Luận Án Tiến Sĩ Về Phân Tích Cấu Trúc Sinh Thái Cảnh Quan Huyện Sa Pa

Luận án tiến sĩ phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan nhằm phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

• Chuyên ngành: Sinh thái cảnh quan
• Đề tài: Phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan huyện Sa Pa để phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch
• Loại tài liệu: Luận án

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: C¬ së lý luËn nghiªn cøu sinh th¸i c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch huyÖn sa pa
• 1.1. LÞch sö nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan
• 1.2. T×nh h×nh nghiªn cøu sinh th¸i c¶nh quan
• 1.3. Tæng quan c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ë huyÖn Sa Pa
• 1.4. C¸c luËn ®iÓm vÒ sinh th¸i c¶nh quan nhiÖt ®íi-giã mïa ViÖt Nam øng dông trong luËn ¸n
• 1.4.1. H−íng tiÕp cËn sinh th¸i c¶nh quan
• 1.4.2. C¸c luËn ®iÓm vÒ sinh th¸i c¶nh quan nhiÖt ®íi-giã mïa
• 1.5. Mèi quan hÖ liªn ngµnh n«ng-l©m-du lÞch trong l·nh thæ miÒn nói Sa Pa xÐt theo quan ®iÓm sinh th¸i c¶nh quan
• 1.6. Quan ®iÓm, hÖ ph−¬ng ph¸p vµ m« h×nh kh¸i niÖm
• 1.7. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu
• 1.8. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn, thiÕt kÕ nghiªn cøu vµ m« h×nh kh¸i niÖm
• 1.9. KÕt luËn ch−¬ng 1
• 2. Chương 2: Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh th¸i cña c¸c c¶nh quan l·nh thæ huyÖn sa pa
• 2.1. VÞ trÝ ®Þa lý vµ ®Æc ®iÓm c¸c hîp phÇn trong cÊu tróc sinh th¸i c¶nh quan huyÖn Sa Pa
• 2.2. C¸c nh©n tè sinh th¸i c¶nh
• 2.3. Th¶m thùc vËt - nh©n tè chØ thÞ trong c¶nh quan
• 2.4. Con ng−êi víi c¸c ho¹t ®éng khai th¸c tµi nguyªn - nh©n tè thµnh t¹o c¸c c¶nh quan v¨n hãa
• 2.5. Ph©n tÝch cÊu tróc c¶nh quan l·nh thæ huyÖn Sa Pa theo h−íng sinh th¸i häc
• 2.6. HÖ thèng ph©n lo¹i c¶nh quan ¸p dông cho thµnh lËp b¶n ®å sinh th¸i c¶nh quan huyÖn Sa Pa tû lÖ lín
• 2.7. §Æc ®iÓm sinh th¸i cña c¸c ®¬n vÞ ph©n lo¹i c¶nh quan
• 2.8. §Æc ®iÓm c¸c tiÓu vïng sinh th¸i c¶nh quan
• 2.9. Nghiªn cøu diÔn thÕ sinh th¸i thø sinh phôc håi rõng trªn c¸c c¶nh quan ®iÓn h×nh
• 2.10. KÕt luËn ch−¬ng 2
• 3. Chương 3: ®¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch huyÖn Sa pa
• 3.1. §¸nh gi¸ kinh tÕ sinh th¸i c¸c c¶nh quan cho môc ®Ých ph¸t triÓn n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch t¹i huyÖn Sa Pa
• 3.2. Bµi to¸n ENTROPY c¶nh quan ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng −u tiªn b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn rõng
• 3.3. §¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn c©y trång n«ng, l©m nghiÖp
• 3.4. §¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i
• 3.5. §¸nh gi¸ c¶nh quan cho ph¸t triÓn liªn ngµnh n«ng-l©m-du lÞch
• 3.6. Ph©n tÝch sù biÕn ®æi c¶nh quan v¨n hãa vµ hiÖn tr¹ng ph¸t triÓn n«ng, l©m nghiÖp, du lÞch t¹i l·nh thæ Sa Pa
• 3.7. §Æc ®iÓm ph©n bè téc ng−êi theo ®ai cao trong mèi quan hÖ víi h×nh thµnh c¸c c¶nh quan v¨n hãa
• 3.8. Sù h×nh thµnh vµ biÕn ®æi c¶nh quan n«ng l©m vµ du lÞch trong lÞch sö
• 3.9. Ph©n tÝch hiÖn tr¹ng ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch d−íi gãc ®é ph¸t triÓn bÒn v÷ng
• 3.10. §Þnh h−íng sö dông hîp lý c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch huyÖn Sa Pa
• 3.11. §Þnh h−íng chung
• 3.12. §Þnh h−íng sö dông hîp lý c¶nh quan
• 3.13. C¸c m« h×nh hÖ kinh tÕ sinh th¸i −u tiªn ph¸t triÓn
• 3.14. KÕt luËn ch−¬ng 3
• 3.15. KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ
• Danh môc c«ng tr×nh khoa häc cña t¸c gi¶ liªn quan ®Õn luËn ¸n
• Tµi liÖu tham kh¶o

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cấu Trúc Sinh Thái Cảnh Quan Huyện Sa Pa

Huyện Sa Pa, nằm ở tỉnh Lào Cai, nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và đa dạng sinh học phong phú. Cấu trúc sinh thái cảnh quan tại đây không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học mà còn ảnh hưởng đến phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch. Việc phân tích cấu trúc này giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các yếu tố sinh thái và hoạt động kinh tế của địa phương.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Khí Hậu Của Huyện Sa Pa

Huyện Sa Pa có địa hình đồi núi, khí hậu ôn đới với mùa đông lạnh và mùa hè mát mẻ. Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loại cây trồng và động vật quý hiếm. Nhiệt độ trung bình hàng năm dao động từ 15-20 độ C, với lượng mưa trung bình khoảng 1.500 mm/năm.

