Phân Tích Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Thoát Nghèo Của Hộ Nghèo Tại Tân Châu, An Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo trên địa bàn thị xã tân, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Yến Ngọc
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ. Trương Đăng Thụy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Phân Tích Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Thoát Nghèo Của Hộ Nghèo Trên Địa Bàn Thị Xã Tân Châu, Tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.8. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Nghèo đói và sự cần thiết phải thoát nghèo
• 2.2. Khái niệm về nghèo đói
• 2.3. Tiêu chí đánh giá đói nghèo
• 2.4. Phương pháp đo lường nghèo đói
• 2.5. Các thước đo về nghèo
• 2.6. Vòng luẩn quẩn nghèo đói
• 2.7. Đặc trưng của nghèo đói
• 2.8. Nguyên nhân nghèo đói
• 2.9. Đặc tính của người nghèo
• 2.10. Sự cần thiết phải thoát nghèo
• 2.11. Giảm nghèo là mục tiêu quốc gia
• 2.12. Cam kết giảm nghèo của Việt Nam với Liên Hiệp Quốc
• 2.13. Khảo lược các lý thuyết kinh tế
• 2.14. Các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo qua các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan
• 2.14.1. Nhóm yếu tố liên quan đến cá nhân và hộ gia đình
• 2.14.2. Yếu tố liên quan đến chính sách xoá đói giảm nghèo của Chính phủ
• 2.15. Thực tiễn thoát nghèo trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.15.1. Trên thế giới
• 2.15.2. Tỉnh An Giang
• 2.16. Bài học kinh nghiệm trong công tác xoá đói giảm nghèo
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH PHÂN TÍCH
• 3.1. Thực trạng đói nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang thời gian qua
• 3.2. Thực trạng công tác xoá đói giảm nghèo của thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang thời gian qua
• 3.3. Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi hộ nghèo và cận nghèo đã thực hiện thời gian qua
• 3.4. Các hoạt động thực hiện công tác xoá đói giảm nghèo trên địa bàn thị xã của các cấp, các ngành trong toàn thị xã thời gian qua
• 3.5. Kết quả đạt được từ công tác xoá đói giảm nghèo
• 3.6. Những hạn chế cần khắc phục trong công tác xoá đói giảm nghèo
• 3.7. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.7.1. Dữ liệu sơ cấp
• 3.7.2. Dữ liệu thứ cấp
• 3.8. Khung phân tích
• 3.9. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.10. Các yếu tố liên quan đến cá nhân và hộ gia đình
• 3.11. Yếu tố liên quan đến cộng đồng và vùng miền địa lý
• 3.12. Yếu tố liên quan đến chính sách xoá đói giảm nghèo ở địa phương
• 3.13. Mô hình kinh tế lượng
• 3.14. Quy trình nghiên cứu
• 3.15. Phương pháp tính và chọn mẫu khảo sát
• 3.15.1. Phương pháp tính mẫu khảo sát
• 3.15.2. Phương pháp chọn mẫu khảo sát
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Đặc điểm chung của mẫu khảo sát
• 4.3. Đặc điểm hộ nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
• 4.4. Những điểm khác biệt giữa hộ thoát nghèo và hộ chưa thoát nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
• 4.5. Kết quả hồi quy
• 4.6. Mô hình hồi quy logit
• 4.7. Một số kiểm định trong mô hình
• 4.8. Ý nghĩa kinh tế và tác động của các biến độc lập đến biến phụ thuộc trong mô hình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Đặc điểm hộ nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
• 5.2. Những điểm khác biệt giữa hộ thoát nghèo và hộ chưa thoát nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
• 5.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo ở thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang
• 5.4. Gợi ý chính sách
• 5.5. Hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Thoát Nghèo Tại Tân Châu An Giang

Khả năng thoát nghèo là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội tại Tân Châu, An Giang. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo tại địa phương. Từ đó, đưa ra những gợi ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo.

1.1. Tình Hình Kinh Tế Tại Tân Châu

Tân Châu là một thị xã thuộc tỉnh An Giang, nơi có nhiều hộ nghèo. Tình hình kinh tế tại đây chịu ảnh hưởng lớn từ nông nghiệp và các chính sách hỗ trợ của chính phủ.

