Phân Tích Tác Động Cung Tiền Của Ngân Hàng Nhà Nước Đến Giá Cả Và Sản Lượng Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của cung tiền ngân hàng nhà nước đến giá cả và sản lượng tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Văn Trị
• Người hướng dẫn: TS. Thân Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phân Tích Sự Tác Động Cung Tiền Của Ngân Hàng Nhà Nước Đến Giá Cả Và Sản Lượng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CUNG TIỀN CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐẾN GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG TRONG NỀN KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan về cung tiền của Ngân hàng trung ương
• 1.1.1. Mục tiêu của cung tiền
• 1.1.2. Các công cụ cung tiền
• 1.1.2.1. Hoạt động thị trường mở
• 1.1.2.2. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc
• 1.1.2.3. Lãi suất chính sách
• 1.2. Tổng quan về giá cả và sản lượng trong nền kinh tế
• 1.2.1. Tổng quan về giá cả
• 1.2.2. Tổng quan về sản lượng
• 1.3. Sự tác động cung tiền của Ngân hàng trung ương đến giá cả và sản lượng
• 1.3.1. Sự tác động của cung tiền đến giá cả
• 1.3.2. Sự tác động của cung tiền đến sản lượng
• 1.4. Các nghiên cứu về sự tác động cung tiền của Ngân hàng trung ương đến giá cả và sản lượng
• 1.5. Mô hình nghiên cứu sự tác động cung tiền của Ngân hàng trung ương đến giá cả và sản lượng trong nền kinh tế
• 1.5.1. Mô hình tự hồi quy véc tơ VAR
• 1.5.2. Quan hệ nhân quả Granger
• 1.5.3. Phản ứng của các biến trong mô hình
• 1.5.4. Phân rã phương sai
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH SỰ TÁC ĐỘNG CUNG TIỀN CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐẾN GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng nền kinh tế Việt Nam
• 2.2. Thực trạng cung tiền của Ngân hàng nhà nước Việt Nam
• 2.3. Thực trạng giá cả và sản lượng tại Việt Nam
• 2.4. Thực trạng sự tác động cung tiền của Ngân hàng nhà nước đến giá cả và sản lượng tại Việt Nam
• 2.4.1. Thực trạng sự tác động của cung tiền đến giá cả
• 2.4.2. Thực trạng sự tác động của cung tiền đến sản lượng
• 2.5. Đo lường sự tác động cung tiền đến giá cả và sản lượng tại Việt Nam
• 2.5.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.5.2. Chọn mẫu dữ liệu
• 2.5.3. Kiểm định mô hình
• 2.5.4. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu
• 2.5.5. Kiểm định các hệ số hồi quy của mô hình
• 2.5.6. Phân tích phản ứng và phân rã phương sai
• 2.6. Kết quả nghiên cứu
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CUNG TIỀN CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC NHẰM ỔN ĐỊNH GIÁ CẢ VÀ NÂNG CAO SẢN LƯỢNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng cung tiền để kiểm soát giá cả và nâng cao sản lượng tại Việt Nam
• 3.2. Giải pháp kiểm soát cung tiền nhằm ổn định giá cả và nâng cao sản lượng tại Việt Nam
• 3.2.1. Phối hợp linh hoạt các công cụ của chính sách tiền tệ
• 3.2.2. Chuyển chính sách tiền tệ từ đa mục tiêu thành công cụ kiểm soát giá cả
• 3.2.3. Xác định và kiểm soát các nhân tố tác động đến cung tiền
• 3.2.4. Phối hợp chính sách tiền tệ và tài khóa một cách phù hợp
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng tín dụng và hiệu quả đầu tư của nền kinh tế
• 3.2.6. Kiểm soát lãi suất huy động và cho vay
• 3.2.7. Minh bạch hóa thông tin và cung cấp dữ liệu thị trường chính xác và kịp thời
• 3.3. Giải pháp hỗ trợ
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với các Bộ liên quan
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động cung tiền của Ngân hàng Nhà nước tại Việt Nam

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Cung tiền không chỉ ảnh hưởng đến giá cả mà còn tác động trực tiếp đến sản lượng. Việc hiểu rõ mối quan hệ này là cần thiết để xây dựng các chính sách hiệu quả nhằm ổn định kinh tế.

