Master thesis international trade policy and law an analysis of the european union vietnam free trade agreement s nontariff measures on garment and textile and the suggestions for vietnams exports

Phân tích chính sách thương mại quốc tế và pháp luật của EU đối với các biện pháp phi thuế trong hiệp định thương mại Việt Nam - EU.

• Tác giả: Dang Thi Huyen
• Người hướng dẫn: Dr. Hoang Ngoc Thuan
• Trường học: Foreign Trade University
• Chuyên ngành: International Trade Policy and Law
• Đề tài: An Analysis Of The European Union– Vietnam Free Trade Agreement's Non- Tariff Measures On Garment And Textile And The Suggestions For Vietnam’s Exports
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENTS
• LIST OF ACRONYMS AND ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF FIGURES
• LIST OF TABLES
• SUMMARY OF THESIS RESEARCH RESULTS
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND ON FTAs AND NTMs
• 1.1. Definition, classification, main content, and effects of FTAs
• 1.1.1. Definition of FTAs
• 1.1.2. Classification of FTAs
• 1.1.3. Main contents of FTAs
• 1.1.4. Effects of FTAs
• 1.2. Definition, classification, and effects of NTMs
• 1.2.1. Definition of NTMs
• 1.2.2. Classification of NTMs
• 1.2.3. Effects of NTMs
• 1.3. Overview of EVFTA and its NTMs
• 1.3.1. Overview of EVFTA
• 1.3.2. EVFTA’s opportunities and challenges
• 2. CHAPTER 2: ANALYSIS OF THE CURRENT SITUATION OF APPLICATION OF EVFTA’S NTMS ON VIETNAM’S GARMENT AND TEXTILE EXPORTS
• 2.1. Overview of EU-Vietnam trade and current situation of Vietnam garment and textile exports to the EU
• 2.1.1. Overview of EU-Vietnam trade
• 2.1.2. Current situation of Vietnam’s garment and textile exports to the EU
• 2.2. Current situation of application of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports
• 2.2.1. Application of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports
• 2.2.2. Application of CPTPP and RCEP’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports
• 2.3. Impacts of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports: empirical analysis
• 2.3.1. Gravity equation model
• 2.4. Results and discussions
• 2.5. Opportunities and challenges from EVFTA’s NTMs for Vietnam’s garment and textile exports: a SWOT analysis
• 3. CHAPTER 3: SUGGESTIONS FOR VIETNAM’S EXPORTS
• 3.1. Lessons learned from Indonesia
• 3.2. Suggestions for Vietnamese Government
• 3.3. Suggestions for Vietnamese businesses

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Phi Thuế Quan Trong Hiệp Định EU Việt Nam

Hiệp định thương mại tự do EU-Việt Nam (EVFTA) đã mở ra nhiều cơ hội cho xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực dệt may. Các biện pháp phi thuế quan (NTMs) trong hiệp định này không chỉ giúp giảm bớt rào cản thương mại mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường EU. Tuy nhiên, việc hiểu rõ các NTMs này là rất quan trọng để tận dụng tối đa lợi ích mà hiệp định mang lại.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Biện Pháp Phi Thuế Quan

Biện pháp phi thuế quan bao gồm các quy định và tiêu chuẩn mà hàng hóa phải tuân thủ để được phép nhập khẩu vào EU. Các biện pháp này có thể bao gồm tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định về an toàn thực phẩm, và các yêu cầu về xuất xứ sản phẩm.

1.2. Tác Động Của Hiệp Định Đến Xuất Khẩu Việt Nam

EVFTA đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là trong ngành dệt may. Các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường lớn với mức thuế suất ưu đãi, từ đó gia tăng khả năng cạnh tranh.

II. Thách Thức Từ Các Biện Pháp Phi Thuế Quan Đối Với Xuất Khẩu

Mặc dù EVFTA mang lại nhiều lợi ích, nhưng các rào cản thương mại phi thuế quan cũng đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định của EU có thể là một trở ngại lớn, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2.1. Các Rào Cản Kỹ Thuật Trong Xuất Khẩu

Các yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT) là một trong những thách thức lớn nhất mà doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt. Việc không đáp ứng được các tiêu chuẩn này có thể dẫn đến việc hàng hóa không được phép nhập khẩu vào EU.

2.2. Quy Định Về An Toàn Thực Phẩm và Sức Khỏe

Các quy định về an toàn thực phẩm và sức khỏe (SPS) cũng là một yếu tố quan trọng. Doanh nghiệp cần phải đảm bảo rằng sản phẩm của mình đáp ứng các tiêu chuẩn này để tránh bị từ chối nhập khẩu.

