CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Có rất nhiều khái niệm khác nhau về phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp: Theo ThS Nguyễn Thị Ngọc Lan thì phân tích tài chính trong doanh nghiệp là: “Sử dụng báo cáo tài chính do công ty cung cấp kết hợp với các thông tin khác để đánh giá hiệu quả sử dụng hoạt động, tình hình tài chính trong quá khứ, hiện tại và tương lai của công ty nhằm đưa ra các quyết định đầu tư, cho vay và các quyết định kinh tế khác”. Theo như ThS. Ngô Kim Phượng có khái niệm như sau: “Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình đi sâu nghiên cứu nội dung, kết cấu và mối ảnh hưởng qua lại của các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính để có thể đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp thông qua việc so sánh với các mục tiêu mà doanh nghiệp đã đề ra quyết định và các giải pháp quản lí phù hợp”. Như vậy, chúng ta có thể thấy bản chất của việc phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp như sau: + Là tổng hợp được khái niệm, phương tiện hay các công cụ được phép thu thập, xử lý các thông tin kế toán từ bên ngoài hoặc bên trong.
+ Nhằm đánh giá được tổng quan về tình hình tài chính, tiềm lực tiềm ẩn bên trong của doanh nghiệp, không những vậy còn giúp những người sử dụng thông tin một cách hữu ích đưa ra các quyết định quản lý hay tài trợ cho phù hợp.2 Ý nghĩa của việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là quá trình kiểm tra, đối chiếu và so sánh các số liệu tài chính ở hiện tại và quá khứ. Để từ đó, chúng ta có thể sử dụng mọi thông tin để đánh giá khách quan về tình hình tài chính và dự báo đúng đắn về hiệu quả trong kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời phát hiện ra những rủi ro tiềm ẩn và trong tương lai để kịp thời đáp ứng. 5 Thông qua việc phân tích tình hình tài chính cho biết những ưu điểm và nhược điểm về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó, những người quan tâm sẽ có những chính sách và giải pháp hiệu quả và phù hợp.
Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu là các những thông tin hữu ích góp phần thuận tiện hơn trong việc kiểm tra một cách chính xác, toàn diện, tổng hợp hơn về tình hình sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp đó. Bên cạnh đó, các nhà quản lý công tác phân tích tài chính không ngừng nghiên cứu để tìm ra được các chỉ số về kết quả kinh doanh hay mức sinh lời của doanh nghiệp. Ngoài ra, việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp còn cung cấp những thông tin số liệu để kiểm tra giám sát tình hình hạch toán kinh doanh, tình hình chấp hành các chính sách chế độ kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Cùng với sự phát triển đi lên của nền kinh tế nước nhà thì việc phân tích tài chính ngày càng trở nên quan trọng hơn, bởi lẽ công tác phân tích tài chính cần thiết và lợi ích đem lại của nó đối với sự phát triển của doanh nghiệp.
Phân tích tình hình tài chính cho thấy khả năng lập kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn, dễ dàng đưa ra các chính sách tạo điều kiện cho công ty hoạt động.3 Nhiệm vụ, mục tiêu của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Nhiệm vụ Đánh giá xem tình hình sử dụng nguồn vốn như: Xét xem việc phân bổ mọi nguồn vốn đã phù hợp hay chưa ? Xét xem độ đảm bảo nguồn vốn phục vụ cho hoạt động kinh doanh, để từ đó phát hiện được các nguyên nhân dẫn đến tình trạng thừa vốn hay thiếu vốn. Đánh giá khả năng thanh toán, tình hình thanh toán của doanh nghiệp, tình hình chấp hành các chế độ, chính sách tài chính và tín dụng của Nhà nước. Đánh giá hiệu quả việc sử dụng vốn. Phát hiện khả năng tiềm tàng, đề ra các biện pháp cải thiện, khai thác khả năng tiềm tàng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Mục tiêu Phân tích tình hình tài chính nhằm “nắm chắc các con số”, tức là khi sử dụng các công cụ để phân tích tài chính giống như một phương tiện hỗ trợ để giúp những người quan tâm hiểu rõ các số liệu tài chính trong báo cáo. 6 Phân tích tình hình tài chính nhằm đánh giá các chính sách tài chính trên cơ sở các quyết định kinh doanh của một doanh nghiệp. Phân tích tình hình tài chính nhằm nhận biết các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyết định với mục đích khác nhau. Vì vậy, mục tiêu của mỗi đối tượng khi sử dụng phân tích tài chính là khác nhau và sẽ đáp ứng với các mục tiêu cụ thể: a) Đối với nhà quản lý Mối quan tâm hàng đầu đối với nhà quản lý là tạo được lợi nhuận và khả năng trả nợ.
Một công ty nếu bị lỗ liên tục sẽ bị cạn kiệt các nguồn nhân lực và có thể buộc phải đóng cửa. Mặt khác, nếu công ty không có khả năng thanh toán nợ khi đến hạn cũng buộc phải ngừng hoạt động. Nhà quản lý tài chính phải chịu trách nhiệm điều hành các hoạt động tài chính. Trên cơ sở đó, dựa vào các nghiệp vụ tài chính phát sinh thường ngày để đưa ra các quyết định vì lợi ích của công ty.