1.1. Cung tiền và vai trò của Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước là cơ quan điều hành chính sách tiền tệ, có nhiệm vụ kiểm soát cung tiền nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2. Tác động của cung tiền đến giá cả và sản lượng

Khi cung tiền tăng, giá cả có xu hướng tăng theo, điều này có thể dẫn đến lạm phát và ảnh hưởng đến sản lượng trong nền kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát cung tiền tại Việt Nam

Việc kiểm soát cung tiền tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự biến động của thị trường tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Các chính sách tiền tệ cần phải linh hoạt để ứng phó với những thay đổi này.

2.1. Những khó khăn trong việc kiểm soát lạm phát

Lạm phát cao gây áp lực lên chính sách tiền tệ, làm cho việc kiểm soát cung tiền trở nên khó khăn hơn.

2.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng kinh tế

Chính sách tiền tệ mở rộng có thể kích thích tăng trưởng, nhưng cũng có thể dẫn đến những rủi ro về lạm phát.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động cung tiền đến giá cả và sản lượng

Nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy véc tơ (VAR) để phân tích mối quan hệ giữa cung tiền, giá cả và sản lượng. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của các biến số theo thời gian.

3.1. Mô hình VAR và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình VAR giúp xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến số kinh tế, từ đó đưa ra các dự đoán chính xác hơn.

3.2. Phân tích phản ứng và phân rã phương sai

Phân tích phản ứng cho thấy cách mà các biến số phản ứng với sự thay đổi trong cung tiền, giúp hiểu rõ hơn về cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động cung tiền tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa cung tiền, giá cả và sản lượng. Sự thay đổi trong cung tiền có thể dẫn đến những biến động lớn trong nền kinh tế.

4.1. Mối quan hệ giữa cung tiền và giá cả

Nghiên cứu chỉ ra rằng khi cung tiền tăng, giá cả có xu hướng tăng theo, dẫn đến lạm phát.

4.2. Tác động đến sản lượng kinh tế

Sản lượng có thể tăng khi cung tiền được mở rộng, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến những rủi ro về lạm phát.

V. Giải pháp kiểm soát cung tiền nhằm ổn định giá cả

Để ổn định giá cả và nâng cao sản lượng, cần có các giải pháp kiểm soát cung tiền hiệu quả. Các chính sách cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình kinh tế.

5.1. Phối hợp chính sách tiền tệ và tài khóa

Sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa là cần thiết để đạt được mục tiêu ổn định giá cả và tăng trưởng kinh tế.

5.2. Nâng cao chất lượng tín dụng

Cần cải thiện chất lượng tín dụng để đảm bảo rằng cung tiền được sử dụng hiệu quả trong nền kinh tế.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại. Việc nghiên cứu tác động của cung tiền đến giá cả và sản lượng sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

6.1. Tương lai của chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Chính sách tiền tệ cần linh hoạt hơn để ứng phó với những biến động của thị trường và đảm bảo ổn định kinh tế.

6.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa cung tiền và các yếu tố kinh tế khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2012, nền kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội bình quân đạt 6,95%, nhưng đồng thời phải đối mặt với hai đợt bất ổn giá cả khi chỉ số giá tiêu dùng tăng vọt lên mức 20,3% vào năm 2008 và 18,58% vào năm 2011. Thực tiễn điều hành kinh tế vĩ mô chứng minh việc nới lỏng tiền tệ là điều kiện cần để các ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng, kích thích hoạt động sản xuất và gia tăng sản lượng. Tuy nhiên, tình trạng gia tăng khối tiền tệ quá mức luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát lạm phát cao, làm suy giảm đời sống xã hội và bóp méo môi trường đầu tư. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là việc theo đuổi đồng thời hai mục tiêu vừa kiềm chế lạm phát vừa thúc đẩy tăng trưởng sản lượng đã tạo nên áp lực phức tạp đối với chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tập trung giải quyết ba mục tiêu cụ thể: kiểm định thực nghiệm mối quan hệ tác động giữa cung tiền đối với giá cả và sản lượng; xác định độ trễ thời gian truyền dẫn của các công cụ chính sách tiền tệ; đo lường mức độ đóng góp của cung tiền trong việc giải thích biến động của các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ nền kinh tế Việt Nam với chuỗi số liệu theo quý từ quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2012. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các nhà hoạch định chính sách tối ưu hóa liều lượng cung ứng tiền, hướng tới mục tiêu duy trì tăng trưởng GDP bền vững quanh mức 6,5% đến 7,0% và kiểm soát lạm phát ổn định dưới ngưỡng 7% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung phân tích lý thuyết của luận văn được xây dựng trên nền tảng ba học thuyết kinh tế tiền tệ kinh điển:

