CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ KINH DOANH CUA NGAN HANG THUONG MAI 1. HOAT DONG CHO VAY HO KINH DOANH CUA NGAN HANG THUONG MAI 1. Khái quát về hộ kinh doanh «. Khái niệm hộ kinh doanh Theo quy định tại Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kế từ ngày 01 tháng 11 năm 2015: “Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người gôm các cá nhân là công dân Ưiệt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đây du, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.
" Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề có điều kiện, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phó trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương. Hộ kinh doanh có sử dụng từ mười lao động trở lên phải đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định. Đặc điểm hộ kinh doanh - Hộ kinh doanh thường có quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ. Trình độ quản lý và tổ chức sản xuất kinh doanh thấp, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm tích lũy trong cuộc sống.
- Chủ hộ hoặc các thành viên trong hộ chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình về các khoản nợ của hộ kinh doanh kể cả tài sản không đưa vào hoạt động kinh doanh. ll - H6 kinh doanh hình thành một cách tự phát, tự chủ tìm kiếm tư liệu sản xuất kinh doanh, nguồn vốn, lao động. Đây là thành phần kinh tế linh hoạt trong việc chuyển đổi ngành nghề kinh doanh cho phù hợp với thay đổi của thị trường. Vai trò của hộ kinh doanh đối với nền kinh tế - Hộ kinh doanh đóng vai trò trong việc thúc đây nền kinh tế phát triển: phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong xã hội làm tăng sản phẩm xã hội, tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
- Trong quá trình hoạt động, hộ kinh doanh góp phần phân công lại lao động, thu hút và giải quyết công ăn việc làm cho các lao động nhàn rỗi giúp cải thiện đời sống, xóa đói giảm nghèo và 6n định an ninh trật tự xã hội. - Hộ kinh doanh đóng vai trò không nhỏ trong việc tham gia mạng lưới cung cấp dịch vụ hàng hóa cho người tiêu dùng trong mọi lĩnh vực, phát triển về vùng xa, vùng khó khăn mà các lĩnh vực kinh doanh khác không đáp ứng được. Do đó, đây là kênh phân phối, lưu thông hàng hóa quan trọng giúp cân đối thương mại, chuyên dịch cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế địa phương. Đặc điểm, vai trò cho vay hộ kinh doanh Trước khi trình bày cụ thể một số đặc điểm và vai trò cho vay hộ kinh doanh, tac gia lam rõ khái niệm cho vay hộ kinh doanh: Theo Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12: “'Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Cho vay hộ kinh doanh là sản phẩm tín dụng hỗ trợ nguồn vốn, giúp hộ kinh doanh bỗ sung nguồn vốn lưu động phục vụ sản xuất, kinh doanh, dich vụ và đầu tư phát triển mua máy móc, trang thiết bị, phương tiện vận chuyền, nâng cấp cơ sở vật chất, mở rộng nhà xưởng.
12 Tại khoản 5, điều 2 của Thông tư số 39/2016/TT-NHNN có hiệu lực thi hành từ ngày 15/03/2017: “Cho vay phục vụ hoạt động kinh doanh, hoạt động khác (sau đây gọi là hoạt động kinh doanh) là việc tổ chức tín dụng cho vay đối với khách hàng vay là pháp nhân, cá nhân bao gồm nhu cầu vốn của pháp nhân, cá nhân đó và nhu cầu vốn của hộ kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân mà cá nhân đó là chủ hộ kinh doanh, chủ doanh nghiệp tư nhân. Đặc điểm cho vay hộ kinh doanh - Hộ kinh doanh hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau, đa dạng ngành nghề. Mức độ phân tán của hộ kinh doanh rộng khắp với số lượng nhiều và ngày càng tăng nên cho vay hộ kinh doanh sẽ có tiềm năng lớn. - Khoản vay của hộ kinh doanh thường nhỏ.
Song ưu điểm của nhóm khách hang này là có nhu cầu vốn thường xuyên và sử dụng nguồn vốn hiệu quả. - Thông tin về hộ kinh doanh phục vụ cho công tác thâm định khách hàng ở ngân hàng còn hạn chế do hóa đơn, chứng từ sơ sài; trình độ sản xuất kinh doanh, văn hóa, kỹ thuật công nghệ và ý thức tuân thủ pháp luật của hộ kinh doanh còn thấp. - Chi phí cho vay hộ kinh doanh cao và khó phát triên các địch vụ đi kèm vì nhu cầu vốn vay và mức tài trợ từ ngân hàng ít, chưa đủ bù đắp các khoản chi phi phat sinh xuyên suốt từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khi thanh lý hợp đồng. Hộ kinh doanh có thói quen dùng tiền mặt dé thanh toán, ít sử dụng các dịch vụ tiện tích đi kèm khác của ngân hàng.
