Luận văn: Phân tích danh mục thuốc tại TTYT Yên Dũng, Bắc Giang năm 2023

Luận văn Dược sĩ CKI phân tích chi tiết danh mục thuốc sử dụng tại TTYT Yên Dũng, Bắc Giang năm 2023, gồm cơ cấu và kết quả phân tích ABC/VEN.

• Tác giả: Nguyễn Thị Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lã Thị Quỳnh Liên
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Huyện Yên Dũng, Tỉnh Bắc Giang Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Danh mục Thuốc TTYT Yên Dũng

Danh mục thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang năm 2023 là tập hợp các loại thuốc hóa dược và thuốc dược liệu được sử dụng trong hoạt động khám, chữa bệnh. Việc phân tích danh mục thuốc giúp đánh giá hợp lý hóa sử dụng thuốc, tối ưu hóa chi phí y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Trung tâm y tế huyện Yên Dũng là đơn vị y tế tuyến huyện có vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ y tế cơ bản cho nhân dân địa phương. Phân tích danh mục thuốc năm 2023 được thực hiện nhằm hiểu rõ cơ cấu, tính hợp lý của việc sử dụng thuốc và đề ra các giải pháp cải thiện quản lý dược phẩm.

1.1. Khái niệm và Định nghĩa Danh mục Thuốc

Danh mục thuốc là danh sách toàn bộ các loại thuốc dược được phép sử dụng tại cơ sở y tế, bao gồm các thông tin chi tiết về tên thuốc, hàm lượng, dạng bào chế, đường dùng và số lượng. Đây là công cụ quản lý dược phẩm quan trọng, tuân thủ theo quy định của Bộ Y tế và Hội đồng Thuốc - Điều trị địa phương.

1.2. Quy định sử dụng Thuốc tại Cơ sở Y tế

Theo quy định của Bộ Y tế, các cơ sở y tế có giường bệnh như Trung tâm Y tế huyện phải xây dựng danh mục thuốc phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và khả năng của đơn vị. Danh mục thuốc cần được phê duyệt bởi Hội đồng Thuốc - Điều trị và cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu điều trị.

II. Cơ cấu Danh mục Thuốc năm 2023

Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế huyện Yên Dũng năm 2023 thể hiện sự đa dạng trong nhóm tác dụng dược lý, nguồn gốc xuất xứ và dạng bào chế. Các thuốc tim mạch chiếm tỷ lệ cao do tính chất bệnh tật của dân số huyện Yên Dũng. Thuốc điều trị ký sinh trùng và chống nhiễm khuẩn cũng là nhóm được sử dụng phổ biến. Sự kết hợp giữa thuốc hóa dược và thuốc dược liệu thể hiện chiều hướng sử dụng hợp lý các nguồn thuốc khác nhau. Phân tích cơ cấu giúp nhận diện những điểm mạnh và yếu trong quản lý dược phẩm.

2.1. Cơ cấu Thuốc Hóa Dược và Dược Liệu

Thuốc hóa dược chiếm đa số trong danh mục thuốc sử dụng, đáp ứng nhu cầu điều trị chủ yếu. Thuốc dược liệu được sử dụng tăng dần, phù hợp với xu hướng khai thác tiềm năng của y học cổ truyền. Sự cân bằng hai loại thuốc này góp phần nâng cao hiệu quả điều trị toàn diện.

2.2. Cơ cấu theo Nhóm Tác dụng Dược lý

Nhóm thuốc tim mạch và nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng là những nhóm chiếm tỷ lệ lớn nhất. Điều này phản ánh mô hình bệnh tật phổ biến ở huyện Yên Dũng, với các bệnh mãn tính và bệnh truyền nhiễm. Phân tích chi tiết các nhóm này giúp tối ưu hóa chiến lược sử dụng thuốc.