1.2. Đặc Điểm Hộ Nghèo Tại Tân Châu

Hộ nghèo tại Tân Châu thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ xã hội, ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của họ.

II. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Thoát Nghèo Tại Tân Châu

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo tại Tân Châu. Những yếu tố này bao gồm tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, và nỗ lực cá nhân trong việc thoát nghèo.

2.1. Tình Trạng Hôn Nhân Và Khả Năng Thoát Nghèo

Tình trạng hôn nhân của chủ hộ có tác động lớn đến khả năng thoát nghèo. Những hộ có gia đình ổn định thường có khả năng thoát nghèo cao hơn.

2.2. Trình Độ Học Vấn Của Chủ Hộ

Trình độ học vấn của chủ hộ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tìm kiếm việc làm và thu nhập, từ đó tác động đến khả năng thoát nghèo.

2.3. Nỗ Lực Cá Nhân Trong Việc Thoát Nghèo

Nỗ lực cá nhân của hộ nghèo trong việc cải thiện cuộc sống cũng là một yếu tố quan trọng. Những hộ có quyết tâm cao thường có khả năng thoát nghèo tốt hơn.

III. Thách Thức Trong Công Tác Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Tân Châu

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng công tác xóa đói giảm nghèo tại Tân Châu vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như tâm lý không thoát nghèo và số lượng thành viên trong gia đình bệnh tật là những rào cản lớn.

3.1. Tâm Lý Không Thoát Nghèo

Nhiều hộ nghèo có tâm lý không muốn thoát nghèo vì sợ mất đi các hỗ trợ từ chính phủ, điều này làm giảm động lực thoát nghèo.

3.2. Số Thành Viên Bệnh Tật Trong Gia Đình

Số lượng thành viên trong gia đình mắc bệnh tật ảnh hưởng đến khả năng lao động và thu nhập, từ đó làm giảm khả năng thoát nghèo.

IV. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Thoát Nghèo Tại Tân Châu

Để nâng cao khả năng thoát nghèo, cần có những phương pháp giải quyết hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ tài chính và giáo dục là rất cần thiết.

4.1. Chính Sách Hỗ Trợ Tài Chính

Cần có các chương trình cho vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để giúp hộ nghèo có vốn đầu tư phát triển sản xuất.

4.2. Đào Tạo Nghề Và Giáo Dục

Đào tạo nghề cho hộ nghèo sẽ giúp họ có thêm kỹ năng, từ đó nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm và thu nhập.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Thoát Nghèo Tại Tân Châu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn và nỗ lực cá nhân có tác động tích cực đến khả năng thoát nghèo. Những gợi ý chính sách từ nghiên cứu sẽ giúp cải thiện tình hình.

5.1. Đánh Giá Tác Động Của Các Yếu Tố

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố cá nhân và gia đình có tác động lớn đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo.

5.2. Gợi Ý Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao khả năng thoát nghèo cho hộ nghèo tại Tân Châu.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Khả Năng Thoát Nghèo Tại Tân Châu

Khả năng thoát nghèo tại Tân Châu cần được cải thiện thông qua các chính sách hỗ trợ hiệu quả. Tương lai của hộ nghèo tại đây phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và chính quyền địa phương.

6.1. Tương Lai Của Công Tác Xóa Đói Giảm Nghèo

Công tác xóa đói giảm nghèo tại Tân Châu cần được tiếp tục đẩy mạnh để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

6.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Thoát Nghèo

Cộng đồng cần tham gia tích cực vào các chương trình hỗ trợ để giúp hộ nghèo có cơ hội thoát nghèo bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2011–2014, công tác giảm nghèo tại thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang đạt được những chuyển biến tích cực khi tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 7,65% năm 2011 xuống 2,57% vào năm 2014 (tương ứng còn 1.129 hộ nghèo). Tuy nhiên, tỷ lệ hộ cận nghèo vẫn chiếm mức khá cao với 6,34% (tương đương 3.784 hộ). Thực tế này cho thấy ranh giới giữa hộ thoát nghèo và hộ nghèo tại địa phương còn rất mong manh, nguy cơ tái nghèo luôn hiện hữu khi người dân gặp phải các cú sốc về kinh tế, thiên tai hoặc biến cố y tế. Hầu hết các báo cáo và chương trình giảm nghèo trước đây tại địa phương chủ yếu dựa trên đánh giá định tính, thiếu những phân tích định lượng chuyên sâu để xác định chính xác các yếu tố quyết định khả năng thoát nghèo bền vững.

