phần mở đầu, sinh viên sẽ đưa ra cái nhìn tổng quát cho độc giả về đề tài. Đến với chương 2 là phần cơ sở lý luận của năng lực cung ứng dịch vụ logistics, tại đây sinh viên sẽ thực hiện tổng hợp lại những lý thuyết chuyên ngành liên quan tới đề tài khóa luận. Kế đến là chương 3 thực trạng năng lực cung ứng dịch vụ logistics 16 xuyên biên giới Việt – Trung của Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel, nội dung của chương đề cập tới thực tế tình hình kinh doanh của tổng công ty và các yếu tố nội bộ liên quan tới dịch vụ logistics. Đến với chương cuối cùng là chương định hướng phát triển và đề xuất giải pháp cho dịch vụ logistics xuyên biên giới Việt – Trung.
của Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel, chương cuối sẽ đưa ra những định hướng phát triển của dịch vụ logistics xuyên biên giới tại tổng công ty trong vài năm tới, cũng như là những triển vọng, cơ hội của dịch vụ này trong tương lai. Bên cạnh đó sinh viên cũng đề xuất một vài giải pháp giúp cải thiện dịch vụ logistics trên. 17 CHƯ ƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG DỊCH VỤ LOGISTICS XUYÊN BIÊN GIỚI 2. Khái quát về năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới 2.
Các khái niệm cơ bản năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới Năng lực cung ứng dịch vụ Đầu tiên là về khái niệm “Năng lực”. Trong nghiên cứu của Koch (1997), khái niệm “năng lực” (competence) được mô tả là sự kết hợp của các kỹ năng, kiến thức và khả năng mà một doanh nghiệp cần có để hoạt động hiệu quả và đạt được lợi thế cạnh tranh trong môi trường quốc tế. Năng lực sẽ bao hàm về nguồn lực và khả năng của doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ sử dụng kiến thức và kinh nghiệm để tổ chức, kết hợp các nguồn lực nhằm đạt đến mục tiêu. Còn nhắc tới khái niệm “Cung ứng dịch vụ”.
Dựa trên Luật Thương mại (2005), “Cung ứng dịch vụ là hoạt động thương mại, theo đó một bên (sau đây gọi là bên cung ứng dịch vụ) có nghĩa vụ thực hiện dịch vụ cho một bên khác và nhận thanh toán; bên sử dụng dịch vụ (sau đây gọi là khách hàng) có nghĩa vụ thanh toán cho bên cung ứng dịch vụ và sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận” (khoản 9, điều 3). Qua việc kết hợp các khái niệm được đưa ra ở trên, sinh viên đã đúc kết về năng lực cung ứng dịch vụ như sau: Năng lực cung ứng dịch vụ là khả năng sử dụng các nguồn lực để có thể cung cấp các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Dịch vụ Logistics Tại Việt nam, khái niệm dịch vụ logistics được đề cập tới trong Luật Thương mại năm 2005 (Điều 233) và nghị định 140/2007 NĐ-CP, quy định như sau "Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao". Logistics xuyên biên giới Theo Grainger (2021), logistics xuyên biên giới là lĩnh vực gắn liền với quản lý biên giới, chính sách thương mại, và ứng dụng công nghệ hiện đại, nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính và thúc đẩy thương mại quốc tế.
Logistics xuyên biên giới đề cập đến 18 việc quản lý dòng chảy của hàng hóa, dịch vụ và thông tin qua các biên giới quốc tế. Điều này liên quan đến việc phối hợp các hoạt động logistics khác nhau như vận chuyển, kho bãi, thông quan và phân phối để đảm bảo rằng sản phẩm được di chuyển hiệu quả từ quốc gia này sang quốc gia khác. Hiệu quả của logistics xuyên biên giới rất quan trọng đối với quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu, vì nó ảnh hưởng đến tốc độ và chi phí giao hàng trong một thị trường cạnh tranh. Dịch vụ logistics xuyên biên giới đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động thương mại giữa các quốc gia.
Cụ thể, dịch vụ logistics xuyên biên giới gồm: Thực hiện đơn hàng: dịch vụ logistics xuyên biên giới tham gia quản lý đơn hàng, truyền đạt thông tin của đơn hàng với các bên liên quan để đảm bảo việc các đơn hàng đã giao tới đúng người, đúng địa điểm giữa hai quốc gia. Cung ứng vận chuyển: Dịch vụ logistics xuyên biên giới giúp vận chuyển hàng hóa từ khi xuất phát đến khi đến nơi đích thường là giữa hai hay nhiều quốc gia với nhau. Lưu kho hàng hoá: Việc vận chuyển hàng giữa hai hay nhiều quốc gia là một quá trình phức tạp gồm nhiều bước, cho nên tại một số thời điểm cần thiết dịch vụ logistics xuyên biên giới có vai trò hỗ trợ các hàng hoá cần được lưu kho trong quá trình cung ứng. Giảm thiểu rủi ro: Nền tảng logistics xuyên biên giới giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận chuyển hàng hóa bằng cách đảm bảo tính toàn vẹn của hàng hóa và giám sát quá trình vận chuyển.