III. Phương pháp Phân tích ABC VEN

Phương pháp phân tích ABC/VEN là công cụ mạnh mẽ để đánh giá danh mục thuốc dựa trên hai tiêu chí chính: giá trị sử dụng (ABC) và mức độ quan trọng vital (VEN). Phân tích ABC chia thuốc thành ba nhóm dựa trên tỷ lệ chi phí: nhóm A (80% chi phí), nhóm B (15% chi phí) và nhóm C (5% chi phí). Phân tích VEN phân loại thuốc theo tính cấp thiết: Vital (thuốc cần thiết), Essential (thuốc thiết yếu) và Non-essential (thuốc không thiết yếu). Ma trận ABC/VEN giúp xác định các thuốc quan trọng cần ưu tiên trong quản lý và cấp phát.

3.1. Phân tích ABC Giá trị Sử dụng

Phân tích ABC tập trung vào giá trị sử dụng của từng loại thuốc trong danh mục. Các thuốc nhóm A cần được quản lý chặt chẽ với kiểm kê thường xuyên và kiểm soát chất lượng. Nhóm B và C có thể quản lý kém chặt hơn nhưng vẫn cần giám sát về tính hiệu quả.

3.2. Phân tích VEN Tính Cấp thiết

Phân tích VEN xác định tính cấp thiết của thuốc Vital (cứu sống bệnh nhân), Essential (cải thiện triệu chứng) và Non-essential (hỗ trợ). Ma trận ABC/VEN kết hợp hai phương pháp, giúp xác định chiến lược quản lý phù hợp cho từng nhóm thuốc trong danh mục huyện Yên Dũng.

IV. Ý nghĩa và Ứng dụng Thực tiễn

Phân tích danh mục thuốc TTYT Yên Dũng năm 2023 mang ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quản lý dược phẩm tuyến huyện. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu cơ bản cho việc tối ưu hóa danh mục thuốc, đảm bảo sẵn có các thuốc thiết yếu cho bệnh nhân. Phân tích ABC/VEN giúp xác định ưu tiên trong cấp phát ngân sách y tế và quản lý kho dược phẩm hiệu quả. Ngoài ra, nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng, giảm chi phí y tế không cần thiết và nâng cao khả năng tiếp cận thuốc cho nhân dân.

4.1. Quản lý và Tối ưu hóa Danh mục

Kết quả phân tích giúp Trung tâm Y tế loại bỏ các thuốc không cần thiết hoặc trùng lặp, tập trung vào những thuốc có hiệu quả cao. Việc tối ưu hóa danh mục thuốc giảm chi phí lưu kho, tránh lãng phí và đảm bảo thuốc luôn fresh trong kho.

4.2. Cải thiện Chất lượng Chăm sóc Sức khỏe

Với danh mục thuốc hợp lý, bệnh nhân tuyến huyện được tiếp cận các thuốc Vital và Essential đúng lúc. Phân tích danh mục năm 2023 tạo nền tảng cho việc cải thiện hiệu quả điều trị và nâng cao sự hài lòng bệnh nhân với dịch vụ y tế tại huyện Yên Dũng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm y tế huyện Yên Dũng 1. Khái niệm danh mục thuốc Danh mục thuốc sử dụng là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn, phê duyệt và đã được sử dụng phục vụ công tác phòng bệnh và chữa bệnh tại Trung tâm y tế huyện Yên Dũng. Mỗi Trung tâm y tế có danh mục thuốc khác nhau, được xây dựng hàng năm theo nhu cầu điều trị hợp lý.

Xây dựng danh mục phù hợp sẽ góp phần rất lớn trong công tác điều trị, quản lý của TTYT. Một danh mục thuốc có quá nhiều thuốc không cần thiết sẽ dẫn đến sử dụng lãng phí nguồn kinh phí của nhà nước cũng như bệnh nhân [3], [4], [5]. Quy định về sử dụng thuốc tại các cơ sở y tế có giường bệnh Thông tư số 22/2011/TT-BYT ngày 10 tháng 6 năm 2011 của Bộ Y tế quy định tổ chức và hoạt động của khoa dược bệnh viện. Quy định đầy đủ các hoạt động của khoa Dược từ khâu nhập thuốc, bảo quản, xuất thuốc, thống kê sử dụng thuốc, quản lý thuốc tại các khoa lâm sàng.