III. Phương Pháp Giải Quyết Các Thách Thức Từ NTMs

Để vượt qua các thách thức từ biện pháp phi thuế quan, doanh nghiệp Việt Nam cần áp dụng một số phương pháp và chiến lược hiệu quả. Việc nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm là rất cần thiết.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp đáp ứng các tiêu chuẩn của EU mà còn gia tăng giá trị sản phẩm trên thị trường.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân lực là một yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nhân viên để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Biện Pháp Phi Thuế Quan

Việc áp dụng các biện pháp phi thuế quan trong thực tiễn đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc thúc đẩy xuất khẩu. Các doanh nghiệp đã có thể tận dụng các cơ hội từ EVFTA để mở rộng thị trường và gia tăng doanh thu.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của NTMs

Nghiên cứu cho thấy rằng các NTMs đã giúp cải thiện chất lượng sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường EU.

4.2. Các Doanh Nghiệp Tiêu Biểu Trong Ngành Dệt May

Nhiều doanh nghiệp dệt may đã thành công trong việc áp dụng các tiêu chuẩn của EU, từ đó gia tăng thị phần và doanh thu xuất khẩu. Họ đã trở thành những hình mẫu cho các doanh nghiệp khác trong ngành.

V. Kết Luận và Hướng Đi Tương Lai Cho Xuất Khẩu Việt Nam

Tương lai của xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh EVFTA phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các biện pháp phi thuế quan. Doanh nghiệp cần chủ động trong việc cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh để tận dụng tối đa lợi ích từ hiệp định.

5.1. Định Hướng Chiến Lược Cho Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược dài hạn để phát triển bền vững, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Tương Lai Của Ngành Dệt May Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển trong tương lai. Việc tận dụng tốt các cơ hội từ EVFTA sẽ giúp ngành này vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ sau khi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2020. Trong năm 2021, bất chấp tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương vẫn đạt 56,95 tỷ USD, tăng 14,8% so với năm 2020. Trong cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam sang EU, ngành dệt may luôn đóng vai trò là một trong những trụ cột chính, chiếm tỷ trọng từ 12% đến 16% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Theo các cam kết trong EVFTA, EU tiến hành xóa bỏ 42,5% số dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực, nâng lên 77,3% kim ngạch xuất khẩu trong vòng 5 năm và xóa bỏ hoàn toàn 99,2% dòng thuế sau 7 năm.

Tuy nhiên, rào cản thuế quan giảm dần cũng là lúc các biện pháp phi thuế quan (Non-Tariff Measures - NTMs) trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Các chi phí tuân thủ NTMs ước tính cao hơn gấp 2 lần so với thuế quan thông thường. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích toàn diện thực trạng áp dụng các biện pháp NTMs trong EVFTA đối với mặt hàng dệt may, xác định mức độ tác động của quy tắc xuất xứ, rào cản kỹ thuật và kiểm dịch vệ sinh đối với năng lực xuất khẩu của Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là làm rõ cơ sở lý luận, lượng hóa tác động thương mại, nhận diện cơ hội và thách thức theo ma trận SWOT, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp cho Chính phủ và doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 5 năm từ 2017 đến 2021 trên thị trường 28 quốc gia thành viên EU (giai đoạn 2017–2020) và 27 quốc gia thành viên EU sau sự kiện Brexit (năm 2021). Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để ngành dệt may hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 67% sang EU vào năm 2025 theo dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế thương mại quốc tế chuẩn mực, kết hợp giữa lý thuyết truyền thống và hiện đại về hội nhập kinh tế:

• Lý thuyết Liên minh Thuế quan của Jacob Viner (1950): Phân tích hai tác động tĩnh cốt lõi gồm hiệu ứng tạo lập thương mại (trade creation) và hiệu ứng chuyển hướng thương mại (trade diversion). Khi các rào cản thương mại được gỡ bỏ, luồng hàng hóa giá rẻ từ các nước thành viên sẽ thay thế sản xuất nội địa kém hiệu quả hoặc thay thế nguồn cung từ nước thứ ba ngoài khối.
• Lý thuyết Hội nhập Kinh tế Động của Bela Balassa (1961): Giải thích các tác động trung và dài hạn của hiệp định tự do thương mại thế hệ mới, bao gồm nâng cao tính kinh tế nhờ quy mô, thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đổi mới công nghệ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật sau biên giới.
• Khung phân loại biện pháp phi thuế quan quốc tế (ICNTM) của UNCTAD (2019): Hệ thống hóa 16 nhóm biện pháp phi thuế quan từ Chương A đến Chương P. Luận văn tập trung sâu vào ba nhóm rào cản có tác động trực tiếp nhất đến hàng dệt may:
  • Rào cản kỹ thuật đối với thương mại (TBT - Chương B): Bao gồm các quy định kỹ thuật bắt buộc, tiêu chuẩn nhãn mác sinh thái, chỉ tiêu an toàn hóa chất REACH và quy trình đánh giá sự phù hợp.
  • Biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS - Chương A): Kiểm soát dư lượng hóa chất, thuốc trừ sâu trên sợi tự nhiên và các nguy cơ lây nhiễm vi sinh vật. Giá trị tương đương thuế quan (AVE) của các biện pháp SPS tại Việt Nam hiện ở mức 16,6%, cao gần gấp đôi mức trung bình của khối ASEAN.
  • Quy tắc xuất xứ (ROO - Chương O): Quy tắc xuất xứ ưu đãi theo Nghị định thư 1 của EVFTA, yêu cầu tiêu chuẩn xuất xứ hai công đoạn "từ vải trở đi" (fabric-forward) đối với hàng may mặc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo độ tin cậy và giá trị thực tiễn:

• Phương pháp định lượng: Luận văn ứng dụng mô hình trọng lực mở rộng (Gravity Model) để lượng hóa tác động của các rào cản NTMs đến kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam.
  • Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Mẫu nghiên cứu bao gồm bộ dữ liệu bảng thu thập từ 27 quốc gia thành viên EU trong giai đoạn 2017–2021 với tổng cộng 135 quan sát cấp quốc gia. Dữ liệu kim ngạch xuất khẩu chi tiết theo mã HS 6 chữ số được trích xuất từ cơ sở dữ liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam và Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS). Dữ liệu GDP được lấy từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), khoảng cách địa lý từ Trung tâm Nghiên cứu Triển vọng và Thông tin Quốc tế (CEPII), và dữ liệu các biện pháp NTMs từ hệ thống TRAINS của UNCTAD.
  • Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn toàn bộ thị trường các nước thành viên EU tiếp nhận hàng dệt may Việt Nam để loại trừ sai số chọn mẫu và kiểm soát đầy đủ sự thay đổi trước và sau khi EVFTA có hiệu lực.
  • Lý do lựa chọn: Mô hình trọng lực là công cụ thực nghiệm mạnh mẽ nhất trong kinh tế học quốc tế để cô lập tác động của các biến chính sách thương mại phi thuế quan sau khi đã kiểm soát quy mô kinh tế và khoảng cách địa lý.
• Phương pháp định tính:
  • Phỏng vấn sâu (In-depth interviews): Thực hiện phỏng vấn bán cấu trúc với 15 chuyên gia kinh tế và đại diện quản lý từ Bộ Công Thương (Vụ Chính sách Thương mại Đa biên), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) và Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ Lao động (ERC).
  • Thảo luận nhóm tập trung (FGD): Tổ chức phiên thảo luận ma trận SWOT với đại diện của 20 doanh nghiệp sản xuất dệt may xuất khẩu tiêu biểu trong khuôn khổ hội thảo về trách nhiệm xã hội và môi trường do VCCI tổ chức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thực nghiệm và tổng hợp dữ liệu thương mại mang lại những phát hiện quan trọng:

• Tăng trưởng kim ngạch gắn liền với chuyển dịch cơ cấu: Sau khi EVFTA thực thi, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may sang EU năm 2021 đạt hơn 3,8 tỷ USD, tăng 14,1% so với năm 2020. Theo mô phỏng cân bằng tổng thể, EVFTA dự kiến làm tăng kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang EU thêm khoảng 5 tỷ Euro và tăng xuất khẩu vải dệt thêm 929 triệu Euro vào năm 2035.
• Rào cản quy tắc xuất xứ "từ vải trở đi" là điểm nghẽn lớn nhất: Để được hưởng thuế suất ưu đãi 0%, sản phẩm may mặc xuất khẩu phải được may từ vải dệt thoi hoặc dệt kim sản xuất tại Việt Nam hoặc các nước thành viên EU (có cơ chế cộng gộp với Hàn Quốc và Nhật Bản). Tuy nhiên, hơn 60% nguồn vải nguyên liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ các quốc gia ngoài hiệp định như Trung Quốc và Đài Loan. Do đó, tỷ lệ tận dụng chứng nhận xuất xứ mẫu EUR.1 trong năm đầu thực thi mới chỉ đạt khoảng 20% đến 25% tổng kim ngạch.
• Áp lực từ rào cản kỹ thuật TBT và tiêu chuẩn xanh: Thị trường EU liên tục nâng cao các quy định kỹ thuật về an toàn hóa chất theo khung pháp lý REACH, yêu cầu chứng nhận không chứa amin thơm từ thuốc nhuộm azo và các chỉ tiêu độ bền cơ lý. Các biện pháp này làm phát sinh chi phí tuân thủ, ước tính làm tăng giá thành sản xuất thêm từ 5% đến 10% đối với các đơn hàng may mặc xuất khẩu trong ngắn hạn.
• Chênh lệch năng suất và mức độ sẵn sàng: EVFTA thúc đẩy năng suất ngành dệt tăng 6% và ngành may tăng 14% nhờ chuyển giao công nghệ từ máy móc nhập khẩu của EU. Tuy vậy, mức lương trung bình của lao động dệt may Việt Nam (khoảng 300–350 USD/tháng) cao hơn một số đối thủ cạnh tranh như Bangladesh hay Campuchia (khoảng 100–180 USD/tháng), đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cạnh tranh bằng giá trị gia tăng thay vì chi phí nhân công rẻ.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh đa chiều về tác động của EVFTA, có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tăng trưởng kim ngạch dệt may Việt Nam giai đoạn 2010–2021 (tăng gấp 3 lần từ 11,2 tỷ USD lên hơn 32,7 tỷ USD) và bảng so sánh mức độ cam kết NTMs giữa EVFTA, CPTPP và RCEP. Trong khi RCEP cho phép áp dụng quy tắc xuất xứ linh hoạt hơn với cơ chế cộng gộp toàn khối rộng rãi, EVFTA lại đặt ra tiêu chuẩn xuất xứ chặt chẽ hơn nhằm bảo vệ chuỗi giá trị nội khối của EU.

