CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾTVÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 1.1, LY THUYET VE HIEU QUA HOAT DONG CUA Ni THUONG MAL 1. Tổng quan về ngân hàng thương ngân hàng thương mại Trên thé giới, mỗi một quốc gia đều có định nghĩa về ngân hàng (dựa vào, mục đích, đối tượng hoạt động,.) nhưng các định nghĩa đó đều có một thống nhất về ngân hàng thương mại (NHTM) là một tổ chức kinh doanh tiền tệ với hai đặc điểm là nhận tiền ký thác, sử dụng lượng tiền này để cho vay và làm dịch vụ thanh toán Theo Luật các tỗ chức tín dụng 47/2010/QH12 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII thông qua năm 2010: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tắt cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật nhằm mục tiêu lợi nhuận) Bên cạnh đó, Luật cũng đã định nghĩa: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản”. Các chức năng của ngân hàng thương mại Theo TS. Hồ Hữu Tiến (2008) đã phân tích các chức năng của các 'NHTM thành 3 chức năng chính sau day: ~ Chức năng trung gian tài chính.
Trong nên kinh tế sản xuất hàng hóa, quá trình sản xuất diễn ra theo. chuỗi T - H - T nên luôn có sự thừa và thiếu vốn ở nơi này thừa, nơi khác thiếu, thời điểm khác nhau với những lượng khác nhau. Từ thực tế yêu cầu, để giải quyết mâu thuẫn này cần có một cơ chế chuyên giao vốn từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn trong nền kinh tế. Có hai cơ chế chuyển giao vốn đó là cơ chế trực tiếp (trực tiếp từ người thừa vốn sang người thiếu vốn) và cơ chế gián tiếp (từ người thừa vốn sang người thiếu vốn thông qua một trung gian tài chính).
Cơ chế gián tiếp phổ biến hơn với các NHTM là các định chế chủ yếu thực hiện chức năng chuyển giao vốn, là cầu nối trung gian giữa cung và cầu về vốn trong nền kinh tế. Khi thực hiện chức năng này, NHTM đóng vai trò môi giới giữa người cho vay và người đi vay. NHTM thu hút các khoản tiền nhàn rỗi nhỏ lẻ ở khắp nơi trong nền kinh tế để kết hợp lại thành một lượng tiền lớn phục vụ cho nhu cầu sản xuất kinh doanh của chính nền kinh tế đó. ~ Chức năng tạo phương tiện thanh toán Nhờ nhận tiền ký thác, NHTM có khả năng cho vay, nhưng khi cho vay, NHTM lại tạo ra tiền gửi không kỳ hạn hay còn gọi là tiền ngân hang hay tiền bút tệ, là một phần lớn trong khối tiền tệ.
Như vậy, NHTM chính là một nguồn cung ứng tiền quan trọng trong nền kinh tế. Thông qua số nhân về mức cung tiền, NHTM có khả năng tạo và hủy tiền. Lợi dụng chức năng này, ngân hàng trung ương (NHTW) các nước có thể tăng hay giảm lượng tiền trong lưu thông thông qua việc thay đổi tỷ lệ dữ trữ bắt buộc, từ đó làm thay đổi khả năng cho vay của các NHTM để đạt được mục tiêu đẻ ra. ~ Chức năng trung gian thanh toán Nhờ nhận tiền gửi ký thác của khách hàng và cho khách hàng vay, NHTM mở các số sách theo đối và chuyển tiền trong các tài khoản giao dich của khách hàng.
Như vậy, NHTM đã chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khá: nơi này sang nơi khác. Thông qua chức năng này của NHTM, nền kinh tế có thể hạn chế được lượng tiền mặt lưu thông, hạn chế đọng trong khâu thanh toán, thúc đây việc luân chuyển tiền tệ trong nên kinh tế một cách nhanh chóng. Các hoạt động chính của ngân hàng thương mại Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và sự cạnh tranh gay git trong hoạt động ngân hàng, dịch vụ ngân hàng ngày càng đa dạng. Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng cũng như thực hiện tốt vai trò, chức năng của mình, các.
'NHTM thường xuyên cung cấp nhiều loại dịch vụ khác nhau, từ truyền thống. đến hiện đại Các dịch vụ NHTM truyền thống Dịch vụ ngân hàng truyền thống bao gồm các dịch vụ sau: ~ Thực hiện trao đồi ngoại tệ. - Chiết khấu thương phiếu và cho vay thương mại. ~ Nhận tiền gửi.
~ Bảo quản vật ủy thác. ~ Tài trợ các hoạt động của chính phủ. ~ Cung cấp các tài khoản giao dịch ~ Cung cấp dịch vụ ủy thác. Các dịch vụ NHTM hiện đại Dịch vụ ngân hàng hiện đại bao gồm các dịch vụ sau: ~ Cho vay tiêu dùng.
~ Tư vấn tài chính. ~ Quản lý tiền mặt. ~ Dịch vụ cho thuê tai chính. ~ Cho vay tài trợ dự án.
- Bán các dịch vụ bảo hiểm. ~ Cung cấp các kế hoạch hưu trí. ~ Cung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán. ~ Cung cấp dịch vụ tương hỗ và trợ cấp.
~ Cung cấp dịch vụ ngân hàng đầu tư và ngân hàng bán buôn. Như vậy, sự đa dạng hóa các loại hình dịch vụ NHTM hiện đại như ngày nay càng tạo cơ hội đa dạng hóa danh mục đầu tư cũng như thu hút nhiều đối tượng khách hàng khác nhau, tạo điều kiện giảm thiểu rủi ro, nâng. cao hiệu quả hoạt động của chính các NHTM. Khái niệm hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại Hiệu quả của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định.