1.2. Đa Dạng Sinh Học Tại Sa Pa

Sa Pa là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật và động vật quý hiếm, trong đó có nhiều loài được ghi vào sách đỏ. Việc bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh thái mà còn góp phần vào phát triển du lịch bền vững.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Bền Vững Nông Lâm Nghiệp Tại Sa Pa

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Sa Pa cũng đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, khai thác tài nguyên thiên nhiên không bền vững và áp lực từ du lịch đang đặt ra nhiều thách thức cho chính quyền và cộng đồng địa phương.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi mô hình thời tiết, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nhiều loại cây trồng truyền thống đang gặp khó khăn trong việc thích nghi với điều kiện khí hậu mới.

2.2. Khai Thác Tài Nguyên Thiên Nhiên Không Bền Vững

Việc khai thác tài nguyên thiên nhiên như rừng và đất đai không bền vững đã dẫn đến tình trạng suy thoái môi trường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn đến sinh kế của người dân địa phương.

III. Phương Pháp Phân Tích Cấu Trúc Sinh Thái Cảnh Quan

Để phát triển bền vững nông lâm nghiệp và du lịch, việc phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan là rất cần thiết. Các phương pháp như phân tích GIS, khảo sát hiện trường và mô hình hóa sinh thái được áp dụng để đánh giá tình trạng hiện tại và dự đoán xu hướng phát triển trong tương lai.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ GIS Trong Phân Tích

Công nghệ GIS cho phép thu thập, phân tích và trực quan hóa dữ liệu không gian, giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc sinh thái và các yếu tố ảnh hưởng đến nó. Việc này hỗ trợ trong việc lập kế hoạch phát triển bền vững.

3.2. Khảo Sát Hiện Trường Và Mô Hình Hóa

Khảo sát hiện trường giúp thu thập dữ liệu thực tế về hệ sinh thái, trong khi mô hình hóa sinh thái giúp dự đoán các kịch bản phát triển khác nhau. Sự kết hợp giữa hai phương pháp này mang lại cái nhìn toàn diện về tình hình sinh thái tại Sa Pa.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Cấu Trúc Sinh Thái

Kết quả từ việc phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan có thể được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quy hoạch sử dụng đất đến phát triển du lịch sinh thái. Việc này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương.

4.1. Quy Hoạch Sử Dụng Đất Bền Vững

Dựa trên kết quả phân tích, các chính sách quy hoạch sử dụng đất có thể được xây dựng nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho nông lâm nghiệp và du lịch. Điều này bao gồm việc xác định các khu vực bảo tồn và phát triển.

4.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái

Phát triển du lịch sinh thái dựa trên việc bảo tồn và phát huy giá trị của cảnh quan tự nhiên. Các hoạt động du lịch được thiết kế để không làm tổn hại đến môi trường, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Phát Triển Bền Vững Tại Sa Pa

Tương lai của phát triển bền vững tại huyện Sa Pa phụ thuộc vào việc áp dụng các phương pháp phân tích khoa học và sự tham gia của cộng đồng. Việc bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế cần được thực hiện song song để đảm bảo sự phát triển bền vững cho thế hệ tương lai.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Tham Gia Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong các quyết định phát triển là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra sự đồng thuận trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai

Định hướng phát triển bền vững cần được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Các chính sách cần linh hoạt và thích ứng với những thay đổi của môi trường và nhu cầu của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án "Phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển bền vững nông, lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai" được thực hiện nhằm giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh giữa yêu cầu phát triển kinh tế và nhiệm vụ bảo vệ môi trường tại một địa bàn miền núi có tính phân hóa sinh thái phức tạp.

Về tính cấp thiết, tác giả chỉ ra rằng lãnh thổ huyện Sa Pa có đỉnh Phan Xi Păng cao 3.143,5 m thuộc dãy Hoàng Liên Sơn, nằm trong hệ cảnh quan nhiệt đới gió mùa Việt Nam. Đây là vùng đất giàu tiềm năng phát triển nông, lâm nghiệp á nhiệt đới và du lịch nghỉ dưỡng, trong đó ba ngành kinh tế này chiếm tới 94% cơ cấu GDP của huyện vào năm 2005. Tuy nhiên, các hệ sinh thái nguyên sinh núi cao tại đây rất nhạy cảm và dễ suy thoái trước áp lực khai thác tài nguyên, đốt nương làm rẫy, khai thác lâm sản và các hoạt động du lịch thiếu kiểm soát. Khoảng trống nghiên cứu lớn được xác định là: các chiến lược quy hoạch trước đó (như Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và Quy hoạch kiến trúc đô thị đến năm 2010) chưa dựa trên cơ sở khoa học liên ngành đồng bộ; các nghiên cứu địa lý, thổ nhưỡng, khí hậu trước đây chủ yếu dừng ở quy mô khái quát toàn tỉnh hoặc liên vùng (tỉ lệ nhỏ dưới 1:100.000), thiếu vắng các bản đồ và phân tích sinh thái cảnh quan chi tiết ở tỉ lệ lớn (1:50.000) phục vụ trực tiếp cho cấp quản lý huyện.

Mục tiêu tổng quát của luận án là xác lập những cơ sở khoa học cho việc sử dụng hợp lý tài nguyên phục vụ phát triển bền vững ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch trên cơ sở nghiên cứu quy luật hình thành cấu trúc sinh thái cảnh quan lãnh thổ huyện Sa Pa. Năm nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được xác định gồm:

1. Tổng quan các hướng nghiên cứu sinh thái cảnh quan (STCQ) và xây dựng luận điểm STCQ nhiệt đới - gió mùa phù hợp với mục tiêu sử dụng hợp lý cảnh quan nông, lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa.
2. Phân tích mối quan hệ của ba hợp phần: sinh thái cảnh - quần xã sinh vật - cộng đồng cư dân trong cấu trúc STCQ lãnh thổ Sa Pa.
3. Nghiên cứu diễn thế sinh thái của các cảnh quan điển hình làm cơ sở nhận biết tính biến động về tài nguyên và môi trường.
4. Xây dựng một số bài toán địa lý định lượng và mô hình hóa GIS để đánh giá cảnh quan.
5. Đề xuất định hướng tổ chức không gian phát triển nông, lâm nghiệp và du lịch phù hợp với cấu trúc STCQ lãnh thổ huyện Sa Pa.

