thuế. Việc thuê đất thay vì được giao đất cũng tạo ra áp lực tài chính lớn hơn, làm tăng nguy cơ nợ đọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nợ đọng theo loại hình doanh nghiệp và loại đất, bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa của từng biến độc lập, giúp minh họa rõ ràng tác động của các yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp: Cơ quan thuế cần tổ chức các chương trình đào tạo, hướng dẫn về nghĩa vụ thuế, quy trình kê khai và nộp thuế, đặc biệt cho doanh nghiệp mới thành lập và quy mô nhỏ nhằm nâng cao nhận thức và khả năng tuân thủ. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Chi cục thuế Quận Bình Tân.

2. Xây dựng hệ thống quản lý nợ thuế hiệu quả: Áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi, cảnh báo và xử lý kịp thời các khoản nợ đọng, ưu tiên doanh nghiệp thuê đất có nguy cơ nợ cao. Thời gian: 12 tháng; Chủ thể: Cục Thuế TP.HCM phối hợp Chi cục thuế Quận Bình Tân.

3. Chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và mới thành lập: Cung cấp các gói hỗ trợ về lãi suất vay vốn, giảm thuế hoặc giãn nộp thuế trong giai đoạn đầu hoạt động để giảm áp lực tài chính, từ đó giảm nợ đọng thuế. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: UBND Quận Bình Tân phối hợp các ngân hàng và cơ quan thuế.

4. Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm: Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu không tuân thủ, đặc biệt là doanh nghiệp thuê đất và doanh nghiệp ngoài Nhà nước, áp dụng biện pháp xử phạt nghiêm minh để răn đe. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Chi cục thuế Quận Bình Tân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan thuế và quản lý nhà nước: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế đất, xây dựng chính sách phù hợp, giảm nợ đọng thuế, đảm bảo nguồn thu ngân sách.

2. Doanh nghiệp sử dụng đất: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, từ đó cải thiện tuân thủ, tránh rủi ro pháp lý và tài chính.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản lý thuế: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực tiễn để phát triển nghiên cứu sâu hơn về tuân thủ thuế và quản lý nợ thuế.

4. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển kinh tế địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp thuê đất có tỷ lệ nợ đọng thuế cao hơn doanh nghiệp được giao đất?
   Doanh nghiệp thuê đất phải chịu chi phí thuê hàng năm, tạo áp lực tài chính lớn hơn, dẫn đến khả năng chậm hoặc không nộp thuế đất cao hơn so với doanh nghiệp được giao đất.

2. Thời gian thành lập doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến khả năng nợ đọng thuế?
   Doanh nghiệp mới thành lập thường thiếu kinh nghiệm và kiến thức về pháp luật thuế, dễ mắc sai sót hoặc chậm nộp thuế, trong khi doanh nghiệp lâu năm có hệ thống quản lý tốt hơn, tuân thủ cao hơn.

3. Quy mô doanh nghiệp có tác động gì đến việc tuân thủ thuế?
   Doanh nghiệp quy mô nhỏ thường thiếu hệ thống kế toán và nguồn lực quản lý, dẫn đến khó khăn trong việc kê khai và nộp thuế đúng hạn, tăng nguy cơ nợ đọng.

4. Các biện pháp nào giúp giảm nợ đọng thuế từ đất hiệu quả?
   Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp, áp dụng công nghệ quản lý nợ, chính sách ưu đãi tài chính và xử lý nghiêm vi phạm là các giải pháp hiệu quả.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các địa phương khác không?
   Mặc dù nghiên cứu tập trung tại Quận Bình Tân, các kết quả và đề xuất có thể tham khảo và điều chỉnh phù hợp để áp dụng tại các địa phương có đặc điểm tương tự về kinh tế và quản lý thuế.

Kết luận

• Đất đai là nguồn thu quan trọng nhưng việc thu hồi nợ đọng các khoản thu từ đất tại Quận Bình Tân còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến ngân sách địa phương.
• Các yếu tố như loại hình doanh nghiệp, thời gian thành lập, quy mô, loại đất và doanh thu có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng gây nợ đọng thuế đất.
• Mô hình hồi quy Binary Logistic được xây dựng và kiểm định cho thấy tính phù hợp trong việc phân tích các yếu tố tác động.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm nợ đọng và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo và hỗ trợ thực tiễn trong công tác quản lý thuế đất tại các địa phương khác.

