Phân tích tác động của các nhân tố đến khả năng sinh lợi trong các công ty dịch vụ du lịch niêm yết ở việt nam

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của công ty dịch vụ du lịch niêm yết tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và hữu ích.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Quy
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Công
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Phân Tích Tác Động Của Các Nhân Tố Đến Khả Năng Sinh Lợi Trong Các Công Ty Dịch Vụ - Du Lịch Niêm Yết Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỢI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1. Các nghiên cứu về khả năng sinh lợi và đo lường khả năng sinh lợi
• 1.1.1. Khả năng sinh lợi
• 1.1.2. Đo lường khả năng sinh lợi
• 1.2. Các nghiên cứu về tác động của các nhân tố đến khả năng sinh lợi
• 1.2.1. Quy mô doanh nghiệp
• 1.2.2. Thời gian hoạt động của doanh nghiệp
• 1.2.3. Đòn bẩy tài chính
• 1.2.4. Tốc độ tăng trưởng doanh thu
• 1.2.5. Vòng quay tổng tài sản
• 1.2.6. Khả năng thanh toán ngắn hạn
• 1.2.7. Hiệu quả sử dụng chi phí
• 1.2.8. Mức độ tập trung thị trường
• 1.2.9. Tốc độ tăng trưởng GDP
• 1.2.10. Tỷ lệ lạm phát
• 1.3. Xác lập vấn đề nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý thuyết động về lợi nhuận
• 2.2. Lý thuyết lợi nhuận không chắc chắn
• 2.3. Lý thuyết lợi nhuận rủi ro
• 2.4. Lý thuyết độc quyền về lợi nhuận
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Quy trình nghiên cứu
• 3.3. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.4.2. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.5. Phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về các công ty thuộc ngành dịch vụ - du lịch niêm yết ở Việt Nam
• 4.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 4.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh và tổ chức bộ máy quản lý hoạt động
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Kết quả thống kê mô tả các biến
• 4.2.2. Kết quả phân tích tương quan
• 4.2.3. Kết quả hồi quy lựa chọn mô hình
• 4.2.4. Khắc phục mô hình
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Về khả năng sinh lợi của các công ty
• 4.3.2. Về mức độ tác động của các nhân tố
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Về kết quả nghiên cứu
• 5.2. Về những đóng góp của đề tài
• 5.3. Về những hạn chế của đề tài
• 5.4. Về hướng nghiên cứu tương lai của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN

Tóm tắt

I. Tổng quan về khả năng sinh lợi công ty du lịch Việt Nam

Ngành du lịch Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, mang lại nguồn thu đáng kể và tạo việc làm cho hàng triệu người. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành phải đối mặt với nhiều thách thức, từ hội nhập kinh tế quốc tế đến các yếu tố bất khả kháng như dịch bệnh. Khả năng sinh lợi của các công ty du lịch niêm yết chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng để đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các nhân tố tác động đến khả năng sinh lợi của các công ty du lịch niêm yết tại Việt Nam, giai đoạn 2012-2021, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Dẫn chứng từ tài liệu gốc cho thấy đại dịch COVID-19 đã gây ra những thiệt hại nặng nề cho ngành, làm gián đoạn chuỗi cung ứng dịch vụ và ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của các công ty.

1.1. Tầm quan trọng của ngành du lịch và lợi nhuận

Ngành du lịch đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra nhiều việc làm. Khả năng sinh lợi là yếu tố then chốt đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững của các công ty du lịch. Do đó, việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận là vô cùng quan trọng.

1.2. Thách thức đối với hiệu quả hoạt động công ty du lịch

Các công ty du lịch phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm cạnh tranh gay gắt, biến động kinh tế vĩ mô và các yếu tố bất khả kháng như dịch bệnh. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục cải thiện hiệu quả hoạt động để duy trì khả năng sinh lợi.

