CHƯƠNG 1 SV: Đỗ Thị Mai GVHD: TS. Đặng Văn Lương Lớp: K7HK9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Trường Đại Học Thương Mại Khóa Luận Tốt Nghiệp CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU DOANH NGHIỆP 1.Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản và một số lý thuyết về phân tích doanh thu 1.1 Một số khái niệm, đinh nghĩa cơ bản * Khái niệm doanh thu Có rất nhiều khái niệm, định nghĩa về doanh thu. Dưới đây em xin đề cập một số khái niệm về doanh thu như sau: Theo chuẩn mực kế toán số 14 “ doanh thu và thu nhập khác” và theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC của Bộ tài chính thì “Doanh thu được hiểu là tổng giá trị các lợi ích doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Theo giáo trình tài chính doanh nghiệp, Bộ tài chính, NXB Tài chính, 2004, trang 207 thì “ Doanh thu là toàn bộ số tiền bán sản phẩm, hàng hoá, cung ứng dịch vụ sau khi trừ (-) khoản giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại (nếu có chứng từ hợp lệ) được khách hàng chấp nhận thanh toán (không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền)”.
Nói tóm lại, có rất nhiều khái niệm doanh thu khác nhau nhưng em xin lấy doanh thu theo cách hiểu của chuẩn mực kế toán để thuận lợi cho việc lấy số liệu, phân tích doanh thu bán hàng theo các nội dung. Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn tất cả 5 điều kiện sau: - DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua. - DN không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.
- DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. SV: Đỗ Thị Mai GVHD: TS. Đặng Văn Lương Lớp: K7HK9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Trường Đại Học Thương Mại Khóa Luận Tốt Nghiệp - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. *Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định theo giá trị hợp lý các khoản đã thu bằng tiền, hoặc sẽ thu được tiền từ giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán ( nếu có).
Doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định bằng công thức: DTBH thuần = Tổng DT – Các khoản giảm trừ doanh thu. Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm: - Chiết khấu thương mại: Là khoản tiền giảm trừ cho khách hàng tính trên tổng số các nghiệp vụ đã thực hiện trong thời gian nhất định, khoản giảm trừ trên giá bán thông thường vì lý do mua với khối lượng lớn. - Hàng bán bị trả lại: Đây là trị giá số sản phẩm hàng hoá, dịch vụ đã tiêu thụ bị khách hàng trả lại do những vi phạm cam kết, hàng bị mất, kém phẩm chất, không đúng quy cách, chủng loại. - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ được người bán chấp nhận một cách đặc biệt trên giá thoả thuận cho người mua do toàn bộ hay một phần sản phẩm, hàng hoá kém, mất phẩm chất, hay không đúng quy cách theo quy định trong hợp đồng kinh tế.
Các khoản giảm trừ đều làm giảm doanh thu. - Các khoản thuế gián thu: Thuế GTGT, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt. +) Thuế GTGT: Là loại thuế gián thu đánh vào người tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ. Thuế GTGT là loại thuế chỉ đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hoá dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất lưu thông đến tiêu dùng.
Tổng số thuế thu được ở mỗi khâu chính bằng với số thuế tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng. SV: Đỗ Thị Mai GVHD: TS. Đặng Văn Lương Lớp: K7HK9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 Trường Đại Học Thương Mại Khóa Luận Tốt Nghiệp +) Thuế xuất khẩu: Là loại thuế gián thu đánh vào loại hàng hoá xuất khẩu (thuộc danh mục hàng hoá bị đánh thuế) qua cửa khẩu và biên giới Việt Nam. +) Thuế Tiêu thụ đặc biệt: Là một loại thuế gián thu đánh vào một số hàng hoá, dịch vụ nằm trong danh mục Nhà nước quy định cần điều tiết sản xuất hoặc tiêu dùng.
Thuế tiêu thụ đặc biệt được cấu thành trong giá bán hàng hoá, dịch vụ do người tiêu dùng chịu khi mua hàng hoá, dịch vụ đó. Những vấn đề lý luận có liên quan đến doanh thu 1.1 Ý nghĩa tăng doanh thu Tăng doanh thu thực chất là tăng lượng hàng hoá bán ra trên thị trường và tăng lượng tiền về cho DN. Vì vậy, tăng doanh thu bán hàng vừa có ý nghĩa đối với doanh nghiệp và với xã hội. Đối với xã hội: - Việc tăng doanh thu góp phần thoả mãn tốt hơn các nhu cầu tiêu dùng hàng hoá cho toàn xã hội.
Trong cơ chế thị trường, để đứng vững, tồn tại và phát triển đối với một doanh nghiệp không phải là điều dễ. Doanh thu tăng tức là DN đã đáp ứng các nhu cầu về vật chất cho xã hội, làm cho đới sống vật chất nhân dân ngày càng được cải thiện. Ngoài ra, khi doanh thu tăng DN có thể đóng góp vào quý Ngân sách Nhà nước, giúp nhà nước có điều kiện phát triển các công trình xã hội phục vụ nhân dân. - Khi doanh thu của DN tăng cũng góp phần ổn định giá cả, cân đối cung cầu, thúc đẩy nền kinh tế hàng hóa phát triển, rút ngắn chu kỳ sản xuất, mở rộng giao lưu văn hóa giữa các vùng miền, lãnh thổ.