Các quyết định của nhà quản lý tài chính đều nhắm vào mục tiêu tài chính của công ty. Là sự tồn tại và phát triển lớn mạnh của công ty hay tránh được những khó khăn về tài chính và nguy cơ phá sản, khả năng cạnh tranh và luôn chiếm được thị phần tối đa ở trên thương trường, kết hợp tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí giúp tăng trưởng doanh thu một cách vững chắc. Định hướng các quyết định của ban giám đốc như quyết địunh có nên đầu tư hay không? Tài trợ và việc phân chia lợi nhuận cổ tức, cơ sở để các dự báo tài chính đầu tư phần ngân sách tiền mặt. Là công cụ để kiểm soát các hoạt động quản lý.
b) Đối với các nhà đầu tư Đối với các nhà đầu tư, việc họ quan tâm nhất là thời gian có thể hoàn vốn, mức sinh lãi và rủi ro. Vì thế, họ cần thông tin về tình hình tài chính, tình hình hoạt động hay kết quả sản xuất kinh doanh và sự tăng trưởng của công ty. Mọi quyết định của nhà đầu tư đưa ra luôn có sự cân nhắc giữa mức độ rủi ro và doanh thu đạt được. c) Đối với các chủ nợ Mối quan tâm lớn nhất của các chủ nợ hướng vào khả năng trả nợ của doanh nghiệp.
Vì vậy, họ cần phải quan tâm đến tình hình thanh toán và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Đồng thời không thể bỏ qua lượng vốn chủ sở hữu và khả năng sinh lời, để từ đó đánh giá xem đơn vị có khả năng trả nợ được hay không khi quyết định cho vay, bán chịu sản phẩm cho đơn vị. 7 Khả năng thanh toán của công ty được xem xét trên hai khía cạnh là dài hạn và ngắn hạn. Nếu là những khoản cho vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả và sinh lời của công ty sẽ đảm bảo cho việc hoàn trả vốn.
Còn nếu là những khoản cho vay ngắn hạn, cần quan tâm đặc biệt đến khả năng thanh toán nhanh tại công ty. Đối với chủ ngân hàng, nhà cho vay tín dụng, họ quan tâm chủ yếu đến khả năng trả nợ của công ty. Cụ thể, họ chú ý đến lượng tiền và các tài sản có thể chuyển nhanh thành tiền, thông qua đó so sánh, đối chiếu với nợ ngắn hạn để biết được khả năng thanh toán tức thời của công ty. d) Đối với người lao động trong công ty Bên cạnh các nhà đầu tư, nhà quản lý và các chủ nợ của công ty, người được hưởng lương trong công ty cũng rất quan tâm tới các thông gtin tài chính của công ty.
Điều này dêc hiểu hơn bởi kết quả hoạt động của công ty có tác động trựuc tiếp tới tiền lương, khoản thu nhập chính của người lao động. e) Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước Dựa vào các báo cáo tài chính công ty, các cơ quan quản lý của Nhà nước thực hiện phân tích tài chính để đánh giá, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính tiền tệ của công ty có tuan thủ theo đúng chính sách, chế độ và pháp luật quy định không, tình hình hạch toán chi phí, giá thành, tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và khách hàng. Tóm lại, công tác phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp là phân tích các báo cáo tài chính và các chỉ số tài chính đặc trưng thông qua một hệ thống các phương pháp, công cụ và kỹ thuật phân tích, giúp người sử dụng thông tin từ các góc độ khác nhau, vừa đánh giá toàn diện, tổng hợp khái quát, lại vừa xem xét một cách chi tiết hoạt động tài chính của công ty, tìm ra những điểm mạnh và điểm yếu về hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty để từ đó phán đoán, dự báo và đưa ra quyết định tài chính, tài trợ và đầu tư phù hợp.2 Tài liệu sử dụng để phân tích Phân tích tình hình tài chính được thực hiện dựa trên cơ sở các báo cáo tài chính sau: - Bảng cân đối kế toán - Báo cáo kết quả kinh doanh 8 - Thuyết minh báo cáo tài chính Dưới đây là phần trình bày khái quát về cấu trúc của các báo cáo như sau: a) Bảng cân đối kế toán “Bảng cân đối kế toán là bảng báo cáo tài chính chủ yếu phản ánh tổng quát tình hình tài sản của công ty theo giá trị tài sản và nguồn hình thành tài sản ở một thời điểm nhất định. Số liệu trên BCĐKT cho biết toàn bộ tài sản hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu của tài sản và cơ cấu nguồn vốn hình thành các tài sản đó.
Căn cứ vào BCĐKT có thể nhận xét, đánh giá khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp”.( Bộ tài chính, 2014) Bản chất của BCĐKT chính là bảng cân đối tổng quát thể hiện trên phương trình kế toán cơ bản: Cân đối giữa tổng tài sản và nguồn vốn của một doanh nghiệp.