Chương 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về tài chính doanh nghiệp Tài chính là một khái niệm nảy sinh từ hoạt động kinh tế của các chủ thể trong nền kinh tế thị trường.
Các chủ thể đó có thể là nhà nước, doanh nghiệp hoặc tổ chức phi lợi nhuận, cá nhân, hộ gia đình. Đinh Văn Sơn: "Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế trong phân phối dưới hình thức giá trị của cái vật chất thông qua tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tê của doanh nghiệp để phục vụ kinh doanh và các yêu cầu chung khác của xã hội" Như vậy, khái niệm tài chính bắt nguồn từ các quan hệ kinh tế và phản ánh các quan hệ kinh tế trong phân phối của cải vật chất. Toàn bộ các quan hệ kinh tế được biểu hiện bằng tiền phát sinh trong doanh nghiệp thể hiện nội dung của tài chính doanh nghiệp, bao gồm các quan hệ tài chính sau: Quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà nước: quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với nhà nước có thể được thể hiện thông qua các trường hợp như doanh nghiệp nhận vồn góp, nhận tài trợ hoặc vay vốn (ưu đãi) từ ngân sách nhà nước; nộp thuê, lệ phí và các khoản khác vào ngân sách nhà nước. Quan hệ giữa doanh nghiệp với các chủ thế kinh tế khác: quan hệ tài chính phát sinh giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế khác trong xã hội rất đa dạng.
Hầu hết các quan hệ này gắn liền với các loại thị trường như thị trường tải chính, thị trường hảng hóa, thị trường sức lao động, thị trường khoa học và công nghệ. Các chủ thể có quan hệ tài chính với doanh nghiệp có thể là ngân hàng, tổ chức tín dụng, nhà đầu tư, nhà cung ứng (vật tư, nguyên liệu, hàng hóa, dịch vụ) và khách hàng. Nội dung các mối quan hệ này có thể là vay, thuê, mua bán hoặc trao đồi, đầu tư, chuyển nhượng, đền bù, thể chấp, đặt cọc. Nhờ các quan hệ này mà doanh nghiệp thực hiện được các hoạt động kinh doanh bình thường, liên tục.
Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp: quan hệ tài chính phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp thể hiện thông qua việc doanh nghiệp phân phối và điều chuyển các quỹ tiền tệ dưới hình thức tài sản hoăc tiền tệ cho các đơn vị thành viên và cá nhân trong doanh nghiệp: phân phối tiền lương tiền công, trợ cấp cho người lao động: phân phối các quỹ 1 của doanh nghiệp cho các cổ đông dưới hình thức cổ tức và cho người lao động dưới hình thức tiền thưởng, phúc lợi hoặc hoàn trả vốn cho cổ đông, bồi thường vật chất cho người lao động. Các mối quan hệ này gắn liền với việc thanh toán tiền lương và các khoản trích theo lương, tạm ứng, thanh toán trong nội bộ doanh nghiệp. giữa doanh nghiệp với các bộ phận và cả nhân trong nội bộ doanh nghiệp. Khái niệm về phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính là việc sử dụng các khái niệm, công cụ, phương pháp đề xử lý thông tin kế toán và các thông tin quản lý khác nhằm đánh giá tình hình tài chính, tiềm lực cũng như mức độ rủi ro và hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Việc này giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định quản lý phù hợp với tình hình của thị trường, ngành và của bản thân doanh nghiệp. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp sử dụng các chỉ tiêu khả năng thanh toán, khả năng quản lý nợ, khả năng quản lý tài sản, khả năng sinh lời. Các nhà phân tích tài chính tiếp tục nghiên cứu và đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động của doanh nghiệp và xu hướng của ngành cũng như của nền kinh tế trong tương lai. Nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở đề dự đoán tài chính doanh nghiệp.
Phân tích tài chính có thế ứng dụng theo nhiều cách khác nhau phụ thuộc vào mục đích người sử dụng kết quả phân tích như mục đích tác nghiệp (đối với nội bộ), mục đích nghiên cứu (đối với các cá nhân và tố chức bên ngoài doanh nghiệp). Việc áp dụng phân tích tài chính vào doanh nghiệp ngày càng được sử dụng rộng rãi. Đặc biệt, sự phát triển của các doanh nghiệp, của các ngân hàng và của thị trường vốn đã tạo nhiều cơ hội để phân tích chứng tỏ thực sự là có ích và vô cùng cần thiết. Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp Mục tiêu của phân tích TCDN là giúp các đối tượng sử dụng thông tin đánh giá đúng sức mạnh tài chính, khả năng sinh lãi và triển vọng của doanh nghiệp để từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn phù hợp với mục tiêu mà họ quan tâm.