Thuyết số lượng tiền tệ của trường phái Trọng tiền do Milton Friedman khởi xướng thông qua phương trình trao đổi danh nghĩa MV = PY. Lý thuyết này khẳng định trong dài hạn, tiền tệ có tính trung lập đối với sản lượng thực tế và sự gia tăng của cung tiền danh nghĩa tác động trực tiếp cùng chiều tới mặt bằng giá cả với tỷ lệ tương quan xấp xỉ 1:1 khi tốc độ lưu thông tiền và sản lượng giữ trạng thái ổn định.

Mô hình cân bằng đồng thời IS-LM của trường phái Keynes giải thích cơ chế truyền dẫn tiền tệ qua kênh chi phí vốn. Khi Ngân hàng Trung ương tăng cung tiền thực tế, đường LM dịch chuyển sang phải làm hạ lãi suất thị trường, từ đó kích thích đầu tư tư nhân, gia tăng tổng cầu và thúc đẩy sản lượng mở rộng trong ngắn hạn.

Học thuyết chu kỳ kinh doanh của trường phái Áo do Ludwig von Mises phát triển, cảnh báo việc mở rộng tín dụng nhân tạo vượt quá mức tiết kiệm tự nhiên sẽ làm sai lệch cấu trúc sản xuất và gây khủng hoảng chu kỳ. Các khái niệm cốt lõi vận hành xuyên suốt gồm: khối tiền M2, cơ sở tiền tệ MB, hệ số nhân tiền tệ k, chỉ số giá tiêu dùng CPI và tổng sản phẩm quốc nội thực tế GDP.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập và chuẩn hóa từ cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Phát triển Châu Á và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 52 quan sát theo chu kỳ quý liên tục, trải dài suốt timeline 13 năm từ quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2012. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ theo chuỗi thời gian sẵn có kể từ thời điểm Việt Nam phục hồi sau khủng hoảng tài chính châu Á và thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động từ năm 2000.

Luận văn lựa chọn mô hình tự hồi quy vectơ VAR 3 biến nội sinh gồm logarit của M2, CPI và GDP làm phương pháp phân tích trọng tâm. Lý do lựa chọn mô hình VAR là công cụ này không áp đặt các giả định ngoại sinh cứng nhắc, cho phép phản ánh đầy đủ tác động tương hỗ và độ trễ động giữa các biến số vĩ mô. Quy trình ước lượng bao gồm kiểm định nghiệm đơn vị tăng cường Dickey-Fuller và Phillips-Perron để xác định tính dừng của chuỗi dữ liệu ở sai phân bậc một I(1), kiểm định đồng tích hợp, kiểm định nhân quả Granger, phân tích hàm phản ứng đẩy IRF và phân rã phương sai Cholesky trong khoảng thời gian dự báo 10 đến 12 quý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả ước lượng định lượng từ mô hình VAR và phân tích chuỗi dữ liệu thực nghiệm đã chỉ ra 4 phát hiện then chốt:

Thứ nhất, kiểm định nhân quả Granger xác nhận tồn tại mối quan hệ nhân quả một chiều rõ nét từ cung tiền M2 đến chỉ số giá tiêu dùng CPI và sản lượng GDP ở mức ý nghĩa thống kê 5%, khẳng định cung tiền là biến số dẫn dắt quan trọng đối với biến động kinh tế vĩ mô.

Thứ hai, hàm phản ứng xung chỉ ra cú sốc tăng cung tiền phát huy tác động kích thích sản lượng GDP gia tăng tích cực ngay từ quý thứ 1 đến quý thứ 3, tuy nhiên hiệu ứng thúc đẩy này suy giảm rất nhanh sau 12 tháng.

Thứ ba, sự truyền dẫn của cung tiền đến chỉ số giá cả CPI có độ trễ lớn hơn đáng kể, bắt đầu bộc lộ áp lực tăng rõ rệt từ quý thứ 3 và duy trì kéo dài liên tục đến tận quý thứ 9, cho thấy độ trễ tác động lên lạm phát rơi vào khoảng 6 đến 9 tháng.

