CHƯƠNG 1. MOT SO VAN ĐÈ CHUNG VE SAN XUẤT NONG NGHIEP HUYEN YEN THANH, NGHE AN 1. Khái niệm chung về hoạt động Nông nghiệp 1. Khái niệm Nông nghiệp Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm nguyên liệu và tư liệu lao động chủ yếu dé tao ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp.
Nông nghiệp là một một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quan trọng và phức tạp trong nền kinh tế quốc dân, theo nghĩa hẹp, nông nghiệp bao gồm trồng trọt, chăn nuôi va dịch vụ trong nông nghiệp; theo nghĩa rộng là nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Trong nông nghiệp cũng có hai loại chính, việc xác định sản xuất nông nghiệp thuộc dạng nào cũng rất quan trọng: - Nông nghiệp thuần hay nông nghiệp sinh nhai là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có đầu vào hạn chế, sản phẩm đầu ra chủ yếu phục vụ cho chính gia đình của mỗi người nông dân, không có cơ giới hóa trong nông nghiệp thuần. - Nông nghiệp chuyên sâu là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được chuyên môn hóa trong rất cả các khâu sản xuất nông nghiệp, gồm cả việc sử dụng máy móc trong trồng trọt, chăn nuôi hoặc trong quá trình chế biến sản phẩm nông nghiệp. Nông nghiệp chuyên sâu có nguồn đầu vào sản xuất lớn, bao gồm cả việc sử dụng hóa chết diệt sâu, diét cỏ, phân bón, chọn lọc, lai tạo giống, nghiên cứu các giống mới và mức độ cơ giới hóa cao.
Sản phâm đầu ta chủ yếu dùng vào mục đích thương mại, làm hàng hóa bán ra trên thị trường hay xuất khâu. Các hoạt động trên trong sản xuấ nông nghiệp chuyên sâu là sự cô gắng tìm mọi cách dé có nguồn thu nhập tài chính cao nhất từ ngũ cốc, các sản phâm được chế biến từ ngũ cốc hay vật nuôi. Nông nghiệp hiện đại vượt khỏi sản xuất nông nghiệp truyền thống. Các sản pham nông nghiệp hiện đại ngày nay ngoài lương thực, thực phẩm truyền thống phục vụ cho con người còn các loại khác như: sợn dệt (sợi bông, sợi len, lụa, sợi lanh), chất đốt (metan, dầu sinh học, ethanol.), da thú, cây cảnh, sinh vật cảnh, chất hóa học (tinh bột, đường, mì chính, nhựa thông, côn), lai tạo giống, các chất gây nghiện ca hợp pháp và không hợp pháp (thuốc lá, cocaine.
Sinh viên: Trần Thị Khánh Huyền 3 Lop: Thống kê Kinh tế 52 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th. Nguyễn Minh Thu 1. Phân loại các hoạt động sản xuất Nông nghiệp Nông nghiệp tập hợp các phân ngành: trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp. Ngành trồng trọt là nền tảng của sản xuất nông nghiệp,là ngành sản xuất và cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người, cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến, dam bảo nguồn thức ăn dồi dào và vững chắc cho chăn nuôi, thúc đây chuyên canh sản xuất cây lương thực, ngoài ra còn là nguồn xuất khâu có giá trị theo giá trị sử dụng.
Mặt khác, trồng trọt góp phần vào lĩnh cực bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, đồng thời góp phần lớn vào việc tránh lãng phí tài nguyên đất nông nghiệp. Phát triển trồng trọt sẽ nâng cao mức sản xuất và tiêu dung lương thực, thực phẩm bình quân đầu người, tạo cơ sở phát triển nhanh nền Nông nghiệp toàn diện. Chăn nuôi là một ngành sản xuất quan trọng trong nền nông nghiệp hiện đại, thông qua quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc, quan lý vật nuôi dé tạo ra nguồn thực phẩm (trứng, thịt, sữa) hay cung cấp sợi và sức kéo, phục vụ nhu cầu của con người. Đối tượng sản xuất của chăn nuôi là các cơ thé sống và chăn nuôi có thé phát triển tập trung mang tính chất như sản xuất công nghiệp hoặc di động phân tán mang tính chất như sản xuất nông nghiệp.