II. Cách xác định vấn đề lợi nhuận du lịch tại Việt Nam

Việc xác định vấn đề liên quan đến lợi nhuận du lịch đòi hỏi sự đánh giá toàn diện về các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Các yếu tố bên trong bao gồm quản trị chi phí, hiệu quả sử dụng tài sản và đòn bẩy tài chính. Các yếu tố bên ngoài bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô, cạnh tranh trong ngành và chính sách của nhà nước. Phân tích báo cáo tài chính công ty du lịch, đặc biệt là các chỉ số ROA công ty du lịch và ROE công ty du lịch, là bước quan trọng để xác định vấn đề và tìm ra giải pháp cải thiện khả năng sinh lợi. Theo tài liệu gốc, sự sụt giảm mạnh về doanh thu do đại dịch COVID-19 đã làm lộ rõ những điểm yếu trong quản trị công ty du lịch và khả năng ứng phó với khủng hoảng.

2.1. Phân tích báo cáo tài chính công ty du lịch để đánh giá

Phân tích báo cáo tài chính giúp đánh giá khả năng sinh lợi, khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng vốn của công ty du lịch. Các chỉ số quan trọng bao gồm biên lợi nhuận công ty du lịch, ROA, ROE và dòng tiền.

2.2. Đánh giá tác động của môi trường kinh doanh du lịch

Môi trường kinh doanh du lịch chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm kinh tế vĩ mô, chính sách của nhà nước và cạnh tranh trong ngành. Việc đánh giá tác động của các yếu tố này giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

2.3. Xác định điểm yếu trong quản trị công ty du lịch

Quản trị hiệu quả là yếu tố then chốt quyết định khả năng sinh lợi của công ty du lịch. Việc xác định các điểm yếu trong quản trị, chẳng hạn như quản lý chi phí kém hiệu quả hoặc chiến lược marketing không phù hợp, giúp doanh nghiệp cải thiện hoạt động kinh doanh.

III. Phương pháp nâng cao khả năng sinh lợi công ty du lịch

Để nâng cao khả năng sinh lợi, các công ty du lịch niêm yết cần tập trung vào việc cải thiện hiệu quả hoạt động, tối ưu hóa chi phí và tăng cường doanh thu. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, đầu tư vào công nghệ và phát triển sản phẩm dịch vụ mới là những giải pháp quan trọng. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với các biến động của thị trường và tận dụng các cơ hội để mở rộng thị phần. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Quy, quy mô công ty du lịch, vòng quay tổng tài sản và mức độ tập trung thị trường có tác động tích cực đến khả năng sinh lợi.

3.1. Tối ưu hóa chi phí và tăng doanh thu công ty du lịch

Quản lý chi phí hiệu quả và tăng doanh thu là hai yếu tố quan trọng nhất để nâng cao khả năng sinh lợi. Doanh nghiệp cần rà soát các khoản chi phí, tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm và tập trung vào việc phát triển các sản phẩm dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

3.2. Đầu tư vào công nghệ và chuyển đổi số du lịch

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và trải nghiệm khách hàng. Đầu tư vào chuyển đổi số du lịch, chẳng hạn như ứng dụng di động, hệ thống đặt phòng trực tuyến và các công cụ marketing số, giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tiềm năng và tăng doanh thu.

3.3. Phát triển mô hình kinh doanh du lịch bền vững

Mô hình kinh doanh du lịch bền vững không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng địa phương. Doanh nghiệp cần tích hợp các yếu tố bền vững vào chiến lược kinh doanh và tạo ra các sản phẩm dịch vụ có trách nhiệm với xã hội.

IV. Ứng dụng nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận du lịch

Kết quả nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng lợi nhuận du lịch có thể được ứng dụng để xây dựng các chiến lược kinh doanh hiệu quả. Dựa trên các kết quả này, doanh nghiệp có thể tập trung vào việc cải thiện các yếu tố có tác động tích cực đến khả năng sinh lợi và giảm thiểu tác động của các yếu tố tiêu cực. Ví dụ, nếu đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến lợi nhuận, doanh nghiệp cần xem xét giảm nợ và tăng vốn chủ sở hữu. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tốc độ tăng trưởng doanh thu và các yếu tố vĩ mô có tác động không đáng kể đến khả năng sinh lợi trong giai đoạn nghiên cứu.