Hai luận điểm bảo vệ chính của tác giả gồm:

• Luận điểm 1: Nằm trong hệ cảnh quan nhiệt đới - gió mùa Việt Nam và lớp cảnh quan núi Hoàng Liên Sơn, cấu trúc STCQ lãnh thổ Sa Pa được đặc thù bởi sự phân hóa cảnh quan đa dạng theo đai cao (gồm 87 dạng thuộc 3 phụ lớp, 8 kiểu, 11 phụ kiểu cảnh quan và 20 tiểu vùng STCQ), chi phối đặc điểm phân bố của các quần xã sinh vật tự nhiên cùng hoạt động kinh tế của các nhóm cư dân địa phương.
• Luận điểm 2: Hệ thống cảnh quan tự nhiên, cảnh quan văn hóa ở lãnh thổ Sa Pa có chức năng đặc thù về phát triển nông, lâm nghiệp á nhiệt đới và du lịch sinh thái miền núi. Đánh giá định lượng các cảnh quan này theo tiếp cận kinh tế sinh thái là căn cứ khoa học định hướng sử dụng hợp lý tài nguyên nhằm đảm bảo các tiêu chí của phát triển bền vững.

Đối tượng nghiên cứu là các thể tổng hợp lãnh thổ, cụ thể là các đơn vị cảnh quan và tiểu vùng STCQ. Phạm vi không gian được giới hạn trong ranh giới hành chính huyện Sa Pa (nghiên cứu ở tỉ lệ 1:50.000) và vùng phụ cận gồm các khu vực Lào Cai, Bảo Thắng, Bát Xát, Than Uyên trong mối quan hệ liên vùng (ở tỉ lệ 1:100.000). Toàn bộ luận án được trình bày trong 150 trang đánh máy, cấu trúc thành 3 chương chính cùng phần mở đầu, kết luận, 46 bảng số liệu, 33 hình/biểu đồ và 26 bản đồ chuyên đề.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa lịch sử phát triển của chuyên ngành sinh thái cảnh quan trên thế giới và tại Việt Nam qua ba giai đoạn tiến trình:

• Giai đoạn 1939 - 1980: Thuật ngữ "sinh thái cảnh quan" (landscape ecology) được nhà địa lý sinh vật người Đức Carl Troll đề xuất năm 1939, dựa trên quan niệm hệ sinh thái (ecosystem) của Tansley (1935). Troll định nghĩa lại năm 1963 và thay bằng thuật ngữ "địa sinh thái" (eco-geography) năm 1968. Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển ứng dụng tại Tây Đức (1968), Hà Lan (thành lập Hiệp hội STCQ năm 1972; công trình của Van der Maarel và Stumpel năm 1975 khảo sát 60 dự án), Áo, Ba Lan (1974) và sổ tay hướng dẫn của Woebse (1975) cho các tỉ lệ 1:200.000 và 1:25.000.
• Giai đoạn 1980 - 1990: Đánh dấu sự ra đời của Hiệp hội Sinh thái Cảnh quan Quốc tế (IALE) vào tháng 10/1982 tại Tiệp Khắc; hội thảo đầu tiên tại Vườn Quốc gia Allerton (Hoa Kỳ, 1983); tạp chí Landscape Ecology thành lập năm 1987. Các công trình nền tảng lý thuyết được công bố bởi Naveh (1982), Forman (1983), Naveh và Lieberman (1984, 1986, 1994), Forman và Godron (1986).
• Giai đoạn từ 1990 đến đầu thế kỷ XXI: Mở rộng mạng lưới IALE sang Đông Á, Mỹ Latinh, Châu Phi; Chi hội IALE Việt Nam (VN-IALE) thành lập năm 1992. Trường phái Pháp định hướng sinh thái nhân văn (Bertrand 1975, Burel và Baudry 1999); trường phái Tiệp Khắc và Slovakia phát triển phương pháp Tích hợp Quy hoạch STCQ (LANDEP) của Ruzicka và Miklos (1988, 1996, 2000); trường phái Nga đi sâu cấu trúc chức năng và quan hệ định lượng (Khoroshev, Isachenko, Nikolaev); trường phái Bắc Mỹ định lượng hóa không gian (Turner, Gardner và O'Neill 2002; Bastian và Steinhardt 2002; Turner 2005).

Tại Việt Nam, trước năm 1992, nền tảng cảnh quan học phát sinh trường phái Nga - Xô Viết được ứng dụng bởi Nguyễn Thành Long (1993), Nguyễn Cao Huần (1991, 2002, 2003), Phạm Quang Anh (1985, 1996, 2001), Phạm Hoàng Hải và Nguyễn Ngọc Khánh (1993, 1997, 2002). Sau năm 1992, hướng nghiên cứu sinh thái cảnh quan ứng dụng và kinh tế sinh thái phát triển mạnh qua các công trình của Phạm Quang Anh (1996) về mô hình hệ kinh tế sinh thái 3 phân hệ (tự nhiên - xã hội - sản xuất); Nguyễn Thế Thôn (1993-2004); Nguyễn Văn Vinh (1984, 1995, 1996); Vũ Tự Lập (1999, 2002) với khái niệm "địa - sinh quyển" và "hệ địa - sinh thái".