Nguyên nhân cốt lõi khiến các doanh nghiệp Việt Nam gặp trở ngại khi đáp ứng quy tắc xuất xứ bắt nguồn từ mô hình sản xuất truyền thống. Hiện nay, khoảng 70% doanh nghiệp dệt may trong nước vẫn hoạt động theo phương thức gia công cắt may đơn thuần (Cut-Make-Trim - CMT), phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nguyên liệu do khách hàng chỉ định. Phân khúc sợi, dệt, nhuộm và hoàn tất vải trong nước chưa phát triển đồng bộ do rào cản về vốn đầu tư lớn và các lo ngại về xử lý nước thải công nghiệp.

So sánh với bài học kinh nghiệm từ Indonesia trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Indonesia – Nhật Bản (IJEPA), nghiên cứu chỉ ra rằng Indonesia đã rất thành công khi xây dựng chuỗi cung ứng sợi - dệt khép kín phục vụ thị trường Nhật Bản. Việc thiết lập các khu công nghiệp dệt may tập trung với hệ thống xử lý chất thải hiện đại đã giúp Indonesia nâng tỷ lệ giá trị nội địa lên hơn 45%, giảm thiểu tác động tiêu cực của các biện pháp TBT. Đối với Việt Nam, việc chuyển dịch từ phương thức CMT sang FOB (tự chủ nguyên liệu), ODM (tự thiết kế) và OBM (sở hữu thương hiệu) là con đường duy nhất để biến rào cản NTMs thành lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường EU.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa lợi ích từ EVFTA và tháo gỡ các rào cản phi thuế quan, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ theo 4 nhóm hành động:

• Nhóm giải pháp dành cho Chính phủ và Bộ Công Thương:
  • Hoàn thiện quy hoạch chiến lược phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ dệt may giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn 2045. Thành lập từ 3 đến 5 khu công nghiệp dệt may chuyên sâu có quy mô trên 500 ha tại ba miền, tích hợp hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn loại A để thu hút các dự án FDI công nghệ cao vào khâu dệt nhuộm.
  • Triển khai cơ chế ưu đãi tài chính và thuế, giảm 2% đến 3% lãi suất vay trung và dài hạn cho các dự án đầu tư nhà xưởng thông minh, công nghệ xanh và sản xuất sợi tái chế.
  • Tối ưu hóa thủ tục hành chính thông qua việc số hóa 100% quy trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ điện tử (e-C/O) mẫu EUR.1 trước năm 2024, rút ngắn thời gian thông quan xuống dưới 24 giờ.
• Nhóm giải pháp dành cho Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) và VCCI:
  • Xây dựng cơ sở dữ liệu số về nguồn cung nguyên phụ liệu đạt chuẩn xuất xứ nội địa và các đối tác trong khối có hiệp định thương mại song phương như Hàn Quốc để thúc đẩy cơ chế cộng gộp xuất xứ chéo.
  • Tổ chức định kỳ ít nhất 12 khóa đào tạo chuyên đề mỗi năm về các tiêu chuẩn TBT mới của EU, quy định kiểm soát chuỗi cung ứng bền vững và tiêu chuẩn lao động quốc tế cho khoảng 1.000 lượt doanh nghiệp hội viên.
• Nhóm giải pháp dành cho Doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu:
  • Tái cấu trúc chuỗi cung ứng nguyên vật liệu, nâng tỷ lệ mua vải nội địa hoặc nhập khẩu từ các quốc gia được cộng gộp xuất xứ lên tối thiểu 50% tổng nhu cầu trước năm 2025.
  • Đầu tư chuyển đổi hệ thống quản trị sản xuất sang mô hình nhà máy xanh, áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001, chứng nhận Oeko-Tex Standard 100 và tuân thủ nghiêm ngặt danh mục hóa chất hạn chế (ZDHC) nhằm vượt qua các bài kiểm tra TBT/SPS của EU.
  • Chuyển đổi mô hình sản xuất từ hình thức gia công CMT sang phương thức mua nguyên liệu - bán thành phẩm (FOB) cấp độ 2 và sản xuất theo mẫu thiết kế gốc (ODM) để nâng biên lợi nhuận lên trên 15%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao đối với 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Hải quan): Luận văn cung cấp luận cứ khoa học và số liệu thực tế về tác động của NTMs để xây dựng các chính sách điều hành xuất nhập khẩu, quy hoạch công nghiệp hỗ trợ và chuẩn bị phương án đàm phán sửa đổi các điều khoản quy tắc xuất xứ trong các FTA tương lai.
• Ban lãnh đạo và phòng xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp dệt may: Là cẩm nang hướng dẫn chi tiết giúp các nhà quản lý nắm vững quy trình xác định xuất xứ hai công đoạn, nhận diện rủi ro kỹ thuật TBT và tối ưu hóa chi phí tuân thủ các quy định môi trường khắt khe của thị trường châu Âu.
• Các hiệp hội ngành nghề và tổ chức xúc tiến thương mại (VITAS, VCCI, CIEM): Tài liệu hỗ trợ đắc lực trong việc xây dựng các chương trình tư vấn chính sách, thiết kế nội dung đào tạo kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp hội viên giải quyết các tranh chấp thương mại liên quan đến rào cản phi thuế quan.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Luật Thương mại quốc tế: Nguồn tài liệu học thuật giá trị tham khảo về phương pháp kết hợp mô hình trọng lực thực nghiệm với phân tích chính sách thương mại phi thuế quan thế hệ mới.

Câu hỏi thường gặp

Biện pháp phi thuế quan nào trong EVFTA gây trở ngại lớn nhất cho hàng dệt may Việt Nam?

Quy tắc xuất xứ "từ vải trở đi" (fabric-forward) thuộc nhóm rào cản O là thách thức lớn nhất. Do Việt Nam phải nhập khẩu hơn 60% nguồn vải từ các nước ngoài hiệp định (đặc biệt từ Trung Quốc), đa số sản phẩm may mặc hoàn thiện chưa đáp ứng tiêu chuẩn để được cấp C/O mẫu EUR.1 nhằm hưởng thuế suất ưu đãi 0%.

Doanh nghiệp có thể áp dụng cơ chế cộng gộp xuất xứ nguyên liệu dệt may trong EVFTA như thế nào?

Theo cam kết EVFTA, doanh nghiệp Việt Nam được phép áp dụng cơ chế cộng gộp xuất xứ đối với vải nhập khẩu từ Hàn Quốc hoặc các nước có FTA song phương với EU, sau đó thực hiện công đoạn cắt may tại Việt Nam. Vải nguyên liệu phải đi kèm chứng nhận xuất xứ hợp lệ theo quy định để thành phẩm may mặc vẫn đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Tác động của EVFTA đến quy mô xuất khẩu dệt may của Việt Nam sang EU được dự báo ra sao?

Theo ước tính của Ủy ban châu Âu và Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc thực thi EVFTA dự kiến thúc đẩy giá trị xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 5 tỷ Euro và vải sợi tăng 929 triệu Euro vào năm 2035, tương đương mức tăng trưởng khoảng 67% so với kịch bản không có hiệp định.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cần làm gì để đáp ứng quy định TBT về tiêu chuẩn xanh của EU?

Doanh nghiệp SMEs cần chủ động liên kết theo cụm công nghiệp để chia sẻ chi phí kiểm định, áp dụng các hệ thống quản lý hóa chất đạt chuẩn quốc tế như ZDHC, thay thế thuốc nhuộm chứa amin độc hại và đầu tư kiểm chuẩn sản phẩm tại các phòng thí nghiệm được EU công nhận nhằm giảm chi phí tuân thủ từ 5% đến 10%.

Chi phí tuân thủ các biện pháp phi thuế quan ảnh hưởng như thế nào đến giá thành xuất khẩu?

