PHẦN MỞ ĐẦU Một quốc gia đƣợc xem là cƣờng quốc khi có một nền kinh tế vững mạnh và phát triển. Và thị trƣờng chứng khoán là nơi tập trung các doanh nghiệp có nhu cầu phát triển mạnh hơn và tìm kiếm cơ hội mở rộng quy mô kinh doanh. Chính vì vậy để biết quốc gia đó đang có nền kinh tế mạnh hay yếu có thể đánh giá qua thị trƣờng chứng khoán. Sự vững mạnh doanh nghiệp thể hiện qua hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, thặng dƣ mà các doanh nghiệp đem lại cho nền kinh tế.
Nhờ đó giá trị hình ảnh chính bản thân doanh nghiệp càng nâng cao khi nền kinh tế phát triển 1. Tính cấp thiết: Nhu cầu của con ngƣời sẽ làm nảy sinh việc trao đổi hàng hoá và giá cả là một cách để đo lƣợng nhu cầu. Thị trƣờng hàng hóa, tiền tệ, chứng khoán luôn phát triển cùng nhau. Trong đó thị trƣờng chứng khoán là một thị trƣờng giao dịch loại hàng hóa đặc biệt đó là cổ phiếu các doanh nghiệp.
Cổ phiếu đƣợc trao đổi thông qua sàn giao dịch với mức giá phù hợp theo nhu cầu hai bên mua bán. Do vậy mặt bằng giá của các doanh nghiệp phần nào phản ánh bức tranh kinh tế của một quốc gia. Hiện Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển thị trƣờng chứng khoán nhƣng thời suốt thời gian 2008-2012 mặt bằng giá cả chứng khoán của Việt Nam đi xuống, khủng hoàng kinh tế làm suy giảm hoạt động các doanh nghiệp dẫn đến nhu cầu trao đổi của nhà đầu tƣ cũng không đƣợc nhộn nhịp nhƣ giai đoạn thăng hoa 2006 đến 2007. Trải qua giai đoạn này, suy giảm của nền kinh tế nói chung và thị trƣờng chứng khoán nói riêng làm mặt bằng giá biến động.
Bên cạnh thành tựu đạt đƣợc của thị trƣờng trong suốt 12 năm qua (2000-2012) vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Chúng ta đều tự đặt câu hỏi giá cả chứng khoán đƣợc hình thành dựa trên cơ sở nào và yếu tố nào tác động đến giá. Mặc dù có nhiều yếu tố tác động nhƣng từ thực tế thị trƣờng tác giả lựa chọn yếu tố lợi nhuận và cổ tức để nghiên cứu. Mục tiêu: - Làm rõ tác nhân lợi nhuận và cổ tức tác động đến giá cổ phiếu nhƣ thế LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nào, lý thuyết tác động giá cổ phiếu có phù hợp với thực tiễn thị trƣờng Việt Nam - Đánh giá nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm giá cổ phiếu và thanh khoản cổ phiếu tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam.
- Hỗ trợ các đối tƣợng tham gia thị trƣờng chứng khoán Việt Nam (nhà phát hành cổ phiếu, quỹ đầu tƣ, nhà đầu tƣ chuyên nghiệp,.) có những cơ sở để ra quyết định đầu tƣ quản lý danh mục đầu tƣ, định hƣớng hoạt động, kỳ vọng sinh lợi trong tƣơng lại 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng đề cập nghiên cứu: các công ty niêm yết tại thị trƣờng chứng khoán Việt Nam Phạm vi nghiên cứu: tập hợp dữ liệu nghiên cứu từ năm 2009-2011 của 140 công ty niêm yết trên hai sàn HSX, HNX. Nghiên cứu các yếu tố nội tại tác động đến giá cổ phiếu là lợi nhuận và cổ tức các công ty đang niêm yết. Kết hợp những nghiên cứu thực tiễn ta có thể đánh giá đƣợc mức độ tác động giữa yếu tố lợi nhuận và cổ tức đến giá cổ phiếu.
