ĐẶT VẤN ĐỀ Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, ngày 25/10/2017 Ban chấp hành Trung ương đã đề ra Nghị quyết số 20- NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới trong đó chỉ rõ, nhiệm vụ của ngành Dược cần phải làm đó là củng cố mạng lưới lưu thông, phân phối và cung ứng thuốc để ổn định thị trường về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Ngày 06/4/2016 Luật Dược số 105/2016/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thông qua, ngày 09/08/2016 Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ban hành Nghị định số 54/2017/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật dược. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, đời sống nhân dân được nâng cao, nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn; Ngành Dược Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc trong việc đảm bảo thuốc phục vụ nhu cầu điều trị, phòng và chữa bệnh cho nhân dân. Việc người dân tiếp cận với các nhà thuốc là thuận tiện và đơn giản hơn nhiều so với việc họ đến các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Vì vậy nhà thuốc thường là nơi đầu tiên người dân tiếp cận khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, hiển nhiên nhà thuốc trở thành đơn vị y tế cơ sở trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, là nơi cung cấp hàng hóa đặc biệt đó là thuốc phòng và chữa bệnh. Bên cạnh những đóng góp tích cực mà các cơ sở bán lẻ thuốc mang lại, hiện nay chất lượng hoạt động của các nhà thuốc trở thành vấn đề được xã hội hết sức quan tâm, các nhà thuốc trên toàn quốc đã đạt tiêu chuẩn Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn nhiều khó khăn vướng mắc trong quá trình triển khai và duy trì thực hiện GPP tại các nhà thuốc do các nguyên nhân khách quan và chủ quan làm cho việc triển khai thực hiện, duy trì “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc“ chưa được đúng như kỳ vọng ban đầu. Tại thành phố Biên Hòa, việc triển khai Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc của các nhà thuốc chỉ được xem xét từ kết quả thanh, kiểm tra ở mức độ hồi cứu, thống 1 kê so sánh các tiêu chuẩn: nhân sự, địa điểm, hình thức, cơ sở vật chất, thiết bị bảo quản thuốc, hồ sơ sổ sách và tài liệu chuyên môn.
Vậy việc tuân thủ các quy định trong tiêu chuẩn Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc của các cơ sở bán lẻ thuốc như thế nào? Vấn đề bảo quản, xây dựng thực hiện quy trình thao tác chuẩn, tư vấn sử dụng thuốc đã thực hiện tốt chưa? Với mong muốn tìm hiểu những vấn đề nêu trên. Chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích thực trạng việc thực hiện tiêu chuẩn Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc của các nhà thuốc trên địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai ”, được thực hiện với các mục tiêu sau: 1. Phân tích thực trạng việc duy trì thực hiện các quy định theo tiêu chuẩn Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc của các nhà thuốc trên địa bàn thành phố Biên Hòa năm 2022. Phân tích một số nguyên nhân vi phạm thường gặp của các cơ sở bán lẻ thuốc trên địa bàn thành phố Biên Hòa.
Từ kết quả nghiên cứu, đề tài sẽ đưa ra những ý kiến đề xuất, góp phần cho việc thực hiện các tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc được tốt hơn. Các quy định bán lẻ thuốc tại Việt Nam và vai trò của các cơ sở bán lẻ thuốc 1. Khái niệm GPP, nhà thuốc GPP, người bán lẻ thuốc - GPP là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Good Pharmacy Practices”, được dịch sang tiếng Việt là “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc” là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn trong hành nghề tại cơ sở bán lẻ thuốc nhằm bảo đảm cung ứng, bán lẻ thuốc trực tiếp đến người sử dụng thuốc và khuyến khích việc sử dụng thuốc một cách an toàn và có hiệu quả cho người sử dụng thuốc [7]. - Nhà thuốc GPP: là cơ sở bán lẻ thuốc có người quản lý chuyên môn là dược sỹ đại học hoặc sau đại học, đáp ứng tiêu chuẩn “Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc” đối với nhà thuốc theo quy định của Bộ Y tế [7].
- Người bán lẻ thuốc: là người phụ trách chuyên môn về dược và nhân viên làm việc tại cơ sở bán lẻ thuốc có bằng cấp chuyên môn được đào tạo về dược phù hợp với loại hình và phạm vi hoạt động của cơ sở [7]. Các quy định bán lẻ thuốc tại Việt Nam Sự ra đời của hệ thống cơ sở bán lẻ thuốc từ năm 1989 đã trở thành một loại hình cung ứng dịch vụ y tế quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe người dân. Để đảm bảo việc cung cấp thuốc an toàn, hiệu quả cho người dân thì các cơ sở bán lẻ thuốc phải tuân thủ tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (tiêu chuẩn GPP). Tiêu chuẩn GPP “Good Pharmacy Practices” bao gồm các nguyên tắc cơ bản về chuyên môn và đạo đức trong thực hành nghề tại cơ sở bán lẻ thuốc (nguyên tắc quản lý và tiêu chuẩn kỹ thuật) để bảo đảm việc sử dụng thuốc được chất lượng, hiệu quả và an toàn.
Căn cứ vào các tiêu chuẩn GPP của WHO và FIP, Bộ Y tế Việt Nam đã ban hành Thông tư số 02/2018/TT-BYT quy định về Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc. Các nguyên tắc GPP của Việt Nam[7] BỐN NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA GPP 1. Đặt lợi ích 2. Cung cấp thuốc 3.
