CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT PHÂN TÍCH CHI PHÍ VÀ LỢI ÍCH ĐỂ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ I.1 Những khái niệm tài chính cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu: L1.1 Phân tích tài chính dự án a. Xây dựng dòng tiền tệ ròng (dòng ngân lưu của dự án) Xây dựng báo cáo dòng tiễn tệ là công việc đầu tiên trong viêc phân tích tài chính dự án dựa vào những thông tin tìm được trong các phần phân tích về kỹ thuật, nhân lực và tiếp thị. Thành quả dự kiến trong tương lai của một dự án đầu tư được tóm tắt trong một tập hợp báo cáo tài chính dự trù hay triển vọng gồm các thông tin thu nhập và chi phí trong nhiều năm của dự án. Các khoản thu nhập và các khoản chi phí của dự án xuất hiện ở những năm khác nhau trong đời dự án tạo thành dòng tiền tệ của dự án và được xác định hàng năm như sau : Dòng tiến tệròng _ Khoản thu Khoản chỉ (thu hồi thuần) (tiền mặt) (tiền mặt) Trong quá trình tính toán dòng tiền tệ hàng năm của dự án một số vấn để tài chính cần được quan tâm như sau : Trong các khoản thu bằng tiển mặt ngoài doanh thu còn tính đến các khoản phải thu, tương tự các khoản chi tiền mặt ngoài chi phí phải tính đến các khoản phải trả.
Tất cả những yếu tố trên được xác định trong việc xây dựng nhu cầu tiền mặt giao dịch và vốn lưu động. Các khái niệm về thu nhập của dự án Tổng thu trong năm của dự án: Là tất cả những khoản tiền mà dự án thu được do kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm hoạt động của dự án. Thu nhập trong năm của dự án bao gồm: - _ Tiền thu do bán hàng: đây là nguồn thu nhập chủ yếu trong năm của dự án - _ Thu nhập từ hoạt động tài chính - _ Thụ nhập từ các khoản viện trợ - _ Thu nhập do thanh lý tài sẩn và giá trị còn lại của tài sẩn tại năm cuối cùng của dự án Thu hồi hoàn vốn : là thu hồi ở giai đoạn hoạt động hàng năm dùng để hoàn lại vốn đầu tư ban đầu được xác định bằng tổng khấu hao và thu nhập ròng hàng năm. Thu hồi thuần hàng năm: là hiệu số giữa thu nhập hàng năm và tổng chỉ hàng năm của dự án.
Trong giai đoạn nghiên cứu, lập dự án và thực hiện đầu tư chưa có thu nhập thì thu hồi thuần là số âm và bằng tổng chi phí đầu tư, trong những năm Trung Tâm thương mại Cửa Khẩu Quốc tế Lào Cai hoạt động, không có đầu tư bổ sung thu hồi thuần bằng thu hồi hoàn vốn tại năm đó. Các khái niệm về chỉ phí: Các hoạt động của dự án được đảm bảo bằng các nguồn lực khác nhau, đó là những đầu vào đảm bảo cho hệ thống hoạt động. Những đầu vào này biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, tuỳ thuộc từng giai đoạn đự án như lao động, công nghệ thiết bị, nguyên vật liệu, đất đai, nhà xưởng.Chi phí của dự án là biểu hiện bằng tiền của các nguồn lực cần thiết hoạt động dự án. Đối với dự án đầu tư.
Chi phí của dự án được xem xét ở cả ba giai đoạn. Giai đoạn 1 : (giai đoạn chuẩn bị đầu tư) xác định số lượng và nguồn vốn cần thiết cho các hoạt động dự án, nó thường chiếm tỷ lệ thấp nhưng lại đóng vai trò quyết định đối với chí phí ở giai đoạn sau gồm các công việc : nghiên cứu đánh giá cơ hội đầu tư, nghiên cứu lập dự án tiền khả thi và khả thi, thẩm định và phê duyệt dự án ở cấp quản lý. Giai đoạn 2: (thực hiện dự án) là giai đoạn chủ yếu chi phí được đưa vào để thực hiện dự án như xin thuê đất, chuẩn bị mặt bằng, tổ chức tuyển chọn tư vấn khảo sát-thiết kế giám định kỹ thuật chất lượng công trình, tổ chức đấu thầu, mua sắm thiết bị, thi công xây lắp, nghiệm thu công trình và thanh quyết toán. Giai đoạn 3: (giai đoạn khai thác dự án) chi phí được biểu hiện dưới đạng chỉ phí khai thác dự án (còn được gọi là vốn lưu động cần thiết để sản xuất kinh doanh khi dự án hoàn thành) Các loại chỉ phí của dự án.
Chỉ phí cố định và chỉ phí biến đối: Chi phí cố định: là chỉ phí phẩi trả cho đù doanh nghiệp không sản xuất gì cả như chi phí thuê nhà đất, khấu hao tài sản. Chi phí biến đổi: là chi phí tăng, giãm theo sản lượng chẳng hạn như chỉ phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công. Chỉ phí chìm: Đây là những chi phí không thu lại được xảy ra do những quyết định quá khứ. Trong khi đó, việc phân tích kinh tế dự án chỉ xét những chi phí và lợi ích do những quyết định biện tại gây ra.
Nhiều chi phí quá khứ không thu hồi được bằng một hành động tương lai, vì vậy chỉ phí chìm không được xem xét trực tiếp trong phân tích kinh tế dự án. Trong thực tế chỉ phí chìm thường ảnh hưởng đến việc lựa chọn dự án do yếu tố tâm lý là tiếp tục theo đuổi những quyết định trong quá khứ mà thường được cho là không vô ích. Chỉ phí khẩu hao: Trong phân tích hiệu quả dự án, khi xác định chi phí hàng năm người ta không tính chỉ phí khấu hao vì toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu của dự án đã được tính đủ và khấu trừ hết trong những năm thực hiện việc đầu tư. Do vậy khi xác định chi phí tiêu hao nếu tính chỉ phí khấu hao thì ta đã tính khấu trừ hai lần cho chỉ phí này.