Phƣơng pháp nghiên cứu: Sử dụng phƣơng pháp thống kê, phƣơng trình hồi quy để nghiên cứu mối liên hệ và mức độ tác động của yếu tố lợi nhuận, cổ tức lên cổ phiếu các công ty tại thị trƣờng Việt Nam. Dựa vào nghiên cứu trƣớc đây kết hợp với kết quả nghiên cứu đƣa ra kết luận đồng thời nêu tác động từ kết quả nghiên cứu đến các đối tƣợng tham gia thị trƣờng chứng khoán. Kết cấu của luận văn: Chƣơng 1: Tổng quan về lợi nhuận và cổ tức tác động đến giá cổ phiếu Chƣơng 2: Thực trạng tác động lợi nhuận và cổ tức đến giá cổ phiếu Chƣơng 3: Tác động từ kết quả nghiên cứu đến đối tƣợng tham giá thị trƣờng chứng khoán LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC VIẾT TẮT - UBCKNN : Uỷ ban chứng khoán nhà nuớc - TTCK : Thị trƣờng chứng khoán - TTLKCK : Trƣng tâm lƣu ký chứng khoán - HNX : Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội - HSX : Sở giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh - CTCK : Công ty chứng khoán - CTQLQ : Công ty quản lý Quỹ - ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á - NHNN : Ngân hàng Nhà Nuớc - BCTN : Báo cáo thƣờng niên - ACB : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Á Châu - STB : Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng tín - VNM : Công ty cổ phần sữa Việt Nam - DHG : Công ty cổ phần Dƣợc Hậu Giang - ĐTNN : Đầu tƣ nƣớc ngoài DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. 1:Vốn hoá thị trường và chỉ số GDP.
2:Danh sách 10 công ty chứng khoán chiếm thị phần lớn tại sàn HSX. 3: Chỉ số Vnindex từ năm 2000 đến 2012. 4: Chỉ số Hastc-index từ năm 2006 đến 2012. 5: Biểu đồ phân hoá giá theo thời gian từ năm 2006 đến 10/2012.
6:Chỉ số P/E từ năm 2009 đến 2011. 7: Đồ thị giá cổ phiếu STB vào thời điểm có thông tin thâu tóm. 8:Kết quả phương trình hồi quy tác động của EPS, DPS lên giá cổ phiếu. 9: Tương quan giữa các giá cổ phiếu, EPS, DPS.
10: Ma trận hiệp phương sai giữa các giá cổ phiếu, EPS, DPS. 11:Bảng so sánh mô hình giá cổ phiếu một số ngành. 30 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 12: Biểu đồ tăng truởng của VNM so với Vnindex.
13: Biểu đồ giá cổ phiếu DHG khi công bố lợi nhuận. 14:Biến động giá EIB với thông tin chia cổ tức. 15: Một số cổ phiếu tăng giá bất thường. 16: Biểu đồ giá ACB vào thời điểm công bố thông tin bất thường.
1: Tình hình tỷ lệ chia cổ tức các doanh nghiệp từ 2009-2011. 46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LỢI NHUẬN VÀ CỔ TỨC TÁC ĐỘNG ĐẾN GIÁ CỔ PHIẾU 1. Quá trình phát triển thị trƣờng chứng khoán và giá cổ phiếu Thị trƣờng chứng khoán ban đầu phát triển một cách đơn lẻ và tự phát. Thị trƣờng chứng khoán ở các nuớc tuy khác nhau về thời điểm hoàn cảnh ra đời nhƣng đều cùng chung mục tiêu trở thành kênh huy động vốn, tạo môi trƣờng đầu tƣ, thanh khoản tiền tệ.
Có nhiều loại thị trƣờng khác nhau dùng cho các loại hàng hóa khác nhau và thị trƣờng chứng khoán là nơi tập trung trao đổi cổ phiếu - một loại hàng hóa đặc biệt. Nhƣ đã biết, thị trƣờng chứng khoán thế giới trải qua nhiều sự phát triển thăng trầm. Vào những năm 1875 - 1913, thị trƣờng chứng khoán thế giới phát triển huy hoàng nhƣng sau đó lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng ở Tây và Bắc Âu và giá cổ phiếu tiếp tục sụt giảm (1987). Gần đây nhất, thị trƣờng chứng khoán ở các nƣớc Đông Á, Nga và một số thị trƣờng ở châu Mỹ cũng đã rơi vào vòng xoáy của cơn lốc khủng hoảng tài chính tiền tệ, suy giảm lòng tin và có tính chất lây lan, tạo ra sự suy giảm ghê gớm chỉ số giá cổ phiếu.
