Tìm hiểu các khoản thu tài chính từ đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2017-2019

Luận văn phân tích các khoản thu tài chính từ đất đai tại Thái Nguyên giai đoạn 2017-2019, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao.

• Tác giả: Hoàng Ngân Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Thi
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Tìm hiểu các khoản thu tài chính từ đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2017-2019
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu
• 2.2. Cơ sở lý luận
• 2.2.1. Khái niệm của nguồn lực tài chính từ đất đai
• 2.2.2. Bản chất của nguồn lực tài chính từ đất đai
• 2.2.3. Đặc điểm của nguồn lực tài chính từ đất đai
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.4. Quản lý và khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại Trung Quốc
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian thực tập
• 3.2.1. Địa điểm thực tập
• 3.2.2. Thời gian thực tập
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại thành phố Thái Nguyên
• 3.3.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 3.3.3. Thực trạng nguồn thu tài chính từ đất đai của thành phố Thái Nguyên
• 3.3.4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý các nguồn thu tài chính đất đai
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại thành phố Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội và cơ sở hạ tầng
• 4.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.2.1. Tình hình sử dụng đất đai
• 4.2.2. Tình hình cấp GCN quyền SDĐ tại thành phố Thái Nguyên
• 4.3. Thực trạng nguồn thu tài chính từ đất đai của thành phố Thái Nguyên
• 4.3.1. Tổng hợp về thu tiền sử dụng đất giai đoạn 2017-2019
• 4.3.2. Tổng hợp tiền thu được từ thuê đất giai đoạn 2017-2019
• 4.3.3. Tổng hợp nguồn thu từ thuế đất giai đoạn 2017-2019
• 4.3.4. Các khoản thu phí và lệ phí
• 4.4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý các nguồn thu tài chính từ đất đai
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thu tài chính từ đất đai tại Thái Nguyên

Đất đai là một tài nguyên quý giá, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tại Thái Nguyên, thu tài chính từ đất đai đã trở thành một nguồn lực thiết yếu cho ngân sách nhà nước. Giai đoạn 2017-2019 chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong các khoản thu từ đất đai, nhờ vào sự phát triển nhanh chóng của đô thị hóa và các chính sách quản lý đất đai hiệu quả. Việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai không chỉ giúp tăng cường ngân sách nhà nước mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của tỉnh. Theo báo cáo tài chính, tổng thu từ thuế đất và phí trong giai đoạn này đã có sự tăng trưởng ổn định, phản ánh sự chuyển mình trong chính sách chính sách đất đai.

II. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai tại Thái Nguyên

Tình hình quản lý đất đai tại Thái Nguyên trong giai đoạn 2017-2019 đã có nhiều cải tiến. Các chính sách đền bù, hỗ trợ và tái định cư được thực hiện một cách đồng bộ, giúp người dân dễ dàng hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như tình trạng khiếu kiện liên quan đến giá đất và quy trình bồi thường. Việc phân tích tài chính cho thấy rằng, mặc dù có sự gia tăng trong doanh thu từ đất, nhưng việc quản lý và sử dụng đất đai vẫn cần được cải thiện để tối ưu hóa nguồn lực tài chính. Các giải pháp như cải cách chính sách giá đất và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra sẽ là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý.

III. Đánh giá các khoản thu tài chính từ đất đai

Trong giai đoạn 2017-2019, tổng hợp các khoản thu từ đất đai cho thấy sự đóng góp quan trọng vào ngân sách nhà nước. Các khoản thu chủ yếu bao gồm thuế sử dụng đất, thuế chuyển nhượng, và phí thuê đất. Theo số liệu thống kê, tổng thu từ thuế đất đã tăng lên đáng kể, cho thấy sự phát triển của thị trường bất động sản và nhu cầu sử dụng đất. Tuy nhiên, việc đánh giá hiệu quả của các khoản thu này cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm cả việc xem xét các yếu tố tác động từ chính sách và thực tiễn quản lý. Điều này sẽ giúp xác định rõ hơn về tình hình kinh tế và khả năng khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai trong tương lai.