Cơ quan thuế Quận Bình Tân và các đơn vị liên quan nên triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục thu thập và phân tích dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý thuế đất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp 1. Khái niệm nợ thuế Thuế là khoản thu mang tính chất bắt buộc và tính pháp lý cao. Mỗi khoản thuế phát sinh được xác định trên cơ sở thu nhập của NNT và trở thành khoản nộp bắt buộc mà NNT có nghĩa vụ phải chuyển giao cho Nhà nước. Tuy nhiên, trong thực tế vì lý do nào đó mà NNT chưa nộp hoặc không nộp thuế cho Nhà nước theo thời hạn quy định, sẽ hình thành nên khoản nợ thuế.

Có thể hiểu nợ thuế ở khía cạnh đầy đủ hơn là tiền nợ thuế như sau: Tiền nợ thuế là khoản tiền được xác định là phải nộp vào NSNN đúng thời hạn quy định của pháp luật nhưng hiện nay vẫn chưa được thực hiện và còn tồn đọng ở đối tượng nộp thuế có trách nhiệm nộp khoản thuế này cho cơ quan thuế. Theo Quyết định số 1401/QĐ-TCT ngày 28 tháng 7 năm 2015 của Tổng cục trưởng Tổng cục thuế về việc ban hành quy trình quản lý nợ thuế có định nghĩa tiền thuế nợ như sau: Nợ thuế là các khoản tiền thuế; phí, lệ phí; các khoản thu từ đất; thu từ khai thác tài nguyên khoáng sản và các khoản thu khác thuộc NSNN do cơ quan thuế quản lý thu theo quy định của pháp luật (gọi chung là tiền thuế) nhưng đã hết thời hạn quy định mà NNT chưa nộp vào NSNN. Tuân thủ thuế Tuân thủ thuế theo cách hiểu đơn giản nhất là mức độ đối tượng chấp hành nghĩa vụ thuế được quy định trong Luật thuế. Theo chuẩn mực Châu Âu, thực thi nghĩa vụ thuế cơ bản gồm 4 nội dung: đăng ký thuế, khai báo thuế, điều chỉnh khai báo thuế và nộp thuế.

Ngoài ra, tuân thủ thuế còn tính đến việc giữ gìn sổ sách chứng từ, hạch toán theo chuẩn mực kế toán và chấp hành các quyết định của cơ quan thuế. Tuân thủ thuế là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm từ rất lâu. Quan điểm truyền thống cho rằng hầu hết người nộp thuế không tự nguyên tuân thủ thuế, họ chỉ chấp hành nghĩa vụ thuế khi có sự cưỡng chế của cơ quan thuế (CQT) hoặc khi bị tác động chỉ có thể làm giảm mức độ trốn thuế chứ không thể hướng đến vệc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -4- tăng cường tuân thủ thuế. Khái niệm tuân thủ thuế còn thu hút nhiều nhà nghiên cứu tham gia tranh luận về phương diện tuân thủ tự nguyện hay không tự nguyện.

Một trong những mực tiêu được xem là cao nhất của quản lý thuế là tăng tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, thay vì đưa ra những hình thức xử phạt các đối tượng trốn thuế và trành thuế. Hầu hết quan điểm nghiên cứu hiện nay đều tập trung xem xét tính tự nguyện chấp hành thuế. Jame và Alley (1999) đã đặt ra câu hỏi, “sự tuân thủ” có được là do hành vi tự nguyện hay bắt buộc? Nếu người nộp thuế “tuân thủ” chỉ vì sự đe dọa hoặc do các biện pháp cưỡng chế hành chính, hoặc do cả hai thì đều này không được cho là hoàn toàn tuân thủ 100% so với mức thu thuế phải nộp theo luật định. Vì vậy quan điểm hiện đại cho rằng cơ quan quản lý thuế sẽ thành công khi gia tăng sự tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế mà không cần sử dụng đến các hình thức kiểm tra, thanh tra, nhắc nhở hoặc các biện pháp xử lý hành chính khác.