Bằng việc kết hợp các khái niệm ở trên, sinh viên đã đúc kết lại về năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới như sau: Năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới là khả năng của một doanh nghiệp trong việc sử dụng và tổ chức các nguồn lực, kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm để cung cấp các dịch vụ logistics liên quan đến vận chuyển, lưu kho, thông quan và phân phối hàng hóa giữa các quốc gia. Vai trò của dịch vụ logistics xuyên biên giới Dưới dòng chảy mạnh mẽ của hàng hóa toàn cầu, các doanh nghiệp logistics đóng vai trò như một mắt xích thiết yếu, kết nối nhà cung cấp và nhà phân phối. Họ không chỉ đảm nhiệm nhiệm vụ vận chuyển, mà còn hỗ trợ tối ưu hóa chuỗi cung ứng cho 19 khách hàng nhờ vào kinh nghiệm dày dặn và năng lực vận hành chuyên nghiệp của mình. Một số vai trò nổi bật của các doanh nghiệp logistics bao gồm: Hỗ trợ mở rộng thị trường quốc tế ,với kinh nghiệm cung ứng hàng hóa ở nhiều quốc gia, doanh nghiệp logistics có thể giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản địa lý, mở rộng thị trường một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Giảm chi phí và rủi ro, vì đầu tư lớn vào hạ tầng logistics, doanh nghiệp có thể hợp tác với các đơn vị chuyên nghiệp để tiết kiệm chi phí, tối ưu hóa tài sản logistics và giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành. Nâng cao tốc độ và trải nghiệm khách hàng, bằng cách đảm bảo quy trình cung ứng mượt mà và nhanh chóng, các doanh nghiệp logistics góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng nhờ khả năng cung ứng chính xác và hiệu quả. Các vai trò trên khẳng định rằng doanh nghiệp logistics không chỉ đơn thuần là trung gian vận chuyển mà còn là yếu tố chiến lược, giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa tiềm năng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ư u điể m và ha ̣n chế của dịch vụ logistics xuyên biên giới Logistics xuyên biên giới mang lại nhiều ưu điểm đáng kể cho các doanh nghiệp như việc các doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường mới, tăng trưởng doanh thu và cạnh tranh quốc tế bằng cách cung cấp sản phẩm và dịch vụ toàn cầu.
Ngoài ra, việc tìm nguồn cung ứng và sản xuất tại các khu vực có chi phí thấp hơn giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận chuyển và sản xuất. Điều này không chỉ mở rộng thị trường mà còn làm cho doanh nghiệp linh hoạt hơn khi sử dụng các nguồn lực từ nhiều quốc gia khác nhau, giúp giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng (David & Stewart, 2022; Jusda Global, 2024). Tuy nhiên logistics xuyên biên giới cũng phải đối mặt với nhiều hạn chế như: các khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa, và quy định pháp lý giữa các quốc gia có thể gây khó khăn lớn cho quản lý logistics. Hơn nữa, chi phí vận chuyển và các thủ tục hải quan có thể tăng lên khi giao hàng qua biên giới, ảnh hưởng đến chi phí vận hành.
Các yếu tố bên ngoài như thời tiết và vấn đề an ninh biên giới cũng góp phần gây gián đoạn quá trình giao hàng và làm giảm độ tin cậy của dịch vụ (Jusda Global, 2024; Choi, 2023). Các yế u tố cấ u thành năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới Dịch vụ logistics xuyên biên giới bản chất là một loại dịch vụ logistics đặc thù nằm trong nhóm dịch vụ logistics nói chung hiện đang được cung ứng trên thị trường. Cùng với đó theo Lâm Tuấn Hưng (2020) đã xây dựng 4 yếu tố cấu thành năng lực cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp logistics: (i) năng lực tích hợp và kết nối; (ii) năng lực nhận biết và đáp ứng nhu cầu của khách hàng; (iii) năng lực tác nghiệp và (iv) năng lực quản lý thông tin. Trên cơ sở đó, những lý thuyết chỉ dành riêng cho năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới vẫn còn hạn chế, từ đó sinh viên sẽ kế thừa lý thuyết của năng lực cung ứng dịch vụ logistics nói chung để đề xuất ra được lý thuyết liên quan tới các yếu tố cấu thành năng lực logistics xuyên biên giới.
Dưới đây sinh viên đã tổng kết lại một số các yếu tố cấu thành ảnh hưởng tới năng lực cung ứng dịch vụ logistics xuyên biên giới. Năng lực nhận biế t và đáp ứng nhu cầ u khách hàng Đối với tất cả các lĩnh vực dịch vụ nói chung hay dịch vụ logistics nói riêng thì việc nhận biết và đáp ứng được nhu cầu của khách hàng là cực kỳ quan trọng, bởi điều này có ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cũng như mức độ đánh giá của khách hàng sử dụng dịch vụ, và năng lực nhận biết và đáp ứng nhu cầu của khách hàng bao gồm một số các khía cạnh có thể kể đến như: Đầu tiên là khả năng nhận biết nhanh chóng và chuẩn xác nhu cầu của khách hàng , nắm bắt kịp thời với sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng. Việc các doanh nghiệp logistics xuyên biên giới tập trung vào khách hàng của cả hai quốc gia, nghiên cứu hành vi và biết được họ muốn gì sẽ giúp cho doanh nghiệp hiểu rõ được thị trường hai nước, từ đó thực hiện những thay đổi cần thiết sao cho phù hợp với mong muốn của khách hàng về dịch vụ.