IV. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu tài chính từ đất đai

Để nâng cao hiệu quả trong việc quản lý các khoản thu tài chính từ đất đai, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần cải cách chính sách giá đất để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc xác định giá trị đất. Thứ hai, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong quản lý đất đai. Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức của người dân về nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai cũng là một yếu tố quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng cường doanh thu từ đất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Thái Nguyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, đóng vai trò nguồn vốn và nguồn lực thiết yếu cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đất đai có giới hạn về diện tích tự nhiên, việc quản lý và khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính phát sinh từ đất luôn là trọng tâm trong chính sách của Nhà nước.

Thành phố Thái Nguyên là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Thái Nguyên, giữ vị trí trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục của tỉnh cũng như toàn vùng trung du miền núi phía Bắc. Trong giai đoạn đổi mới và đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu sử dụng đất cho xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển thương mại, dịch vụ và khu dân cư gia tăng mạnh mẽ. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương đã bộc lộ nhiều điểm bất cập. Vấn đề xác định giá đất trở thành một trong những điểm nghẽn chính, làm phát sinh khiếu nại, khiếu kiện của người dân trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, cũng như gây khó khăn cho việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất.

Ở cấp độ vĩ mô, tác giả chỉ ra rằng khung pháp lý theo Luật Đất đai năm 1993 trước đây chưa xác định rõ cơ chế thực hiện lợi ích kinh tế của chế độ sở hữu toàn dân về đất đai trong nền kinh tế thị trường. Tình trạng bao cấp kéo dài, sự thiếu hụt các chế định điều tiết địa tô chênh lệch, kiểm soát chuyển nhượng quyền sử dụng đất và đấu thầu, đấu giá đất đã dẫn tới lãng phí tài nguyên, phát sinh cơ chế xin - cho và gây thất thu ngân sách nhà nước. Nhằm làm rõ cơ chế khai thác các nguồn thu này trong bối cảnh thực thi Luật Đất đai năm 2013, đề tài "Tìm hiểu các khoản thu tài chính từ đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2017-2019" được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 4 nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Thái Nguyên.
2. Đánh giá khái quát tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
3. Đánh giá khái quát và tìm hiểu các nguồn thu tài chính từ đất đai của thành phố Thái Nguyên.
4. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý các nguồn thu tài chính của thành phố Thái Nguyên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nguồn lực thu được từ tài chính về đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên; số liệu được thu thập trực tiếp tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2017 đến năm 2019. Thời gian thực tập thực tế của tác giả diễn ra từ ngày 01/06/2019 đến ngày 01/10/2019.

Cơ sở lý luận, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, tác giả xác định nguồn lực tài chính là khối lượng giá trị dưới hình thái tiền tệ được tạo lập và phân phối nhằm thực hiện quá trình tái sản xuất của các chủ thể xã hội. Nguồn lực tài chính từ đất đai là bộ phận giá trị hình thành từ đất đai thông qua quan hệ kinh tế giữa các chủ thể, chịu sự chi phối của quan hệ sở hữu. Nguồn lực này có bản chất là quan hệ phân phối giá trị thặng dư thông qua địa tô tiền tệ, chỉ xuất hiện và vận động độc lập trong nền kinh tế thị trường khi quyền sử dụng đất được hàng hóa hóa. Hai đặc điểm căn bản của nguồn lực tài chính từ đất đai là: luôn gắn liền với hình thức sở hữu đất đai (tại Việt Nam là sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu) và chỉ vận hành đầy đủ khi có sự tham gia của các quan hệ thị trường.

