CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niêm, vai trò của phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là việc đi sâu nghiên cứu theo yêu cầu của hoạt động quản lý kinh doanh căn cứ vào tài liệu hạch toán và các thông tin kinh tế bằng phương pháp phân tích thích hợp, so sánh số liệu và phân giải mối liên hệ nhằm làm rõ chất lượng hoạt động kinh doanh và các nguồn tiềm năng cần được khai thác, trên cơ sở đó đề ra phương án và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh là công cụ nhận thức để cải thiện các hoạt động trong kinh doanh một cách tự giác và có ý thức phù hợp với điều kiện cụ thể và yêu cầu của các qui luật khách quan, đem lại hiệu quả kinh doanh cao hơn 1.
Vai trò của phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp - Là công cụ để phát hiện những khả năng tiềm tang và hạn chế trong hoạt động kinh doanh Trong hoạt động kinh doanh, dù ở bấ kỳ doanh nghiệp nào hình thức hoạt động nào cũng không thể sử dụng hết những tiềm năng sẵn sang có trong doanh nghiệp mình, đó là những khả năng tiềm ẩn chưa phát hiện được. Chỉ có phân tích hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mới giúp các nhà quản lý phát hiện và khai thác những khả năng tiềm tang này nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Thông qua đó, các qua nhà quản lý còn tìm ra nguyên nhân và nguồn gốc của các vấn đề phát sinh và từ đó có những giải pháp, chiến lược kinh doanh thích hợp giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 5 - Là cở sở đề ra các quyết định kinh doanh Thông qua các chỉ tiêu trong tài liệu phân tích mà cho phép các nhà quản trị doanh nghiệp nhận thức đúng đắn về khả năng và mặt mạnh, hạn chế của doanh nghiệp mình. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp ra những quyết định đúng đắn cùng với các mục tiêu chiến lược kinh doanh.
Vì vậy, người ta xem phân tích hoạt động kinh doanh như là một hoạt động thực tiễn vì phân tích luôn đi trước quyết định kinh doanh - Là biện pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro kinh doanh Kinh doanh dù trong bất cứ lĩnh vực nào, môi trường kinh tế nào thì đều có rủi ro. Để kinh doanh đạt hiệu quả như mong muốn thì mỗi doanh nghiệp phải thường xuyên phân tích hoạt động kinh doanh. Thông qua phân tích, dựa trên những tài liệu đã thu thập được thì doanh nghiệp có thể dự đoán các điều kiện kinh doanh trong thời gian tới để đề ra chiến lược kinh doanh cho phù hợp. Phân tích hoạt động kinh doanh là phân tích các điều kiện bên trong doanh nghiệp như phân tích về tài chính, lao đông, vật tư, trang thiết bị,… cố trong doanh nghiệp.
Bên cạnh đó doanh nghiệp phải phân tích các điều kiện tác động từ bên ngoài như khách hang, thị trường, đối thủ cạnh tranh. Trên cơ sở phân tích các yêu tố bên trong, bên ngoài doanh nghiệp thì doanh nghiệp có thể dự đoán được rủi ro trong kinh doanh có thể xảy ra và đề ra phương án phòng ngừa. Nội dung phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế, phản ánh trình độ sử dụng nguồn nhân tài vật lực của doanh nghiệp. Đây là một vấn đề phức tạp và có liên quan đến nhiều yếu tố, nhiều mặt của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, như: lao động, đối tượng lao động,.
Bởi vậy khi phân tích phải kết hợp nhiều chỉ tiêu như: kết quả sản xuất kinh doanh, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng sinh lợi của vốn,… 1. Phân tích kết quả kinh doanh Phân tích kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty giai đoạn 2015-2017 Sau mỗi chu kỳ kinh doanh, doanh nghiệp cần phải phân tích, đánh giá hiệu quả 6 hoạt động kinh doanh nhằm xem xét các nguyên nhân ảnh hưởng tới kết quả, hiệu quả hoạt động kinh doanh. Kết quả của việc phân tích, đánh giá này sẽ là căn cứ để doanh nghiệp có các biện pháp thúc đẩy và hoàn thiện quá trình hoạt động kinh doanh trên mọi phương diện để đạt được hiệu quả kinh doanh tốt nhất. Doanh thu - Khái niệm: Doanh thu của doanh nghiệp là toàn bộ số tiền sẽ thu được do tiêu thụ sản phẩm, cung ứng hàng hóa-dịch vụ, hoạt động tài chính và các hoạt động khác của doanh nghiệp - Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đánh giá một cách chính xác, toàn diện khách quan tình hình thực hiện doanh thu của doanh nghiệp trên các mặt tổng trị giá cũng như kết cấu thời gian, không gian, đơn vị trực thuộc để từ đó đánh giá việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của doanh nghiệp.
- Phân tích doanh thu nhằm xem xét mục tiêu doanh nghiệp đặt ra đạt được đến đâu, rút ra những tồn tại, xác định những nguyên nhân chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến doanh thu và đề ra biện pháp khắc phục để tận dụng triệt để thế mạnh của doanh nghiệp, thông qua đó chúng ta có thể đánh giá được hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Cơ cấu doanh thu: Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm các bộ phận sau: + Doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh chính. + Doanh thu từ hoạt động tài chính. + Doanh thu khác.