Thứ tư, kết quả phân rã phương sai cho thấy mức độ đóng góp của cung tiền M2 vào biến động của CPI tăng dần theo thời gian, giải thích từ 15% đến 22% sự biến thiên của chỉ số giá sau 8 quý, trong khi mức độ giải thích đối với biến động sản lượng đạt mức cao nhất khoảng 18% ở các quý đầu rồi triệt tiêu dần về dài hạn.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu định lượng có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ đường đa trục thể hiện xu hướng biến động cùng chiều giữa tốc độ tăng cung tiền M2 bình quân 28,11% với tỷ lệ lạm phát hai con số trung bình 12,13% giai đoạn 2006-2012, đi kèm bảng ma trận phân rã phương sai và đồ thị hàm phản ứng xung qua 12 quý.

Nguyên nhân khiến tác động của cung tiền đến sản lượng mang tính ngắn hạn trong khi áp lực lạm phát lại kéo dài bắt nguồn từ mô hình tăng trưởng kinh tế thâm dụng vốn với hệ số ICOR lên tới 6,76 giai đoạn 2000-2012. Trong đó, khu vực doanh nghiệp nhà nước cần tới 7,26 đồng vốn để tạo ra 1 đồng tăng trưởng, kém hiệu quả hơn mức 5,01 đồng của khu vực tư nhân. Hơn nữa, dòng vốn tín dụng tăng trưởng nóng bình quân 37,66% mỗi năm giai đoạn 2000-2005 đã bị phân bổ sai lệch vào lĩnh vực đầu cơ bất động sản và chứng khoán thay vì nâng cao năng lực sản xuất thực, đẩy tỷ lệ nợ xấu ngân hàng năm 2012 tăng vọt lên 8,1%, riêng nợ xấu bất động sản lên tới 13,5%.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công trình thực nghiệm trước đây tại Việt Nam và các nền kinh tế mới nổi, chứng minh việc bơm tiền đơn thuần không thể duy trì tăng trưởng dài hạn mà chỉ tích tụ rủi ro nợ xấu và bất ổn định giá cả.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa công tác điều hành chính sách tiền tệ:

Một là, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tái cấu trúc khung mục tiêu điều hành, ưu tiên hàng đầu cho nhiệm vụ kiểm soát lạm phát mục tiêu dưới 5% giai đoạn 2013-2015, từng bước chuyển dịch từ mô hình đa mục tiêu sang cơ chế lạm phát mục tiêu độc lập theo thông lệ quốc tế trước năm 2020.

Hai là, Ngân hàng Nhà nước chủ động phối hợp linh hoạt các công cụ tiền tệ gián tiếp, đặc biệt là nghiệp vụ thị trường mở và lãi suất tái cấp vốn, duy trì tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ổn định trong khoảng 14% đến 16% mỗi năm, loại bỏ dần các biện pháp hành chính cơ học như áp trần lãi suất huy động 12% hay ấn định hạn mức tín dụng trong lộ trình 24 tháng tới.

Ba là, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hòa chính sách tài khóa và tiền tệ, siết chặt kỷ luật đầu tư công, kiềm chế thâm hụt ngân sách dưới 5% GDP và giữ nợ công an toàn dưới ngưỡng 65% GDP giai đoạn 2013-2016 nhằm triệt tiêu nguy cơ lấn áp đầu tư tư nhân.

Bốn là, Cơ quan Thanh tra Giám sát Ngân hàng đẩy mạnh tái cơ cấu toàn diện hệ thống tổ chức tín dụng, xử lý dứt điểm nợ xấu để đưa tỷ lệ nợ xấu toàn ngành về dưới 3% trước năm 2015, đồng thời thiết lập hệ thống kiểm soát dòng vốn chảy vào các lĩnh vực rủi ro cao như bất động sản và thị trường tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Luận văn cung cấp bằng chứng định lượng về độ trễ chính sách từ 6 đến 9 tháng, hỗ trợ thiết lập mô hình dự báo vĩ mô và xác định hạn mức tăng trưởng cung tiền M2 mục tiêu hàng năm trong khoảng 14% đến 16%.

Thứ hai, ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Nghiên cứu hỗ trợ nhận diện chu kỳ thanh khoản và rủi ro tín dụng vĩ mô, làm cơ sở cơ cấu lại kỳ hạn nguồn vốn và duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR tối thiểu 8% theo tiêu chuẩn Basel II.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế - Tài chính: Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về quy trình ứng dụng mô hình VAR 3 biến, kiểm định nghiệm đơn vị và hàm phản ứng xung trên bộ dữ liệu chuỗi thời gian 52 quý.