Thông tư số 23/2011/TT-BYT ngày 10 tháng 6 năm 2011 của Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh. Trong đó có hướng dẫn về việc ưu tiên sử dụng thuốc đường uống, hạn chế sử dụng thuốc đường tiêm để an toàn và giảm chi phí cho người bệnh mà vẫn đảm bảo hiệu quả điều trị bệnh. Thông tư số 21/2013/TT-BYT ngày 8 tháng 8 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị trong bệnh viện. Đưa ra các tiêu chí lựa chọn thuốc trong xây dựng danh mục thuốc bệnh viện: ưu tiên lựa chọn thuốc ở dạng đơn chất; ưu tiên lựa chọn thuốc generic hoặc thuốc mang tên chung quốc tế, hạn chế tên biệt dược hoặc nhà sản xuất cụ thể; Hướng dẫn sử dụng các phương pháp phân tích danh 3 mục thuốc như: phương pháp phân tích ABC, phương pháp phân tích VEN, phương pháp phân tích nhóm điều trị.

Thông tư số 05/2015/TT-BYT ngày 17 tháng 3 năm 2015 của Bộ Y tế ban hành Danh mục thuốc dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế. Thông tư số 06/2017/TT-BYT ngày 03 tháng 5 năm 2017 của Bộ Y tế ban hành Danh mục thuốc độc và nguyên liệu độc làm thuốc. Thông tư số 20/2017/TT-BYT ngày 10 tháng 5 năm 2017 của Bộ Y tế ban hành Quy định một số điều của Luật Dược và nghị định số 54/2017/NĐ-CP của chính phủ về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt. Thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31 tháng 12 năm 2022 của Bộ Y tế về việc ban hành Danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán các thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.

Thông tư số 15/2019/TT-BYT ngày 11 tháng 7 năm 2019 của Bộ Y tế ban hành quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Thông tư số 15/2020/TT-BYT ngày 10/08/2020 Ban hành danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc đấu thầu tập trung, danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá. Thông tư 15/2021/TT-BYT ngày 24/9/2021 Sửa đổi bổ sung một số điều của Thông tư 15/2019/TT-BYT ngày 11/7/2019 của Bộ trưởng Bộ y tế quy định việc đấu thàu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Một số phương pháp phân tích danh mục thuốc sử dụng Theo Thông tư 21/2013/TT-BYT ngày 08/8/2013 của Bộ Y tế Quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị trong bệnh viện.

Bộ Y tế đã hướng dẫn các phương pháp phân tích sử dụng thuốc như sau: a) Phân tích ABC b) Phân tích nhóm điều trị c) Phân tích VEN 4 d) Phân tích theo liều xác định trong ngày - DDD đ) Giám sát các chỉ số sử dụng thuốc Hội đồng cần xác định các vấn đề, nguyên nhân liên quan đến sử dụng thuốc và lựa chọn các giải pháp can thiệp phù hợp theo hướng dẫn kèm theo Thông tư này [3]. Các phương pháp phân tích được áp dụng để phát hiện các vấn đề về sử dụng thuốc gồm có: *Phân tích ABC - Khái niệm: Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách cho thuốc của Bệnh viện. Phân tích ABC được thực hiện dựa trên nguyên lý PARETO (80/20) - Mục đích của phân tích ABC: Phân tích ABC có thể ứng dụng các số liệu tiêu thụ cho chu kỳ trên 1 năm hoặc ngắn hơn. Từ kết quả thu được bằng phân tích ABC có thể cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với lượng lớn mà có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường.

Thông tin này được sử dụng để:  Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn  Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế  Thương lượng với nhà cung cấp để mua được thuốc với giá thấp hơn. Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của cộng đồng và từ đó phát hiện những vấn đề chưa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật. Xác định phương thức mua các thuốc không có trong danh mục thuốc thiết yếu của bệnh viện [6]. 5 Ưu điểm chính của phân tích ABC là giúp xác định phần lớn ngân sách được chi trả cho những thuốc nào, nhược điểm chính của phương pháp này là không cung cấp được thông tin để so sánh những thuốc có hiệu lực khác nhau.