4.1. Xây dựng chiến lược dựa trên phân tích tài chính công ty du lịch

Các chiến lược kinh doanh cần dựa trên phân tích tài chính kỹ lưỡng, đặc biệt là các chỉ số ROA công ty du lịch và ROE công ty du lịch. Điều này giúp doanh nghiệp hiểu rõ tình hình tài chính và đưa ra các quyết định đầu tư và quản lý vốn hiệu quả.

4.2. Quản lý rủi ro và ứng phó với biến động thị trường

Rủi ro trong ngành du lịch là điều không thể tránh khỏi. Doanh nghiệp cần xây dựng các kế hoạch ứng phó với biến động thị trường, chẳng hạn như khủng hoảng kinh tế, dịch bệnh hoặc thiên tai, để giảm thiểu thiệt hại và duy trì khả năng sinh lợi.

4.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngành du lịch Việt Nam

Để thành công trong ngành du lịch Việt Nam, doanh nghiệp cần liên tục nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng dịch vụ, phát triển các sản phẩm độc đáo và xây dựng thương hiệu mạnh.

V. Kết luận về tác động khả năng sinh lợi công ty du lịch

Nghiên cứu về tác động khả năng sinh lợi công ty du lịch đã cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và nhà đầu tư. Kết quả cho thấy các yếu tố như quy mô công ty du lịch, vòng quay tổng tài sản và mức độ tập trung thị trường có tác động tích cực đến lợi nhuận, trong khi đòn bẩy tài chính và hiệu quả chi phí có tác động tiêu cực. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định, chẳng hạn như phạm vi dữ liệu hạn chế và chưa xét đến tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu sâu rộng hơn để đưa ra những kết luận toàn diện hơn.

5.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô doanh nghiệp, vòng quay tổng tài sản và mức độ tập trung thị trường có tác động tích cực đến khả năng sinh lợi, trong khi đòn bẩy tài chính và hiệu quả chi phí có tác động tiêu cực.

5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu có những hạn chế nhất định, chẳng hạn như phạm vi dữ liệu hạn chế và chưa xét đến tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi. Các nghiên cứu tương lai nên mở rộng phạm vi dữ liệu và xem xét thêm các yếu tố như chính sách du lịch và marketing du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dịch vụ - du lịch tại Việt Nam đóng góp quan trọng vào nền kinh tế quốc dân, chiếm khoảng 9,2% tổng sản phẩm trong nước và tạo công ăn việc làm trực tiếp cho 2,5 triệu người. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã gây ra tác động nghiêm trọng, khiến lượng khách quốc tế giảm tới 80% trong năm 2020 so với năm 2019, doanh thu ngành giảm 57,8%, và nhiều doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể. Trong bối cảnh này, việc nâng cao khả năng sinh lợi của các công ty dịch vụ - du lịch niêm yết trở thành vấn đề cấp thiết nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững của ngành.

Luận văn tập trung phân tích tác động của 10 nhân tố chính đến khả năng sinh lợi của 25 công ty dịch vụ - du lịch niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2021. Mục tiêu nghiên cứu nhằm nhận diện các nhân tố ảnh hưởng, đo lường mức độ tác động và đề xuất giải pháp nâng cao khả năng sinh lợi. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tài chính đã kiểm toán và số liệu vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát, thu thập từ các nguồn chính thống trong nước và quốc tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc hỗ trợ nhà quản trị, nhà đầu tư và các bên liên quan đưa ra quyết định chiến lược nhằm cải thiện hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong ngành dịch vụ - du lịch, đặc biệt trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn lý thuyết nền tảng về lợi nhuận:

• Lý thuyết động về lợi nhuận (Clark, 1900) nhấn mạnh lợi nhuận xuất hiện trong nền kinh tế năng động với sự biến đổi cung cầu và kỹ thuật, lợi nhuận có tính chu kỳ và không bền vững lâu dài.
• Lý thuyết lợi nhuận không chắc chắn (Knight, 1921) phân biệt rủi ro có thể lường trước và không thể lường trước, lợi nhuận là phần bù cho rủi ro không chắc chắn trong kinh doanh.
• Lý thuyết lợi nhuận rủi ro (Hawley, 1907) cho rằng mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp quyết định lợi nhuận thu được, hiệu quả quản lý rủi ro ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.
• Lý thuyết độc quyền về lợi nhuận (Sanyal, 2019) chỉ ra quyền lực độc quyền giúp doanh nghiệp duy trì lợi nhuận trên mức bình thường thông qua kiểm soát giá và hạn chế cạnh tranh.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Khả năng sinh lợi được đo bằng tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE).
• Các nhân tố ảnh hưởng gồm quy mô doanh nghiệp, thời gian hoạt động, đòn bẩy tài chính, tốc độ tăng trưởng doanh thu, vòng quay tổng tài sản, khả năng thanh toán ngắn hạn, hiệu quả sử dụng chi phí, mức độ tập trung thị trường, tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 25 công ty dịch vụ - du lịch niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2021. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán trên website chuyên về thông tin tài chính và số liệu vĩ mô từ Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Phân tích dữ liệu bao gồm:

• Thống kê mô tả để xác định đặc tính cơ bản của các biến như giá trị trung bình, độ lệch chuẩn.
• Phân tích tương quan nhằm kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.
• Phân tích hồi quy sử dụng các mô hình: hồi quy gộp (Pooled OLS), mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM) và mô hình ảnh hưởng cố định (FEM) để ước lượng mức độ tác động của các nhân tố đến khả năng sinh lợi.
• Các kiểm định về đa cộng tuyến, phương sai thay đổi và tự tương quan được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và phù hợp của mô hình.

Quy trình nghiên cứu gồm bốn bước: nghiên cứu lý thuyết, xây dựng mô hình và giả thuyết, thu thập và xử lý dữ liệu, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô doanh nghiệp có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lợi (ROA và ROE). Các công ty có quy mô lớn hơn thường đạt tỷ suất sinh lợi cao hơn, phù hợp với kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước.
2. Vòng quay tổng tài sản cũng ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh lợi, cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận.
3. Mức độ tập trung thị trường có tác động tích cực đến khả năng sinh lợi, phản ánh rằng các doanh nghiệp hoạt động trong thị trường có mức độ tập trung cao hơn có thể đạt lợi nhuận tốt hơn nhờ giảm cạnh tranh.
4. Đòn bẩy tài chính và hiệu quả sử dụng chi phí (chi phí bình quân đầu người trên doanh thu) có tác động tiêu cực đến khả năng sinh lợi, cho thấy việc sử dụng nợ quá mức và chi phí không hiệu quả làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.
5. Khả năng thanh toán ngắn hạn có tác động tích cực đến khả năng sinh lợi vốn chủ sở hữu (ROE), cho thấy doanh nghiệp có khả năng thanh toán tốt hơn thường có hiệu quả sinh lợi cao hơn.
6. Tốc độ tăng trưởng doanh thu và các yếu tố vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát không có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lợi trong giai đoạn nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quy mô doanh nghiệp và vòng quay tài sản là những nhân tố chủ chốt giúp nâng cao khả năng sinh lợi, phù hợp với lý thuyết quản trị tài chính và các nghiên cứu trước đây. Mức độ tập trung thị trường tích cực phản ánh lợi thế cạnh tranh trong ngành dịch vụ - du lịch, nơi các doanh nghiệp lớn có thể tận dụng quy mô và vị thế thị trường để gia tăng lợi nhuận.

Mặt khác, tác động tiêu cực của đòn bẩy tài chính và chi phí cho thấy các doanh nghiệp cần kiểm soát nợ và tối ưu hóa chi phí để tránh làm giảm hiệu quả kinh doanh. Khả năng thanh toán ngắn hạn là chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe tài chính, ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận vốn chủ sở hữu.