Theo các nghiên cứu của UNCTAD và Ngân hàng Thế giới, chi phí kinh tế từ việc thực thi các rào cản kỹ thuật TBT và kiểm dịch SPS có thể chiếm tương đương 1,6% GDP toàn cầu. Đối với hàng may mặc Việt Nam, chi phí đáp ứng các thủ tục thử nghiệm, cấp chứng chỉ và thay đổi quy trình sản xuất ước tính làm tăng từ 7% đến 12% tổng chi phí vận hành ban đầu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện tác động hai mặt của các biện pháp phi thuế quan trong EVFTA đối với ngành dệt may Việt Nam giai đoạn 2017–2021.
• Quy tắc xuất xứ "từ vải trở đi" và các rào cản kỹ thuật TBT được xác định là hai yếu tố then chốt quyết định khả năng thâm nhập thị trường EU.
• Việc giải quyết nút thắt nguyên phụ liệu trong nước là điều kiện bắt buộc để hiện thực hóa tiềm năng tăng trưởng xuất khẩu thêm 5 tỷ Euro vào năm 2035.
• Thành công trong hội nhập phụ thuộc vào sự liên kết chặt chẽ giữa chính sách hỗ trợ của Chính phủ, vai trò cầu nối của Hiệp hội và nỗ lực nâng cấp công nghệ của Doanh nghiệp.
• Định hướng phát triển dài hạn của ngành dệt may Việt Nam phải chuyển dịch dứt khoát từ cạnh tranh bằng giá nhân công rẻ sang cạnh tranh phi giá dựa trên chất lượng, sản xuất xanh và trách nhiệm xã hội.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2023 đến 2025, ngành dệt may cần tập trung triển khai ngay các đề án chuyển đổi số quy trình xuất xứ và thành lập các tổ hợp dệt nhuộm thân thiện với môi trường. Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hãy cùng tham khảo toàn văn luận văn để xây dựng lộ trình hành động chi tiết, đưa dệt may Việt Nam vươn lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY ……. MASTER THESIS AN ANALYSIS OF THE EUROPEAN UNION– VIETNAM FREE TRADE AGREEMENT'S NON- TARIFF MEASURES ON GARMENT AND TEXTILE AND THE SUGGESTIONS FOR VIETNAM’S EXPORTS Specialization: International Trade Policy and Law DANG THI HUYEN Hanoi – 2022 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS AN ANALYSIS OF THE EUROPEAN UNION– VIETNAM FREE TRADE AGREEMENT'S NON- TARIFF MEASURES ON GARMENT AND TEXTILE AND THE SUGGESTIONS FOR VIETNAM’S EXPORTS Specialization: International Trade Policy and Law Code: 8310106 FULL NAME: DANG THI HUYEN SUPERVISOR: DR. HOANG NGOC THUAN Hanoi – 2022 i DECLARATION OF ORIGINALITY I declare that this thesis has been composed solely by myself and that it has not been submitted, in whole or in part, in any previous application for a degree. Where other people’s works are used, this has been properly acknowledged and referenced in accordance with regulations of the Foreign Trade University.

Hanoi, 15 October 2022 Dang Thi Huyen ii ACKNOWLEDGEMENTS First, I would like to send sincere thanks to my supervisor, Dr. Hoang Ngoc Thuan for his enormous support and concrete guidance on scientific research methodologies to help me complete this thesis. I am very grateful for his prompt action and patience in reviewing every single line of my thesis, from the very first draft to this final version. Special thanks also go to all teachers at the Graduate Department of the Foreign Trade University, especially to A/Prof.

Tang Van Nghia and Ms. Cao Thi Hong Vinh. Without their timely encouragement and support, I might not have completed the full master’s programme in international trade policy and law. I would like to take this opportunity to thank colleagues at the British Embassy Hanoi and the United Nations Development Programme in Vietnam, MITPL7 classmates, and especially two dearest friends, Ms.