*Phân tić h VEN Phân tích VEN là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn. Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 3 hạng mục cụ thể như sau: a) Thuốc V (Vital drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện. b) Thuốc E (Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của bệnh viện. c) Thuốc N (Non-Essential drugs) - là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tương xứng với lợi ích lâm sàng của thuốc.

- Các bước tiến hành phân tích VEN 1. Từng thành viên Hội đồng sắp xếp các nhóm thuốc theo 3 loại V, E,N 2. Kết quả phân loại của các thành viên được tập hợp và thống nhất, sau đó, Hội đồng sẽ: 3. Lựa chọn và loại bỏ những phương án điều trị trùng lặp.

Xem xét những thuốc thuộc nhóm N và hạn chế mua hoặc loại bỏ những thuốc này trong trường hợp không còn nhu cầu điều trị. Xem lại số lượng mua dự kiến, mua các thuốc nhóm V và E trước nhóm N và bảo đảm thuốc nhóm V và E có một lượng dự trữ an toàn. Giám sát đơn đặt hàng và lượng tồn kho của nhóm V và E chặt chẽ hơn 6 nhóm N [4]. * Phân tích ma trận ABC/VEN Khi phân tích VEN đã được thực hiện thì nên kết hợp với phân tích ABC để xác định mối quan hệ giữa chi phí sử dụng thuốc và mức độ ưu tiên của thuốc.

Sự kết hợp phân tích VEN và ABC sẽ tạo thành ma trận ABC/VEN Bảng 1.1 Ma trận ABC / VEN V E N AV: Thuốc quan trọng AE : Thuốc thiết yếu AN: Thuốc không thiết A giá trị sử dụng lớn giá trị sử dụng lớn yếu giá trị sử dụng lớn BE: Thuốc thiết yếu BN: Thuốc không BV: Thuốc quan trọng B giá trị sử dụng trung thiết yếu giá trị sử giá trị sử dụng trung bình bình dụng trung bình CV: Thuốc quan trọng CE: Thuốc thiết yếu CN:Thuốc không thiết C giá trị sử dụng ít giá trị sử dụng ít yếu giá trị sử dụng ít 1. Thực trạng sử dụng thuốc tại các Trung tâm Y tế tuyến huyện của Việt Nam. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc dược liệu. Bộ Y Tế ban hành Thông tư 05/2015/TT-BYT về danh mục thuốc đông dược, vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.

Thông tư 20/2022/TT-BYT về Danh mục và tỷ lệ và đièu kiện thanh toán đối với thuốc hoá dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu [7]. Làm nền tảng để các cơ sở khám, chữa bệnh xây dựng danh mục thuốc tại trung tâm y tế. Cơ cấu theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc dược liệu Trung tâm y tế / năm Thuốc hóa dược Thuốc dược liệu STT khảo sát % KM % GT % KM % GT Trung tâm y tế huyện Nam 1 Đàn tỉnh Nghệ An năm 90,9 83,4 9,1 16,6 2022 [8] Trung tâm y tế huyện Hàm 2 Tân tỉnh Bình Thuận năm 74,58 74,65 25,41 25,35 2022 [9] Trung tâm y tế thành phố 3 Nam Định, tỉnh Nam Định 93,97 94,33 6,03 5,67 năm 2022 [10] Có thể thấy tại các Trung tâm y tế sử dụng chủ yếu là các thuốc hoá dược, số lượng số khoản mục cao chiếm tỷ lệ hơn 83% tổng số khoản mục của các Trung tâm và tổng giá trị sử dụng chiếm tỷ lệ dao động từ 74,65% đến 94,33%. Các thuốc dược liệu chỉ chiếm từ 9,1% đến 25,41% về số khoản mục và tổng giá trị sử dụng chiếm từ 5,67% đến 25,35%.

Cơ cấu thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý. Khảo sát tại một số Trung tâm y tế tuyến huyện tại Việt Nam phần lớn kết quả nghiên cứu trong những năm gần đây cho thấy thuốc kháng sinh và thuốc tim mạch là nhóm có số lượng và GTSD lớn nhất.