CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái niệm cơ bản về quá trình quản trị nguồn nhân lực trong nhà hàng khách sạn 1. Khái niệm nguồn nhân lực Khái niệm Kể từ khi hình thành xã hội loài người, con người biết hợp quần thành tổ chức thì vấn đề quản trị bắt đầu xuất hiện. Mỗi hình thái kinh tế xã hội đều gắn liền với một phương thức sản xuất nhất định, xu hướng của quản trị ngày càng phức tạp cùng với sự phát triển ngày càng cao của nền kinh tế xã hội.
Trên thị trường ngày nay, các doanh nghiệp đang đứng trước thách thức phải tăng cường tối đa hiệu quả cung cấp các sản phẩm dịch vụ của mình. Điều này đòi hỏi phải có sự quan tâm tới chất lượng sản phẩm và dịch vụ, tới các phương thức Marketing và bán hàng tốt cũng như các quy trình nội bộ hiệu quả. Các doanh nghiệp hàng đầu thường cố gắng để tạo sự cân bằng giữa tính chất nhất quán và sự sáng tạo. Để đạt được mục tiêu này, họ dựa vào một số tài sản lớn nhất của mình đó là “nguồn nhân lực”.
Về bản chất, nhân lực được hiểu là nguồn lực xuất phát từ trong chính bản thân của từng cá nhân con người. Nhân lực bao gồm thể lực và trí lực. Nguồn lực này ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể bên ngoài của con người. Cho đến một ngày, nguồn lực này đủ lớn, đáp ứng các điều kiện để con người có thể tham gia vào lao động, sản xuất.
Chính vì điều đó, nhân lực tạo ra sự khác biệt so với các nguồn lực khác trong anh nghiệp (nguồn vốn, công nghệ kỹ thuật, máy móc. Công tác quản trị nhân sự giúp tìm kiếm, phát triển và duy trì đội ngũ nhân viên và quản lý có chất lượng những người tham gia tích vào thành công cực của công ty. Các tổ chức trông mong vào các nhà chuyên môn về quản trị nhân sự giúp họ đạt được hiệu quả và năng suất cao hơn với một hạn chế về lực lượng lao động. Một trong những yêu cầu chính của quản trị nhân sự là tìm ra đúng người, đúng số lượng và đúng thời điểm trên các điều kiện thỏa mãn cả doanh nghiệp và nhân viên mới.
Khi lựa chọn được những người có kỹ năng thích hợp làm việc ở đúng vị trí thì cả nhân viên lẫn công ty đều có lợi. Mặt khác, nguồn nhân lực còn đem lại khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ngày nay, xã hội đang dần chuyển sang nền kinh tế tri thức thì các nguồn vốn, các yếu tố nguyên vật liệu và máy móc không còn quá quan trọng như xưa nữa. Và nguồn vốn trí tuệ, được xem là tài sản vô hình, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định các chiến lược, từ đó làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Ngoài ra, chất lượng nguồn nhân lực trong công ty còn làm tăng sự hài lòng của khách hàng đối với tổ chức. Sự gắn kết của một khách hàng đối với một tổ chức còn phụ thuộc vào mối quan hệ của khách hàng đó đối với nhân viên. Nên việc nhân viên được huấn luyện tốt sẽ khuyến khích khách hàng mua sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, từ đó họ sẽ trở thành những khách hàng trung thành cho doanh nghiệp. Đây cũng là một đặc điểm chỉ có nguồn nhân lực mới thực hiện được.
Khác với các nguồn lực khác, nguồn nhân lực là một loại nguồn vô tận, nếu các nhà quản trị nhân sự biết khai thác nguồn lực này đúng mức sẽ đem lại hiệu quả cao cho việc tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đặc điểm Cùng với các nguồn khác, nguồn nhân lực là nguồn lực tham gia vào quá trình sản xuất của doanh nghiệp nhưng nguồn nhân lực lại có những đặc điểm khác biệt so với các nguồn lực khác. Đó là: Sức lao động nằm trong cơ thể của con người: Muốn cho nhân viên làm việc đạt năng suất tối đa nhất thì việc đầu tiên chính là phải đảm bảo tiền lương và môi trường làm việc cho họ. Æ Tiền lương: trả lương theo định kỳ để cho người lao động được thỏa mãn các nhu cầu của mình, các kỳ lương phải vừa đủ để họ có khả năng chi trả cho sinh hoạt, thường là theo tháng.
Tiền lương là phạm trù xã hội và phải tăng theo thời gian để càng ngày càng đáp ứng nhu cầu con người. Æ Môi trường làm việc: phải năng động, sáng tạo mới có thể khuyến khích nhân viên làm việc hiệu quả nhất. Trình độ của người lao động có thể thay đổi theo nhiều hướng khác nhau Æ Càng làm việc, trình độ lao động càng tăng lên. Æ Càng làm việc, trình độ lao động càng giảm xuống.
Æ Càng làm việc, trình độ lao động hầu như không thay đổi 1. Khái niệm quản trị nguồn nhân lực Quản trị nguồn nhân lực (QTNNL) (Human Resource management – HRM) được nhân định dưới nhiều quan điểm khác nhau (tùy theo việc người đó là quản lý, hay nhân viên hay nhà nghiên cứu và không có một định nghĩa nào có thể thể hiện một cách đầy đủ sự phức tạp của thuật ngữ này) Æ QTNNL đơn giản là tên khác của quản lý nhân sự (Personnel Management). Æ Một thuật ngữ viết tắt thuận tiện cho phép tập hợp lại toàn bộ chuỗi những tiểu ngành có liên quan tới quản lý con người như quan hệ với nhân viên, quan hệ sản xuất, quản lý nhân sự và hành vi tổ chức. Æ Một sơ đồ hướng dẫn sinh viên và người thực hiện hiểu được khái niệm và ý tưởng gắn liền với quản lý con người.