Đối với địa bàn Sa Pa, tác giả phân loại các nghiên cứu tiền nhiệm thành ba nhóm:

1. Nghiên cứu các hợp phần tự nhiên: Về địa chất - địa mạo có Chassigneux (1928), Fromaget (1930), Robequain (1935), Fridland (1961), Nguyễn Thế Thôn và Đào Trọng Năng (1965), Trần Văn Trị và Trần Đức Lương (1972), Lê Đức An (1972), Dovjikov (1976), Lại Huy Anh (1994). Về khí hậu có Vũ Tự Lập (1966), Phạm Ngọc Toàn và Phan Tất Đắc (1978, 1980), Đài Khí tượng Lào Cai (1986), Đặng Kim Nhung và Nguyễn Khanh Vân (1996, 2005). Về thổ nhưỡng có Fridland và Vũ Ngọc Tuyên (1959), Phạm Gia Tu và Vũ Ngọc Tuyên (1962), bản đồ thổ nhưỡng Lào Cai 1972, Tôn Thất Chiểu (1992), Vũ Ngọc Quang (2001). Về sinh vật và bảo tồn có Pételot (1907), Delacour (1929), Lecomte (1905-1952), Chevalier (1918), Maurand (1943), Võ Văn Chi (1964-1975), Nguyễn Nghĩa Thìn (1991-1998 xác định 2.024 loài thuộc 771 chi, 200 họ, 6 ngành), Trần Ngũ Phương (1964, 1965), Thái Văn Trừng (1963, 1964, 1999), Trần Đình Lý (1993-1997), Frontier-Việt Nam (1994-1998), Korzun và Kaliakin (1996-1997).
2. Nghiên cứu tác động kinh tế - xã hội, nông lâm nghiệp và du lịch: Nguyễn Trần Cầu (1992), Lê Trọng Cúc, Rambo và Gillogly (1988-1998), Giàng Seo Phử và Sần Cháng (1998), hợp tác Lào Cai - vùng Aquitaine (Pháp) giai đoạn 1993-2000, Grindley (1997), DiGregorio và Minako Yasui (1996), Phạm Thị Mộng Hoa và Lâm Thị Mai Lan (2000), Koeman (1998).
3. Nghiên cứu tổng hợp và phân vùng cảnh quan: Phạm Hoàng Hải (1993, 1997), Nguyễn Minh Tuệ (1996), Nguyễn Viết Phổ và Trần An Phong (1996), Nguyễn Văn Khánh (1996), Lê Thông, Nguyễn Văn Phú và Nguyễn Minh Tuệ (2004), Kurosawa và Egashira (2003). Gần nhất với luận án là công trình của Nguyễn Trọng Tiến (1996) phân chia cảnh quan tỉnh Lào Cai ở tỉ lệ 1:200.000 và 1:500.000.

Vị trí của luận án: Kế thừa các kết quả nghiên cứu thành phần, khắc phục khoảng trống thiếu vắng nghiên cứu cảnh quan chi tiết cấp huyện, tích hợp định lượng GIS và phân tích mối liên kết liên ngành nông - lâm - du lịch trên địa bàn Sa Pa.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng khung lý thuyết dựa trên sự tích hợp ba trường phái tiếp cận sinh thái cảnh quan chính:

• Tiếp cận Zonneveld (Tây Âu): Tập trung vào cấu trúc đứng, coi đất đai và sinh thái cảnh (ecotope) là trung tâm để phân loại và đánh giá tiềm năng thích nghi cảnh quan.
• Tiếp cận Forman - Godron (Bắc Mỹ): Dựa trên mô hình PCM (Patch - Corridor - Matrix: mảng - hành lang - nền), thuyết địa sinh học đảo (MacArthur và Wilson, 1967) và thuyết quần thể biến thái (metapopulation) (Levins 1969, 1970; Wiens 1997) nhằm phân tích cấu trúc ngang và xác định giải pháp phục hồi cảnh quan.
• Tiếp cận sinh thái hóa cảnh quan học (Liên Xô cũ và Việt Nam): Kế thừa hệ thống phân loại cảnh quan phát sinh (Isachenko 1976, Armand 1983, Phạm Hoàng Hải 1992), kết hợp học thuyết sinh địa quần lạc của Sucasov (1942) và luận điểm sinh thái phát sinh quần thể thực vật rừng của Thái Văn Trừng (1976, 1999).

Mô hình khái niệm của luận án liên kết ba hợp phần: Sinh thái cảnh (nền tảng vô sinh, lập địa, đá mẹ, địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng) - Quần xã sinh vật (thực vật, động vật, nông quần hợp) - Cộng đồng cư dân (các nhóm dân tộc, tập quán canh tác, hoạt động kinh tế nông - lâm - du lịch). Cấu trúc STCQ tích hợp mô hình Hệ sinh thái nhân văn tổng thể (Total Human Ecosystem - THE của Egler 1964; Dansereau 1977) và Hệ kinh tế sinh thái (SEES của Phạm Quang Anh 1988, 1996). Độ đa dạng cảnh quan được tính toán bằng chỉ số Shannon-Weaver:

$$H = -\sum_{i=1}^{n} p_i \log_2 p_i \quad \text{hoặc} \quad SDI = -\sum_{i=1}^{n} p_i \log_2 p_i$$

Hệ phương pháp nghiên cứu được triển khai đồng bộ gồm:

• Phương pháp tổ chức và chuẩn hóa tư liệu: Chuyển đổi và đồng bộ hóa các lớp bản đồ chuyên đề (địa mạo, thổ nhưỡng, khí hậu, thực vật) trên nền bản đồ địa hình hệ tọa độ VN-2000, tỉ lệ 1:50.000.
• Phương pháp lát cắt cảnh quan: Thực hiện các tuyến khảo sát thực địa giai đoạn 2003-2006 trong nội huyện Sa Pa, nội tỉnh Lào Cai và tuyến liên vùng Hà Nội - Lào Cai - Vân Nam (Trung Quốc) để xác lập ranh giới các dạng cảnh quan và mô tả cấu trúc đứng tại các điểm chìa khóa.
• Phương pháp khảo sát địa thực vật: Thiết lập ô tiêu chuẩn $40\text{ m} \times 50\text{ m}$, tần suất 3 ô/quần xã trên các cảnh quan đặc trưng. Định danh loài theo Luật Danh pháp Thực vật Tokyo (1994), Brummitt (1992) và bộ tra cứu Cây cỏ Việt Nam (Phạm Hoàng Hộ, 1999).
• Phương pháp quan trắc vi khí hậu: Sử dụng ẩm kế Assmann, nhiệt kế thường, nhiệt kế cực đại/cực tiểu; tổ chức đo liên tục 24 giờ vào ngày 17/03/2005 tại 3 điểm đại diện đai cao: điểm Bản Dền (xã Bản Hồ, tọa độ $103^\circ 57'$, $22^\circ 16'$, độ cao 523 m) và điểm đồi Thông (thị trấn Sa Pa, tọa độ $103^\circ 49'$, $22^\circ 21'$, độ cao 1.182 m).
• Phương pháp mô hình hóa định lượng và GIS: Sử dụng mô hình ALES-GIS để đánh giá mức độ thích nghi sinh thái đất đai cho cây trồng; giải bài toán Entropy cảnh quan nhằm đánh giá đa dạng cảnh quan và thứ tự ưu tiên bảo vệ/phát sinh rừng; phân tích kinh tế chi phí - lợi ích (NPV, BCR); chuẩn hóa biến số nhân văn bằng phương sai chuẩn hóa Z-score.
• Phương pháp điều tra xã hội học và đánh giá nhanh nông thôn (RRA): Phỏng vấn bán cấu trúc và phiếu hỏi đối với lãnh đạo huyện, cán bộ Vườn Quốc gia Hoàng Liên, chính quyền cấp xã, hộ nông dân bản địa (thôn Sín Chải, thôn Hoàng Liên), du khách và người kinh doanh dịch vụ du lịch.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lý luận nghiên cứu sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển bền vững nông, lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa

Nội dung chương 1 tập trung xây dựng khung lý luận và phương pháp luận cho đề tài. Tác giả phân tích các luận điểm về sinh thái cảnh quan nhiệt đới gió mùa, khẳng định vai trò chỉ thị của thảm thực vật trong việc phản ánh tương tác giữa các điều kiện vô sinh và nhân sinh. Mối quan hệ liên ngành nông - lâm - du lịch được luận giải dưới góc độ dòng vật chất, năng lượng, tiền tệ và thông tin: cảnh quan lâm nghiệp (đặc biệt là Vườn Quốc gia Hoàng Liên) giữ chức năng bảo tồn nguồn nước, đa dạng sinh học và tạo cảnh quan cho du lịch; cảnh quan nông nghiệp (ruộng bậc thang, vùng chuyên canh rau quả á nhiệt đới, cây dược liệu) vừa cung cấp nông sản đặc sản cho du khách, vừa là tài nguyên du lịch nhân văn đặc sắc. Chương này cũng hoàn thiện hệ thống quan điểm nghiên cứu gồm quan điểm hệ thống - tổng hợp, quan điểm phát triển bền vững, tiếp cận đa tỉ lệ và tiếp cận đa thời gian.

Chương 2. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái của các cảnh quan lãnh thổ huyện Sa Pa

Chương 2 đi sâu phân tích cấu trúc đứng, cấu trúc ngang và động lực diễn thế của các cảnh quan tại Sa Pa.

Về cấu trúc đứng và các nhân tố vô sinh:

• Khí hậu: Phân hóa rõ rệt thành 3 đai khí hậu (núi thấp, núi trung bình, núi cao). Luận án tổng hợp chuỗi số liệu khí tượng nhiều năm và quan trắc vi khí hậu thực tế, phản ánh chế độ nhiệt - ẩm, biên độ nhiệt ngày đêm, số giờ nắng và lượng mưa hàng tháng.

Bảng tổng hợp đặc điểm lượng mưa trung bình tháng và năm tại các trạm quan trắc:

Trạm đo mưa	Độ cao (m)	Mùa kiệt (<25 mm)	Mùa hạn (<50 mm)	Mùa ít mưa (<100 mm)	Mùa mưa (>100 mm)
Lào Cai	90	I, XII	II	III, XI	IV - X
Sa Pa	1.570	-	I, XII	II	III - XI
Hoàng Liên Sơn	2.170	-	-	I, XII	II - XI

• Địa mạo và thủy văn: Lãnh thổ có đặc trưng chia cắt sâu và chia cắt ngang lớn, hình thái mạng lưới sông suối dốc đứng thuộc hệ thống lưu vực ngòi Bo và suối Mường Hoa.
• Thổ nhưỡng: Xác lập 8 nhóm/loại đất chính với các đặc tính lý hóa học riêng biệt: đất feralit biến đổi do trồng lúa nước (Fa), đất feralit mùn vàng đỏ vùng đồi núi thấp (Fl), đất mùn alit trên núi trung bình hình thành trên đá axit (HFa), đất mùn alit trên sét và biến chất (HFj), đất mùn thô than bùn trên núi cao (HA), đất phù sa ngòi suối (A), đất dốc tụ (D) và đất than bùn (P).

Về cấu trúc ngang và phân loại cảnh quan: Luận án xây dựng bản đồ sinh thái cảnh quan huyện Sa Pa tỉ lệ 1:50.000, xác lập hệ thống phân loại gồm:

• 3 phụ lớp cảnh quan (núi thấp, núi trung bình, núi cao).
• 8 kiểu cảnh quan.
• 11 phụ kiểu cảnh quan.
• 87 dạng cảnh quan.
• 20 tiểu vùng sinh thái cảnh quan.

Về động lực cảnh quan: Phân tích các phẫu đồ loạt diễn thế sinh thái thứ sinh phục hồi rừng và loạt phục hồi nhân tác trên 3 phụ lớp cảnh quan núi thấp, núi trung bình và núi cao; đánh giá định lượng nguy cơ suy thoái cảnh quan do xói mòn đất tiềm năng và xói mòn thực tế.

Chương 3. Đánh giá cảnh quan phục vụ định hướng phát triển bền vững nông, lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa

Chương 3 triển khai các mô hình đánh giá kinh tế sinh thái định lượng và xác lập không gian chức năng:

1. Đánh giá cảnh quan cho bảo tồn và phục hồi rừng: Sử dụng bài toán Entropy cảnh quan, phân tích các chỉ số hình học về mảng (Patch), biên (Edge), diện tích lõi (TLA), chỉ số hình thái cảnh quan (MSI) và độ đa dạng Shannon-Weaver. Phân tích nhóm có thứ bậc để xác định các nhóm cảnh quan ưu tiên khoanh nuôi, tái sinh tự nhiên và trồng mới rừng.