Chăn nuôi cung cấp các thực phẩm dinh dưỡng cao từ nguồn đạm động vật và bảo đảm sự cân đối trong khẩu phần ăn của cong người. Các sản phẩm có giá trị kinh tế cao như trứng, thịt , sữa, mật ong. của nganh chăn nuôi có khả năng đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng thiết yếu hàng ngày của con người. Ngành chăn nuôi cung cấp nhiều sản phẩm làm nguyên liệu quý giá cho các ngành công nghiệp nhẹ (tơ, tam, da, lông cừu), công nghiệp chế biến thực pham và dược liệu.
Chăn nuôi cũng cung cấp các sản phẩm tươi sống, sản phẩm chế biến có giá trị xuất khâu. Ngành chăn nuôi và trồng trọt có quan hệ mật thiết với nhau. Trồng trọt cung cấp thức ăn và sức kéo cho ngành chăn nuôi, chăn nuôi cung cấp cho trồng trọt nguồn phân bón hữu cơ quan trọng không chỉ có tác động tăng năng suất cây trồng mà còn có tác dụng cải tạo đất, tái tạo hệ vi sinh vật và bảo về cân bằng sinh thái. Xã hội càng phát triển , mức tiêu dùng của người dân về các sản phảm chăn nuôi ngày càng tăng lên về số lượng, chất lượng và cơ cau sản phẩm.
Vai trò của ngành chăn nuôi ngày càng được khăng định. Sự phát triển của ngành chăn nuôi có thể coi là một trong những chỉ tiêu đánh giá cho một nền nông nghiệp tiên tiến. Dich vụ nông nghiệp là ngành cung cấp các dịch vụ cần thiết cho các hoạc động Sinh viên: Trần Thị Khánh Huyền 4 Lop: Thống kê Kinh tế 52 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th. Nguyễn Minh Thu trồng trọt, chăn nuôi, bảo đảm các yếu tố đầu vao cần thiết phục vụ hai ngành trên như thủy lợi, tưới tiêu, cay, bừa, điện phục vụ nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật.
đảm bảo cây trồng vật nuôi sinh trưởng và phát triển một cách tốt nhất có thê. Đặc điểm sản xuất Nông nghiệp Nông nghiệp là một trong ba ngành sản xuất vật chất chủ yếu của xã hội. Sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm riêng mà các ngành sản xuất khác không thể có. - Sản xuất nông nghiệp được tiễn hành trên địa bàn rộng lớn, phức tạp, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên mang tính khu vực rõ rệt.
Đặc điểm trên cho thay ở đâu có đất và lao động thì có thể tiến hành sản xuất nông nghiệp. Và mỗi quốc gia thì có điều kiện đất đai và thời tiết, khí hậu rất khác nhau. Lịch sử hình thành các loại đất, quá trình khai phá và sử dụng các loại đất ở các địa bàn khác nhau, ở đó có sự diễn ra các hoạt động nông nghiệp cũng không giống nhau. Điều kiện khí hậu với lượng mưa, nhiệt độ, độ am, ánh sang.
trên từng địa bản gắn rất chặt chẽ với điều kiện hình thành và sử dụng đất đai. Do điều kiện đất đai, khí hậu không giống nhau giữa các vùng đã làm cho nông nghiệp mang tính khu vực rất rõ nét. - Đặc điểm thứ hai, trong nông nghiệp, ruộng đất là tư liệu sản xuất chủ yêu không thay thế được. Đất đai là điều kiện cần thiết cho tất cả các ngành sản xuất, nhưng nội dung kinh tế của nó lại rất khác nhau.
