Chương 1 Điều 2 của Nghị định 82/2018/NĐ-CP quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế, Khu công nghiệp được hiểu như sau: “ Khu công nghiệp là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, được thành lập theo điều kiện, thủ tục và trình tự được quy định tại Nghị định này” Khu công nghiệp gồm nhiều loại hình khác nhau, bao gồm: Khu chế xuất, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái (sau đây gọi chung là Khu công nghiệp, trừ trường hợp có quy định riêng đối với từng loại hình). • Đặc điểm của khu công nghiệp Theo Giáo trình Luật đầu tư của Bùi Ngọc Cường (2011), NXB Công an nhân dân, Trường Đại học Luật Hà Nội, khu công nghiệp có những đặc điểm như sau: Về chức năng hoạt động: Khu công nghiệp là khu vực chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp. Có chức năng chính là sản xuất, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp mà không phải các ngành, lĩnh vực khác như nông nghiệp, lâm nghiệp. Về không gian: Về mặt địa lý, khu công nghiệp khu công nghiệp có hệ thống hàng rào khu công nghiệp, phân biệt với các vùng còn lại thuộc lãnh thổ quốc gia.
Tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh, khai thác bên trong khu công nghiệp đều được ngăn cách với bên ngoài, tránh gây ra các tình trạng ô nhiễm môi trường. Việc không có dân cư sinh sống bên trong khu công nghiệp là một việc vô cùng tốt, vì các khu công nghiệp chủ yếu chuyên về sản xuất công nghiệp nặng, có chất độc hại, nếu có người dân sống ở đây sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của họ. Về thành lập: Khu công nghiệp được thành lập theo quy định của Chính phủ, trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt. Khu công nghiệp được Chính phủ cấp phép đầu tư phải có hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, có các quy định riêng về cơ sở pháp lý.
Nhà nước quản lý việc thành lập, mở rộng và phát triển khu công nghiệp chặt chẽ, có cơ chế quản lý mềm mỏng khi cho phép các nhà đầu tư được đầu tư ngành nghề, lĩnh vực mà pháp luật không cấm, đáp ứng các ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo quy định pháp luật đầu tư. Về đầu tư cho xuất khẩu: Việc đầu tư cho xuất khẩu, trong khu công nghiệp còn có khu chế xuất, chuyên sản xuất các mặt hàng khác nhau để phục vụ cho việc xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, thu lại nguồn ngoại tệ, đồng thời mở rộng quy mô tiêu thụ của các sản phẩm, thúc đẩy phát triển kinh tế. Vai trò của thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp • Vốn đầu tư góp phần vào việc thúc đẩy sự phát triển của khu công nghiệp Bất cứ các hoạt động sản xuất kinh doanh nào thì nguồn vốn luôn là vấn đề hàng đầu được quan tâm nhất. Một khu công nghiệp dù luôn có các chiến lược kinh doanh đa dạng, nhạy bén và có thể nắm bắt được các quy luật của thị trường, các chính sách để đẩy mạnh sự phát triển của khu công nghiệp, tuy nhiên nếu không có nguồn vốn nào để chi trả cho các hoạt động khi thực hiện các kế hoạch – chính sách này thì xem như không, các dự án được đưa ra điều dậm chân tại chỗ.
Mặc khác, nếu khu công nghiệp có nguồn vốn dồi dào, việc huy động nguồn vốn không gặp khó khăn thì việc phát triển khu công nghiệp chỉ là vấn đề thời gian. Vì thế, việc thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của khu công nghiệp. • Vốn đầu tư góp phần vào phát triển khoa học công nghệ tiên tiến, thiết bị hiện đại, đẩy mạnh CNH-HĐH trong khu công nghiệp. Khu công nghiệp có thể thu hút được nguồn vốn đầu tư lớn sẽ kéo theo đó là sự phát triển của các thành tựu khoa học công nghệ, có thể đầu tư thiết bị, dây chuyền sản xuất hiện đại vào sản xuất kinh doanh, cải cách hình thức quản lý tiên tiến dựa trên những thành tựu này để có được sự phát triển toàn diện nhất.
Việc đưa khoa học công nghệ vào hoạt động của khu công nghiệp sẽ góp phần vào việc làm tăng chất lượng sản xuất, năng suất lao động được cải thiện, nâng cao thu nhập, thúc đẩy qúa trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa diễn ra nhanh hơn. • Vốn đầu tư góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Là một quốc gia đang phát triển, dù có nguồn lao động dồi dào, giá nhân công rẻ, sức lao động trẻ nhưng trình độ đào tạo chưa cao, thiếu kỹ năng cơ bản, nên việc giải quyết việc làm vẫn gặp nhiều khó khăn, thất nghiệp gia tăng nên sự hình thành của các khu công nghiệp là bước đệm đầu tiên có thể giải quyết vấn đề này một cách hiệu quả nhất. Việc thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp có thể tạo ra các công việc, ngành nghề khác nhau thuộ các trình độ khác nhau, thu hút nhiều lao động tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh nâng cao thu nhập cho người lao động, đồng thời góp phần nâng cao tay nghề, kinh nghiệm cho chính những nguồn nhân lực này.