2. Đánh giá thích ứng sinh thái nông, lâm nghiệp: Ứng dụng mô hình ALES-GIS đánh giá mức độ thích nghi sinh thái của các dạng cảnh quan đối với 8 loài cây trồng chủ lực:

Bảng danh mục cây trồng được đánh giá mức độ thích ứng sinh thái qua mô hình ALES-GIS:

STT	Tên cây trồng	Tên khoa học
1	Actisô	Cynara scolymus L.
2	Chè Shan	Camellia sinensis (L.) O. Kuntze
3	Đào	Prunus persica (L.) Batsch
4	Lê	Pyrus communis L.
5	Mận	Prunus salicina Lindley
6	Thảo quả	Amomum tsaoko Crevost et Lemarié
7	Tông quá sủ	Alnus nepalensis D. Don
8	Su su	Sechium edule (Jacq.) Swartz

Kết hợp phân tích chi phí - lợi ích tài chính (NPV, BCR, thời kỳ kiến thiết cơ bản) cho từng loại cây trồng (như mô hình 1 ha mận, cây actisô, cây thảo quả dưới tán rừng và chi phí trồng mới/khoanh nuôi tái sinh rừng).

3. Đánh giá tài nguyên du lịch sinh thái: Kiểm kê, phân hạng tài nguyên tự nhiên và nhân văn theo mùa vụ và khả năng khai thác:

Bảng đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên tiêu biểu:

Nhóm tài nguyên	Điểm du lịch cụ thể	Giá trị khai thác	Mùa vụ du lịch	Mức độ thuận lợi
Địa hình, thác nước	Thác Bạc	Thăm quan, ngắm cảnh (T), Thể thao (L)	Tháng 4 - 10	Rất thuận lợi
Địa hình, thác nước	Thác Tình Yêu	Thăm quan, ngắm cảnh (T)	Tháng 4 - 10	Rất thuận lợi
Địa hình, thác nước	Thác Cát Cát	Thăm quan, ngắm cảnh (T)	Tháng 4 - 10	Rất thuận lợi
Đỉnh núi, vách đá	Đỉnh Phan Xi Păng	Thăm quan (T), Leo núi/mạo hiểm (L)	Quanh năm (1 - 12)	Tương đối thuận lợi
Đỉnh núi, vách đá	Đỉnh Hàm Rồng	Thăm quan (T), Leo núi/mạo hiểm (L)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Đỉnh núi, vách đá	Hang Tả Phìn	Thăm quan, ngắm cảnh (T)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Dạng địa hình đồi núi	Bán bình nguyên Sa Pả	Thăm quan (T), Nghỉ dưỡng (D)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Dạng địa hình đồi núi	Thung lũng Mường Hoa	Thăm quan, ngắm cảnh (T)	Quanh năm (1 - 12)	Khó khăn
Dạng địa hình đồi núi	Đèo Mây	Thăm quan, ngắm cảnh (T)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi

Bảng đánh giá tài nguyên du lịch nhân văn tiêu biểu:

Nhóm tài nguyên	Điểm du lịch / Lễ hội	Dân tộc / Loại hình	Mùa vụ	Mức độ thuận lợi
Di tích khảo cổ	Bãi đá cổ Hầu Thào	Văn hóa (V)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Di tích kiến trúc	Nhà thờ đá thị trấn Sa Pa	Văn hóa (V)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Di tích kiến trúc	Tu viện cổ Tả Phìn	Văn hóa (V)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Thắng cảnh nhân tạo	Ruộng bậc thang	Văn hóa, cảnh quan (V)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Lễ hội truyền thống	Tết Nhảy	Người Dao đỏ (Tả Phìn)	Tháng 2 - 3	Khó khăn
Lễ hội truyền thống	Hội Gầu Tào (đạp núi)	Người H'Mông	Tháng 2 - 3	Khó khăn
Lễ hội truyền thống	Hội Lồng Tồng	Người Tày	Tháng 2 - 3	Khó khăn
Lễ hội truyền thống	Hội Roóng Poọc (xuống đồng)	Người Giáy (Tả Van)	Tháng 2 - 3	Khó khăn
Lễ hội truyền thống	Hát giao duyên trong tiệc rượu	Người Giáy (Tả Van)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi
Chợ truyền thống	Chợ tình Sa Pa	Văn hóa (V)	Quanh năm (1 - 12)	Rất thuận lợi

4. Phân tích biến đổi cảnh quan văn hóa và hiện trạng kinh tế: Phân tích sự phân bố của 6 nhóm dân tộc (H'Mông, Dao, Tày, Giáy, Xá Phó, Kinh) theo đai cao và tập quán sử dụng đất dốc qua các thời kỳ. Khảo sát nguồn thu từ rừng của nông hộ tại thôn Sín Chải (vùng lõi Vườn Quốc gia) và thôn Hoàng Liên (vùng đệm), phân tích cơ cấu sử dụng đất năm 2005 và biến động cơ cấu ngành kinh tế giai đoạn 1990 - 2005.

5. Định hướng sử dụng hợp lý cảnh quan: Luận án xác lập sơ đồ phân khu chức năng lãnh thổ gồm 20 tiểu vùng STCQ; đề xuất 4 mô hình hệ kinh tế sinh thái ưu tiên ở 3 cấp quy mô (hộ gia đình, trang trại, làng bản) nhằm kết hợp sản xuất nông lâm nghiệp đặc sản với du lịch sinh thái cộng đồng.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt khoa học và thực tiễn như sau:

1. Đóng góp về lý luận và phương pháp:

• Tích hợp thành công hướng tiếp cận sinh thái cảnh quan định lượng của trường phái Bắc Mỹ - Tây Âu với hướng cảnh quan phát sinh của trường phái Liên Xô (cũ) và Việt Nam.
• Cụ thể hóa phương pháp luận sinh thái học, địa lý định lượng và mô hình hóa GIS trong phân tích cấu trúc đứng, cấu trúc ngang và chức năng của các cảnh quan vùng núi cao nhiệt đới gió mùa.