Việc tốc độ tăng trưởng doanh thu và các yếu tố vĩ mô không ảnh hưởng đáng kể có thể do đặc thù ngành dịch vụ - du lịch chịu tác động mạnh từ các yếu tố bên ngoài như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, khiến các yếu tố này không phản ánh rõ trong giai đoạn nghiên cứu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh hệ số hồi quy của từng nhân tố và bảng ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng quy mô doanh nghiệp: Các công ty nên tập trung mở rộng quy mô hoạt động thông qua hợp tác, sáp nhập hoặc đa dạng hóa dịch vụ nhằm tận dụng lợi thế quy mô, nâng cao tỷ suất sinh lợi trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà đầu tư chiến lược.
2. Tối ưu hóa sử dụng tài sản: Nâng cao hiệu quả quản lý tài sản, tăng vòng quay tổng tài sản bằng cách cải tiến quy trình vận hành và ứng dụng công nghệ số để giảm thời gian và chi phí sử dụng tài sản, hướng đến mục tiêu tăng ROA trong 2 năm tiếp theo.
3. Kiểm soát đòn bẩy tài chính: Giảm tỷ lệ nợ vay không hợp lý, ưu tiên sử dụng vốn tự có và cân đối nguồn vốn nhằm giảm chi phí tài chính và rủi ro thanh khoản, đảm bảo khả năng sinh lợi bền vững. Khuyến nghị thực hiện ngay và liên tục theo dõi hàng quý.
4. Cải thiện hiệu quả chi phí: Rà soát và tối ưu chi phí bình quân đầu người trên doanh thu, áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi phí, đào tạo nâng cao năng suất lao động để giảm chi phí không cần thiết, nâng cao lợi nhuận trong vòng 1-2 năm.
5. Nâng cao khả năng thanh toán ngắn hạn: Quản lý dòng tiền hiệu quả, duy trì tỷ lệ thanh khoản hợp lý để đảm bảo khả năng thanh toán nợ ngắn hạn, từ đó tăng sức mạnh tài chính và khả năng sinh lợi vốn chủ sở hữu. Chủ thể thực hiện là bộ phận tài chính kế toán và ban giám đốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp dịch vụ - du lịch: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi, từ đó xây dựng chiến lược tài chính và quản lý hiệu quả nhằm nâng cao lợi nhuận và sức cạnh tranh.
2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin phân tích về các yếu tố tác động đến lợi nhuận, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác và đánh giá tiềm năng sinh lợi của các công ty niêm yết trong ngành.
3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển ngành dịch vụ - du lịch, đặc biệt trong việc ổn định môi trường kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kế toán, tài chính, quản trị kinh doanh: Tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về khả năng sinh lợi và các nhân tố ảnh hưởng trong ngành dịch vụ - du lịch, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các lĩnh vực liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Khả năng sinh lợi được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Khả năng sinh lợi được đo bằng hai chỉ tiêu chính là tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản và vốn của doanh nghiệp để tạo ra lợi nhuận.

2. Những nhân tố nào có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh lợi?
   Quy mô doanh nghiệp, vòng quay tổng tài sản, mức độ tập trung thị trường và khả năng thanh toán ngắn hạn được xác định có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lợi.

3. Tại sao đòn bẩy tài chính lại có tác động tiêu cực đến khả năng sinh lợi?
   Đòn bẩy tài chính cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro tài chính, từ đó làm giảm lợi nhuận ròng của doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành dịch vụ - du lịch có tính biến động cao.