Dinh Thi Bich Xuan, Deputy Director at the VCCI Office for Sustainable Business Development and Dr. Nguyen Phuong Mai, Lecturer at the VNU-International School for always standing by my side, cheering me on whenever I am depressed with work-life balance. Finally, I wish to thank stakeholders and partners at the Ministry of Industry and Trade, the Vietnam Chamber of Commerce and Industry, the Central Institute for Economic Management, and the Vietnam Textile and Apparel Association for valuable expertise advice, constructive suggestions, and provision of data and substantial inputs for this thesis. iii LIST OF ACRONYMS AND ABBREVIATIONS ASEAN Association of Southeast Asia Nations AVE Ad valorem equivalent BREXIT The withdrawal of the United Kingdom from the European Union CEPII Centre d’Études Prospectives and d’Informations Internationales CGE Computable General Equilibrium CIEM Central Institute for Economic Management CPTPP Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership EU European Union EVFTA European Union-Vietnam Free Trade Agreement EVIPA European Union-Vietnam Investment Protection Agreement FDI Foreign Direct Investment GATT General Agreement on Tariffs and Trade GDP Gross Domestic Production GDVC General Department of Viet Nam Customs GSP Generalized System of Preferences IMF International Monetary Fund ITC International Trade Centre MAST Multi-Agency Support Team MoIT Ministry of Industry and Trade of Vietnam NTB Non-tariff Barrier NTM Non-tariff Measure OECD Organisation for Economic Cooperation and Development PSR Product Specific Rule RCEP Regional Comprehensive Economic Partnership ROO Rule of Origin RVC Regional Value Content SPS Sanitary and phytosanitary iv SWOT Strength, Weakness, Opportunity, Threat TBT Technical Barrier to Trade UNCTAD United Nations Conference on Trade and Development UNESCAP United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Industry VFTAP Vietnam Free Trade Agreement Portal VITAS Vietnam Textile and Apparel Association WB World Bank WTO World Trade Organisation IJEPA Indonesia-Japan Economic Partnership Agreement v TABLE OF CONTENTS DECLARATION OF ORIGINALITY.

ii LIST OF ACRONYMS AND ABBREVIATIONS. iii TABLE OF CONTENTS .v LIST OF FIGURES. vii LIST OF TABLES. viii SUMMARY OF THESIS RESEARCH RESULTS .1 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND ON FTAs AND NTMs .1 Definition, classification, main content, and effects of FTAs .1 Definition of FTAs .2 Classification of FTAs .3 Main contents of FTAs .4 Effects of FTAs .2 Definition, classification, and effects of NTMs .1 Definition of NTMs .2 Classification of NTMs .3 Effects of NTMs .3 Overview of EVFTA and its NTMs .1 Overview of EVFTA.

EVFTA’s opportunities and challenges. 32 CHAPTER 2: ANALYSIS OF THE CURRENT SITUATION OF APPLICATION OF EVFTA’S NTMS ON VIETNAM’S GARMENT AND TEXTILE EXPORTS .1 Overview of EU-Vietnam trade and current situation of Vietnam garment and textile exports to the EU .1 Overview of EU-Vietnam trade .2 Current situation of Vietnam’s garment and textile exports to the EU .2 Current situation of application of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports .1 Application of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports .2 Application of CPTPP and RCEP’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports.3 Impacts of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports: empirical analysis .1 Gravity equation model .4 Results and discussions .4 Opportunities and challenges from EVFTA’s NTMs for Vietnam’s garment and textile exports: a SWOT analysis. 68 CHAPTER 3: SUGGESTIONS FOR VIETNAM’S EXPORTS .1 Lessons learned from Indonesia .2 Suggestions for Vietnamese Government .3 Suggestions for Vietnamese businesses .96 vii LIST OF FIGURES Figure 2. Vietnam’s trade in goods with EU vs.

Exports/imports from Vietnam to the EU from 2010-2020 (Unit: $bil). Exports/imports from Vietnam to the EU in 2021 (Unit: $bil). Key import and export markets of Vietnam in 2021 (Unit: $bil). Most traded products between EU and Vietnam in 2020 (Unit: € billion).

Garment and textile exports of Vietnam 2010-2021 (Unit: $bil). Export value of top 10 exported goods of Vietnam in 2021 compared to 2020 (Unit: $bil). Top garment and textile exporting countries 2016-2020 (Unit: $bil). Market shares of garment and textile exports to EU in 2020 (Unit: $bil).

Vietnam’s garment and textile exports to the EU in 2010 and 2020 by member country (Unit: $bil). Exports of Vietnam’s garment and textile materials to the EU from 2015 to 2020 by HS code (Unit: $). Exports of Vietnam’s garment and textile materials to the EU from 2015 to 2020 by country (Unit: $). Vietnam’s garment and textile exports to the EU 27 member countries in 2021.

SWOT analysis of opportunities and challenges for Vietnam garment and textile exports from EVFTA’s NTMs. Average monthly salary of garment and textile workers in some countries (Unit: $/month). Forecast of demands of 5 largest exporting countries of Vietnam’s garment and textile products in 2022 (Unit: $bil). Gross Domestic Production of garment and apparel of Indonesia 2014-2021 (Unit: US $bil).

Indonesia’s textile and clothing export to Japan 2008-2019 (Unit: US $ thousand) .76 viii LIST OF TABLES Table 1. Classification of non-tariff measures by chapter. Key contents of EVFTA compared to CPTPP and RCEP. Schedule and percentage of export tariff removal of EU and Vietnam under EVFTA.