2. Đóng góp về thực tiễn:

• Lần đầu tiên xây dựng hoàn chỉnh bản đồ sinh thái cảnh quan huyện Sa Pa ở tỉ lệ lớn (1:50.000), làm rõ sự phân hóa lãnh thổ thành 87 dạng cảnh quan thuộc 11 phụ kiểu, 8 kiểu, 3 phụ lớp và 20 tiểu vùng STCQ.
• Cung cấp tập bản đồ chuyên đề định lượng đánh giá mức độ thích nghi sinh thái cho 8 loài cây trồng chủ lực, đánh giá xói mòn đất, đánh giá tài nguyên du lịch sinh thái và bài toán Entropy phục vụ phân vùng bảo vệ - phát triển rừng.
• Xác lập luận cứ khoa học cho quy hoạch phân khu chức năng phát triển kinh tế nông - lâm - du lịch cấp huyện và đề xuất 4 mô hình hệ kinh tế sinh thái tối ưu hóa sinh kế cộng đồng bản địa gắn với bảo tồn Vườn Quốc gia Hoàng Liên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên các giới hạn về dữ liệu và phạm vi nghiên cứu được văn bản đề cập:

• Mạng lưới trạm khí tượng thủy văn trong khu vực còn thưa thớt, đặc biệt thiếu trạm quan trắc cố định ở các đai cao trên 2.400 m và dưới 700 m, khiến tác giả phải bổ sung bằng số liệu thực nghiệm vi khí hậu đo đạc trong 24 giờ.
• Các số liệu kinh tế - xã hội ở cấp thôn không nằm trong niên giám thống kê nhà nước chính thức, phải thu thập thông qua phương pháp điều tra nhanh nông thôn (RRA) và chọn mẫu đại diện.
• Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cấp huyện (tỉ lệ 1:50.000); mối quan hệ liên vùng với các huyện phụ cận (Lào Cai, Bát Xát, Bảo Thắng, Than Uyên) mới dừng lại ở phân tích khái quát ở tỉ lệ 1:100.000.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng chuỗi số liệu quan trắc vi khí hậu dài hạn theo đai cao và cập nhật biến động cấu trúc cảnh quan nhân sinh dưới tác động của các chính sách phát triển mới sau năm 2005.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo dành cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Thuộc các chuyên ngành Địa lý tự nhiên, Địa lý cảnh quan, Sinh thái học cảnh quan, Quản lý tài nguyên môi trường, Quy hoạch đô thị và nông thôn. Phần đáng tham khảo nhất là khung lý thuyết tích hợp (Zonneveld, Forman, trường phái Liên Xô/Việt Nam) và quy trình ứng dụng mô hình ALES-GIS kết hợp bài toán Entropy trong đánh giá cảnh quan.
• Nhà quản lý, cán bộ quy hoạch cấp địa phương: Cơ quan ban ngành huyện Sa Pa, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai có thể sử dụng trực tiếp hệ thống bản đồ tỉ lệ 1:50.000 và bảng đánh giá mức độ thích nghi sinh thái của 8 loài cây trồng để điều chỉnh quy hoạch cơ cấu cây trồng nông, lâm nghiệp.
• Ban quản lý các khu bảo tồn: Ban Quản lý Vườn Quốc gia Hoàng Liên có thể tham khảo phương pháp phân vùng chức năng, đánh giá mức độ suy thoái do xói mòn và giải pháp phát triển sinh kế tại thôn Sín Chải (vùng lõi) và thôn Hoàng Liên (vùng đệm).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sinh thái cảnh quan huyện Sa Pa được phân loại thành các cấp bậc nào trong luận án?
Luận án xây dựng hệ thống phân loại cảnh quan huyện Sa Pa gồm 3 phụ lớp (núi thấp, núi trung bình, núi cao), 8 kiểu, 11 phụ kiểu, 87 dạng cảnh quan và 20 tiểu vùng sinh thái cảnh quan, được thể hiện chi tiết trên bản đồ tỉ lệ 1:50.000.

2. Luận án đã ứng dụng mô hình nào để đánh giá mức độ thích nghi sinh thái của cây trồng?
Tác giả đã xây dựng cơ sở dữ liệu nhu cầu sinh thái và ứng dụng mô hình tích hợp ALES-GIS để đánh giá mức độ thích nghi của các dạng cảnh quan đối với 8 loại cây trồng: actisô, chè Shan, đào, lê, mận, thảo quả, tông quá sủ và su su.

3. Bài toán Entropy cảnh quan trong luận án được sử dụng nhằm mục đích gì?
Bài toán Entropy được sử dụng để phân tích định lượng độ đa dạng cấu trúc cảnh quan (dựa trên các chỉ số mảng, biên, diện tích lõi TLA, chỉ số MSI và chỉ số Shannon-Weaver), từ đó phân nhóm và xếp thứ tự ưu tiên cho các biện pháp bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh tự nhiên và trồng mới rừng.

4. Dữ liệu vi khí hậu theo đai cao được luận án thu thập như thế nào khi thiếu trạm khí tượng?
Do thiếu trạm đo ở độ cao trên 2.400 m và dưới 700 m, tác giả đã thiết lập mạng lưới quan trắc vi khí hậu thực địa trong 24 giờ (ngày 17/03/2005) bằng ẩm kế Assmann và các nhiệt kế chuyên dụng tại điểm Bản Dền (523 m) và điểm đồi Thông (1.182 m), kết hợp số liệu từ các trạm Lào Cai, Sa Pa và Hoàng Liên Sơn.

5. Luận án ghi nhận bao nhiêu loài thực vật có mặt tại địa bàn Sa Pa?
Theo số liệu tổng quan công bố của Nguyễn Nghĩa Thìn (1998) được luận án trích dẫn, hệ thực vật Sa Pa có 2.024 loài thuộc 771 chi, 200 họ thuộc 6 ngành thực vật bậc cao có mạch.