Thứ tư, giám đốc tài chính doanh nghiệp và các nhà đầu tư trên thị trường vốn: Nghiên cứu cung cấp góc nhìn phân tích chuyên sâu về tác động của chu kỳ cung tiền đến biến động lãi suất và lạm phát, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa kế hoạch huy động vốn và chiến lược phân bổ danh mục tài sản dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao việc tăng cung tiền rất cao giai đoạn 2000-2005 tại Việt Nam không làm bùng phát lạm phát? Trong giai đoạn 2000-2005, tốc độ tăng cung tiền M2 bình quân đạt tới 30,59% nhưng CPI chỉ tăng nhẹ 3,53% do nền kinh tế thời kỳ này có khả năng hấp thụ vốn cao, công suất sản xuất chưa tới hạn và nguồn cung hàng hóa phong phú, giúp sản lượng gia tăng nhanh mà không tạo áp lực cầu kéo tức thì lên giá cả.

2. Độ trễ tác động của chính sách tiền tệ đến giá cả và sản lượng tại Việt Nam kéo dài trong bao lâu? Theo kết quả mô hình VAR, cú sốc nới lỏng tiền tệ kích thích sản lượng tăng trưởng nhanh chóng ngay từ quý thứ 1 đến quý thứ 3 rồi suy giảm. Ngược lại, tác động đến giá cả có độ trễ lớn hơn, bắt đầu bộc lộ từ quý thứ 3 và kéo dài áp lực lạm phát đến quý thứ 9, tương đương độ trễ từ 6 đến 9 tháng.

3. Tại sao Ngân hàng Nhà nước cần chuyển từ điều hành đa mục tiêu sang tập trung vào một mục tiêu lạm phát duy nhất? Việc theo đuổi đồng thời tăng trưởng GDP cao trên 7% và ổn định giá cả thường gây mâu thuẫn chính sách. Tập trung vào mục tiêu duy nhất là kiểm soát lạm phát dưới 5% sẽ giúp ổn định giá trị đồng tiền, neo giữ kỳ vọng lạm phát thị trường và nâng cao tính độc lập chuyên trách của Ngân hàng Trung ương.

4. Dòng vốn đầu tư gián tiếp FPI bùng nổ năm 2007 đã gây sức ép như thế nào đến lạm phát năm 2008? Năm 2007, dòng vốn FPI đổ vào Việt Nam đạt mức kỷ lục 6,24 tỷ USD. Do Ngân hàng Nhà nước chưa kịp thời triển khai các công cụ thị trường mở để hút tiền về trung hòa, lượng cung tiền M2 đã tăng vọt 46,12%, tạo sức ép trực tiếp đẩy lạm phát năm 2008 lên đỉnh điểm 23,12%.

5. Mô hình VAR mang lại ưu điểm gì vượt trội so với các mô hình kinh tế lượng hồi quy đơn biến? Mô hình VAR xem xét tất cả các biến số M2, CPI, GDP đều là biến nội sinh có tương tác qua lại theo thời gian. Cách tiếp cận này phản ánh chân thực cơ chế truyền dẫn đa chiều của nền kinh tế mà không áp đặt định kiến chủ quan về phân loại biến số như các mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển.

Kết luận

Luận văn đã làm sáng tỏ toàn diện cơ chế tác động và độ trễ của chính sách cung tiền đối với nền kinh tế Việt Nam:

• Khẳng định sự tồn tại của mối quan hệ nhân quả một chiều từ cung tiền M2 đến chỉ số giá tiêu dùng CPI và sản lượng GDP.
• Lượng hóa chính xác độ trễ truyền dẫn từ 1 đến 3 quý đối với sản lượng và từ 6 đến 9 tháng đối với mặt bằng giá cả.
• Chứng minh sự kém bền vững của mô hình tăng trưởng dựa vào vốn khi hệ số ICOR lên tới 6,76 giai đoạn 2000-2012.
• Đánh giá thực trạng nợ xấu chạm mức 8,1% năm 2012 như một hệ quả tất yếu của quá trình mở rộng tín dụng thiếu kiểm soát.
• Xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát lạm phát dưới 5% và duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định quanh mức 6,5% đến 7,0%.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là tạo lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc phục vụ công tác điều hành vĩ mô. Định hướng tiếp theo đến năm 2025 đòi hỏi cơ quan quản lý cần tiếp tục hiện đại hóa công cụ dự báo kinh tế lượng và gia tăng tính độc lập cho chính sách tiền tệ. Các nhà nghiên cứu và chuyên viên tài chính hãy tiếp tục khai thác sâu các phát hiện từ công trình để ứng dụng hiệu quả vào công tác hoạch định chiến lược kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CUNG TIỀN CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐẾN GIÁ CẢ VÀ SẢN LƯỢNG TRONG NỀN KINH TẾ 1. Tổng quan về cung tiền của Ngân hàng trung ương 1. Mục tiêu của cung tiền NHTW là cơ quan điều hành chính sách tiền tệ của một quốc gia, nhưng trên thực tế có rất ít NHTW có thể điều hành chính sách tiền tệ một cách độc lập. Nhiều quốc gia trên thế giới, NHTW thường trực thuộc Chính phủ nên mức độ độc lập trong điều hành chính sách không cao, phần lớn liên quan đến các yếu tố về thể chế (Fry, 2009).

Chính sách tiền tệ có mục tiêu trung gian là kiểm soát cung tiền, khi cung tiền tăng có thể kích thích tăng trưởng sản lượng, nhưng đi kèm là giá cả trong nền kinh tế gia tăng (Goujon, 2011). Về mặt thực tiễn, rất khó để có thể kiểm soát được các biến số kinh tế vĩ mô như giá cả và sản lượng một cách trực tiếp mà phải thông qua các mục tiêu trung gian để thực hiện được những mục tiêu cuối cùng này (Cambazoğlu and Karaalp, 2012). Như vậy, về lý thuyết, mục tiêu của cung tiền là kiểm soát giá cả và NHTW sử dụng các công cụ chính sách để điều tiết lượng tiền nhằm ổn định giá trị tiền tệ trong nền kinh tế. Tuy nhiên, trong trường hợp NHTW không độc lập thì mục tiêu cuối cùng có thể không phải là mục tiêu duy nhất mà còn phải thực hiện những mục tiêu khác như đảm bảo tăng trưởng kinh tế, ổn định tỷ giá và tạo công ăn việc làm.

Bởi vì lúc này NHTW phải chấp hành sự điều hành của Chính phủ. Các công cụ cung tiền Để thực hiện được những mục tiêu cuối cùng là ổn định giá cả, kích thích tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an toàn hệ thống tài chính, NHTW phải thực hiện thông qua những công cụ tiền tệ để đạt được mục tiêu đề ra, bao gồm hoạt động thị trường mở, dự trữ bắt buộc và lãi suất chính sách. NHTW có thể tăng cung tiền bằng cách thực hiện hoạt động thị trường mở, cho vay tái cấp vốn hoặc đơn giản là in thêm tiền. Tuy nhiên, việc cung ứng lượng tiền này ra nền kinh tế có thể thực hiện bằng cách thông qua hệ thống trung gian tài chính là các NHTM.

Như vậy, có LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 thể kết luận rằng, NHTM cũng có khả năng tạo tiền thông qua hoạt động vay và cho vay. NHTW có thể kiểm soát mức tăng hoặc giảm lượng tiền trong lưu thông (C) và tỷ lệ dự trữ bắt buộc (R), thông qua đó có thể kiểm soát được mức cung tiền. Tuy nhiên, để có thể làm tăng hoặc giảm cung tiền, NHTW phải thông qua các công cụ của chính sách tiền tệ. Như vậy, quá trình tạo tiền của NHTW sẽ thông qua hai giai đoạn, thứ nhất là từ NHTW đến NHTM và thứ hai là từ NHTM cho vay ra nền kinh tế qua kênh tín dụng.