Mặc dù thế nhưng chỉ phí khấu hao cũng ảnh hưởng rất lớn đến dòng tiền tệ của dự án từ đó ảnh hưởng đến kết quả phân tích và lựa chọn dự án. Trung Tâm thương mại Cửa Khẩu Quốc tế Lào Cai Trước hết chỉ phí khấu hao ảnh hưởng đến mức thu nhập của doanh nghiệp, mức khấu hao càng lớn, thu nhập càng nhỏ, và ngược lại được thể hiện qua công thức tính lợi nhuận gộp (lợi nhuận chịu thuế). - Lợi nhuận gộp = Doanh thu hàng năm - (chi phí vận hành hàng năm + khấu hao năm) Thứ hai khấu hao ảnh hưởng trực tiếp đến thu hồi gộp trong năm: Thu hổi gộp trong năm = khấu hao + lợi nhuận ròng + lãi vay (thu hồi hoàn vốn) Thu hồi thuần trong năm = thu hồi gộp trong năm - chỉ phí đầu tư trong năm Dòng tiền tệ của dự án để phân tích hiệu quả lựa chọn dự án chính là dòng thu hối thuần của dự án. Mô hình tính khấu hao được chọn là khấu hao đều (hay gọi là khấu hao đường thẳng).
Chỉ phí đất đai : Giống như các tài sản khác, đất đai có một chỉ phí kinh tế cơ hội khi được sử dụng cho dự án, ngay cả trong trường hợp Chính phủ cung cấp đất không mất phí cho dự án, chi phí về đất cũng phải được tính trong tổng chỉ phí đầu tư của dự án và mức chi phí đất đó phải được xác định ở mức giá trị phản ảnh đúng giá trị thị trường của đất tại khu vực dự án. Đất đai còn là một tài sản đặc biệt ở chổ trong hầu hết mọi trường hợp đất đai không có khấu hao. Ngược lại do những cải thiện trong hệ thống cơ sở hạ tâng giá trị của đất đai còn có thể tăng nhanh hơn mức tăng của lạm phát trong suốt thời gian hiện hữu của dự án. Trong những trường hợp như vậy, điều quan trọng là chúng ta không được tính phần giá trị của đất đai gia tăng vượt quá mức tăng của lạm phát vào giá trị thanh lý của dự án.
Thông thường giá cả đất đai thực sự tăng lên là do kết quả đầu tư cho cơ sở hạ tầng công cộng mà sản phẩm của chúng ta không có bán trên thị trường cạnh tranh, do đó diéu quan trong 1A không được qui mức tăng trong giá trị thực của đất đai cho bất kỳ dự án nào nhằm tránh được sự thiên lệch trong khi lựa chọn đối với các dự án sử dụng nhiều đất. Chi phí hoạt động (chi phí khai thác) là chi phí tiêu hao trong giá thành sản phẩm hàng năm của dự án kể cả thuế các loại. Chi phí khai thác hàng năm = Giá thành sản phẩm-Khấu hao+thuế thu nhập d. Báo cáo thu nhập dự kiến : Dựa trên cơ sở doanh thu hằng năm đã được dự trù và các chi phí hoạt động đã được bao gồm (chi phí trực tiếp, gián tiếp, khấu hao.), thuế doanh thu ta tính được : Lãi gộp = doanh thu — chi phí hoạt động Thu nhập chịu thuế tính trước = lãi gộp — chỉ phí trả lãi năm Dòng tiền tệ ròng sau khi trả thuế = thu nhập trước thuế - thuế thu nhập DN Trung Tâm thương mại Cửa Khẩu Quốc tế Lào Cai e.
Nguyén tac xem xét Igi ich va chi phi trong viéc phân tích hiệu quả dự án: Phân tích hiệu quả dự án xem xét cho cùng là so sánh các lợi ích va chi phi để thấy được doanh lợi hay tính hấp dẫn của các dự án khác nhau. Bởi vậy đối với mỗi dự án, việc xác định đầy đủ các chi phí và lợi ích là một vấn đề quan trọng.Trong phân tích hiệu quả kinh tế dự án, xác định chi phí và lợi ích được tiến hành theo nguyên tắc: tất cả những gì làm gia tăng mục tiêu là lợi ích còn tất cả những gì làm giẩm mục tiêu là chi phí. Trong phân tích khả thi, để tránh việc chấp thuận dự án dựa trên những ước tính quá lạc quan về lợi ích, chỉ phí, chúng ta nên sử dụng những ước tính thiên lệch theo hướng làm giảm bớt lợi ích của dự án trong khi làm tăng cao mức ước tính về chỉ phí. Nếu dự án vẫn hấp dẫn sau khi tiến hành thẩm định như vậy thì có nhiều khả năng dự án sẽ đứng vững khi thẩm định kỹ hơn, chính xác hơn.
Mục tiêu thay đổi theo tính chất sự phân tích. Trong phân tích hiệu quả tài chính, mục tiêu là đánh giá lợi nhuận mà dự án mang lại cho người chủ dự án cũng như các cá nhân và tổ chức khác tham gia vào dự án. Do đó phân tích hiệu quả tài chính chỉ tính đến những chỉ phí và lợi ích nào là xác thực đối với cá nhân và tổ chức đã nêu. Theo nguyên tắc này khấu hao và các chỉ phí chìm không dự tính là chi phi của dự án.