Chương 1: Cơ sở của việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Bắc Ninh giai đoạn 1997 đến 2013. Trong chương này, tác giả đã khái quát cơ bản lý thuyết về FDI, những cơ sở thực tiễn ảnh hưởng đến việc thu hút FDI của Bắc Ninh như: các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, thị trường, hệ thống luật pháp, cơ sở hạ tầng, năng lực cạnh tranh cấp tỉnh….sau đó tác giả còn đưa ra những kinh nghiêm thu hút FDI từ quốc tế cũng như một số địa phương trong nước. Chương 2: Tác giả đã phân tích thực trạng thu hút FDI của Bắc Ninh trong giai đoạn từ năm 1997 đến nay, thực trạng được phân định rõ ràng theo từng giai đoạn, theo địa điểm đầu tư, hình thức đầu tư, đối tác đầu tư và từng ngành công nghiệp. Sau đó, tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được cũng như những hạn chế và nguyên nhân.
Chương 3: Tác giả đã đưa ra một số giải pháp, kiến nghị về phía chính phủ, hiệp hội doanh nghiệp, các doanh nghiệp,…nhằm nâng cao khả năng thu hút vốn FDI vào tỉnh trong thời gian tới, đúng theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ CỦA VIỆC THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO BẮC NINH (1997 - 2013) 1. Khái niệm và đặc điểm của nguồn vốn FDI 1. Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được hiểu là hình thức đầu tư dài hạn của các cá nhân hay công ty nước này vào một nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Theo đó, cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Theo định nghĩa mà Ngân hàng Thế giới đưa ra1: “FDI là một hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm đạt được những lợi ích lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ của một nền kinh tế khác nền kinh tế nước chủ đầu tư, mục đích của chủ đầu tư là giành quyền quản lý thực sự doanh nghiệp”. Vì vậy, có thể hiểu: Đầu tư trực tiếp nước ngoài là một khoản đầu tư đòi hỏi một mối quan tâm lâu dài và phản ánh lợi ích dài hạn về quyền kiểm soát của một chủ thể cư trú ở một nền kinh tế (được gọi là chủ đầu tư trực tiếp nước ngoài hoặc doanh nghiệp mẹ) trong một doanh nghiệp cư trú ở một nền kinh tế khác nền kinh tế của chủ đầu tư nước ngoài (được gọi là doanh nghiệp FDI hay doanh nghiệp chi nhánh hoặc chi nhánh nước ngoài). FDI chỉ ra rằng chủ đầu tư phải có một mức độ ảnh hưởng đáng kế đối với việc quản lý doanh nghiệp cư trú ở một nền kinh tế khác.
Tiếng nói hiệu quả trong quản lý phải đi kèm với một mức sở hữu cổ phần nhất định thì mới được coi là FDI. Đặc điểm của vốn FDI Cũng như các nguồn vốn đầu tư khác, FDI cũng có những đặc điểm riêng biệt. Cụ thể như sau: Tìm kiếm lợi nhuận: FDI chủ yếu là đầu tư tư nhân với mục đích hàng đầu là tìm kiếm lợi nhuận. Các nước nhận đầu tư, nhất là các nước đang phát triển cần lưu ý 1 Ngân hàng Thế giới, Foreign Direct Investment, net inflows (% of GDP) http://data.org/indicator/BX.ZS 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều này khi tiến hành thu hút FDI, phải xây dựng cho mình một hành lang pháp lý đủ mạnh và các chính sách thu hút FDI hợp lý để hướng FDI vào phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của nước mình, tránh tình trạng FDI chỉ phục vụ cho mục đích tìm kiếm lợi nhuận của các chủ đầu tư.
Các chủ đầu tư nước ngoài phải đóng góp một tỷ lệ vốn tối thiểu trong vốn pháp định hoặc vốn điều lệ tùy theo quy định của luật pháp từng nước để giành quyền kiểm soát hoặc tham gia kiểm soát doanh nghiệp nhận đầu tư. Luật các nước thường quy định không giống nhau về vấn đề này. Tỷ lệ đóng góp của các bên trong vốn điều lệ hoặc vốn pháp định sẽ quy định quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, đồng thời lợi nhuận và rủi ro cũng được phân chia dựa vào tỷ lệ này. Thu nhập mà chủ đầu tư thu được phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mà họ bỏ vốn đầu tư, nó mang tính chất thu nhập kinh doanh chứ không phải lợi tức.
Chủ đầu tư tự quyết định đầu tư, quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lỗ lãi. Nhà đầu tư nước ngoài được quyền tự lựa chọn lĩnh vực đầu tư, hình thức đầu tư, thị trường đầu tư, quy mô đầu tư cũng như công nghệ cho mình, do đó sẽ tự đưa ra những quyết định có lợi nhất cho họ. FDI thường kèm theo chuyển giao công nghệ cho các nước tiếp nhận đầu tư. Thông qua hoạt động FDI, nước chủ nhà có thể tiếp nhận được công nghệ, kĩ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý.
