I. Tổng quan về phân tích kết quả đấu thầu thuốc tập trung Lạng Sơn 2019
Đấu thầu thuốc tập trung là hình thức mua sắm thuốc được quy định tại Thông tư 11/2016/TT-BYT. Sở Y tế Lạng Sơn chịu trách nhiệm tổ chức đấu thầu, cung ứng thuốc cho các cơ sở khám chữa bệnh công lập trên địa bàn tỉnh. Năm 2019, công tác này được thực hiện theo quy trình quy định. Kết quả đấu thầu tập trung thuốc cấp địa phương bao gồm danh mục thuốc trúng thầu, giá trúng thầu và số lượng dự kiến sử dụng. Các cơ sở y tế cam kết sử dụng tối thiểu 80% số lượng trúng thầu được phân bổ. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Tỷ lệ thực hiện so với kết quả trúng thầu chưa đạt yêu cầu đặt ra. Việc phân tích kết quả giúp đánh giá hiệu quả công tác đấu thầu. Đồng thời xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp cải thiện. nghiên cứu được thực hiện tại Sở Y tế Lạng Sơn với dữ liệu năm 2019. Đề tài thuộc luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I của Trường Đại học Dược Hà Nội.
1.1. Hệ thống y tế tỉnh Lạng Sơn và điều kiện tự nhiên
Lạng Sơn là tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại khó khăn. Hệ thống y tế tỉnh bao gồm Bệnh viện Đa khoa tỉnh, các bệnh viện chuyên khoa, trung tâm y tế huyện và trạm y tế xã. Công tác tổ chức đấu thầu cung ứng thuốc được thực hiện tập trung tại Sở Y tế. Các cơ sở khám chữa bệnh công lập trên địa bàn sử dụng thuốc từ kết quả đấu thầu tập trung. Điều kiện địa lý ảnh hưởng đến công tác vận chuyển, bảo quản thuốc.
1.2. Quy định pháp lý về đấu thầu mua thuốc tập trung
Đấu thầu mua thuốc được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp lý. Thông tư 11/2016/TT-BYT quy định về đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Luật Đấu thầu 2013 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành. Các hình thức lựa chọn nhà thầu bao gồm đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp. Quy trình tổ chức đấu thầu tập trung cấp địa phương do Sở Y tế chủ trì. Phân nhóm gói thầu theo tiêu chí kỹ thuật và nhóm tác dụng dược lý.
II. Phân tích các vấn đề trong thực hiện kết quả đấu thầu thuốc
Kết quả phân tích tại Lạng Sơn năm 2019 cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Tỷ lệ giá trị thực hiện dưới 80% so với giá trị trúng thầu là vấn đề phổ biến. Tại các tỉnh khác, tình hình tương tự: Hà Nội năm 2016 chỉ đạt 64,8%, Nghệ An 2017-2018 đạt 40,3%. Nhiều khoản mục thuốc trúng thầu không được sử dụng gây lãng phí nguồn lực. Tại Nghệ An, 417/2089 khoản mục không sử dụng chiếm 19,96%. Tại Bắc Giang năm 2017, 225 thuốc không được mua chiếm 19,5%. Ngược lại, một số mặt hàng lại vượt quá 120% so với số lượng trúng thầu. Nhóm thuốc biệt dược gốc có tỷ lệ thực hiện cao hơn thuốc Generic. Nhóm thuốc cổ truyền, dược liệu và vitamin khoáng chất cũng có tỷ lệ thực hiện thấp. Đường tiêm truyền đạt tỷ lệ khoản mục thực hiện 93,7%, đường uống đạt 88,3%. Giá trị sử dụng đường tiêm truyền đạt 60,4%, đường uống đạt 53,3%.
2.1. Vấn đề tỷ lệ thực hiện dưới 80 và thuốc không sử dụng
Quy định yêu cầu cơ sở y tế sử dụng tối thiểu 80% số lượng trúng thầu. Thực tế nhiều đơn vị không đạt yêu cầu này. Thuốc trúng thầu không sử dụng gây lãng phí lớn. Thời gian tổ chức đấu thầu kéo dài tốn nhiều chi phí. Nhà thầu phải chịu thêm chi phí bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng. Việc chuẩn bị hàng hóa không được sử dụng gây thiệt hại. Hiện chưa có chế tài xử lý cơ sở khám chữa bệnh không sử dụng đủ cam kết.