Khi NHTW thực hiện tăng cung tiền bằng các công cụ tiền tệ, khối tiền trong lưu thông sẽ không tăng lên một lượng bằng với lượng tăng thêm, mà tiền trong lưu thông sẽ tăng lên theo cơ chế số nhân tiền tệ. Mô hình quá trình cung tiền tệ có phương trình như sau 1: M = [(cr+1)/(cr+rr)]*MB M = k*MB Trong đó: - cr = C/D: Tỷ lệ tiền trong lưu thông so với tiền gửi; - rr = R/D: Tỷ lệ dự trữ bắt buộc; - MB = C+R: Cơ sở tiền; - K =[(cr+1)/(cr+rr)]: Số nhân tiền tệ; - M: Cung tiền. Hoạt động thị trường mở Hoạt động thị trường mở có thể được hiểu là việc mua bán giấy tờ có giá như trái phiếu Chính phủ, tín phiếu kho bạc giữa các NHTM với NHTW. Chẳng hạn, khi muốn tăng lượng cung tiền, NHTW có thể mua lại giấy tờ có giá và như vậy một lượng tiền từ NHTW đã được chuyển qua NHTM.

Thông qua kênh tín dụng, NHTM lại cung một lượng tiền ra nền kinh tế bằng cách cho các tổ chức và cá nhân vay. Ngược lại, trong trường hợp muốn thu hẹp cung tiền, NHTW sẽ bán giấy tờ có giá cho NHTM và thu một lượng tiền về và kết quả là cung tiền giảm đi. Hoạt động 1 Đinh Vũ Trang Ngân, Tiền và chính sách tiền tệ, Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, 2011. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 thị trường mở là nghiệp vụ quan trọng của các NHTW trên thế giới trong việc kiểm soát cung tiền trong nền kinh tế.

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc Tỷ lệ dự trữ bắt buộc là tỷ lệ mà NHTW yêu cầu các NHTM phải dự trữ trên số tiền huy động được. Về nguyên tắc, công cụ này mang tính hành chính hơn là chính sách trong việc thực thi chính sách tiền tệ. Tỷ lệ dự trữ bắt buộc giảm sẽ giúp các NHTM có điều kiện để đẩy mạnh hoạt động tín dụng, vì số tiền phải dự trữ giảm đi. Ngược lại, khi muốn giảm cung tiền, NHTW có thể tăng dự trữ bắt buộc làm cho các NHTM phải dự trữ trên số tiền huy động được lớn hơn, chính sách này sẽ gián tiếp hạn chế hoạt động cho vay của các NHTM.

Lãi suất chính sách Lãi suất chính sách là lãi suất định hướng của NHTW đối với NHTM. Các loại lãi suất chính sách bao gồm lãi suất cơ bản, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất trên thị trường mở và lãi suất trên thị trường liên ngân hàng. Lãi suất tái chiết khấu là lãi suất mà NHTM chiết khấu giấy tờ có giá tại NHTW. Khi lãi suất này hấp dẫn so với lãi suất thị trường, NHTM có thể thực hiện nghiệp vụ này.

Trong khi đó, lãi suất cơ bản là lãi suất định hướng lãi suất cho vay của các NHTM. Lãi suất tái cấp vốn là loại lãi suất đặc biệt, trong trường hợp các NHTM mất thanh khoản cần một lượng vốn nhanh chóng để đảm bảo an toàn hoạt động thì NHTM có thể sử dụng công cụ tái cấp vốn tại NHTW. Như vậy, lãi suất chính sách là công cụ gián tiếp để NHTW có thể tăng lượng cung tiền và tạo điều kiện thuận lợi để NHTM tăng cung tín dụng ra nền kinh tế. Tổng quan về giá cả và sản lượng trong nền kinh tế 1.

Tổng quan về giá cả Giá cả là một trong những biến kinh tế vĩ mô quan trọng. Biến số này có sự tác động đến nhiều biến vĩ mô khác trong nền kinh tế như sản lượng, tiêu dùng, đầu tư, lãi suất và các biến khác. Hàng năm, các nhà hoạch định chính sách thường đưa ra mục tiêu giá cả và điều hành chính sách tiền tệ để đạt mục tiêu đó. Theo thông lệ quốc tế, giá cả chung của nền kinh tế được đo lường thông qua chỉ số CPI, chỉ số LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 này được thống kê hàng tháng bằng cách tính bình quân các loại hàng hóa với các trọng số khác nhau.