Góp phần đẩy của người bệnh đảm bảo chất lượng hoạt động tự điều mạnh việc kê đơn kèm theo thông tin về trị, bao gồm cung thuốc phù hợp và sức khỏe của thuốc, tư vấn thích cấp thuốc và tư kinh tế và việc sử cộng đồng lên hợp cho người sử vấn dùng thuốc, dụng thuốc an trên dụng và theo dõi việc tự điều trị triệu toàn hợp lý có sử dụng thuốc của họ chứng của các hiệu quả. bệnh đơn giản Nội dung tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc đối với nhà thuốc[7]: Nhân sự: Người phụ trách chuyên môn có bằng tốt nghiệp đại học ngành dược, phải có Chứng chỉ hành nghề dược theo quy định hiện hành; người trực tiếp bán lẻ thuốc phải có văn bằng chuyên môn dược từ trung cấp dược trở lên; nhân viên không đang trong thời gian bị kỷ luật; NV phải được đào tạo ban đầu và cập nhật về tiêu chuẩn Thực hành tốt bán lẻ thuốc. Cơ sở vật chất, kỹ thuật: (1) Xây dựng và thiết kế: Địa điểm cố định, bố trí ở nơi cao ráo, thoáng mát, an toàn, cách xa nguồn ô nhiễm; Khu vực hoạt động của nhà thuốc phải tách biệt với các hoạt động khác; (2) Diện tích: Diện tích phù hợp với quy mô kinh doanh nhưng tối thiểu là 10m2, phải có khu vực để trưng bày, bảo quản thuốc và khu vực để người mua thuốc tiếp xúc và trao đổi thông tin về việc sử dụng thuốc với người bán lẻ. Khu vực phòng pha chế theo đơn nếu có tổ chức pha chế theo đơn; Khu vực ra lẻ các thuốc không còn bao bì tiếp xúc trực tiếp với thuốc để bán lẻ trực tiếp cho người bệnh; Kho bảo quản thuốc riêng (nếu cần); khu vực riêng, không bày bán cùng với thuốc và không gây ảnh hưởng đến thuốc; phải có biển hiệu khu vực ghi rõ “Sản phẩm này không phải là thuốc”.
(3) Thiết bị bảo quản thuốc tại nhà thuốc: Tủ, quầy, giá kệ chắc chắn, trơn nhẵn, dễ vệ sinh, thuận tiện cho bày bán.Nhiệt kế, ẩm kế để kiểm soát nhiệt độ, 4 độ ẩm tại cơ sở bán lẻ thuốc. Nhiệt kế, ẩm kế phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định. Sau ngày 01/01/2019 phải trang bị thiết bị theo dõi nhiệt độ tự ghi. Thiết bị bảo quản thuốc phù hợp với yêu cầu bảo quản ghi trên nhãn thuốc.
Điều kiện bảo quản ở nhiệt độ phòng: nhiệt độ không vượt quá 30°C, độ ẩm không vượt quá 75%. Có các dụng cụ ra lẻ và bao bì ra lẻ phù hợp với yêu cầu bảo quản thuốc, bao gồm: thuốc dung ngoài, thuốc quản lý đặc biệt cần được đựng trong bao bì phù hợp, dễ phân biệt. (4) Hồ sơ, sổ sách và tài liệu chuyên môn của cơ sở bán lẻ thuốc: Có tài liệu hoặc có phương tiện tra cứu các tài liệu hướng dẫn sử dụng thuốc cập nhật, các quy chế dược hiện hành; Sổ sách hoặc máy tính theo dõi các hoạt động kinh doanh. Sổ theo dõi số lô, hạn dùng, nguồn gốc của thuốc và các thông tin khác có liên quan.
Xây dựng và thực hiện theo các quy trình thao tác chuẩn dưới dạng văn bản cho tất cả các hoạt động chuyên môn để mọi nhân viên áp dụng. Các hoạt động của nhà thuốc (1) Mua thuốc: Nguồn thuốc được mua tại các cơ sở kinh doanh thuốc hợp pháp. Có hồ sơ theo dõi, lựa chọn các nhà cung cấp có uy tín, đảm bảo chất lượng thuốc trong quá trình kinh doanh; Chỉ mua các thuốc được phép lưu hành (thuốc có số đăng ký hoặc thuốc chưa có số đăng ký được phép nhập khẩu). Thuốc mua còn nguyên vẹn và có đầy đủ bao gói của nhà sản xuất, nhãn đúng quy định theo quy chế hiện hành.
Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ của thuốc mua về; Khi nhập thuốc, người bán lẻ kiểm tra hạn dùng, kiểm tra các thông tin trên nhãn thuốc theo quy chế ghi nhãn, kiểm tra chất lượng (bằng cảm quan, nhất là với các thuốc dễ có biến đổi chất lượng) và có kiểm soát trong suốt quá trình bảo quản; (2) Bán thuốc: + NBL hỏi người mua những câu hỏi liên quan đến bệnh, đến thuốc mà người mua yêu cầu; NBL tư vấn cho người mua về lựa chọn thuốc, cách dùng thuốc, hướng dẫn cách sử dụng thuốc bằng lời nói. NBL cung cấp các thuốc phù hợp, kiểm tra, đối chiếu với đơn thuốc các thuốc bán ra về nhãn thuốc, cảm quan về chất lượng, số lượng, chủng loại thuốc. 5 + Người bán lẻ phải xác định rõ trường hợp nào cần có tư vấn của người có chuyên môn phù hợp với loại thuốc cung cấp để tư vấn cho người mua thông tin về thuốc, giá cả và lựa chọn các thuốc không cần kê đơn; + Thuốc được niêm yết giá thuốc đúng quy định và không bán cao hơn giá niêm yết.