- Tăng doanh thu cũng góp phần làm tăng thu nhập quốc dân, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người lao động. Đối với doanh nghiệp - Doanh thu là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí trong quá trình sản xuất kinh doanh góp phần đảm bảo cho quá trình kinh doanh của DN được liên tục và tạo ra doanh thu. Do vậy nếu hàng hóa tiêu thụ SV: Đỗ Thị Mai GVHD: TS. Đặng Văn Lương Lớp: K7HK9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 Trường Đại Học Thương Mại Khóa Luận Tốt Nghiệp chậm sẽ dẫn đến tình trạng khó khăn, căng thẳng về tài chính, quá trình sản xuất kinh doanh có thể bị ngừng trệ có thể dẫn đến phá sản.
Ngược lại, nếu doanh thu tiêu thụ nhanh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hồi vốn hay chu chuyển vòng quay của vốn nhanh. DN vì vậy có khả năng tự chủ về vốn, không phải lệ thuộc vào vốn bên ngoài và giảm chi phí lãi vay và khi vay vốn. - Doanh thu tăng sẽ giúp doanh nghiệp có điều kiện thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của bản thân và là điều kiện để đạt được mục đích kinh doanh mà doanh nghiệp đề ra. Tăng doanh thu là một trong những điều kiện cơ bản để tăng thu nhập nhằm tái sản xuất mở rộng và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ công nhân viên.
- Doanh thu tăng là cơ sở quan trọng để xác định kết quả tài chính cuối cùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tạo điều kiện cho DN hoàn thành nghĩa vụ của mình đối với nhà nước. Doanh thu tăng sẽ giải quyết cho DN những vấn đề tài chính như chi phí sản xuất được trang trải, vốn được thu hồi nhanh và nguồn thu cho các quỹ của DN tăng. - Tăng doanh thu chứng tỏ được vị thế và uy tín của DN trên thương trường củng cố vị thế vững chắc cho DN, duy trì sự tồn tại và phát triển cho DN.2 Nguồn số liệu phân tích doanh thu bán hàng tại doanh nghiệp Để tiến hành phân tích doanh thu và đề ra một số giải pháp tăng doanh thu tại công ty em đã nghiên cứu tài liệu. Tài liệu bao gồm tài liệu bên trong và tài liệu bên ngoài.
Tài liệu bên ngoài gồm những chuẩn mực, thông tư, các tạp chí, bài báo của các nhà nghiên cứu, các khóa luận tốt nghiệp,… Tài liệu bên trong được sử dụng trong khóa luận là các báo cáo tài chính, các sổ kế toán tổng hợp và chi tiết về doanh thu của công ty. Qua những số liệu, tài liệu thu thập được đó sẽ phản ánh đúng đắn về tình hình phân tích doanh thu tại công ty. Trên cơ sở kết qủa phân tích tình hình doanh thu tại công ty chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại cũng như nguyên nhân tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng doanh thu cho công ty. Nội dung phân tích doanh thu SV: Đỗ Thị Mai GVHD: TS.
Đặng Văn Lương Lớp: K7HK9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 Trường Đại Học Thương Mại Khóa Luận Tốt Nghiệp 1.1 Phân tích doanh thu bán hàng theo các nghiệp vụ kinh doanh: Nhằm nhận thức và đánh giá chính xác mức độ hoàn thành các chỉ tiêu doanh thu bán hàng, qua đó xác định kết quả theo từng nghiệp vụ kinh doanh. Đồng thời phân tích doanh thu bán hàng theo từng nghiệp vụ kinh doanh còn giúp cho chủ DN có những cơ sở, căn cứ đề ra những chính sách, biện pháp đầu tư thích hợp trong việc lựa chọn các nghiệp vụ kinh doanh mang lại hiệu quả kinh tế cao. Phương pháp phân tích chủ yếu là áp dụng phương pháp lập biểu so sánh giữa số liệu thực hiện với kế hoạch hoặc kỳ này so với kỳ trước trên cơ sở tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ phần trăm, số chênh lệch và tỷ trọng doanh thu của từng nghiệp vụ kinh doanh. Phân tích doanh thu theo nhóm hàng và những mặt hàng chủ yếu.
Phân tích doanh thu trong doanh nghiệp cần phải phân tích chi tiết theo từng nhóm hàng, trong đó có những mặt hàng chủ yếu, để từ đó nhận thức đánh giá một cách toàn diện, chi tiết tình hình doanh thu bán hàng theo nhóm, mặt hàng, thấy được sự biến động tăng giảm và xu hướng phát triển nhu cầu tiêu dùng của chúng để làm cơ sở cho việc hoạch định chiến lược đầu tư theo nhóm hàng kinh doanh của DN. Phân tích doanh thu theo nhóm, mặt hàng và những mặt hàng kinh doanh chủ yếu căn cứ vào những số liệu kế hoạch và hạch toán chi tiết doanh thu bán hàng để so sánh số liệu năm phân tích và năm gốc.3 Phân tích doanh thu theo phương thức bán.