Theo trung tâm nghiên cứu chính sách và quản lý thuế của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế gọi tắt là tổ chức OECD (2004) định nghĩa tuân thủ thuế: “Tuân thủ thuế là phạm vi mà đối tượng nộp thuế phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế của mình với Nhà nước. Tại nhiều nước, đối tượng nộp thuế có 3 nghĩa vụ cơ bản: (1) nộp tờ khai thuế đúng hạn; (2) kê khai (báo cáo) chính xác trên tờ khai những thông tin cần thiết để xác định số tiền thuế, và (3) nộp nghĩa vụ thuế kịp thời. Các nghĩa vụ này thường được coi là tuân thủ về nộp tờ khai, tuân thủ về báo cáo (kê khai) và tuân thủ về thu nộp”. Ngoài ra, cũng theo tổ chức này tuân thủ thuế được phân ra thành 2 nhóm là: tuân thủ hành chính và tuân thủ kỹ thuật.

Trong đó tuân thủ hành chính là việc thực thi những quy định mang tính hành chính trong thủ tục đăng ký, khai báo. Còn tuân thủ kỹ thuật chính là việc tính toán nghĩa vụ thuế phải nộp là bao nhiêu và đem số thuế đó nộp vào NSNN. Nguyễn Thị Lệ Thúy (2009) chỉ ra rằng: “Sự tuân thủ thuế của doanh nghiệp là hành vi chấp hành nghĩa vụ thuế theo đúng mục đích của luật một cách đầy đủ, tự nguyện và đúng thời gian”. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -5- Nguyễn Thị Thanh Hoài và các cộng sự (2011) cho rằng: Tuân thủ là việc chấp hành nghĩa vụ của NNT theo đúng luật định, bao gồm các hoạt động đăng ký, kê khai, báo cáo, nộp thuế.

Bất kỳ sự vi phạm nào xuất hiện ở một trong các khâu trên đều dẫn đến sự không tuân thủ ở các mức độ khác nhau. Hành vi không tuân thủ thuế Rất khó để phân biệt rạch ròi giữa hành vi “tránh thuế” tức là tận dụng những khe hở của pháp luật để hạn chế đến mức tối thiểu việc nộp tiền thuế và hành vi “trốn thuế” tức sự vi phạm pháp luật. Boidman (1983) định nghĩa 3 hình thức không tuân thủ thuế khác nhau: (1) không nộp tờ khai thuế thuộc bất kỳ loại nào; (2) không kê khai thu nhập nhận được trên tờ khai thuế, và (3) giảm thu nhập chịu thuế bằng cách kê khai không đúng các khoản miễn giảm, hay khấu trừ. Xét theo cơ sở pháp lý: theo James và Alley, (1999), việc tuân thủ thuế có thể được nhìn từ góc độ của việc tránh thuế và trốn thuế.

Cả hai hành vi này đều có những dấu hiệu pháp lý đặc trưng, theo đó tránh thuế nói đến những phương sách hợp lệ để làm giảm nghĩa vụ thuế còn trốn thuế lại nói đến những cách làm phạm pháp. Trong khi một số người bình luận nhìn nhận việc không tuân thủ chỉ có vấn đề trốn thu, đều này dường như chưa nắm bắt được toàn bộ bản chất của vấn đề. Việc trốn thuế rõ ràng là một hình thức không tuân thủ. Tuy nhiên, nếu người nộp thuế cố tình kéo dài thời gian để giảm nghĩa vụ thuế của họ, thì đều này lại khó có thể được cho là “tuân thủ”.

Xét theo quan điểm đạo đức, sự phân biệt giữa hai khái niệm này đối với nhiều người là không có sự khác nhau. (2004) “Không có sự khác nhau giữa một nhà kinh doanh nhỏ hoạt động trong nền kinh tế ngầm (vi phạm luật) với một nhà đầu tư lớn sử dụng những luật sư giỏi để tìm kiếm thiên đường thuế”. Nghiên cứu theo giác độ tâm lý hành vi của doanh nghiệp [ví dụ Kirchker và cộng sự (2001)], do sự khác biệt nhau về cơ sở pháp lý, vì vậy đối với DN thì trốn thuế và tránh thuế là hoàn toàn khác nhau và tác động đến việc lựa chọn hành vi tuân thủ thuế của họ, trốn thuế thường được đánh giá tiêu cực hơn tránh thuế. Kiến thức về thuế của người nộp thuế càng tốt thì tránh thuế được nhận thức là công bằng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- hơn, được lựa chọn nhiều hơn.