Description of the variables in the gravity equation. Summary statistics of variables in the gravity model .60 ix SUMMARY OF THESIS RESEARCH RESULTS The overall objective of this thesis is to analyse the current situation of application of the European Union-Vietnam Free Trade Agreement (EVFTA)’s Non- tariff Measures (NTMs) on garment and textile exports to the European Union (EU), pointing out opportunities and challenges, and making suggestions for the government and businesses in the sector on the way forward. To this end, a thorough research is conducted to find answers to five key research questions on issues relating to the theoretical background on free trade agreements (FTAs) and NTMs, main contents of EVFTA’s NTMs, the current situation of application of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports to the EU, opportunities and challenges for Vietnam's garment and textile businesses, and measures to be implemented by the Government and businesses to take advantage of opportunities and to minimize adverse effects of EVFTA’s NTMs. The research uses both quantitative and qualitative methods to analyse effects of EVFTA’s NTMs on Vietnam’s garment and textile exports to the EU.

Specifically, the gravity model is used to link trade flows to economic masses and distances with most important NTMs in EVFTA including technical barriers to trade (TBTs), sanitary and phytosanitary measures (SPSs) and rules of origin (ROOs) with data collected from the General Department of Vietnam Customs (GDVC), the Ministry of Industry and Trade of Vietnam (MoIT), the Vietnam Textile and Apparel Association (VITAS), the Centre d’Études Prospectives and d’Informations Internationales (CEPII), the Organization for Economic Cooperation and Development (OECD), and the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). In addition to the gravity model for quantitative results, the qualitative approach taken for this thesis comprises an extensive desk study of available literature in the public domain, followed by in-depth interviews with key stakeholders and top experts in the field from the Ministry of Industry and Trade (MoIT), the Vietnam Chamber of Commerce and Industry (VCCI), the Vietnam Textile and Apparel Association (VITAS), the Central Institute for Economic Management (CIEM), and the Research Centre for Employment Relations (ERC). A group discussion following the SWOT x approach (on strengths, weaknesses, opportunities, and threats) was conducted with representatives from garment and textile companies as part of a workshop on responsible business conduct in the apparel and footwear industry organized by VCCI. Based on results of desk study, in-depth interviews and group discussions, the thesis then uses collective and synthetic methods to analyse impacts of EVFTA’s NTMs on garment and textile exports to make suggestions for the Government and businesses in the sector.

Research results confirm that EVFTA’s NTMs create both opportunities and challenges for Vietnam’s garment and textile exports to the EU. Vietnamese businesses have enjoyed great benefits in terms of improved competitive advantage thanks to preferential tariff treatments under EVFTA. They also have more opportunities to expand the EU market share, attracting FDI on domestic supporting industries, and upgrading modern and environmental-friendly technologies in garment and textile industry. However, Vietnamese garment and textile businesses are also facing a number of challenges caused by EVFTA’s NTMs especially requirements on TBTs, SPSs, and ROOs.

Among these, meeting ROOs requirements seems the most challenging one as most of raw materials for Vietnam’s garment and textile industry are imported from non-signatory countries. To solve this issue, it is recommended that the Government should issue long-term strategies and directions on investment in raw material production to meet ROOs requirements in new-generation FTAs, facilitating localisation of raw materials, encouraging changes from the Cut-Made-Trim (CMT) processing to higher value-added processes in the value chain, promoting trademarks based on advanced technologies, improving quality assurance, protection of labour rights and environment in compliance with international standards. Meanwhile, Vietnamese garment and textile businesses should take initiative in enhancing competition capacity through strengthening qualification and skills of workers, diversifying products, and improving marketing and promotion. The long-term goal for the industry should be changing from price competition to non-price competition where the value of Vietnamese garment and textile products increases to a higher level in the global supply chain.

Research rationale Participation in FTAs is one keyway of boosting trade and economic development. Traditional FTAs only aim at removal of tariffs and other restrictions on goods traded between countries. As trade liberalization becomes more and more extensive, new-generation FTAs have expanded their scope to include provisions on opening of services markets and other areas including NTMs, investment, competition policy, government procurement, intellectual property rights, e- commerce. Understanding opportunities and challenges of extended areas in these new-generation FTAs, especially NTMs is essential for any nation to ensure sustainable trade and economic growth in the changing world today.

It is estimated that the number of NTMs has risen significantly while their trade costs are more than double that of ordinary customs tariffs. Therefore, NTMs have become a key concern for both traders and trade policy makers (UNCTAD, 2019). Vietnam has implemented comprehensive economic reforms since the renovation in 1986 with a focus on market-oriented institutional reforms, macroeconomic stabilisation, and pro-active integration.