Khóa luận phân tích kinh nghiệm quốc tế trong quản lý tài chính đất đai tại Đài Loan (áp dụng thuế phân hóa theo mục đích sử dụng và thuế giá trị gia tăng đối với đất), Thái Lan, Nhật Bản (thuế đất 0,3%/năm và thuế thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản), các nước châu Âu (Đức, Thụy Điển, Pháp) và Trung Quốc. Trong đó, mô hình của Trung Quốc được phân tích sâu với chế độ sở hữu đất đai kép (toàn dân và tập thể), quá trình chuyển đổi thị trường qua 3 giai đoạn, cơ chế định giá đất định kỳ 3 năm/lần và phương thức đấu giá công khai nhằm giảm thiểu thất thoát ngân sách.

Hệ thống cơ sở pháp lý của đề tài dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành tại thời điểm nghiên cứu:

• Hiến pháp năm 2013 và Luật Đất đai năm 2013.
• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2013), Pháp lệnh Thuế nhà, đất năm 1992 (sửa đổi năm 1994), Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 (Luật số 15/2008/QH12).
• Các Nghị định của Chính phủ: Nghị định số 43/2014/NĐ-CP (hướng dẫn thi hành Luật Đất đai); Nghị định số 44/2014/NĐ-CP (quy định phương pháp định giá đất); Nghị định số 45/2014/NĐ-CP (thu tiền sử dụng đất); Nghị định số 46/2014/NĐ-CP (thu tiền thuê đất, thuê mặt nước); Nghị định số 47/2014/NĐ-CP (bồi thường, hỗ trợ, tái định cư); Nghị định số 218/2013/NĐ-CP; Nghị định số 123/2017/NĐ-CP; Nghị định số 91/2019/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai).
• Các Thông tư: Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 34/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường; Thông tư số 76/2014/TT-BTC, Thông tư số 77/2014/TT-BTC, Thông tư số 74/2015/TT-BTC, Thông tư số 02/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính; Thông tư liên tịch số 14/2015/TTLT-BTNMT-BTP.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp: Tiếp cận hồ sơ, báo cáo tại Phòng Tài chính đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, văn bản pháp luật và tư liệu thống kê.
• Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích số liệu: Phân loại dữ liệu theo chuỗi thời gian 2017–2019, xử lý và lập bảng trên phần mềm Microsoft Excel để so sánh tốc độ tăng trưởng và cơ cấu các khoản thu ngân sách.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của thành phố Thái Nguyên là trung tâm kinh tế - xã hội vùng trung du miền núi phía Bắc, áp lực đô thị hóa lên hệ thống quản lý đất đai và yêu cầu hoàn thiện chính sách tài chính đất đai theo Luật Đất đai năm 2013. Mục tiêu nghiên cứu được xác định rõ với 4 nhiệm vụ chính. Phần này cũng nêu bật ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung luận cứ thực tiễn đánh giá công tác quản lý tài chính đất đai và ý nghĩa thực tiễn trong việc đề xuất giải pháp cho chính quyền địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn lực tài chính từ đất đai, kinh nghiệm quốc tế và toàn bộ khung chính sách tài chính đất đai của Việt Nam. Tác giả trình bày chi tiết các nhóm chính sách: thu tiền sử dụng đất, thu tiền thuê đất/mặt nước, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế nhà đất, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp từ chuyển nhượng bất động sản, tài chính trong bồi thường giải phóng mặt bằng, đấu giá quyền sử dụng đất và chính sách đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa.

Nội dung phần này cung cấp các bảng số liệu quy phạm và số liệu tổng hợp toàn quốc:

Bảng: Định suất thuế sử dụng đất nông nghiệp hàng năm

Hạng đất	Đất trồng cây hàng năm (kg thóc/ha)	Đất trồng cây lâu năm (kg thóc/ha)
Hạng 1	550	650
Hạng 2	460	560
Hạng 3	370	400
Hạng 4	280	200
Hạng 5	180	80
Hạng 6	50	0