Có hai cách tính chỉ số CPI: ∑𝑛𝑛𝑖𝑖=1 𝑃𝑃𝑖𝑖𝑖𝑖 𝑄𝑄𝑖𝑖0 Theo phương pháp Laspeyres: CPI = ∗100 ∑𝑛𝑛𝑖𝑖=1 𝑃𝑃𝑖𝑖0 𝑄𝑄𝑖𝑖0 Trong đó: - 𝑃𝑃𝑖𝑖𝑖𝑖 : Giá hàng hóa i tại thời kỳ t; - 𝑃𝑃𝑖𝑖0 : Giá hàng hóa i tại thời kỳ gốc; - 𝑄𝑄𝑖𝑖0 : Hàng hóa i trong thời kỳ gốc. ∑𝑛𝑛𝑖𝑖=1 𝑃𝑃𝑖𝑖𝑖𝑖 𝑄𝑄𝑖𝑖𝑡𝑡 Theo phương pháp Peasche: CPI = ∗100 ∑𝑛𝑛𝑖𝑖=1 𝑃𝑃𝑖𝑖0 𝑄𝑄𝑖𝑖𝑡𝑡 Trong đó: - 𝑃𝑃𝑖𝑖𝑖𝑖 : Giá hàng hóa i tại thời kỳ t; - 𝑃𝑃𝑖𝑖0 : Giá hàng hóa i tại thời kỳ gốc; - 𝑄𝑄𝑖𝑖𝑡𝑡 : Hàng hóa i trong thời kỳ t. Tổng quan về sản lượng Sản lượng của nền kinh tế được đo lường thông qua chỉ số GDP. Chỉ số này là một biến kinh tế rất quan trọng, cho thấy giá trị sản phẩm tăng thêm của xã hội được làm ra trong một khoảng thời gian nhất định.

Ngoài ra, sự gia tăng hàng năm của GDP chính là thước đo để đánh giá tốc độ tăng trưởng kinh tế của một quốc gia. Các nhà hoạch định chính sách thường đặt mục tiêu đối với biến số này và thực hiện các chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách khác để kích thích tăng trưởng sản lượng. Trong thời kỳ suy thoái kinh tế, Chính phủ có thể dùng chính sách tài khóa và tiền tệ mở rộng để kích thích làm sản lượng gia tăng. Ngược lại, trong thời kỳ kinh tế tăng trưởng quá nóng, để kiềm chế tốc độ tăng trưởng GDP, chính sách thu hẹp tài khóa và tiền tệ có thể được sử dụng, bởi vì tốc độ tăng trưởng quá nóng có thể đi kèm với sự tăng giá cả và gây ra các tác động lợi bất cập hại đối với nền kinh tế.

Sản lượng thường được đo lường theo phương pháp tổng cầu: Y=GDP=C+I+G+X-M LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Trong đó: - C: Tiêu dùng; - I: Đầu tư; - G: Chi tiêu của Chính phủ; - X, M: Xuất khẩu và nhập khẩu. Sự tác động cung tiền của Ngân hàng trung ương đến giá cả và sản lượng 1. Sự tác động của cung tiền đến giá cả NHTW thông qua các công cụ chính sách để thực thi chính sách tiền tệ mở rộng hay thu hẹp nhằm đạt mục tiêu nhất định. Việc thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng hay thu hẹp sẽ ảnh hưởng đến các biến số kinh tế vĩ mô cơ bản thông qua cơ chế truyền dẫn (Cambazoğluand Karaalp, 2012).

Theo quan điểm của trường phái trọng tiền, điểm hình là Friedman, khi NHTW tăng cung tiền quá mức sẽ làm giá cả chung của nền kinh tế tăng lên và ngược lại (Gokaland Hanif, 2004). Trường phái trọng tiền cho rằng, trong thời kỳ suy thoái kinh tế, NHTW cần tăng lượng cung tiền để giúp tăng trưởng kinh tế và trong thời kỳ tăng trưởng nóng cần giảm tốc độ tăng cung tiền để hạ nhiệt nền kinh tế. Theo Friedman nguyên nhân của khủng hoảng 1929-1933 là do Cục dự trữ liêng bang Hoa Kỳ đã phát hành một lượng tiền quá ít so với yêu cầu của tăng trưởng kinh tế. Phương trình diễn tả mối quan hệ giữa cung tiền và giá cả: M*V=P*Q (1.1) Trong đó: - M: khối tiền M2; - V: Tốc độ lưu thông của khối tiền; - P: Giá cả chung trong nền kinh tế, được đo lường thông qua chỉ số CPI; - Q: Sản lượng, được tính bằng GDP thực.

Lấy log hai vế phương trình (1.1), phương trình mới là: %∆M +%∆V = %∆P+%∆Q (1.2) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Từ phương trình (1.