Hiệu quả kinh doanh thể hiện quan hệ so sánh giữa kết quả (đầu ra) và nguôn lực hoặc chỉ phí (đầu vào) của một thực thể kinh doanh đề tạo ra kết quả trong một thời kỳ. Hiệu quả kinh doanh = Kết quả (lợi nhuận, doanh thu,.) / Phương tiện (chỉ phí, tài sản, doanh thu, vốn chủ sở hữu, .) Trong hoạt động của NHTM, theo lý thuyết hệ thống thì hiệu quả có thể được hiểu ở hai khía cạnh như sau: (1) Khả năng biến đổi các đầu vào thành các đâu ra hay khả năng sinh lời hoặc giảm thiểu chỉ phí để tăng khả năng cạnh tranh với các định chế tài chính khác. (2) Xác suất hoạt động an toàn của ngân hàng.Rose giáo sư kinh tế học và tài chính trường đại học Yale đưa ra: bản chất NHTM có thê được coi như một tập đoàn kinh doanh và hoạt động với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận với mức độ rủi ro ở mức độ cho phép. 'Tuy nhiên, khả năng sinh lời là mục tiêu được các ngân hàng quan tâm hơn vì thu nhập cao sẽ giúp các ngân hàng có thể bảo toàn vốn, tăng khả năng mở.
rộng thị phần hoạt động và thu hút được nguồn vốn đầu tư. Theo định nghĩa của cuốn “Từ điển Toán kinh tế, Thống kê, kinh tế Anh — Việt” trang 255 của PGS.TS Nguyễn Khắc Minh thì hiệu quả la: “mdi quan hệ giữa đầu vào các yếu tố khan hiếm với đầu ra hàng hóa và dịch vụ” và “khái niệm hiệu quả được dùng để xem xét các tài nguyên được các thị trường phân phối tốt như thế nào”. “Theo giáo trình Quản trị kinh doanh tông hợp trong các doanh nghiệp. Ngô Đình Giao, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội - 1997, trang 408, “hiệu quá biểu hiện mối quan hệ tương quan giữa kết quả thu được và toàn bộ chỉ phí bỏ ra để có kết quả đó, phản ánh được chất lượng của hoạt động kinh tế đó”.
Như vậy, hiệu quả kinh doanh của NHTM thể hiện quan hệ so sánh giữa đầu ra là các kết quả (lợi nhuận, doanh thu) và đầu vào là các nguồn lực (tài sản, vốn chủ sở hữu,.) hoặc các chỉ phí của ngân hàng để tạo ra kết quả đó trong một thời kỳ nhất định. Higu qua ky thuat (Technical Efficiency - TE) của NHTM phản ánh sự chuyển đổi từ các đầu vào thành các đầu ra trong. hoạt động kinh doanh của ngân hàng để đạt được năng suất cao nhất. Hiệu quả kinh doanh là một khái niệm hiệu quả tổng quát, trong đó khi đánh giá tình hình kinh doanh của ngân hàng thì hiệu quả kinh doanh được phản ánh thông qua hiệu quả kỹ thuật, bởi hiệu quả kỹ thuật đo lường hiệu quả của tình trạng sử dụng các nguồn lực đầu vào đề tạo ra các đầu ra sao cho ngân hàng.
đạt hiệu quả cao nhất. Một đơn vị kinh doanh được coi là đạt hiệu quả Pareto nếu đơn vị đó sử dụng được tối ưu các nguồn lực, có thể hiểu là không thể nào gia tăng thêm các yếu tố đầu ra với lượng các đầu vào cho trước, hay không thể nào cắt giảm thêm các yếu tố đầu vào mà không làm giảm sản lượng đầu ra. các điểm hiệu quả Pareto sẽ tạo thành đường giới hạn khả năng sản xuất (Production Possibility Frontier - PPF). Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, bat ky người quản lý và điều hành doanh nghiệp nào cũng luôn muốn tránh lãng phí trong quá trình sản xuất.
Đề đạt được những mục tiêu này thì phải tối thiểu hóa sử dụng các đầu vào trong sản xuất các đầu ra đã cho, hoặc sử dụng. các đầu vào đã cho phải tối đa hóa các đầu ra. Trong trường hợp này, hiệu quả. kỹ thuật (TE) là khả năng cực tiểu hóa sử dụng các đầu vào đề sản xuất các đầu ra cho trước, hoặc khả năng thu được các đầu ra cực đại từ các đầu vào cho trước và mục tiêu tránh lãng phí của các nhà sản xuất trở thành mục tiêu đạt được mức hiệu quả kỹ thuật cao.
Mục tiêu của nhà sản xuất còn đòi hỏi hỏi sản xuất các đầu ra đã cho với chỉ phí cực hoặc sử dụng các đầu vào đã cho sao cho cực đại hóa doanh thu, hoặc phân bổ các đầu vào và các đầu ra sao cho cực đại hóa lợi nhuận. Trong trường hợp này, hiệu quả tương ứng được gọi là hiệu quả kinh tế (Eeonomic Efficiency - EE). Hiệu quả kinh tế là khả năng cho biết kết hợp. các đầu vào nhân tố cho phép tối thiểu hóa chỉ phí để sản xuất ra một mức sản lượng nhất định và mục tiêu của các nhà sản xuất trở thành mục tiêu đạt mức.
hiệu quả kinh tế cao. Hiệu quả kinh tế có thể giúp cho việc kiểm tra lợi nhuận của hoạt động kinh doanh tốt hơn so với hiệu quả kỹ thuật. Tuy nhiên, mục tiêu của bài nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả kinh doanh và giúp cải thiện tình hình hoạt động kinh doanh của các NHTM không đạt hiệu quả cao. trong hoạt động kinh đoanh.