4. Tốc độ tăng trưởng doanh thu và các yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy tốc độ tăng trưởng doanh thu, tốc độ tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát không có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lợi trong giai đoạn 2012-2021, có thể do tác động của các yếu tố ngoại cảnh như đại dịch COVID-19.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp dịch vụ - du lịch nâng cao hiệu quả sử dụng chi phí?
   Doanh nghiệp cần rà soát chi phí, áp dụng công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao năng suất lao động, đồng thời kiểm soát chi phí không cần thiết nhằm giảm chi phí bình quân trên doanh thu, từ đó tăng khả năng sinh lợi.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định 10 nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi của các công ty dịch vụ - du lịch niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2021, trong đó quy mô doanh nghiệp, vòng quay tổng tài sản, mức độ tập trung thị trường và khả năng thanh toán ngắn hạn có tác động tích cực, còn đòn bẩy tài chính và hiệu quả sử dụng chi phí tác động tiêu cực.
• Tốc độ tăng trưởng doanh thu và các yếu tố vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP, tỷ lệ lạm phát không có ảnh hưởng đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu.
• Phương pháp nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp, phân tích hồi quy đa mô hình đảm bảo độ tin cậy và tính chính xác của kết quả.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản trị và nhà đầu tư trong việc xây dựng chiến lược nâng cao khả năng sinh lợi và phát triển bền vững ngành dịch vụ - du lịch.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng quy mô, tối ưu tài sản, kiểm soát đòn bẩy, cải thiện chi phí và nâng cao khả năng thanh toán, hướng tới mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận trong giai đoạn phục hồi kinh tế.

Các doanh nghiệp và nhà quản lý nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để cải thiện hiệu quả kinh doanh, đồng thời tiếp tục theo dõi và nghiên cứu các yếu tố mới ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi trong bối cảnh kinh tế thay đổi nhanh chóng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỢI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 Các nghiên cứu về khả năng sinh lợi và đo lường khả năng sinh lợi 1.1 Khả năng sinh lợi Như chúng ta thấy bất kỳ doanh nghiệp nào khi kinh doanh đều hướng tới mục tiêu lợi nhuận, do đó các doanh nghiệp vô cùng quan tâm đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp mình vì doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển lâu dài thì doanh nghiệp đó phải có khả năng sinh lợi. Khả năng sinh lợi cũng là vấn đề được quan tâm bởi rất nhiều tác giả trong và ngoài nước với nhiều quan điểm và vấn đề nghiên cứu thực nghiệm khác nhau và đã có nhiều kết quả nghiên cứu đáng chú ý. Như trong bài báo nghiên cứu với đề tài “Mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi: Bằng chứng thực nghiệm ở VN”, của Từ Thị Kim Thoa và Nguyễn Thị Uyên Uyên (2014) đã sử dụng phân tích dữ liệu bảng gồm 208 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 2006 đến 2012, bằng các phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu (pooled OLS), mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) kiểm định mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi ở các doanh nghiệp VN. Bài báo của Nguyễn Văn Dương (2022) cho rằng khả năng sinh lợi chính là vấn đề nòng cốt của doanh nghiệp và mức độ mà một doanh nghiệp có thể tạo ra lợi nhuận được gọi là khả năng sinh lợi của nó.

Hay Nguyễn Văn Công (2019), khả năng sinh lợi là chỉ tiêu phản ánh lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể thu được trên một đơn vị chi phí hay yếu tố đầu vào hay trên một đơn vị đầu ra phản ánh kết quả kinh doanh. Bài báo nghiên cứu với đề tài “Ảnh hưởng của quản trị vốn lưu động tới khả năng sinh lợi của doanh nghiệp: Bằng chứng từ các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng tại Việt Nam” của Dương Thị Hồng Vân và Trần Phương Nga (2018) đã tập 9 trung phân tích và đánh giá ảnh hưởng của quản trị vốn lưu động tới khả năng sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) của các doanh nghiệp. Theo từ điển Kinh tế học (Nguyễn Văn Ngọc, 2012) khả năng sinh lợi (Profitability) là một con số đánh giá khả năng tạo ra lợi nhuận của một doanh nghiệp trong thời gian dài, giả sử tất cả các điều kiện hoạt động hiện tại nói chung là không đổi. Bên cạnh đó cũng có những nghiên cứu nước ngoài cũng đã có những định nghĩa về khả năng sinh lợi như Pandey & Diaz (2019), khả năng sinh lợi là khả năng kiếm được lợi nhuận của một doanh nghiệp, khả năng sinh lợi có thể đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp về lợi nhuận mà doanh nghiệp kiếm được liên quan đến đầu tư của các cổ đông hoặc vốn được sử dụng trong doanh nghiệp hoặc liên quan đến doanh thu.