Ngược lại, kiến thức về thuế càng hẹp thì người nộp thuế có xu hướng lựa chọn hình thức trốn thuế nhiều hơn. Khó mà phân định rạch ròi giữa hành vi tránh thuế hay việc dùng luật để hạn chế đến mức tối thiểu việc nộp thuế và hành vi trốn thuế - tức sự vi phạm pháp luật. Thêm vào đó, người ta thường khó mà quyết định được liệu các biện pháp chế tài nên được áp dụng ở đâu dọc theo chuỗi liên tục của những hành vi tránh thuế và trốn thuế. Các cơ quan thuế khi nghĩ về tuân thủ thường chú ý đến việc tại sao một số người nộp thuế không tuân thủ mà không nghĩ ngược lại là tại sao người nộp thuế lại tuân thủ.

Theo chuẩn mực thì người nộp thuế thường tuân thủ hơn là không tuân thủ và một hệ thống thuế hoạt động hiệu quả phải có được sự đồng thuận hợp tác của hầu hết người nộp thuế. Cho nên, sẽ có được hiệu quả cao hơn trong việc thu thuế dành sự hỗ trợ nhiều hơn cho những người nộp thuế tuân thủ hoàn thành nghĩa vụ thuế của họ so với việc dành nhiều thời gian và công sức theo đuổi thiểu số người không tuân thủ. Chính vì vậy, công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thế của cơ quan thuế đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc tăng cường sự tuân thủ thuế của các DN. Tổng quát không tuân thủ thuế được biểu hiện dưới các hình thức sau: - Chậm nộp hoặc không nộp tờ khai thuế; - Kê khai không chính xác số thuế phải nộp; - Kê khai khống các khoản được miễn giảm; - Không nộp thuế hoặc nộp chậm số thuế phải nộp vào NSNN.

Trongiquá trìnhithực thiivà chấp hành cáciquy định trong Luật thuế, để đánh giáiđược thực trạng NNT có tuân thủ hay không, tuân thủ tới mức nào thì cần tính xem số thuế thu được có đầy đủ, chính xác, kịp thời vào NSNN không? Việc đo lường sốithuế này khá quan trọng và cũng là vấn đề khó khăn. Tuy nhiên về mặt lý thuyết số tiền thuế này có thể đo được theo nhiều cách khác nhau: - Số thuếicó khảinăngithuiđược sẽ đượciướcitínhinhưilà kếtiquảicủaiviệcidự báoisố thu thuế trên cơisởisử dụnginhữngisố TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các môihìnhidựibáo đượciáp dụng theo từng sắcithuế khác nhau. - Sốithuếicó khảinăngithu đượcisẽ được CQT quảnilý xemixét, phân tích.

Chỉ sốinàyiđượcisuy ra từimức độituânithủ về đăngikýithuế, kê khailthuế, tính toán và nộp thuế. - Số thuế có thể thu được dựa trên tính toán của NNT. Thực tế thì NNT ít muốn tiết lộ con số ước tính thuế của họ với CQT, vì vậy mà qua những cuộc thanh, kiểm tra thuế luôn xảy ra tình trạng truy thu thuế. - Tuân thủ trongiđăngikýithuế: được thểihiện qua việciNNT thựcihiện đăng ký thuếiđúngimẫuibiểu, chínhixácicácichỉitiêu, nộpihồ sơiđăng ký thuế cho CQT đúng thời hạn, đúng nơi quảnilýithuế.

Đểiđánhigiá mức độ tuânithủ ở khâu đăng ký thuế trong thực tế có thể xét đến tỷilệ sốilượng NNT viiphạm vềithờiigianiđăngiký thuế so với số lượngiNNTiđang quản lý trên địa bàn. Tỷ lệ càng thấp chứng tỏ việc tuân thủ trong đăng ký thuế càng cao và ngược lại. Ngoài ra, còn có thể xét đến tỷ lệ số lượng NNT đăngikýithuếisaiisót, nhầmilẫn so với sốilượng NNTiđãithựcihiện đăngiký thuếitrên địa bàn quản lý. Tỷ lệ càng thấp có nghĩa là mức độituânithủitốt vàingượcilại.