Đối với cây lấy gỗ và cây lâu năm thu hoạch một lần, mức thuế suất được áp dụng bằng 4% giá trị sản lượng khai thác. Đối với thuế chuyển quyền sử dụng đất, biểu thuế lũy tiến từng phần được tác giả trích dẫn như sau:

Bảng: Biểu thuế lũy tiến từng phần theo tỷ suất thu nhập

Bậc thuế	Tỷ suất thu nhập còn lại trên chi phí	Thuế suất
Bậc 1	Đến 15%	0%
Bậc 2	Trên 15% đến 30%	10%
Bậc 3	Trên 30% đến 45%	15%
Bậc 4	Trên 45% đến 60%	20%
Bậc 5	Trên 60%	25%

Về kết quả thu thuế nhà đất cả nước, tác giả tổng hợp từ Tổng cục Thuế: số đối tượng nộp thuế đạt 12.068; diện tích đất chịu thuế đạt 421.341 ha; tổng số tiền thuế đã thu đạt 515.000 triệu đồng.

Về hiện trạng sử dụng đất cả nước năm 2019, số liệu thống kê được tổng hợp như sau:

Bảng: Tổng hợp cơ cấu tình hình sử dụng đất năm 2019 của cả nước

Nhóm đất	Diện tích (nghìn ha)	Cơ cấu (%)
Tổng diện tích tự nhiên	32.924,06	100,00
I. Nhóm đất nông nghiệp	20.834,80	—
- Đất sản xuất nông nghiệp	8.591,13	29,13
- Đất lâm nghiệp	11.243,67	49,34
II. Nhóm đất phi nông nghiệp	3.717,91	11,29
- Đất ở nông thôn (2017: 922,6; 2018: 831,6; 2019: 728,65 nghìn ha)	728,65	2,21
- Đất ở đô thị (2017: 72,2; 2018: 83,7; 2019: 99,34 nghìn ha)	99,34	0,30
III. Nhóm đất chưa sử dụng	9.371,35	10,24

Theo báo cáo quy hoạch sử dụng đất đến năm 2019, dự kiến biến động giai đoạn 2017–2019 trên toàn quốc gồm: đất nông nghiệp tăng 453.830 ha; đất lâm nghiệp tăng 2.170 ha; đất ở nông thôn giảm 102.950 ha; đất ở đô thị tăng 15.640 ha; đất phi nông nghiệp khác tăng 298 ha.

Tại thành phố Thái Nguyên, thị trường đất đai vận động mạnh mẽ ở các khu vực trung tâm, dọc trục Quốc lộ 3 Hà Nội - Thái Nguyên, khu vực chợ Đồng Quang, bến xe, các trường đại học và khu công nghiệp Gang Thép. Các nguồn thu từ đất phát sinh trên địa bàn gồm 7 nhóm: tiền sử dụng đất khi giao đất/chuyển mục đích; tiền thuê đất sản xuất kinh doanh; thuế sử dụng đất; thuế thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất; tiền xử phạt vi phạm hành chính; tiền bồi thường thiệt hại đất; phí và lệ phí địa chính.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Văn bản xác định đối tượng nghiên cứu là các nguồn lực tài chính từ đất đai tại thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2017–2019. Bốn nội dung nghiên cứu chính được cụ thể hóa gồm: (1) Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội địa phương; (2) Tình hình quản lý và sử dụng đất đai; (3) Thực trạng các nguồn thu tài chính đất đai; (4) Đề xuất giải pháp quản lý. Tác giả nêu rõ quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên trong đợt thực tập 4 tháng và quy trình tổng hợp, xử lý chuỗi số liệu bằng Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung phần này theo đề cương và danh mục bảng/hình của khóa luận tập trung phân tích 4 khối kết quả:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hạ tầng kỹ thuật của thành phố Thái Nguyên trong mối liên hệ với nhu cầu đất đai.
• Tình hình biến động đất đai và kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) qua các năm giai đoạn 2017–2019.
• Thống kê, tổng hợp chi tiết các khoản thu ngân sách: tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các sắc thuế liên quan đến đất và các khoản phí, lệ phí địa chính.
• Thảo luận các tồn tại trong xác định giá đất, chống thất thu thuế và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn thu tài chính đất đai tại địa phương.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược những kết quả đánh giá thực trạng thu tài chính từ đất đai của thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2017–2019, chỉ ra các mặt tích cực và bất cập trong tổ chức thực hiện chính sách thu tại địa phương, từ đó đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lý nhà nước các cấp.