Khái niệm, nội dung thu hút vốn đầu tư và các chỉ tiêu đánh giá kết quả thu hút vốn đầu tư • Khái niệm thu hút vốn đầu tư Thu hút vốn đầu tư là các hoạt động nhằm khai thác, huy động các nguồn đầu tư để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển kinh tế. Thu hút vốn đầu tư bao gồm tổng hợp các cơ chế chính sách, thông qua các điều kiện về hành lang pháp lý, kết cấu hạ tầng kỹ thuật - xã hội, các nguồn tài nguyên môi trường. để thu hút hút các nhà đầu tư vốn, khoa học công nghệ để sản xuất kinh doanh nhằm đạt được các mục tiêu nhất định (Đoàn Thị Minh Hải, 2018). • Nội dung thu hút vốn đầu tư Thu hút vốn đầu tư bao gồm những nội dung sau: + Công tác quy hoạch: quy hoạch là dự báo, hoạch định phát triển trong tương lai.
Quy hoạch chính là công cụ giúp cho các nhà lãnh đạo thực hiện được các chính sách định hướng phát triển kinh tế của địa phương trong thời gian tới. + Ban hành danh mục dự án kêu gọi đầu tư: là việc các cơ quan chức năng đưa ra danh sách các dự án muốn kêu gọi đầu tư theo từng ngành hoặc nhóm ngành kinh tế và quy định cụ thể về một số chỉ tiêu như: quy hoạch kiến trúc đất đai, vốn, hình thức đầu tư, địa điểm xây dựng.được công bố rộng rãi cho mọi người, mọi đối tượng biết để lựa chọn đầu tư. + Phát triển cơ sở hạ tầng: là việc đầu tư, xây dựng các hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước. Cơ sở hạ tầng tốt, đồng bộ sẽ làm giảm chi phí đầu tư, tăng khả năng cạnh tranh mang lại lợi nhuận cao.
+ Ban hành cơ chế chính sách: là hệ thống pháp luật được nhà nước ban hành nhằm khuyến khích đầu tư. + Tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư: xúc tiến đầu tư là sử dụng các biện pháp như tuyên truyền, giới thiệu, tiếp cận, môi giới trung gian.bằng nhiều hình thức như ấn phẩm hội nghị, hội thảo, truyền tin, truyền hình.để các nhà đầu tư cơ hội nắm bắt được các thông tin cần thiết để có sự lựa chọn và đưa ra quyết định đầu tư. • Các chỉ tiêu đánh giá kết quả thu hút vốn đầu tư • Theo Nghị định 82/2018/ND-CP quy định về quản lý KKT – KCN: “Tỷ lệ lấp đầy là tỷ lệ diện tích đất công nghiệp đã cho nhà đầu tư thuê, thuê lại để hoạt động sản xuất kinh doanh trên tổng diện tích đất công nghiệp của khu công nghiệp và được tính theo tỷ lệ phần trăm (%)” - Tỷ lệ lấp đầy (%) • Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện so với đăng ký (%) • Tỷ lệ dự án thực hiện so với đăng ký (%) • Kết quả hoạt động của các doanh nghiệp tại khu công nghiệp: giá trị sản xuất công nghiệp, giá trị xuất khẩu, giá trị nộp ngân sách. Các nhân tố tác động đến thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp • Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của mỗi khu công nghiệp không giống nhau, có những đặc điểm và lợi thế khác nhau, đây là một trong những nhân tố đầu tiên mà các nhà đầu tư chú ý nếu có ý định đầu tư.
Nếu một khu công nghiệp được khai thác ở một nơi có vị trí thuận lợi như hệ thống giao thông tiện lợi (đường bộ, đường thủy.) giáp với nhiều tuyến đường chính có mặt bằng tốt, hệ thống cầu cảng sâu có thể vận chuyển hàng hóa dễ dàng, quỹ đất cao có thể hạn chế các thiên tai lũ lụt, khí hậu ổn định, có sự phát triển tốt về kinh tế, về công nghiệp, nguồn nhân lực dồi dào. Đây là một trong những điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư tiến hành xem xét, đánh giá để đầu tư vào các khu công nghiệp. • Cơ sở hạ tầng kỹ thuật Hệ thống kết cấu cơ sở hạ tầng kỹ thuật phát triển đồng bộ, hiện đại sẽ góp phần không nhỏ vào quá trình thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp. Nếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật tốt sẽ giúp cho các doanh nghiệp tiếp nhận đầu tư liên kết với các nhà cung ứng hàng hóa, khách hàng một cách thuận lợi hơn, đem lại lợi ích tốt hơn.
Nhưng ngược lại, nếu cơ sở kỹ thuật không tốt, thiếu đồng bộ và liên kết với nhau thì sẽ gây cản trở và mất đi cơ hội thu hút vốn đầu tư từ các các nhà đầu tư. • Môi trường thu hút vốn đầu tư Một môi trường có nhiều lợi thế về các yếu tố an ninh - chính trị ổn định, kinh tế - xã hội có sự phát triển mạnh mẽ, điều kiện thiên nhiên và con người có nhiều yếu tố để khai thác.thì việc thu hút vốn đầu tư sẽ thuận lợi. Vì vậy, khi khai thác hay quy hoạch một khu công nghiệp mới thì các nhà đầu tư nên có sự phân tích cụ thể về môi trường đầu tư và đưa ra lựa chọn cho phù hợp để việc thu hút vốn đầu tư không gặp khó khăn khi đi vào hoạt động.