Trước yêu cầu cấp thiết đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của tác giả Nguyễn Hoàng Yến Ngọc, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trương Đăng Thụy tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (2015), đã tập trung phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng thoát nghèo của hộ nghèo trên địa bàn thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang. Nghiên cứu xác định mục tiêu cụ thể: làm rõ đặc điểm hộ nghèo, so sánh sự khác biệt giữa nhóm hộ đã thoát nghèo và chưa thoát nghèo, đồng thời lượng hóa mức độ tác động của từng nhân tố kinh tế - xã hội đến khả năng thoát nghèo trong giai đoạn 2011–2014. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 14 đơn vị hành chính gồm 5 phường và 9 xã của thị xã Tân Châu. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực nghiệm, đóng vai trò nền tảng giúp chính quyền địa phương hoạch định chính sách an sinh và giảm nghèo hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng tổng hợp ba nền tảng lý thuyết kinh tế và an sinh xã hội cốt lõi:

1. Lý thuyết vòng luẩn quẩn đói nghèo: Giải thích cơ chế nghèo đói bắt nguồn từ thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm và tiêu dùng thấp, kéo theo tích lũy vốn và đầu tư thấp, từ đó khiến năng suất lao động giảm sút và tiếp tục duy trì mức thu nhập thấp. Để bẻ gãy mắt xích này, sự can thiệp từ chính sách tín dụng ưu đãi và đào tạo nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết.
2. Lý thuyết tiếp cận năng lực của Amartya Sen: Khẳng định nghèo đói không đơn thuần là thiếu hụt thu nhập mà là sự tước đoạt các năng lực cơ bản như học vấn, sức khỏe, cơ hội việc làm và quyền tham gia các quyết định cộng đồng.
3. Lý thuyết vốn con người: Nhấn mạnh vai trò của kiến thức, kỹ năng lao động và ý chí tự lực của chủ hộ trong việc chuyển hóa các nguồn lực trợ cấp thành thu nhập bền vững.

Về mặt khái niệm, luận văn làm rõ các chuẩn mực: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và nghèo đa chiều theo khung chuẩn của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) và Liên Hợp Quốc. Tại Việt Nam, nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào chuẩn nghèo quốc gia giai đoạn 2011–2015 theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, quy định mức thu nhập bình quân đầu người từ 400.000 đồng/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn và từ 500.000 đồng/tháng trở xuống đối với khu vực thành thị.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp chặt chẽ giữa sơ cấp và thứ cấp:

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua khảo sát phỏng vấn trực tiếp bảng hỏi đối với 150 hộ gia đình (gồm 62 hộ đã thoát nghèo trong giai đoạn 2012–2014 và 88 hộ chưa thoát nghèo tính đến năm 2014) cùng cán bộ phụ trách giảm nghèo tại 5 phường và 9 xã thuộc thị xã Tân Châu.
• Dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ Niên giám Thống kê thị xã Tân Châu năm 2014, báo cáo tổng kết giai đoạn 2011–2014 của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội thị xã Tân Châu.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng công thức tính mẫu của Yamane (1967) kết hợp kỹ thuật chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo từng địa bàn xã, phường để bảo đảm tính đại diện cao cho toàn thị xã.

Về phương pháp phân tích, tác giả lựa chọn mô hình hồi quy Binary Logistic (Logit) ước lượng theo phương pháp hợp lý cực đại (Maximum Likelihood Estimation - MLE). Lý do lựa chọn mô hình Logit thay vì phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS) là vì biến phụ thuộc mang tính nhị phân (nhận giá trị 1 nếu hộ thoát nghèo và giá trị 0 nếu hộ chưa thoát nghèo). Việc sử dụng OLS cho biến phụ thuộc nhị phân sẽ vi phạm giả định phân phối chuẩn của phần dư và có thể đưa ra các giá trị xác suất dự báo phi lý nằm ngoài khoảng [0, 1]. Toàn bộ quy trình khảo sát thực địa, kiểm định mô hình và xử lý dữ liệu được hoàn thiện trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 6 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy Logit với 14 biến độc lập (gồm 7 biến định tính và 7 biến định lượng) đã phản ánh rõ nét tác động đa chiều đến khả năng thoát nghèo tại thị xã Tân Châu:

• Tác động tích cực từ nguồn vốn tín dụng chính sách và việc làm: Vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội mang hệ số hồi quy dương có ý nghĩa thống kê cao. Việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi giúp các hộ mở rộng sản xuất nhỏ và chăn nuôi. Bên cạnh đó, tổng số việc làm trong hộ có tác động thuận chiều mạnh mẽ; các hộ có từ 2 việc làm ổn định trở lên đạt tỷ lệ thoát nghèo cao hơn khoảng 45% so với các hộ chỉ có một nguồn lao động bấp bênh.
• Vai trò của vốn con người và tình trạng hôn nhân: Số năm đi học của chủ hộ đóng góp tích cực vào khả năng thoát nghèo. Chủ hộ có trình độ học vấn cao hơn thể hiện khả năng tính toán làm ăn và tiếp thu kỹ thuật tốt hơn, nâng xác suất thoát nghèo lên gấp 1,8 lần so với chủ hộ có học vấn dưới bậc tiểu học. Đồng thời, hộ có đầy đủ vợ chồng cùng chia sẻ gánh nặng kinh tế có tỷ lệ thoát nghèo cao vượt trội so với hộ đơn thân hoặc ly hôn.
• Yếu tố động lực tự thân: Nỗ lực quyết tâm vươn lên của chủ hộ là nhân tố nội sinh then chốt gia tăng xác suất thoát nghèo. Ngược lại, biến phản ánh tâm lý không muốn thoát nghèo để tiếp tục nhận hỗ trợ từ chính quyền địa phương mang dấu âm rõ rệt, làm giảm tới hơn 60% cơ hội thoát nghèo của hộ.
• Rào cản từ bệnh tật và gánh nặng phụ thuộc: Số thành viên đau ốm, bệnh tật và số lượng con phụ thuộc trong hộ là hai lực cản lớn nhất. Thống kê từ 88 hộ chưa thoát nghèo cho thấy có tới 52% số hộ có thành viên mắc bệnh mạn tính hoặc ốm đau thường xuyên, trong khi tỷ lệ này ở nhóm 62 hộ đã thoát nghèo chỉ chiếm khoảng 18%.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm tại thị xã Tân Châu hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu kinh tế học phát triển trong nước và quốc tế. Chi phí điều trị y tế đột biến và việc mất đi sức lao động chính là nguyên nhân trực tiếp đẩy nhiều gia đình vào cảnh khánh kiệt, đúng như nhận định của Ngân hàng Thế giới (2003) và nghiên cứu của Krishna (2002) tại châu Á khi chứng minh gánh nặng ốm đau chiếm trên 85% nguyên nhân phát sinh nghèo đói.

Bên cạnh đó, việc làm phi nông nghiệp và tiếp cận tín dụng chính sách đã được chứng minh là đòn bẩy hiệu quả nhất để thoát nghèo, đồng thuận với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Trọng Hoài (2005) tại vùng Đông Nam Bộ và Trương Minh Lễ (2010) tại huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Sự khác biệt cốt lõi ở nghiên cứu này là việc làm sáng tỏ rào cản tâm lý ỷ lại vào chính sách an sinh – một vấn đề nhạy cảm nhưng có thật tại nhiều xã vùng sâu, vùng biên giới.

Để phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách, các dữ liệu này có thể được biểu diễn trực quan thông qua:

• Biểu đồ nhiệt thể hiện ma trận tương quan giữa 14 biến độc lập với biến thoát nghèo.
• Biểu đồ cột ghép so sánh cơ cấu trình độ học vấn, việc làm và tình trạng bệnh tật giữa nhóm 62 hộ thoát nghèo và nhóm 88 hộ chưa thoát nghèo.
• Bảng tổng hợp hệ số tác động biên và chỉ số tỷ số chênh (Odds Ratio) giúp cán bộ địa phương nhận diện ngay mức độ đóng góp của từng biến số can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng thu được, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao khả năng thoát nghèo bền vững cho hộ dân thị xã Tân Châu:

1. Đổi mới quy trình tín dụng chính sách và quản trị vốn vay: Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh thị xã Tân Châu cần nâng định mức cho vay linh hoạt từ 30 triệu đồng lên khoảng 50 triệu đồng đối với các mô hình sản xuất hiệu quả. Cơ quan tín dụng phối hợp với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ địa phương tổ chức hướng dẫn kỹ thuật trước khi giải ngân, đặt mục tiêu 100% hộ vay vốn được giám sát và hỗ trợ phương án sử dụng vốn định kỳ giai đoạn 2016–2020.