Hay Malik (2011), cho rằng khả năng sinh lợi là một trong những thước đo, mục tiêu quan trọng nhất của quản lý tài chính và mục tiêu của quản lý tài chính là tối đa hóa sự giàu có của chủ sở hữu và khả năng sinh lợi là yếu tố quyết định rất quan trọng của hiệu suất, đồng thời ông cũng cho rằng khả năng sinh lợi là thước đo hiệu quả về sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Ngoài ra, khả năng sinh lợi (profitability) còn được định nghĩa là sự chênh lệch giữa chi phí và doanh thu trong một khoản thời gian cố định, thường là một năm tài chính (Malik, Awais, & Khursheed, 2016). Với nghiên cứu “Journal of Research and Analytical Reviews” của Abate & Mesfin (2019) tại Ethiopia đã áp dụng phân tích dữ liệu bảng với 9 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2007-2016 và cho thấy sự ảnh hưởng đáng kể của các nhân tố đối với khả năng sinh lợi của ngân hàng. Hay trong bài báo của Phan Thu Hiền và Nguyễn Nhật Hà (2020) với đề tài “Các yếu tố tác động đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp ngành dệt may trên thị trường chứng khoán Việt Nam” đã nghiên cứu phân tích và đánh giá tác động của các yếu tố đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên Thị Trường Chứng Khoán (TTCK) Việt Nam giai đoạn 2009 - 2018.

Dựa trên các khái niệm liên quan đến khả năng sinh lợi đã được thu thập từ các công trình nghiên cứu trước đây, tác giả cho rằng khả năng sinh lợi là chỉ tiêu phản 10 ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng như là một con số cho thấy mức độ mà một doanh nghiệp có thể tạo ra lợi nhuận trong một khoảng thời gian cố định.2 Đo lường khả năng sinh lợi Để đo lường và phản ánh khả năng sinh lợi, các chỉ tiêu sức sinh lợi thông thường được sử dụng như sức sinh lợi của vốn chủ sở hữu (ROE), sức sinh lợi của doanh thu thuần (ROS), sức sinh lợi của tài sản (ROA). Ngoài ra, còn có một số chỉ tiêu cũng có thể được dùng như sức sinh lợi của vốn đầu tư (ROIC), sức sinh lợi của vốn dài hạn (ROCE) hay sức sinh lợi cơ bản của tài sản (BEP). Tuy nhiên, ở nghiên cứu này tác giả sẽ chú trọng đến hai chỉ tiêu đó là ROA và ROE. Sức sinh lợi của tài sản (ROA) Theo Phan Đức Dũng (2008), sức sinh lợi của tài sản hay còn gọi là tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (Return on Assets – ROA) là một tỷ số tài chính dùng để đo lường khả năng sinh lợi trên mỗi đồng tài sản của doanh nghiệp.

Chỉ tiêu này được tính bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo chia cho bình quân tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp trong cùng kỳ. Công thức được tính như sau: Lợi nhuận sau thuế ROA = x 100 Tổng tài sản bình quân Nếu tỷ số này lớn hơn 0, thì có nghĩa doanh nghiệp làm ăn có lãi. Tỷ số càng cao cho thấy doanh nghiệp làm ăn càng hiệu quả. Còn nếu tỷ số nhỏ hơn 0, thì doanh nghiệp làm ăn thua lỗ.