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu và cơ sở văn bản:

• Hệ thống hóa toàn diện các quy định về căn cứ thu tiền thuê đất theo Nghị định số 46/2014/NĐ-CP: đơn giá thuê đất trả tiền hàng năm được xác định từ 0,5% đến 3% giá đất theo bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành; đối với địa bàn khó khăn hoặc lĩnh vực khuyến khích đầu tư, mức thu tối thiểu không thấp hơn 0,25%. Mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp từ chuyển nhượng bất động sản được quy định là 22% (theo Nghị định số 218/2013/NĐ-CP) hoặc 25% trên thu nhập tính thuế; thuế thu nhập cá nhân áp dụng mức 20% trên thu nhập hoặc 2% trên tổng giá trị chuyển nhượng.
• Chỉ rõ 5 nguyên nhân đặc thù dẫn đến biến động giá đất và gia tăng nguồn thu tài chính đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên: (1) Vai trò đô thị trung tâm thương mại đầu mối của các tỉnh miền núi phía Bắc; (2) Nơi tập trung hệ thống các trường Đại học, Cao đẳng lớn; (3) Sự hiện diện của khu công nghiệp Gang Thép quy mô lớn; (4) Lực lượng lao động di cư từ các huyện vùng sâu, vùng xa đến tìm việc làm; (5) Tác động cộng hưởng từ biến động thị trường bất động sản chung trên cả nước.
• Xác định và phân loại đầy đủ danh mục các nguồn thu tài chính đất đai thực tế tại địa phương bao gồm: tiền sử dụng đất khi giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất; tiền thuê đất; thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và nông nghiệp; thuế thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất; tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính; tiền bồi thường thiệt hại và các khoản phí, lệ phí địa chính (phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp GCNQSDĐ, phí đăng ký biến động, đo đạc).
• Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn: Công trình cung cấp bức tranh tổng thể về cơ chế chuyển hóa giá trị đất đai thành nguồn thu ngân sách nhà nước tại một đô thị loại I đang phát triển; làm rõ những vướng mắc phát sinh trong định giá đất cụ thể và tổ chức thực thi các nghị định hướng dẫn Luật Đất đai năm 2013 tại cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Phạm vi nghiên cứu bị giới hạn trong khung thời gian 3 năm (2017–2019); thời gian thực tập của tác giả kéo dài 4 tháng (từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2019) nên việc tiếp cận các số liệu quyết toán đầy đủ của năm 2019 gặp giới hạn nhất định.
• Nguồn số liệu nghiên cứu chủ yếu là số liệu thống kê hành chính thứ cấp từ các cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường), chưa khảo sát trực tiếp diện rộng đối với các tổ chức kinh tế và hộ gia đình nộp nghĩa vụ tài chính đất đai trên địa bàn.
• Tác giả tự đánh giá do kinh nghiệm thực tế và kiến thức chuyên môn còn hạn chế nên chưa phân tích sâu được các yếu tố tác động từ thị trường giao dịch đất đai ngầm (chuyển nhượng không chính thức) ảnh hưởng đến số thu thực tế.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi theo dõi số liệu tài chính đất đai cho các giai đoạn tiếp sau năm 2019 để đánh giá biến động trung hạn và dài hạn.
• Nghiên cứu cơ chế xác định giá đất cụ thể nhằm tiệm cận sát hơn với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường, giảm thiểu thất thoát ngân sách trong đấu giá và giao đất.
• Hoàn thiện các chế định kiểm soát giao dịch quyền sử dụng đất và cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch phát sinh từ quy hoạch và đầu tư cơ sở hạ tầng công cộng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên và môi trường, Kinh tế bất động sản và Tài chính công khi tiếp cận đề tài về kinh tế đất.