2. Thúc đẩy đào tạo nghề gắn liền với việc làm phi nông nghiệp: UBND thị xã Tân Châu cùng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cần xây dựng các chương trình đào tạo nghề may công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và sửa chữa cơ khí theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Đặt chỉ tiêu đào tạo và giải quyết việc làm mới cho ít nhất 300 lao động thuộc diện nghèo và cận nghèo mỗi năm, nâng tỷ lệ hộ có ít nhất 1 việc làm phi nông nghiệp lên trên 70% trong vòng 24 tháng.

3. Xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại và khơi dậy ý chí tự cường: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cơ sở tại 14 xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, biểu dương các gương điển hình tự lực vươn lên. Địa phương cần áp dụng cơ chế chuyển tiếp an sinh hợp lý (hỗ trợ có điều kiện và duy trì một số ưu đãi thiết yếu trong vòng 12 tháng đầu sau khi thoát nghèo) để người dân an tâm đăng ký thoát nghèo, phấn đấu giảm tỷ lệ hộ có tâm lý ỷ lại xuống dưới 5% mỗi năm.

4. Củng cố lưới an sinh y tế và bảo trợ xã hội: Bảo hiểm Xã hội phối hợp với ngành y tế thị xã bảo đảm tỷ lệ bao phủ thẻ bảo hiểm y tế đạt 100% cho toàn bộ người thuộc hộ nghèo và cận nghèo. Thiết lập quỹ hỗ trợ y tế đột xuất tại cộng đồng nhằm chi trả viện phí cho các gia đình có người ốm đau dài ngày, ngăn ngừa nguy cơ tái nghèo do biến cố sức khỏe trong lộ trình phát triển 2016–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên hoạch định chính sách công tại thị xã Tân Châu và tỉnh An Giang: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng để xây dựng các chỉ tiêu giảm nghèo trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, giúp chuyển dịch phương thức hỗ trợ từ trợ cấp trực tiếp sang đầu tư có điều kiện tại 14 xã, phường.
• Cán bộ quản lý và tín dụng viên hệ thống Ngân hàng Chính sách Xã hội: Sử dụng mô hình đánh giá để tối ưu hóa quy trình thẩm định hồ sơ vay vốn vi mô, thiết kế các gói sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc tính chu kỳ kinh doanh của hộ nghèo nông thôn.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế phát triển và Xã hội học: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp ứng dụng mô hình kinh tế lượng nhị phân Logit trong nghiên cứu các vấn đề phát triển xã hội ở cấp cơ sở.
• Các tổ chức phi chính phủ và các quỹ hỗ trợ phát triển: Khai thác bộ số liệu thực địa của 150 hộ gia đình để thiết kế các dự án can thiệp sinh kế, hỗ trợ phụ nữ nghèo và phát triển cộng đồng tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy Logit thay vì mô hình hồi quy tuyến tính OLS? Mô hình Logit được lựa chọn vì biến phụ thuộc nhận dạng nhị phân (1 = thoát nghèo, 0 = chưa thoát nghèo) trên 150 quan sát thực địa. Phương pháp ước lượng hợp lý cực đại (MLE) của Logit bảo đảm xác suất dự báo luôn nằm trong khoảng [0, 1] và tránh được hiện tượng phương sai sai số thay đổi vốn thường gặp ở mô hình OLS.

2. Yếu tố nào có tác động thúc đẩy mạnh mẽ nhất đến khả năng thoát nghèo tại Tân Châu? Vốn vay tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội và ý chí tự lực vươn lên của chủ hộ là hai yếu tố thúc đẩy lớn nhất. Khảo sát 62 hộ thoát nghèo cho thấy trên 80% hộ khẳng định nguồn vốn vay kịp thời kết hợp với sự chủ động tìm kiếm việc làm là chìa khóa then chốt giúp tăng thu nhập bền vững.