Đối với các ngành sản xuất vật chất khác, đất chỉ có tác dụng làm nền cho Công nghiệp hóa, nhà máy, công trường. không ảnh hưởng tới kết quả sản xuất và chất lượng sản phẩm; trái lại trong nông nghiệp, độ phì nhiêu của ruộng đất ảnh hưởng rất lớn đến kết quả sản xuất. Mặt khác ruộng đất bị giới hạn về mặt diện tích, con người không thế tăng theo ý muốn chủ quan nhưng sức sản xuất của ruộng đất là chưa có giới hạn,nghĩa là con người có thé khai thác chiều sâu của ruộng đất nhằm thỏa mãn nhu cầu tăng lên của loại người về nông sản phẩm. Chính vì thé trong quá trình sử dụng phải biết quí trọng ruộng dat, sử dụng tiết kiệm, hạn chế việc chuyền đất nông nghiệp dang xây dựng cơ bản, tìm mọi biện phát dé cải tạo và bôi dưỡng đất lam cho ruộng đất ngày càng màu mỡ hơn, sản xuất ra nhiều nhiều sản phâm trên một đơn vị điện tích với chi phí thấp trên đơn vị sản phẩm.
- Đôi tượng của sản xuât nông nghiệp là cơ thê sông- cây trông và vật nuôi. Các loại cây trồng và vật nuôi phát triển theo quy luật sinh học nhất định. Chúng rất Sinh viên: Trần Thị Khánh Huyền 3 Lop: Thống kê Kinh tế 52 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: Th. Nguyễn Minh Thu nhạy cảm với yếu tố ngoại cảnh, mọi sự thay đổi về điều kiện thời tiết, khí hậu đều tác động trực tiếp đến sự phát triển của cây trồng, vật nuôi, đến kết quả thu hoạch sản phẩm cuối cùng.
Cây trồng, vật nuôi với tư cách là tư liệu sản xuất được sản xuất trong bản thân nông nghiệp bằng cách sử dụng trực tiếp sản phẩm thu được ở chu trình sản xuất trước làm tư liệu sản xuất ở chu trình sản xuất sau. Đề có chất lượng giống cây trồng và vật nuôi tốt hơn, đòi hỏi phải thường xuyên chọn lọc, bồi dục các giống hiện có, tiễn hành lai tọa để tạo ra những giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt thích hợp với điều kiện từng vùng, từng địa phương. - Nét đặc thù điển hình nhất của sản xuất nông nghiệp là tính thời vụ cao. Đó là do sản xuất nông nghiệp là quá trình tái sản xuất kinh tế xoắn quýt với quá trình tái sản xuất tự nhiên, thời gian hoạt động và thời gian sản xuất xen kẽ vảo nhau, song lại hông hoàn toàn trùng hợp, sinh ra tính thời vụ cao trong nông nghiệp.
Mặt khác do sự biến thiên về điều kiện thời tiết- khí hậu, mỗi loại cây trồng có sự thích ứng nhất định với điều kiện đó, dẫn đến những mùa vụ khác nhau.Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng, vật nuôi nên quy luật sinh trưởng và phát triển, đặc tính sinh thái ảnh hưởng không nhỏ tới sản xuất. Do quy luật sinh trưởng phát triển riêng nên từng cây trồng sẽ có mùa vụ khác nhau, do đặc tính sinh thái của cây, cùng với điều kiện công nghệ, tình hình sản xuất diễn ra chỉ tập trung vào một số tháng trong năm. Tính thời vụ trong nông nghiệp là vĩnh cữu, không thể xóa bỏ được và chỉ có thể tìm cách hạn chế nó trong quá trình sản xuất. Ngoài những đặc điểm chung của sản xuất nông nghiệp nêu trên, nông nghiệp nước ta còn những đặc điêm riêng.
- Nông nghiệp nước ta có xuất phát là nền nông nghiệp lạc hậu, đang tiến lên xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.