Bên cạnh đó, phân tích TCDN còn cung cấp những thông tin hữu ích về tình hình quản lý, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng thanh toán,… nhằm phục vụ cho việc ra quyết định của các nhà quản trị, nhà đầu tư và những người sử dụng thông tin tài chính khác. Mỗi đối tượng sử dụng thông tin TCDN với mục đích khác nhau để đưa ra các quyết định phù hợp. Cụ thể: Phân tích TCDN đối với các nhà đầu tư vào doanh nghiệp Các nhà đầu tư vào doanh nghiệp có thể là các cá nhân, tổ chức cũng có thể là các doanh nghiệp khác. Mối quan tâm hàng đầu của đối tượng này là thời gian hoàn vốn, khả năng sinh lời của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến lợi ích tương ứng với khoản đầu tư 2 của họ hay những khoản vốn họ có kế hoạch trong tương lai.
Vì vậy họ cần các thông tin về điều kiện tài chính, tình hình hoạt động, kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp. từ đó đưa ra quyết định. Phân tích TCDN đối với nhà quản lý doanh nghiệp Các nhà quản lý doanh nghiệp là những người trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý doanh nghiệp, là những người trực tiếp ra quyết định về chiến lược sản xuất kinh doanh, những chính sách tác động đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Do vậy, mối quan tâm hàng đầu của họ là tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ để đảm bảo sự tồn tại và phát triển doanh nghiệp.
Đồng thời tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua và cung cấp thông tin cơ sở cho những dự đoán tài chính để từ đó nhà quản lý có định hướng khai thác hợp lý và đi đến quyết định thực hiện các phương án kinh doanh trước mắt và lâu dài một cách hiệu quả. Phân tích TCDN đối với các cơ quan quản lý Nhà nước Dựa vào các báo cáo tài chính doanh nghiệp, các cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện phân tích tài chính để đánh giá, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động kinh doanh, hoạt động tài chính của doanh nghiệp có tuân thủ theo đúng chính sách, chế độ và luật pháp quy định không, tình hình hạch toán chi phí, giá thành, tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và khách hàng,… Đồng thời có cơ sở để hoạch định các chính sách vĩ mô phù hợp với tình hình chung của doanh nghiệp. Phân tích TCDN đối với người lao động Bên cạnh các nhà đầu tư, các nhà quản lý và các chủ nợ của doanh nghiệp, người lao động được hưởng lương trong doanh nghiệp cũng rất quan tâm tới các thông tin tài chính của doanh nghiệp. Điều này cũng dễ hiểu bởi các khoản thu nhập, tiền lương của họ trực tiếp ảnh hưởng từ kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Do vậy, phân tích tình hình tài chính giúp họ định hướng việc làm ổn định, tạo lòng tin và sự an tâm làm việc, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Phân tích TCDN đối với chủ nợ của doanh nghiệp Chủ nợ của doanh nghiệp là những người cho doanh nghiệp vay vốn, bao gồm các ngân hàng, các tổ chức tín dụng hay cá nhân cho vay. Điều quan trọng nhất đối với các đối tượng này là khả năng sinh lời và khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Thông qua việc so sánh số lượng và chủng loại tài sản với số nợ phải trả theo kỳ hạn, các đối tượng này sẽ quyết định xem có nên cho doanh nghiệp vay hay không, nếu cho vay thi cho bao nhiêu, lãi suất hay các điều kiện thanh toán ra sao.
Vai trò của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Phân tích tình tình tài chính doanh nghiệp là hoạt động thiết yếu góp phần định hướng sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Hệ thống phân tích tài chính hiệu quả cần được xây dựng và cập nhật thường xuyên, đồng thời đánh giá tình hình tài chính để có những quyết định sáng suốt, nắm bắt cơ hội và tạo dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đánh giá, hỗ trợ ra quyết định, dự báo, nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Đây là quá trình tổng hợp, kiểm tra, đối chiếu và so sánh các số liệu, tài liệu liên quan đến tình hình tài chính hiện tại và quá khứ của doanh nghiệp.
Mục đích chính của việc phân tích tài chính là đánh giá tiềm năng, hiệu quả kinh doanh và dự đoán những rủi ro tiềm ẩn trong tương lai. Vai trò cơ bản của phân tích tài chính doanh nghiệp chính là cung cấp thông tin hữu ích cho tất cả những đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp trên nhiều khía cạnh, góc nhìn khác nhau, từ đó giúp họ đưa ra những quyết định chính xác. Quy trình thực hiện phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Tiến hành phân tích tài chính là giai đoạn triển khai, thực hiện các công việc đã ghi trong kế hoạch. Giai đoạn này thường bao gồm các công việc cụ thể sau: Bước 1: Xác định mục tiêu phân tích và nội dung phân tích Xác định mục tiêu phân tích là bước đầu tiên trong quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp và cũng là bước quan trọng nhất quyết định đến chất lượng của báo cáo phân tích.
Việc xác định mục tiêu phân tích tác động đến việc ra quyết định của đối tượng sử dụng báo cáo tài chính. Vì vậy, việc đặt ra mục tiêu chính xác ngay từ ban đầu giúp quá trình phân tích được thực hiện trong phạm vi đã đề ra và tránh sai lệch trong quá trình phân tích.