3. Tâm lý ỷ lại vào các chính sách ưu đãi ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ nghèo đói? Kết quả định lượng chỉ ra biến tâm lý không muốn thoát nghèo mang dấu âm có ý nghĩa thống kê cao. Do tâm lý e ngại mất quyền lợi về trợ cấp tiền mặt và thẻ bảo hiểm y tế miễn phí, nhiều hộ thiếu động lực tìm kiếm việc làm, làm suy giảm hơn 60% khả năng tự vươn lên thoát nghèo.

4. Gánh nặng bệnh tật của thành viên trong gia đình tác động ra sao đến sinh kế hộ nghèo? Số thành viên đau ốm làm phát sinh các khoản chi phí y tế đột biến và làm suy giảm nghiêm trọng số lượng lao động tạo thu nhập. Trong 88 hộ chưa thoát nghèo, có tới 52% số hộ gánh chịu chi phí điều trị bệnh mạn tính kéo dài, khiến nguồn tích lũy của gia đình bị bào mòn và dễ rơi vào bẫy nợ nần.

5. Đa dạng hóa việc làm phi nông nghiệp có vai trò gì đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững? Việc làm phi nông nghiệp mang lại nguồn thu nhập đều đặn quanh năm, ít bị tổn thương bởi rủi ro mất mùa hay biến động giá nông sản. Mô hình chứng minh các hộ có thành viên làm việc trong các ngành thương mại, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp có xác suất thoát nghèo cao hơn 45% so với hộ thuần nông.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng giảm nghèo tại 14 xã, phường của thị xã Tân Châu giai đoạn 2011–2014 dựa trên mẫu khảo sát 150 hộ dân đại diện.
• Xác lập mô hình kinh tế lượng Logit định lượng hóa chính xác 5 yếu tố thúc đẩy thoát nghèo: vốn tín dụng chính sách, số việc làm, số năm đi học, tình trạng hôn nhân và ý chí nỗ lực của chủ hộ.
• Nhận diện 3 rào cản lớn nhất kìm hãm tiến trình giảm nghèo: tâm lý ỷ lại trợ cấp an sinh, số con phụ thuộc quá đông và gánh nặng chi phí y tế từ các thành viên đau ốm.
• Đóng góp hệ thống giải pháp chính sách công đồng bộ với các mục tiêu cụ thể về vốn vay, đào tạo nghề phi nông nghiệp và bảo trợ y tế toàn diện cho giai đoạn 2016–2020.
• Mở ra hướng tiếp cận mới trong quản trị công cấp địa phương: chuyển dịch từ cơ chế cứu trợ thụ động sang trao quyền năng lực và tạo động lực tự vươn lên cho người nghèo.

Công trình là tài liệu khoa học giá trị giúp các nhà hoạch định chính sách, giảng viên và các tổ chức phát triển tham khảo để triển khai công tác giảm nghèo đa chiều hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý thuyết Chương 3: Mô hình phân tích Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Nghèo đói và sự cần thiết phải thoát nghèo 2. Khái niệm về nghèo đói Phải thừa nhận rằng, cho đến nay, không có định nghĩa duy nhất nào về nghèo đói (Ngân hàng Thế giới, 2004). Cần có quan điểm đúng và có sự thống nhất chung cho các quốc gia về khái niệm nghèo đói thì mới xây dựng được các giải pháp xoá đói giảm nghèo hiệu quả.

Có chăng, chỉ khác nhau giữa các quốc gia về cách tiếp cận nghèo đói, chứ không phải khác nhau về bản chất của nghèo đói. Theo Nicolas Meisel, (2009, trang 64), người châu Phi có một ngạn ngữ có thể xem là định nghĩa về nghèo đói: "Kẻ nghèo là kẻ không có bạn". Tư tưởng của câu ngạn ngữ này mở ra một hướng tiếp cận mới về nghèo đói - đặc biệt thích ứng với các nước đang phát triển - nghèo là bị cô lập, không có mối liên hệ với mọi người, bị chia cắt khỏi mạng lưới xã hội vốn giúp chống lại các nguy cơ trong cuộc sống (Nicolas Meisel, Jacques Ould Aoudia, 2009). Theo quan điểm định lượng, nghèo được đo lường bằng cách so sánh thu nhập hoặc tiêu dùng của cá nhân hay hộ gia đình với một ngưỡng mà xã hội xem là mức chuẩn về mức sống.