Nội dung có giá trị tham khảo nổi bật gồm:

• Khung hệ thống hóa cơ sở pháp lý về các khoản thu tài chính từ đất đai theo Luật Đất đai năm 2013 và các nghị định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, bồi thường tái định cư.
• Tổng quan so sánh chính sách quản lý và khai thác tài chính đất đai của các quốc gia trong khu vực (đặc biệt là kinh nghiệm thị trường đất đai của Trung Quốc).
• Phương pháp luận phân loại và tiếp cận các nguồn thu ngân sách từ đất đai cấp huyện/thành phố trực thuộc tỉnh miền núi có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận xác định bản chất của nguồn lực tài chính từ đất đai là gì?
Khóa luận xác định bản chất của nguồn lực tài chính từ đất đai là phạm trù phân phối giá trị dưới hình thái tiền tệ được hình thành từ nguồn lực đất đai. Đây là quan hệ phái sinh dựa trên việc hiện thực hóa lợi ích kinh tế của quyền sở hữu đất đai thông qua địa tô tiền tệ, phản ánh quan hệ kinh tế giữa các chủ thể xã hội và chỉ phát triển trong nền kinh tế thị trường khi đất đai được thương mại hóa.

2. Theo văn bản, đơn giá thuê đất một năm trả tiền hàng năm được tính như thế nào?
Căn cứ Nghị định số 46/2014/NĐ-CP được trích dẫn trong văn bản, đơn giá thuê đất một năm tính bằng 0,5% đến 2% (đối với đất đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ tối đa không quá 3%) giá đất theo mục đích sử dụng do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành. Đối với vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc lĩnh vực khuyến khích đầu tư, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định mức đơn giá thấp hơn nhưng tối thiểu không thấp hơn 0,25%.

3. Khóa luận tổng kết kinh nghiệm phát triển thị trường đất đai của Trung Quốc qua những giai đoạn nào?
Trung Quốc xây dựng thị trường đất đai qua 3 giai đoạn: (1) Giai đoạn 1 chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sử dụng đất không trả tiền, không thời hạn sang sử dụng có trả tiền, có thời hạn và có giao dịch; (2) Giai đoạn 2 phát triển thị trường bất động sản làm biện pháp tạo vốn đầu tư cơ sở hạ tầng; (3) Giai đoạn 3 hoàn thiện thị trường đất đai như một bộ phận cấu thành trong hệ thống kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Giá đất được Nhà nước định kỳ công bố công khai 3 năm/lần.

4. Những yếu tố nào tác động mạnh đến biến động giá đất tại thành phố Thái Nguyên?
Tác giả chỉ ra 5 yếu tố chính: vị trí trung tâm thương mại đầu mối của vùng trung du miền núi phía Bắc; sự tập trung của nhiều trường Đại học, Cao đẳng làm tăng quy mô dân số cơ học; sự hiện diện của khu công nghiệp Gang Thép lớn; dòng lao động từ các huyện vùng sâu, vùng xa tập trung về tìm việc làm; và tác động từ biến động thị trường bất động sản chung trên toàn quốc.

