CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH, ĐỊNH GIÁ CỔ PHIẾU 1. Tổng quan nghiên cứu Trước những ảnh hưởng tiêu cực của dịch Covid 19 trong những tháng gần đây, bằng việc kiếm soát nhanh dịch bệnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang trên đà phục hồi và đạt tốc độ tăng trưởng ổn định so với các nước khác trong khu vực. Trên thị trường chứng khoán có rất nhiều loại tài sản, hàng hóa và nhiều đối tượng tham gia. Cổ phiếu luôn là loại chứng khoán được nhiều nhà đầu tư quan tâm nhất.
Có rất nhiều yếu tố để nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư cổ phiếu, một trong số đó chính là việc xác định được giá trị nội tại của cổ phiếu cũng như xác Downloaded by vu hi (vuchinhhp6@gmail.com) lOMoARcPSD|22494228 định được thời gian hợp lý để mua vào hay bán ra. Đó cũng chính là mục đích của việc phân tích và định giá cổ phiếu. Phân tích và định giá cổ phiếu ngày càng thể hiện rõ vai trò quan trọng đối với các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán như các công ty, nhà tư vấn, nhà đầu tư. Với một thị trường chứng khoán còn non trẻ như thị trường chứng khoán Việt Nam càng cần công tác phân tích và định giá cổ phiếu phải thật sát với thị trường để nâng cao tính an toàn, hiệu quả và khả năng sinh lời trong đầu tư cổ phiếu.
Ở nước ngoài, đã có rất nhiều các đề tài nghiên cứu về phân tích và định giá cổ phiếu. Công trình Investment Valuation của Aswath Damodaran (2002) đã đi sâu phân tích hiệu quả các mô hình định giá. Hay công trình nghiên cứu “Emprical Asset Pricing” (2014) đạt giải Nobel của Eugene Fama, Lars Peter Hansen, Robert Shile đã chỉ ra rằng có thể dự báo chính xác giá cổ phiếu trong mục tiêu trung và dài hạn, điều này phù hợp với quan điểm chung về phân tích và định giá cổ phiếu. Ở Việt Nam, việc phân tích và định giá cổ phiếu vẫn chưa được thưc sự chú trọng nên chưa có nhiều bài nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này.
Về cấp bảo vệ luận văn thạc sĩ, có công trình nghiên cứu của Đinh Thị Hiền Linh (2012). Phân tích giá trị nội tại cổ phiếu ngành bất động sản niêm yết trên sàn Hose - Đại học Đà Nắng, sử dụng phương pháp phân tích cơ bản Top-down và 2 mô hình định giá là P/E và DDM để phân tích và định giá ngành bất sản. Luận văn Thạc sĩ Hoàng Minh Trí (2016). Phân tích và định giá cổ phiếu HPG của CTCP Tập đoàn Hòa Phát - Trường Đại học Kinh tế - ĐHGQHN, sử dụng mô hình phân tích cơ bản Top-down để phân tích cổ phiếu HPG và sử dụng 4 mô hình DDM, FCFE, FCFF, P/E để định giá cổ phiếu HPG,… Các công trình này nhìn chung đều có cách phân tích cơ bản giống nhau theo Top-down và khi phân tích tài chính đều theo hướng truyền thống là phân tích từng loại báo cáo tài chính.
Dựa trên tình hình nghiên cứu hiện tại về phân tích và định giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều khoảng trống và chưa được coi trọng đúng mức nên sinh viên quyết định thực hiện đề tài phân tích và định giá cổ phiếu TRA của CTCP Traphaco. Lý do chọn CTCP Traphaco là vì đây là một công ty Downloaded by vu hi (vuchinhhp6@gmail.com) lOMoARcPSD|22494228 trong ngành Dược – một ngành được coi là “có lợi nhất” khi dịch Covid 19 bùng phát. Hơn nữa Traphaco cũng là một ty có những đặc trưng riêng so với các công ty cùng ngành khi đây là công ty hàng đầu trong dòng sản phẩm đông dược và đông dược chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu doanh thu của công ty trái ngược với công ty cùng ngành là sản phẩm tân dược chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu doanh thu của công ty. Với vấn đề nghiên cứu lựa chọn trên, sinh viên tập trung giải quyết các vấn đề mà các nghiên cứu trước đây chưa làm được đó chính là việc bổ sung thêm phân tích kỹ thuật khi phân tích cổ phiếu, đồng thời khi phân tích theo hướng Top- down khi phân tài chính công ty sinh viên sẽ không phân tích như hướng truyền thống là phân tích từng báo cáo tài chính mà tập chung phân tích theo các hoạt động của công ty: hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính.
Đây chính là cách tiếp cận đầy mới mẻ theo hướng phân tích hiện đại. Tổng quan về cổ phiếu Theo quan điểm thông thường, cổ phiếu là giấy tờ chứng nhận sở hữu cổ phần xác nhận quyền sở hữu cổ phần đối với công ty cổ phần. Theo điều 6 của Luật chứng khoán số 70/2006/QH 11: “Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành hoặc bút toán ghi sổ, xác nhận quyền sở hữu một hoặc số cổ phần của công ty đó” 1. Các khái niệm liên quan đến cổ phiếu, giá trị của cổ phiếu Cổ đông Cổ đông là người sở hữu ít nhất một cổ phần đã phát hành của công ty cổ phần Cổ phần Cổ phần là phần vốn nhỏ nhất của công ty cổ phần.
Vốn điều lệ của công ty cổ phần được chia thành những phần bằng nhau được gọi là cổ phần. Cổ tức Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được trả cho mỗi cổ phần bằng tiền mặt hoặc bằng tài sản khác từ nguồn lợi nhuận còn lại của công ty sau khi thực hiện các nghĩa vụ về tài chính. Cổ tức sẽ phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và chính sách chi trả cổ tức của công ty. Công ty có thể trả cổ tức bằng tiền mặt, bằng cổ phiếu.