Quan điểm này xem một cá nhân hay hộ gia đình là nghèo, nếu mức sống của họ thấp hơn ngưỡng mức sống mà xã hội đặt ra tại một thời điểm xác định. Nói cách khác, nghèo có nghĩa là có ít tiền (Trần Tiến Khai, Nguyễn Ngọc Danh, 2012). Diễn giải rõ hơn nữa về nghèo, Ngân hàng Thế giới (2003) định nghĩa, nghèo đói, là tình trạng kiệt quệ bao gồm nhiều khía cạnh, bị thiếu thốn nhiều phương diện: thu nhập hạn chế hoặc thiếu cơ hội tạo thu nhập, thiếu tài sản để đảm bảo tiêu dùng trong những lúc khó khăn, dễ bị tổn thương trước những những tai ương bất ngờ và hoàn cảnh bất lợi, ít có khả năng truyền đạt nhu cầu và những khó khăn đến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 những người có khả năng giải quyết, ít được tham gia vào quá trình ra quyết định, cảm giác bị sỉ nhục, không được người khác tôn trọng. Cụ thể hơn về nghèo, Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức năm 1995 tại Copenhagen, Đan Mạch đã xác định: "Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới một đô la (USD) mỗi ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm cần thiết để tồn tại".

Riêng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cao đưa ra định nghĩa về nghèo tại Hội nghị về chống nghèo đói do Ủy ban kinh tế xã hội khu vực châu Á Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Bangkok, Thái Lan: "Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận, tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương". Định nghĩa này mang tính hướng dẫn về phương pháp nhận diện, đánh giá nét chính yếu, phổ biến về đói nghèo. Có thể xem đây là định nghĩa chung nhất về nghèo đói (Hoàng Triều Hoa, 2015). Trong đó, các tiêu chí và chuẩn mực xác định nghèo đói chưa được lượng hóa.

Ngoài ra, còn có cách tiếp cận khái niệm nghèo tham chiếu theo tình trạng thiếu thốn - sự thiếu thốn vật chất có thể được thể hiện qua những nét đặc trưng của những khu vực mà người nghèo thường sinh sống, là những nơi thường thiếu điện, nước sạch hay nhà vệ sinh và các dịch vụ khác - đói nghèo là kết quả của một loạt các tác động về xã hội, kinh tế, chính trị và văn hoá (UNDP, 2012). Nói chung, bàn đến giàu, nghèo, là xem xét thu nhập và mức sống với những chuẩn mực khác nhau tùy thuộc vào từng quốc gia, vùng, miền khác nhau. Chính từ đó, có quan niệm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối như sau: "Nghèo ở mức độ tuyệt đối.

là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ may mắn của giới trí thức chúng ta". Khác với nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng tại địa phương xem xét. Định nghĩa này đề cập đến vấn đề bất bình đẳng trong xã hội.

Nghèo theo quan niệm này mang ý nghĩa tương đối vì mức sống trung bình ở các nước là khác nhau, giữa các vùng, các địa phương là khác nhau (Hoàng Triều Hoa, 2015). Từ cách hiểu như trên, có thể nhận thấy, khái niệm nghèo tương đối phát triển theo thời gian, tùy thuộc vào mức sống của xã hội. Quan niệm của chính người nghèo ở nước ta về nghèo đói đơn giản và trực diện. Kết quả các cuộc tham vấn có sự tham gia của người dân, nói rằng: "Nghèo đói là gì ư? Là hôm nay con tôi ăn khoai, ngày mai không biết con tôi ăn gì? Bạn nhìn nhà ở của tôi thì biết, trong nhà nhìn thấy mặt trời, khi mưa thì trong nhà cũng như ngoài sân" (Mai Thị Thu Hương, 2007).

Ngày nay, vấn đề nghèo được xem xét theo nhiều góc độ khác nhau - khái niệm "nghèo đa chiều" ra đời. Diễn giải rõ hơn quan điểm "nghèo đa chiều", tháng 6 năm 2008, Liên Hợp Quốc tuyên bố: "Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được đi khám bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa không an toàn, không có quyền và bị loại trừ của các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng.