5. Cơ cấu diện tích đất ở nông thôn và đất ở đô thị cả nước biến động ra sao trong giai đoạn 2017–2019?
Theo bảng số liệu thống kê cả nước được khóa luận trích dẫn, diện tích đất ở nông thôn giảm liên tục: năm 2017 đạt 922,6 nghìn ha (chiếm 2,8%), năm 2018 đạt 831,6 nghìn ha (chiếm 2,53%) và năm 2019 đạt 728,65 nghìn ha (chiếm 2,21%). Ngược lại, diện tích đất ở đô thị tăng đều: năm 2017 đạt 72,2 nghìn ha (chiếm 0,22%), năm 2018 đạt 83,7 nghìn ha (chiếm 0,25%) và năm 2019 đạt 99,34 nghìn ha (chiếm 0,30%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Ngân Nhi đã hệ thống hóa khung cơ sở lý luận, thực tiễn quốc tế và các căn cứ pháp lý hiện hành về khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai theo Luật Đất đai năm 2013. Công trình làm rõ các kênh thu ngân sách chủ yếu từ đất đai và bối cảnh đô thị hóa tác động đến thị trường đất tại thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2017–2019. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và gợi mở các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, khai thác bền vững nguồn thu tài chính từ đất đai cho ngân sách địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Đất đai tham gia vào hoạt động của đời sống kinh tế xã hội, nó là nguồn vốn, nguồn lực quan trọng của đất nước. Bởi lẽ đó là tư liệu sản xuất quan trọng để sản xuất ra của cải vật chất cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người; đồng thời, đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về số lượng, nên việc quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả nhất luôn là vấn đề mà Chính phủ của các quốc gia quan tâm và được bảo vệ chặt chẽ bằng luật pháp. Thái Nguyên là một tỉnh miền núi phía Bắc, có vị trí nằm ở phía Tây Bắc Thủ đô Hà Nội, có vị trí thuận lợi, hết sức quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên và vùng Việt Bắc.

Trong thời kỳ chưa phát triển đất đai mới chỉ coi trọng về mặt hiện vật, các nguồn thu tài chính về đất đai còn ít, việc khai thác sử dụng chưa thực sự có hiệu quả , kết quả thu được từ đất đai chưa lớn. Kể từ khi đổi mới, thành phố Thái Nguyên lên đô thị loại I của Việt Nam trực thuộc tỉnh Thái Nguyên thì tốc độ đô thị hóa rất nhanh do đó vấn đề quản lý Nhà nước về đất đai còn nhiều bất cập, giá đất là một trong những nguyên nhân gây ra những khó khăn vướng mắc trong công tác bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư, khi người sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính… Những bất cập trên dẫn đến tình trạng thắc mắc khiếu kiện của nhân dân trong việc chấp hành chính sách pháp luật về đất đai và khó khăn cho các cấp chính quyền trong việc thực thi các chính sách, pháp luật về đất đai tại địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng về kinh tế - xã hội, với việc hội nhập kinh tế quốc tế , pháp luật đất đai theo Luật năm 1993 đã bộc lộ một số hạn chế lớn m 2 như: chưa xác định rõ các hình thức thực hiện lợi ích kinh tế của sở hữu toàn dân về đất đai trong nền kinh tế thị trường, từ đó gây ra khó khăn cho việc Nhà nước thống nhất quản lý đất đai theo Luật; Việc quản lý sử dụng đất đai vẫn còn mang tính chất bao cấp, thiếu hụt các chế định cần thiết về giá đất, về điều tiết địa tô chênh lệch, về điều tiết lợi nhuận qua chuyển nhượng quyền sử dụng đất, về bồi thường thu hồi đất, về đấu thầu đấu giá QSD đất.dẫn tới tình trạng sử dụng đất đai lãng phí không hiệu quả, sự yếu kém quản lý thị trường bất động sản , cơ chế xin cho, tiêu cực trong quản lý đất đai không những gây thất thu cho ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư. Tuy vậy, đến nay việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai với tư cách là hình thức, cơ chế thực hiện lợi ích kinh tế của sở hữu toàn dân về đất đai, đồng thời đóng vai trò là công cụ điều tiết quản lý đất đai trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vẫn chưa thực sự được làm sáng tỏ, đòi hỏi phải được tiếp tục nghiên cứu bổ sung.

Vì vậy em đã thực hiện đề tài "Tìm hiểu các khoản thu tài chính từ đất đai trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2017-2019" 1.