Ngoài ra, chỉ tiêu ROA thể hiện tính hiệu quả của quá trình tổ chức, quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh và sử dụng tài sản của doanh nghiệp. Kết quả chỉ tiêu cho biết bình quân cứ một đồng tài sản được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh thì tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận. Vì vậy, chỉ số này sẽ cho biết một doanh nghiệp sử dụng tài sản để kiếm lời hiệu quả như thế nào (Phan Thu Hiền & Nguyễn Nhật Hà, 2020). 11 Trong bài báo nghiên cứu “The Impact of Financial Leverage, Growth, and Size on Profitability of Jordanian Industrial Listed Companies” của AlGhusin (2015) với mục đích chính là điều tra tác động của đòn bẩy tài chính, tăng trưởng của công ty, tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản và quy mô công ty như là các biến độc lập đối với khả năng sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) là biến phụ thuộc.

Với mẫu dữ liệu được chọn gồm 25 công ty Công nghiệp Jordan được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Amman (ASE) trong thời gian 10 năm (từ 1995-2005). Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có tác động đáng kể của đòn bẩy tài chính và tăng trưởng đối với ROA của các công ty. Từ đó nghiên cứu đưa ra biện pháp để công ty có thể nâng cao khả năng sinh lợi của công ty mình bằng cách giảm thiểu nợ và tăng tài sản tài chính so với tổng tài sản. Sau cùng, nghiên cứu kết luận một số kiến nghị những gì có lợi cho các bên liên quan.

Hay bài báo nghiên cứu “Ảnh hưởng của vốn hoạt động thuần đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết tại Việt Nam” của Lê Thị Thanh Mỹ và Lê Thị Thanh Nhật (2021) bằng cách thu thập từ Báo cáo tài chính đã được kiểm toán của 38 doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội trong 5 năm 2015-2019, cùng với các mô hình nghiên cứu bao gồm hồi quy nhỏ nhất, mô hình sai phân bậc 1, mô hình tác động cố định, mô hình tác động ngẫu nhiên và mô hình momen tổng quát, tác giả đã kiểm định mối quan hệ giữa vốn hoạt động thuần với khả năng sinh lợi thông qua hai chỉ tiêu là hệ số đảm nhiệm vốn hoạt động thuần (WCR) và ROA. Kết quả phân tích cho thấy rằng giữa hệ số đảm nhiệm vốn hoạt động thuần (WCR) và khả năng sinh lợi của đơn vị có mối quan hệ phi tuyến tính, cụ thể là theo hình chữ U ngược và tại đó sẽ có một giá trị của WCR mà khả năng sinh lợi của doanh nghiệp là tối ưu nhất. Sức sinh lợi của vốn chủ sở hữu (ROE) Theo Nguyễn Minh Kiều (2009), sức sinh lợi của vốn chủ sở hữu hay còn gọi là tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity – ROE) là tỷ số tài chính dùng để đo lường khả năng sinh lợi trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này được tính bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp trong kỳ báo 12 cáo chia cho bình quân vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trong cùng kỳ.

Công thức được tính như sau: Lợi nhuận sau thuế ROE = x 100 Vốn chủ sở hữu bình quân Nếu tỷ số này lớn hơn 0, thì có nghĩa doanh nghiệp làm ăn có lãi. Còn nếu tỷ số nhỏ hơn 0, thì doanh nghiệp làm ăn thua lỗ. Ngoài ra, chỉ tiêu ROE còn cho biết hiệu quả quản lý và sử dụng vốn chủ sở hữu để tạo ra thu nhập của doanh nghiệp. Chỉ tiêu ROE phản ánh năng lực sử dụng đồng vốn để sinh lợi trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Phân tích khả năng sinh lợi của vốn chủ sở hữu cho thấy rõ, một đồng vốn chủ sở hữu sẽ tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp. Việc xem xét chỉ tiêu này có một ý nghĩa quan trọng là xác định mục tiêu kinh doanh của ban lãnh đạo doanh nghiệp là tối đa hoá lợi nhuận hay tối đa hoá quy mô (Phan Thu Hiền & Nguyễn Nhật Hà, 2020). Trong bài báo nghiên cứu “Factors affecting profitability in Malaysia” của Alarussi & Alhaderi (2018) nhằm kiểm tra các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lợi trong các công ty niêm yết tại Malaysia.