Các hình thức FDI Đầu tư FDI tồn tại dưới nhiều hình thức, song chủ yếu vẫn là dưới 3 hình thức cơ bản: hợp đồng hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Hợp đồng hợp tác kinh doanh: là văn bản kí kết giữa 2 hay nhiều bên (gọi là bên hợp doanh) quy định rõ trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên để tiến hành đầu tư sản xuất kinh doanh ở nước tiếp nhận đầu tư mà không thành lập một pháp nhân. Doanh nghiệp liên doanh: là loại hình doanh nghiệp, trong đó nhà đầu tư nước ngoài hợp tác với nước tiếp nhận vốn đầu tư để cùng góp vốn kinh doanh, cùng hưởng lợi nhuận và cùng san sẻ rủi ro. Doanh nghiệp liên doanh được thành lập 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, có tư cách pháp nhân theo pháp luật của nước tiếp nhận đầu tư.
Đây là hình thức sử dụng rộng rãi nhất của đầu tư trực tiếp nước ngoài trên thế giới từ trước đến nay. Nó là công cụ để thâm nhập vào thị trường nước ngoài một cách hợp pháp và có hiệu quả thông qua hoạt động hợp tác. Hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài: đây là doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (tổ chức hoặc cá nhân nước ngoài), do nhà đầu tư nước ngoài thành lập tại nước tiếp nhận đầu tư, tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất, kinh doanh. Hình thức này ít phổ biến hơn hình thức liên doanh trong hoạt động đầu tư quốc tế.
Hình thức hợp đồng BOT, BT, BTO: là hình thức đầu tư được thực hiện theo hợp đồng ký kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư nước ngoài để xây dựng, kinh doanh công trình kết cấu hạ tầng trong một thời gian nhất định; hết thời hạn, nhà đầu tư chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho Nhà nước Việt Nam. Hình thức BOT, BTO, BT có các đặc điểm cơ bản: một bên ký kết phải là Nhà nước; lĩnh vực đầu tư là các công trình kết cấu hạ tầng như đường sá, cầu, cảng, sân bay, bệnh viện, nhà máy sản xuất, điện, nước.; bắt buộc đến thời hạn phải chuyển giao không bồi hoàn cho Nhà nước. Đầu tư mua cổ phần hoặc sáp nhập, mua lại doanh nghiệp: Đây là hình thức mà khi thị trường chứng khoán phát triển, nhà đầu tư nước ngoài được phép mua cổ phần, mua lại các doanh nghiệp ở nước sở tại. Khi nhà đầu tư nước ngoài tham gia mua cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường chứng khoán nước sở tại, họ tạo nên kênh đầu tư gián tiếp nước ngoài (FPI).
Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu cổ phiếu vượt quá giới hạn nào đó cho phép họ có quyền tham gia quản lý doanh nghiệp thì họ trở thành nhà đầu tư FDI, Đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, tỷ lệ này được quy định là 30%. Vai trò của FDI đối với kinh tế Bắc Ninh Không phải tự nhiên các quốc gia đang phát triển đều nỗ lực thay đổi các chính sách, sau khi tái lập tỉnh năm 1997, đi lên từ một địa phương thuần nông, Bắc Ninh luôn chú trọng đưa ra các ưu đãi về nhiều mặt nhằm cạnh tranh thu hút FDI, sở dĩ FDI được coi trọng như vậy cũng bởi những lợi ích, vai trò mà nó đem lại: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bổ sung nguồn vốn: Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh thì cần phải có nhiều vốn, nếu vốn trong nước không đủ, nền kinh tế này sẽ thu hút vốn từ nước ngoài, trong đó có vốn FDI. Năm 1997, tách ra từ tỉnh Hà Bắc, khi mới tái lập, Bắc Ninh là một tỉnh thuần nông gặp muôn vàn khó khăn, thách thức như điểm xuất phát thấp, quy mô kinh tế nhỏ, tốc độ phát triển kinh tế chưa cao, cở sở vật chất kĩ thuật còn nghèo nàn, kết cấu hạ tầng vừa yếu vừa thiếu (sản xuất công nghiệp chỉ chiếm 23,8%, nông nghiệp chiếm 45,0% trong cơ cấu GDP của tỉnh)2, vì vậy khả năng tích lũy vốn trong nội bộ nền kinh tế rất hạn chế. Trong khi đó, nhu cầu vốn đầu tư để phát triển nhằm rút ngắn khoảng cách với các nước công nghiệp phát triển lại rất lớn.
FDI với vai trò là một nguồn vốn bổ sung từ bên ngoài, giúp Bắc Ninh giải quyết được bài toán thiếu vốn. Ngoài ý nghĩa bổ sung một lượng vốn đáng kể cho đầu tư phát triển kinh tế, cần nói đến chất lượng của vốn FDI. Sự có mặt của nguồn vốn này đã góp phần tạo điều kiện cho nguồn vốn Nhà nước tập trung vào các vấn đề kinh tế - xã hội ưu tiên (cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi…). Nguồn vốn này cũng góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả các nguồn vốn trong nước.
Các doanh nghiệp nhà nước phải đầu tư và chú ý đến hiệu quả đầu tư trong điều kiện phải cạnh tranh với các doanh nghiệp có vốn FDI. Các doanh nghiệp có vốn FDI tạo ra sự liên kết với các công ty trong nước nhận đầu tư thông qua các mối quan hệ cung cấp dịch vụ, nguyên vật liệu. Qua đó, FDI thúc đẩy đẩy đầu tư trong nước đang phát triển. Nhờ vậy, các tiềm năng trong nước được khai thác hiệu quả hơn.
Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý: Thông qua FDI, các công ty nước ngoài sẽ đem lại công nghệ tiên tiến hơn từ công ty mẹ vào sản xuất ở nước sở tại thông qua thành lập các công ty con hay chi nhánh.