Æ Theo quan điểm của Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD):một tập hợp những thói quen chuyên nghiệp cho thấy rằng một loạt các thói quen về nhân sự có thể được kết hợp để đảm bảo một phương pháp tiếp cận chuyên nghiệp trong việc quản lý con người. Æ Một phương pháp đảm bảo sự phù hợp bên trong một lần nữa nhìn thấy sự cần thiết phải phối hợp các phương pháp quản lý con người, nhưng ở đây cần phải phối hợp những lĩnh vực khác trong việc tổ chức, quản lý nhân sự. Æ Một phương pháp đảm bảo sự phù hợp bên ngoài nơi các hoạt động quản lý nguồn nhân lực phải được tích hợp đầy đủ với các yêu cầu của môi trường bên ngoài. Æ Một thế mạnh cạnh tranh, nghĩa là QTNNL là một phương tiện đem đến thế mạnh cạnh tranh cho các tổ chức.
Quan điểm được thể hiện rõ ràng nhất qua câu nói cửa miệng: “con người là tài sản lớn nhất của chúng ta”. Æ Một cách tiếp cận theo định hướng thị trường mà trong đó, thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp sẽ quyết định cách thức người lao động được đối xử. Một số thì được đối xử tốt và một số thì không được như thế. Æ Một công cụ hiệu quả trong việc tận dụng và khai thác triệt để sức lao động.
Æ Một bức ảnh ba chiều nắm bắt được tinh thần của những định nghĩa trên và nhìn ra tính linh hoạt của quản lý nguồn nhân lực và thực tế rằng nó có thể được hiểu theo nhiều nghĩa. Chúng ta có thể sử dụng định nghĩa ngắn gọn của Storey (1995: 5). Theo đó, quản lý nguồn nhân lực là một phương quản lý nhân lực để đạt được lợi thế cạnh tranh thông qua các chiến lược triển khai một lực lượng lao động có cam kết cao và có năng lực, bằng cách kết hợp văn hóa, kết cấu và nhân sự. Tuy nhiên, khái niệm và thực tiễn áp dụng quản trị nguồn nhân lực không giống nhau ở các quốc gia khác nhau.
Trong một nền kinh tế chuyển đổi như ở Việt Nam, nơi trình độ, công nghệ kỹ thuật còn ở trình độ thấp, kinh tế chưa ổn định và Nhà nước chủ trương “quá trình phát triển phải thực hiện bằng con người và vì con người” thì quản trị nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo, phát triển và duy trì con người của một tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn nhân viên. Khái niệm quản trị nguồn nhân lực trong nhà hàng khách sạn Từ xa xưa triết học Phương Đông đã coi trọng việc dùng người, do vậy đã có câu “Thiên thời. địa lợi, nhân hòa”, Có nghĩa là muốn làm được việc gì phải có ba yếu tố: thời cơ, địa điểm và con người. Trong kinh doanh, câu này có hàm ý rằng con ngư ời là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp.
Trong sự cạnh tranh quyết liệt của thương trường, để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp du lịch, khách sạn của chúng ta cần có những người luôn sát cánh cùng nghĩ cùng làm để đạt được các mục tiêu kinh doanh. Tuy nhiên trên thực tế điều này không hề đơn giản. Hiện nay rất nhiều chủ doanh nghiệp hay các giám đốc luôn trăn trở làm thế nào để có được đội ngũ nhân viên có năng lực, đầy nhiệt huyết, gắn bó và đóng góp thật nhiều cho doanh nghiệp. Tuy vậy nhiều người vẫn lúng túng trong việc tạo dựng và duy trì đội ngũ nhân viên giỏi.
Điều này do nhiều nguyên nhân, song hai nguyên nhân chủ yếu đó là: - Chủ doanh nghiệp hoặc giám đốc không hiểu hoặc hiểu sai về vai trò và chức năng của quản trị nguồn nhân lực. - Chủ doanh nghiệp thiếu công cụ để rà soát các hoạt động quản trị nguồn nhân lực, để từ đó xác định được những vấn đề đang vướng mắc và tìm ra các giải pháp khắc phục. Mọi thành công trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch - khách sạn, nhà hàng phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố con người. Vì vậy sử dụng nguồn nhân lực như thế nào, quản lí họ ra sao là công việc hết sức quan trọng cuûa nhaø quaûn trị.
Trong quan hệ sản xuất, con người là tài nguyên vô giá, là lực lượng lao động có tính quyết định đối với hiệu quả kinh doanh. Sự hình thành một sản phẩm và chất l ƣợng của nó phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhân lực. Khi sản phẩm, dịch vụ của khách sạn đến tay khách hàng có được khách hàng ưa thích hay không, nó mang lại lợi nhuận nh ƣ thế nào, đặt ra cho nhà quản trị những câu hỏi: Chúng ta đã sử dụng ai, sử dụng như thế nào, chúng ta đã tạo ảnh hưởng như thế nào đến những người tạo ra sản phẩm và cung cấp sản phẩm cho khách hàng. Nhân sự là một trong những nguồn lực hoạt động của khách sạn.