Thị trƣờng chứng khoán muốn phát triển thì cổ phiếu phải đƣợc trao đổi liên tục, giá cổ phiếu phải biến động, có sự tham gia của các nhà đầu tƣ chân chính và cả nhà đầu cơ. Những nhà đầu tƣ trao đổi cổ phiếu nhằm mục đích hƣởng lợi và góp phần định hƣớng phát triển thị trƣờng. Do đó để cổ phiếu đƣợc trao đổi dễ dàng, giá trị biến đổi phản ánh phù hợp với hoàn cảnh thì giá cả là một thƣớc đo hiệu quả. Giá cả biến động tăng giảm cũng biểu hiện sự vận động của thị trƣờng.
Giá cổ phiếu phản ánh bộ mặt phát triển kinh tế không chỉ của doanh nghiệp mà còn cả của một nền kinh tế. Trải qua một thời gian dài hình thành phát triển thị trƣờng chúng ta có thể nhận thấy rằng giá cổ phiếu chịu tác động của bao gồm nhiều yếu tố vĩ mô, vi mô, kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, tâm lý nhà đầu tƣ… Lịch sử giá cả của các loại cổ phiếu cũng cho chúng ta thấy bức tranh muôn màu của doanh nghiệp. Trong quá trình phát triển thị trƣờng bắt đầu phát sinh những trục trặc dẫn đến phải thành lập cơ quan quản lý nhà nuớc và hình thành hệ thống pháp lý để điều LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 chỉnh hoạt động của thị trƣờng. Thực tế minh chứng phần lớn các thị trƣờng chứng khoán sau khi thành lập muốn hoạt động có hiệu quả, ổn định và nhanh chóng phát triển vững chắc phải có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt nhƣ hàng hoá, bộ máy quản lý và đặc biệt là sự giám sát giao dịch bằng quy định pháp luật.
Ví dụ thị trƣờng chứng khoán tại Thái Lan, Indonesia đã gặp trục trặc ngay từ đầu, hoạt động trì trệ một thời gian dài do thiếu hàng hoá, không đƣợc quan tâm đúng mức; thị trƣờng chứng khoán Ba Lan, Hunggary gặp trục trặc do việc chỉ đạo giá cả quá cao hoặc quá thấp. Có ý kiến cho rằng trải qua quá trình hình thành và phát triển thị trƣờng đầu tƣ chứng khoán là “sở thích thói quen”của ngƣời giàu có và ngƣời ở tầng lớp trung bình sẽ sớm nhận ra đầu tƣ vào chứng khoán giá trị hơn những tài sản truyền thống nhƣ đất đai, nhà cửa. Thực tế minh chứng thị trƣờng chứng khoán là nơi đầu tƣ chuyên nghiệp, nơi thu hút vốn khá hiệu quả. Cho tới nay, thị trƣờng chứng khoán phát triển ở mức có thể nói là không thể thiếu trong nền kinh tế những nuớc phát triển, nhất là những nƣớc đang phát triển cần thu hút luồng vốn dài hạn.
Đây cũng là thị trƣờng đòi hỏi sự hiểu biết tỉnh táo phán đoán nhanh nhạy để nắm bắt đƣợc thời cơ tránh bị mắc vào những cái bẫy kỹ thuật kinh tế thị trƣờng của các nhà đầu tƣ tinh xảo. Các khái niệm cơ bản về cổ phiếu, cổ tức và lợi nhuận Cổ phiếu: định nghĩa đơn giản là chứng nhận quyền sở hữu của ngƣời nắm giữ. Cổ phiếu đại diện cho quyền lợi và nghĩa vụ của ngƣời sở hữu về tài sản và thu nhập của doanh nghiệp còn biết đến dƣới những tên khác là cổ phần, vốn chủ sở hữu.