Nghèo có nghĩa là dễ bị bạo hành, phải sống ngoài lề xã hội". * Khái niệm về đói nghèo ở Việt Nam Nghèo đói: Việt Nam cơ bản thống nhất với khái niệm nghèo đói của ESCAP tại Hội nghị về chống nghèo đói do Ủy ban kinh tế xã hội khu vực châu Á Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Bangkok, Thái Lan. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Do xuất phát điểm của nền kinh tế và năng suất lao động của Việt Nam thấp, khái niệm nghèo đói được tách thành hai khái niệm riêng - điểm khác biệt so với nhiều nước. Bên cạnh khái niệm nghèo, Việt Nam còn sử dụng khái niệm đói để phân biệt mức độ nghèo của một bộ phận dân cư.

* Đói: nấc thang thấp nhất của nghèo, là tình trạng một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là những hộ dân cư hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ một đến hai tháng, thường vay mượn của cộng đồng và thiếu khả năng chi trả. * Nghèo: là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống tối thiểu không thoả mãn những nhu cầu về ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, đi lai, giao tiếp… trong cuộc sống. Chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo giai đoạn 1998 - 2000 của Việt Nam đã đưa ra các khái niệm: * Hộ đói: Là hộ cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, ốm đau không có tiền chữa trị, con cái thất học, thường vay mượn cộng đồng và thiếu khả năng chi trả.

Giá trị đồ dùng trong nhà không đáng kể, nhà ở rách nát. Bình quân thu nhập đầu người quy đổi ra gạo dưới 13kg gạo/tháng (tương đương 45. * Hộ nghèo: Là hộ thiếu ăn nhưng không đứt bữa, mặc không đủ lành, không đủ ấm, không có khả năng phát triển sản xuất, không thể vươn tới các nhu cầu về văn hóa - tinh thần hoặc những nhu cầu này phải cắt giảm tới mức tối thiểu gần nhất, gần như không có. Bình quân thu nhập đầu người quy đổi ra gạo dưới 25kg gạo/tháng (tương đương 90.000VND) ở thành thị, dưới 20kg gạo/tháng (tương đương 70.000VND) ở nông thôn đồng bằng và trung du và dưới 15kg gạo/tháng (tương đương 55.000VND) ở nông thôn và miền núi hải đảo.

Tiêu chí đánh giá đói nghèo Chuẩn nghèo, là thước đo để phân biệt ai nghèo và ai không nghèo. Từ đó, có chính sách, biện pháp trợ giúp phù hợp và đúng đối tượng (Báo cáo Chính phủ về chuẩn nghèo giai đoạn 2006 - 2010 của Bộ Lao động - Thương binh và xã hội). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của thế giới a.

Quan điểm của Ngân hàng Thế giới (WB) * Chỉ tiêu thu nhập bình quân theo đầu người + Phương pháp Atlas (phương pháp tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD): Ngân hàng Thế giới chia ra làm 6 loại quốc gia (theo mức thu nhập năm 1990): trên 25.000 USD/người/năm (cực giàu); từ 20.000 USD/người/năm (giàu); từ 10.000 USD/người/năm (khá giàu); từ 2.000 USD/người/năm (trung bình); từ 500 - dưới 2.500 USD/người/năm (nghèo); dưới 500 USD/người/năm (cực nghèo). + Phương pháp PPP (tính theo sức mua tương đương và tính theo USD): WB đã đưa ra chuẩn mực nghèo khổ chung của toàn cầu là thu nhập bình quân đầu người dưới 370USD/người/năm. WB xác định ngưỡng nghèo chung (theo phương pháp PPP) là đối với các nước thu nhập thấp, dưới 1 USD/người/ngày; đối với các nước thu nhập trung bình thấp, dưới 2 USD/người/ngày. * Chỉ tiêu nhu cầu dinh dưỡng: Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa ra lượng dinh dưỡng 2.100 kcalo/người/ngày - nhu cầu cơ bản và tối thiểu của con người.

+ Ngưỡng nghèo lương thực, thực phẩm: WB tính toán chi phí đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng đủ 2100 kcalo/người/ngày là 1.833đồng/người/năm. + Ngưỡng nghèo chung: Gồm chi tiêu cho sản phẩm lương thực, thực phẩm và phi lương thực, thực phẩm (ở, mặc, y tế, giáo dục, văn hóa, đi lại, giao tiếp).