BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ========== NGUYỄN THỊ BÌNH PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM - SỬ DỤNG MÔ HÌNH TỰ HỒI QUY VECTOR (VAR) LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2012 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ========== NGUYỄN THỊ BÌNH PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM – SỬ DỤNG MÔ HÌNH TỰ HỒI QUY VECTOR (VAR) Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS TRẦN NGỌC THƠ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2012 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Giáo viên hướng dẫn là GS. TS Trần Ngọc Thơ. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo.
Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác, và đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để dễ tra cứu, kiểm chứng. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn của mình.HCM, ngày 22 tháng 12 năm 2012 Tác giả Nguyễn Thị Bình TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Trần Ngọc Thơ đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, cũng như gửi lời cảm ơn đến tất cả các Thầy - Cô đặc biệt là Thầy Cô trong khoa TCDN - Trường Đại học Kinh Tế TP.HCM đã tận tình dạy bảo và truyền đạt cho tôi những kiến thức quý giá trong cả khóa học. Sau cùng, tôi xin cảm ơn các bạn trong lớp cao học TCDN Đêm 4 K19 đã giúp đỡ, chia sẽ những kiến thức mới mẻ cũng như những thông tin bổ ích để tôi có thể hoàn thành luận văn này. Trân trọng! TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC TÓM TẮT.
4 NHỮNG BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ VĨ MÔ TỚI CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN .1 Các nhân tố kinh tế vĩ mô và ảnh hƣởng của chúng tới thị trƣờng chứng khoán .2 Tỷ lệ lạm phát .3 Cung tiền mở rộng .4 Chỉ số sản xuất công nghiệp .5 Tỷ giá hối đoái .6 Giá dầu thế giới .2 Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán .1 Các nghiên cứu trên thế giới .2 Các nghiên cứu ở Việt Nam. 23 PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Phƣơng pháp nghiên cứu .3 Các bƣớc thực hiện .4 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm .1 Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit roots test) .2 Xác định độ trễ tối ƣu sử dụng trong mô hình .3 Kiểm định đồng liên kết theo phƣơng pháp Johansen .4 Kiểm định nhân quả Granger. 33 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Kết quả kiểm định mô hình Var .6 Phân tích phân rã phƣơng sai (Variance Decomposition) .7 Phân tích hàm phản ứng đẩy. 42 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
48 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT - ADF: Augmented Dickey-Fuller – Phương pháp Dickey-Fuller bổ sung - CPI: Consumer Price Index - chỉ số giá tiêu dùng - CK: Chứng khoán - CP: Cổ phiếu - EX: exchange Rate – Tỷ giá hối đoái - GP: Gold Price - Giá vàng thế giới - GSO: General Statistics Office - Tổng cục thống kê Việt Nam - IFS: International Financial Statistics - Thống kê tài chính Quốc tế - IMF: International Monetary - Quỹ tiền tệ quốc tế - IPI: Industrial Production Index - Chỉ số sản xuất công nghiệp - IR : Interest rate - Lãi suất - M2: Cung tiền mở rộng - NHNN: Ngân hàng Nhà nước - OLS: Ordinary least squares – Phương pháp bình phương nhỏ nhất - OP: Oil Price - Giá dầu thế giới - TSSL: Tỷ suất sinh lời - TTCK: Thị trường chứng khoán - USD: đô la Mỹ - Var: Vector Autoregession – Tự hồi quy vector - VN: Việt Nam - VND: đồng Việt Nam - VN-Index: Chỉ số giá chứng khoán Việt Nam TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1.1: Tóm tắt các nhân tố kinh tế vĩ mô đã đƣợc sử dụng trong các nghiên cứu trƣớc .1: Các nhân tố kinh tế vĩ mô sử dụng trong nghiên cứu .2: Kết quả kiểm định tính dừng của các biến .3 Xác định độ trễ tối ƣu sử dụng trong mô hình Var .4: Kiểm định Trace .5: Kiểm định giá trị riêng cực đại .6: Kết quả kiểm định nhân quả Granger giữa các biến số .7: Kết quả hồi quy mô hinh Var .8: Kết quả phân tích phân rã phƣơng sai. 38 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Phản ứng của VN-Index đối với cú sốc của các biến số kinh tế. 40 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 TÓM TẮT Mục đích chính của bài nghiên cứu là phân tích ảnh hưởng của các nhân tố kinh tế vĩ mô đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam thông qua mô hình tự hồi quy Vector (Var). Các nhân tố kinh tế vĩ mô được nghiên cứu trong bài bao gồm: lãi suất, tỷ lệ lạm phát, cung tiền mở rộng, chỉ số giá sản xuất công nghiệp, tỷ giá hối đoái, giá dầu và giá vàng.