Chi phí - Khái niệm: Chi phí là một phạm trù kinh tế gắn liền với quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa,nó là những hao phí được biểu hiện bằng tiền trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh với mong muốn tạo ra sản phẩm,dịch vụ hoặc một kết quả kinh doanh nhất định. Phân tích chi phí là một phần quan trọng trong phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh vì chi phí là chỉ tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp 7 - Chi phí sản xuất:phản ánh chi phí phát sinh ở doanh nghiệp,bao gồm: + Chi phí nhân công trực tiếp,gián tiếp. + Chi phí nhân viên. + Chi phí vật liệu,công cụ,dụng cụ.
+ Chi phí dụng cụ sản xuất. + Chi phí khấu hao tài sản cố định. + Chi phí dịch vụ mua ngoài. + Chi phí bằng tiền khác.
- Chi phí quản lý doanh nghiệp:phản ánh chi phí quản lý chung của doanh nghiệp gồm:chi phí quản lý kinh doanh,chi phí quản lý hành chính,chi phí chung khác liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp,bao gồm: + Chi phí nhân viên quản lý. + Chi phí vật liệu quản lý. + Chi phí đồ dung văn phòng. + Chi phí khấu hao tài sản cố định.
+ Thuế,phí và lệ phí. + Chi phí dự phòng. + Chi phí dịch vụ mua ngoài. + Chi phí bằng tiền khác.
- Chi phí hoạt động tài chính:là các khoản chi phí đầu tư tài chính ra ngoài doanh nghiệp nhằm mục đích sử dụng hợp lý các nguồn vốn,tăng thêm thu nhập và nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,bao gồm: + Chi phí liên doanh,liên kết. + Chi phí cho thuê tài sản. + Chi phí khác liên quan đến hoạt động đầu tư ra ngoài doanh nghiệp. + Chi phí nghiệp vụ tài chính.
+ Chi phí hoạt động tài chính khác. Lợi nhuận - Khái niệm: Lợi nhuận được hiểu một cách đơn giản là khoản tiền dôi ra giữa 8 tổng doanh thu và tổng chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và là kết quả tài chính cuối cùng của doanh nghiệp,là chỉ tiêu chất lượng,tổng hợp phản ánh kết quả kinh tế của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Lợi nhuận là cơ sở để tính ra các chỉ tiêu chất lượng khác,nhằm đánh giá hiệu quả của các quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,đánh giá hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Cơ cấu lợi nhuận: Theo nguồn hình thành,lợi nhuận của doanh nghiệp bao gồm các bộ phận cấu thành sau đây: + Lợi nhuận thu được từ hoạt động sản xuất kinh doanh. + Lợi nhuận thu được từ hoạt động tài chính.
+ Lợi nhuận thu được từ hoạt động khác. Phân tích hiệu quả kinh doanh tổng hợp 1. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh tổng hợp Đây là chỉ tiêu phản ánh tổng quát nhất hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và được xác định bằng công thức: HIệu quả kinh doanh = Chỉ tiêu này phản ánh, cứ 1 đồng chi phí đầu vào trong kỳ phân tích thì thu được bao nhiêu đồng kết quả đầu ra, chỉ tiêu này càng cao - chứng tỏ hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp càng lớn. Kết quả đầu ra, có thể được tính bằng chỉ tiêu tổng giá trị sản lượng, doanh thu, lợi nhuận, … Chi phí đầu vào có thể được tính bằng các chỉ tiêu: giá thành sản xuất, giá vốn hàng bán, giá thành toàn bộ, tư liệu lao động, đối tượng lao động, vốn cố định, … Một số chỉ tiêu phản ánh hoạt động kinh doanh khác - Tỷ suất lợi nhuận/ Chi phí I= 9 Chỉ tiêu cho biết khi bỏ ra một đồng chi phí thì thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận.
Chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ hiệu quả sử dụng chi phí càng lớn và ngược lại. - Tỷ suất lợi nhuận/ Doanh thu I= Chỉ tiêu này phản ánh trong một đồng doanh thu thu được sẽ có bao nhiêu đồng lợi nhuận, chỉ tiêu này càng lớn thì càng tốt và ngược lại - Tỷ suất lợi nhuận/ Tổng tài sản Chỉ tiêu này cho biết cứ một đơn vị tài sản đầu tư vào hoạt động kinh doanh, đem lại bao nhiêu đơn vị lợi nhuận. Chỉ tiêu này càng lớn thì hiệu quả sử dụng tài sản của Công ty càng cao. Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản = - Tỷ suất lợi nhuận/ Vốn chủ sở hữu Chỉ tiêu này phản ánh một đơn vị vốn chủ sở hữu tham gia vào quá trình hoạt động kinh doanh trong kỳ sẽ tạo ra được bao nhiêu đơn vị lợi nhuận.
Chỉ tiêu này càng lớn thì hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu càng cao. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu = 1. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh bộ phận a. Hiệu quả sử dụng vốn cố định VCĐ là một trong những yếu tố quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.