2.2. Vấn đề thực hiện vượt 120 và cơ cấu thuốc theo đường dùng
Thông tư 11/2016/TT-BYT quy định không được sử dụng vượt 120% kết quả trúng thầu. Tuy nhiên nhiều mặt hàng đã mua hết số lượng hợp đồng. Việc mua bổ sung cần thực hiện theo quy định mua sắm trực tiếp. Phân tích theo đường dùng cho thấy đường tiêm truyền có tỷ lệ khoản mục thực hiện cao hơn đường uống. Giá trị sử dụng thuốc tiêm truyền cũng lớn hơn do giá thành cao hơn. Cần cân đối cơ cấu thuốc theo đường dùng trong đấu thầu.
III. Giải pháp nâng cao hiệu quả đấu thầu thuốc tập trung
Nhiều giải pháp được đề xuất để nâng cao hiệu quả đấu thầu thuốc. Thứ nhất, cần hoàn thiện quy trình lập dự toán và xác định nhu cầu sử dụng thuốc. Các cơ sở y tế phải khảo sát thực tế lâm sàng kỹ lưỡng trước khi lập kế hoạch. Thứ hai, áp dụng hệ thống quản lý thông tin thuốc tập trung. Công nghệ thông tin giúp theo dõi, giám sát việc sử dụng thuốc theo kết quả trúng thầu. Thứ ba, xây dựng cơ chế đánh giá nhà thầu toàn diện hơn. Tiêu chí đánh giá cần bao gồm năng lực cung ứng, chất lượng dịch vụ. Thứ tư, đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác đấu thầu. Kỹ năng phân tích thị trường, đánh giá hồ sơ dự thầu cần được cải thiện. Thứ năm, tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện kết quả đấu thầu. Cần có chế tài xử lý nghiêm các vi phạm. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế cũng là giải pháp hữu ích.
3.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán và quản lý thông tin
Quy trình lập dự toán cần dựa trên dữ liệu sử dụng thuốc thực tế. Phân tích lịch sử kê đơn, tỷ lệ bệnh tật tại địa phương. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung cho toàn tỉnh. Phần mềm quản lý giúp theo dõi tồn kho, đặt hàng và giám sát sử dụng. Kết nối thông tin giữa Sở Y tế và các cơ sở khám chữa bệnh. Dữ liệu thời gian thực hỗ trợ ra quyết định chính xác.
3.2. Nâng cao năng lực và tăng cường giám sát thực hiện
Đào tạo cán bộ đấu thầu về kỹ năng lập hồ sơ mời thầu. Hướng dẫn đánh giá hồ sơ dự thầu theo quy định mới. Xây dựng tiêu chí đánh giá nhà thầu bao gồm năng lực cung ứng bền vững. Tăng cường kiểm tra định kỳ việc thực hiện kết quả trúng thầu. Công khai minh bạch thông tin đấu thầu trên cổng thông tin điện tử. Xử lý vi phạm kịp thời để răn đe, phòng ngừa.
IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu
Nghiên cứu phân tích kết quả đấu thầu thuốc tập trung tại Lạng Sơn năm 2019 đã hoàn thành. Kết quả cho thấy công tác đấu thầu cơ bản đáp ứng nhu cầu cung ứng thuốc. Tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Tỷ lệ thực hiện so với kết quả trúng thầu chưa đạt kỳ vọng. Thuốc biệt dược gốc có tỷ lệ sử dụng cao hơn Generic. Đường tiêm truyền được ưu tiên sử dụng hơn đường uống. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện quy trình và nâng cao năng lực.Ứng dụng hệ thống quản lý thông tin giúp giám sát hiệu quả. Đào tạo cán bộ và tăng cường thanh tra là biện pháp cần thiết. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn đối với công tác đấu thầu thuốc tại các tỉnh miền núi. Mô hình phân tích có thể áp dụng cho các địa phương khác. Cần tiếp tục nghiên cứu đánh giá tác động của các giải pháp đề xuất.
4.1. Ý nghĩa thực tiễn của kết quả nghiên cứu
Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực tế về hiệu quả đấu thầu thuốc. Kết quả giúp Sở Y tế Lạng Sơn đánh giá lại công tác mua sắm thuốc. Bài học kinh nghiệm rút ra có giá trị cho các tỉnh tương tự. Mô hình phân tích có thể áp dụng rộng rãi cho đấu thầu tập trung cấp địa phương. Góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế công.
4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và triển khai áp dụng
Nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi và thời gian theo dõi. Đánh giá tác động của các giải pháp sau khi triển khai thí điểm. So sánh hiệu quả giữa các mô hình đấu thầu khác nhau. Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thuốc của bác sĩ.Ứng dụng công nghệ blockchain trong quản lý chuỗi cung ứng thuốc. Hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm đấu thầu thuốc tiên tiến.