Chỉ số VN-Index được sử dụng làm đại diện cho chỉ số giá chứng khoán của TTCK Việt Nam. Dữ liệu phân tích của các biến được lấy theo tháng, trong khoảng thời gian từ tháng 01/2006 đến tháng 07/2012 (bao gồm 79 quan sát). Kết quả kiểm định đồng liên kết chỉ ra rằng: tồn tại mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa chỉ số VN-Index và các nhân tố kinh tế vĩ mô. Kiểm định nhân quả Granger và mô hình tự hồi quy Vector cho thấy chỉ có nhân tố giá dầu và lãi suất có tác động đến chỉ số VN-Index (hệ số hồi quy của 2 nhân tố này có ý nghĩa thống kế, hệ số thống kê của các nhân tố còn lại không có ý nghĩa thống kê).
Theo đó, giá dầu có mối tương quan thuận với chỉ số VN-Index và lãi suất thì lại tồn tại mối tương quan nghịch. Bên cạnh đó, kiểm định nhân quả cũng cho thấy chỉ số VN-index không phải là chỉ báo hàng đầu cho các nhân tố kinh tế vĩ mô và nền kinh tế vì chỉ số VN-Index không tác động nhân quả tới bất kỳ nhân tố kinh tế vĩ mô nào. Từ khóa chính: Mô hình tự hồi quy vector Var, VN-Index, lãi suất, tỷ lệ lạm phát, cung tiền mở rộng, chỉ số sản xuất công nghiệp, tỷ giá hối đoái, giá dầu, giá vàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 GIỚI THIỆU Thị trường chứng khoán (TTCK) của Việt Nam nhìn chung vẫn còn non trẻ với 12 năm hoạt động.
Tuy vậy, nó đã có những bước phát triển nhanh chóng, góp phần vào sự phát triển nền kinh tế của đất nước, là kênh huy động vốn hiệu quả cho các doanh nghiệp và cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng. Tuy nhiên, trong những năm gần đây những thay đổi trong chính sách vĩ mô đã tác động rất lớn đến TTCK làm cho thị trường trải qua nhiều giai đoạn biến động mạnh. Điều này ảnh hưởng tới sự phát triển của nền kinh tế và làm thay đổi các quyết định đầu tư. Vì vậy, đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến TTCK có một vai trò quan trọng đối với cả nhà đầu tư cá nhân, tổ chức và các nhà hoạch định chính sách.
Có rất nhiều những nghiên cứu trên các thị trường chứng khoán đã phát triển và mới nổi để xác định xem yếu tố kinh tế vĩ mô nào thực sự tác động đến thị trường chứng khoán cũng như là mức độ tác động của chúng. Bằng việc kiểm định trong thực tế qua các mô hình kinh tế lượng sẽ giúp ta có cái nhìn tổng quát hơn về rủi ro và biến động của giá cổ phiếu để đưa ra các dự báo cũng như phòng ngừa cho các hoạt động đầu tư trên thị trường. Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài “ Phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế vĩ mô và thị trƣờng chứng khoán Việt Nam – Sử dụng mô hình tự hồi quy Vector” để nghiên cứu và làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài chủ yếu làm sảng tỏ những tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô tới thị trường chứng khoản Việt Nam và đo lường mức độ tác động của các nhân tố kinh tế vĩ mô tới chỉ số giá chứng khoán của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Để đạt được mục tiêu trên, nghiên cứu sẽ tập trung phân tích để trả lời các câu hỏi sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 - Thứ nhất, xác định xem liệu có tồn tại mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế vĩ mô và chỉ số giá chứng khoán của TTCK Việt Nam hay không? - Thứ hai, trong trường hợp có tồn tại mối quan hệ thì nhân tố vĩ mô nào có ảnh hưởng lớn nhất đến chỉ số giá chứng khoán và mức độ ảnh hưởng của chúng ra sao? Đề tài nghiên cứu mang lại một số ý nghĩa về mặt lý thuyết và thực tiễn không chỉ đối với các nhà hoạch định Chính sách mà nó còn có ích cho các học giả quan tâm tới vấn đề này, cụ thể: - Đối với nhà điều hành chính sách: hiểu được mối quan hệ giữa các nhân tố kinh tế vĩ mô và TTCK giúp họ đưa ra những chính sách vĩ mô thích hợp để quản lý thị trường một cách hiệu quả. - Đối với các học giả: kết quả của bài nghiên cứu có thể dùng làm tài liệu tham khảo có ích cho những học giả muốn nghiên cứu mối quan hệ này trên thị trường chứng khoán Việt Nam.