Downloaded by vu hi (vuchinhhp6@gmail.com) lOMoARcPSD|22494228 Cổ tức của cổ phiếu thường được chi trả sau khi đã chi trả cổ tức cho cổ phiếu ưu đãi. Ví dụ: Công ty Cổ phần Traphaco (Mã chứng khoán là TRA) chi trả cổ tức cho các cổ đông sở hữu trong tháng 1/2020 bằng tiền mặt và chi trả cổ tức bằng cổ phiếu cho các cổ đông sở hữu trong tháng 5/2017 bằng cổ phiếu như sau : (1) Trả cổ tức tháng 1/2020 bằng tiền mặt: tỷ lệ chi trả cổ tức 20%, tức là 1 cổ phần được nhận 2000 đồng (2) Trả cổ tức tháng 5/2017 bằng cổ phiếu: tỷ 10:2, tức là người sở hữu 10 cổ phần được nhận 2 cổ phần mới Giá trị thanh lý và giá trị hoạt động Giá trị thanh lý là giá trị hay số tiền thu được khi bán công ty hay tài sản không còn tiếp tục hoạt động nữa Giá trị hoạt động là giá trị hay số tiền thu được khi bán công ty vẫn tiếp tục hoạt động Hai giá trị ày ít khi bằng nhau, thậm chí giá trị thanh lý đôi khi còn cao hơn giá trị hoạt động Giá trị sổ sách và giá trị thị trường Giá trị sổ sách (Book value) của tài sản là giá trị kế toán của tài sản đó được tính bằng chi phí mua sắm tài sản trừ đi phần khấu hao tích lũy của tài sản đó. Giá trị sôe sách của công ty tức là giá trị toàn bộ tài sản của công ty đó trừ đi giá trị các khoản nợ phải trả và giá trị cổ phiếu ưu đãi được liệt kê trong bảng cân đối tài sản của công ty. Giá trị sổ sách là giá trị tính trên vốn chủ sở hữu trong bảng cân đối kế toán (tổng tài sản – tổng nợ) Giá trị sổ sách hữu hình (Tangible book value) của công ty là giá trị sổ sách trừ đi tài sản vô hình như lợi thế thương mại, bằng phát minh sáng chế,… Giá trị thị trường (Market value) của tài sản là giá của tài sản hoặc công ty được giao dịch trên thị trường.
Nhìn chung giá thị trưởng cao hơn giá trị thanh lý và giá trị hoạt động của tài sản đó. Giá thị trường là giá trị của tài sản được xác định dựa trên thị trường cạnh tranh. Phân loại cổ phiếu 1. Phân loại theo quyền lợi cổ đông Downloaded by vu hi (vuchinhhp6@gmail.com) lOMoARcPSD|22494228 Cổ phiếu thường (Common stock) Khái niệm: Cổ phiếu thường là giấy chứng nhận sở hữu cổ phần thường , cổ phiếu này xác nhận quyền sở hữu của cổ đông đối với công ty cổ phần.
Người mua cổ phiếu thường sẽ trở thành cổ đông thường hay cổ động phổ thông. Là loại cổ phiếu có thu nhập tùy thuộc vào hoạt động kinh doanh của công ty. Đặc điểm: - Cổ phiếu là chứng nhận góp vốn, do đó không có thời gian đáo hạn và không được hoàn lại vốn. - Các cổ đông được hưởng cổ tức không cố định.
Cổ tức phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và phương án phân chia lợi nhuận hàng năm của công ty. Cổ đông thường sẽ được chi trả cổ tức sau khi công ty đã chia cổ tức cho các cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi và - thanh toán sau các chủ nợ trong trường hợp công ty bị phá sản - Cổ phiếu thường có tính thanh khoản cao vì cổ phiếu thường có khả năng chuyển đổi thành tiền mặt dễ dàng. Tính thanh khoản của cổ phiếu thường phụ thuộc vào các yếu tố sau: (i) Kết quả kinh doanh của tổ chức phát hành (công ty có cổ phiếu niêm yết). Nếu tổ chức phát hành hoạt động kinh doanh có hiệu quả, trả cổ tức cao, cổ phiếu của công ty sẽ thu hút nhà đầu tư và cổ phiếu thực sự dễ mua bán trên thị trường.
Ngược lại, nếu công ty làm ăn kém hiệu quả không trả cổ tức hoặc cổ tức thấp, giá cổ phiếu của công ty sẽ giảm trên thị trường và tính thanh khoản kém; (ii) Mối cung cấp của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Thị trường cổ phiếu cũng như các loại thị trường khác đều chịu sự chi phối của qui luật cung cầu có nghĩa là giá cổ phiếu sẽ phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu của nhà đầu tư. - Tính lưu thông cổ phiếu tạo cho cổ phiếu có giá trị như một loại tài sản thực, tính lưu thông giúp chủ sở hữu cổ phiếu có thể thực hiện các việc như cho, tặng hoặc thừa kế,. Downloaded by vu hi (vuchinhhp6@gmail.com) lOMoARcPSD|22494228 - Cổ phiếu có tính tư bản giả tức là cổ phiếu có giá trị như tiền.
Tuy nhiên, cổ phiếu không phải là tiền và cổ phiếu chỉ có giá trị khi được đảm bảo bằng tiền. Mệnh giá của cổ phiếu không phản ánh đúng giá trị của cổ phiếu. - Phát hành cổ phiếu huy động vốn đem lại rủi ro cho tổ chức phát hành và rủi ro cho nhà đầu tư cổ phiếu.