Vai trò của cho vay hộ kinh doanh - Đối với hộ kinh doanh: Đáp ứng nhu cầu vốn tạm thời thiếu hụt để hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra liên tục, ồn định. Giúp hộ kinh doanh tính toán được cơ cầu vốn tối ưu, sử dụng nguồn von vay hiệu quả, tiếp cận và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh đề từng bước điều tiết hoạt động kinh doanh phù hợp với cơ chế thị trường. Nếu tiếp cận được 13 nguồn vốn vay ngân hàng, hộ kinh doanh không phải tìm đến tín dụng chợ đen vì lãi suất cho vay từ ngân hàng thương mại luôn thấp và an toàn hơn so với chỉ phí vay nặng lãi ngoài xã hội. Từ đó, hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi.
- Đối với Ngân hàng thương mại: Trong điều kiện hiện nay, khi sự cạnh tranh giữa các ngân hàng ngày càng khốc liệt, hoạt động cho vay hộ kinh doanh không những mang lại thu nhập cho ngân hàng mà còn giúp cơ cấu lại danh mục đối tượng khách hàng, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ cho vay để phân tán rủi ro, gia tăng quy mô. Bên cạnh đó, ngân hàng có thê khai thác thêm các mối quan hệ liên quan tới khách hàng vay dé bán chéo sản phẩm. - Đối với nên kinh tế: Cho vay hộ kinh doanh giúp cho quá trình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ diễn ra nhanh chóng, đây nhanh quá trình tái sản xuất xã hội và hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý. Tạo điều kiện phát huy các ngành nghề truyền thống, giải quyết việc làm cho lao động nhàn rỗi, góp phần thúc đây kinh tế tăng trưởng và phát triển.
Phân loại cho vay hộ kinh doanh a. Căn cứ vào ngành nghề sản xuất kinh doanh - Cho vay kinh doanh thương mại và dịch vụ - Cho vay sản xuất công nghiệp, tiêu thủ công nghiệp, xây dựng - Cho vay nông, lâm, ngư nghiệp b. Căn cứ vào thời hạn cho vay - Cho vay ngắn hạn: là khoản vay có thời hạn cho vay tối đa 01 (một) năm. Được sử đụng đẻ bù đắp, bỏ sung thiếu hụt vốn lưu động trong quá trình sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh.
- Cho vay trung hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 01 (một) năm và tối đa 05 (năm) năm. Được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng dự án kinh doanh với quy mô nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh. 14 - Cho vay đài hạn: là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 0Š (năm) năm. Được sử dụng đẻ tài trợ đầu tư vào các dự án có qui mô lớn, đáp ứng nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà xưởng; các thiết bị, phương tiện vận tải có quy mô lớn.
Căn cứ vào hình thức bảo đảm tiền vay - Cho vay bảo đảm bằng tài sản: là hình thức cho vay dựa trên cơ sở các đảm bảo tiền vay như thế chấp, cầm cố, bảo lãnh, đảm bảo bằng tài sản hình thành từ vốn vay. - Cho vay bảo đảm không bằng tài sản: là hình thức cho vay dựa trên uy tín, năng lực và triển vọng tài chính của người đi vay hoặc của người bảo lãnh. L Căn cứ vào phương thức cho vay - Cho vay từng lan: là phương thức cho vay mà ngân hàng căn cứ vào từng nhu cầu, từng kế hoạch, phương án kinh doanh của khách hàng đề cho vay. - Cho vay theo hạn mức tín dụng: là phương thức cho vay mà Ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoản thời gian nhất định.
Phương thức cho vay này thường áp dụng đối với những khách hàng có nhu cầu vay vốn thường xuyên và được ngân hàng tín nhiệm. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay HKD của NHTM Trong hoạt động cho vay của các NHTM nói chung và cho vay HKD nói riêng, có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, trong đó có hai nhóm nhân tổ chủ yếu là nhân tố bên ngoài ngân hàng và nhân tố bên trong ngân hàng. Các nhân tố bên ngoài - Môi trường kinh tế vĩ mô: Bối cảnh vĩ mô của nền kinh tế có ảnh hướng rất lớn đến hoạt động tín dụng nói chung và hoạt động cho vay HKD của các NHTM nói riêng. Các yếu 15 tố kinh tế vĩ mô như tông sản phẩm quốc nội (GDP), tốc độ tăng trưởng GDP, lạm phát, tỷ giá hối đoái, cán cân thanh toán, giá cả, biến động lãi suất.
và các chính sách của nhà nước, chính quyền địa phương như chính sách tiền tệ, chính sách về cơ cấu kinh tế. có tác động mạnh mẽ đến hoạt động cho vay HKD. Nền kinh tế ôn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho HKD tôn tại hoạt động và phát triển. ~ Môi trường chính trị- xã hội: Ôn định chính trị là tiền đề để ôn định và phát triển kinh tế.
Khi chính trị bất ổn sẽ gây tâm lý hoang mang, ngại đầu tư kinh doanh, ảnh hưởng đến hoạt động cho vay nói chung và HKD nói riêng.