---

Kết luận

Luận án "Phân tích cấu trúc sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển bền vững nông, lâm nghiệp và du lịch huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai" là công trình nghiên cứu địa lý tổng hợp chuyên sâu, kết hợp phương pháp luận sinh thái cảnh quan quốc tế với đặc thù nhiệt đới gió mùa vùng núi cao Hoàng Liên Sơn. Bằng việc ứng dụng đồng bộ mô hình hóa GIS, bài toán Entropy, mô hình ALES-GIS và khảo sát thực địa, tác giả đã thành lập bản đồ sinh thái cảnh quan tỉ lệ 1:50.000 gồm 87 dạng cảnh quan và 20 tiểu vùng sinh thái. Các kết quả đánh giá thích nghi cây trồng, kiểm kê tài nguyên du lịch và mô hình kinh tế sinh thái đề xuất cung cấp luận cứ khoa học xác đáng cho công tác quy hoạch phát triển bền vững và bảo vệ môi trường tại huyện Sa Pa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Môc lôc Trang Danh môc c¸c b¶ng trong luËn ¸n i Danh môc c¸c h×nh vµ biÓu ®å trong luËn ¸n ii Danh môc c¸c b¶n ®å vµ s¬ ®å trong luËn ¸n iii Më ®Çu 1 TÝnh cÊp thiÕt cña luËn ¸n 1 Môc tiªu vµ nhiÖm vô 2 Nh÷ng luËn ®iÓm b¶o vÖ 3 Nh÷ng ®iÓm míi cña luËn ¸n 3 Ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn ¸n 3 ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn 4 CÊu tróc cña luËn ¸n 4 Ch−¬ng 1. C¬ së lý luËn nghiªn cøu sinh th¸i c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch 5 huyÖn sa pa 1. LÞch sö nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan 5 1. T×nh h×nh nghiªn cøu sinh th¸i c¶nh quan 5 1.

Tæng quan c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ë huyÖn Sa Pa 11 1. C¸c luËn ®iÓm vÒ sinh th¸i c¶nh quan nhiÖt ®íi-giã mïa ViÖt Nam øng dông trong luËn ¸n 19 1. H−íng tiÕp cËn sinh th¸i c¶nh quan 19 1. C¸c luËn ®iÓm vÒ sinh th¸i c¶nh quan nhiÖt ®íi-giã mïa 27 1.

Mèi quan hÖ liªn ngµnh n«ng-l©m-du lÞch trong l·nh thæ miÒn nói Sa Pa xÐt 31 theo quan ®iÓm sinh th¸i c¶nh quan 1. Quan ®iÓm, hÖ ph−¬ng ph¸p vµ m« h×nh kh¸i niÖm 32 1. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 34 1. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn, thiÕt kÕ nghiªn cøu vµ m« h×nh kh¸i niÖm 38 KÕt luËn ch−¬ng 1 40 Ch−¬ng 2.

Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh th¸i cña c¸c c¶nh quan l·nh thæ huyÖn sa pa 41 2. VÞ trÝ ®Þa lý vµ ®Æc ®iÓm c¸c hîp phÇn trong cÊu tróc sinh th¸i c¶nh quan huyÖn Sa Pa 41 2. C¸c nh©n tè sinh th¸i c¶nh 42 2. Th¶m thùc vËt - nh©n tè chØ thÞ trong c¶nh quan 57 2.

Con ng−êi víi c¸c ho¹t ®éng khai th¸c tµi nguyªn - nh©n tè thµnh t¹o c¸c 60 c¶nh quan v¨n hãa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ph©n tÝch cÊu tróc c¶nh quan l·nh thæ huyÖn Sa Pa theo h−íng sinh th¸i häc 61 2. HÖ thèng ph©n lo¹i c¶nh quan ¸p dông cho thµnh lËp b¶n ®å sinh th¸i c¶nh 61 quan huyÖn Sa Pa tû lÖ lín 2. §Æc ®iÓm sinh th¸i cña c¸c ®¬n vÞ ph©n lo¹i c¶nh quan 63 2.

§Æc ®iÓm c¸c tiÓu vïng sinh th¸i c¶nh quan 75 2. Nghiªn cøu diÔn thÕ sinh th¸i thø sinh phôc håi rõng trªn c¸c c¶nh quan ®iÓn 81 h×nh KÕt luËn ch−¬ng 2 88 Ch−¬ng 3. ®¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch huyÖn Sa pa 89 3. §¸nh gi¸ kinh tÕ sinh th¸i c¸c c¶nh quan cho môc ®Ých ph¸t triÓn n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch t¹i huyÖn Sa Pa 89 3.

Bµi to¸n ENTROPY c¶nh quan ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng −u tiªn b¶o vÖ vµ ph¸t 89 triÓn rõng 3. §¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn c©y trång n«ng, l©m nghiÖp 99 3. §¸nh gi¸ c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i 112 3. §¸nh gi¸ c¶nh quan cho ph¸t triÓn liªn ngµnh n«ng-l©m-du lÞch 117 3.

Ph©n tÝch sù biÕn ®æi c¶nh quan v¨n hãa vµ hiÖn tr¹ng ph¸t triÓn n«ng, l©m nghiÖp, du lÞch t¹i l·nh thæ Sa Pa 119 3. §Æc ®iÓm ph©n bè téc ng−êi theo ®ai cao trong mèi quan hÖ víi h×nh thµnh 119 c¸c c¶nh quan v¨n hãa 3. Sù h×nh thµnh vµ biÕn ®æi c¶nh quan n«ng l©m vµ du lÞch trong lÞch sö 122 3. Ph©n tÝch hiÖn tr¹ng ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch d−íi gãc ®é ph¸t triÓn bÒn v÷ng 127 3.

§Þnh h−íng sö dông hîp lý c¶nh quan phôc vô ph¸t triÓn bÒn v÷ng n«ng, l©m nghiÖp vµ du lÞch huyÖn Sa Pa 133 3. §Þnh h−íng chung 133 3. §Þnh h−íng sö dông hîp lý c¶nh quan 137 3.