Luận văn thạc sĩ VNU về phân định biên giới biển Việt Nam - Campuchia

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls về việc phân định biên giới biển việt nam cămpuchia, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Phạm Thị Hồng Phượng
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Quý Quỳnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật biển và quản lý biển
• Đề tài: Về việc phân định biên giới biển Việt Nam - Campuchia
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN
• 1.1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN
• 1.2. NGUYÊN TẮC CÔNG BẰNG TRONG PHÂN ĐỊNH BIỂN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC PHÂN ĐỊNH VÙNG BIỂN GIỮA VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• 2.1. LỊCH SỬ VÙNG BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• 2.2. QUAN ĐIỂM CỦA CĂMPUCHIA VỀ BIÊN GIỚI BIỂN QUA CÁC THỜI KỲ
• 2.3. QUAN ĐIỂM CỦA VIỆT NAM VỀ PHÂN ĐỊNH BIÊN GIỚI BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• 2.4. HIỆN TRẠNG TRANH CHẤP BIÊN GIỚI BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN VÀ PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT VIỆC PHÂN ĐỊNH BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• 3.1. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN ĐỂ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
• 3.2. PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
• 3.3. GIẢI PHÁP PHÂN ĐỊNH BIÊN GIỚI BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA THÔNG QUA CƠ CHẾ ĐÀM PHÁN
• 3.4. GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BIÊN GIỚI BIỂN VIỆT NAM – CĂMPUCHIA
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân định biên giới biển Việt Nam Campuchia

Phân định biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia là một vấn đề quan trọng trong quan hệ quốc tế và luật pháp biển. Vùng biển giữa hai quốc gia này không chỉ có giá trị kinh tế mà còn ảnh hưởng đến an ninh và hợp tác khu vực. Việc phân định này cần được thực hiện dựa trên các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các khía cạnh pháp lý và thực tiễn liên quan đến vấn đề này.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của biên giới biển

Biên giới biển không chỉ là ranh giới địa lý mà còn là biểu tượng của chủ quyền quốc gia. Việc xác định rõ ràng biên giới biển giúp các quốc gia bảo vệ tài nguyên biển và duy trì hòa bình trong khu vực. Đặc biệt, biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường biển.

1.2. Lịch sử và bối cảnh phân định biên giới biển

Lịch sử phân định biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia đã trải qua nhiều giai đoạn phức tạp. Từ những tranh chấp lịch sử đến các hiệp định hiện tại, bối cảnh này đã tạo ra nhiều thách thức trong việc xác định ranh giới biển. Việc hiểu rõ lịch sử sẽ giúp các bên có cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này.

II. Những thách thức trong phân định biên giới biển Việt Nam Campuchia

Việc phân định biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia gặp phải nhiều thách thức, bao gồm các yếu tố pháp lý, chính trị và địa lý. Những tranh chấp về quyền lợi kinh tế và tài nguyên biển đã dẫn đến sự căng thẳng trong quan hệ giữa hai quốc gia. Để giải quyết những thách thức này, cần có sự hợp tác chặt chẽ và các cơ chế pháp lý hiệu quả.

2.1. Các yếu tố pháp lý ảnh hưởng đến phân định

Các yếu tố pháp lý như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 đóng vai trò quan trọng trong việc xác định biên giới biển. Tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng giữa các quốc gia.

2.2. Tác động của chính trị đến phân định biên giới

Chính trị là một yếu tố không thể thiếu trong việc phân định biên giới biển. Các quyết định chính trị có thể ảnh hưởng đến quá trình đàm phán và giải quyết tranh chấp. Sự thay đổi trong chính quyền hoặc chính sách đối ngoại của một trong hai quốc gia có thể làm thay đổi cục diện của vấn đề.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp biên giới biển Việt Nam Campuchia

Để giải quyết tranh chấp biên giới biển, cần áp dụng các phương pháp hòa bình và hợp tác. Việc sử dụng đàm phán, trung gian hòa giải và các cơ chế pháp lý quốc tế là những giải pháp khả thi. Các bên cần tìm kiếm sự đồng thuận và tôn trọng lẫn nhau để đạt được kết quả tốt nhất.

3.1. Đàm phán và hợp tác song phương

Đàm phán là phương pháp chính để giải quyết tranh chấp biên giới biển. Các cuộc đàm phán cần được tổ chức thường xuyên và có sự tham gia của các chuyên gia pháp lý để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả.

3.2. Sử dụng cơ chế pháp lý quốc tế

Việc đưa tranh chấp ra các cơ quan pháp lý quốc tế như Tòa án Quốc tế có thể là một giải pháp hiệu quả. Điều này không chỉ giúp giải quyết tranh chấp mà còn tạo ra tiền lệ cho các vấn đề tương tự trong tương lai.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về biên giới biển

Nghiên cứu về phân định biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn cao. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc xây dựng chính sách và chiến lược phát triển bền vững cho vùng biển giữa hai quốc gia.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phân định biên giới biển có thể giúp tăng cường hợp tác kinh tế và bảo vệ tài nguyên biển. Điều này không chỉ có lợi cho Việt Nam và Campuchia mà còn cho toàn khu vực.

4.2. Đề xuất chính sách và giải pháp

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, cần đề xuất các chính sách và giải pháp cụ thể để giải quyết tranh chấp biên giới biển. Các giải pháp này cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc công bằng và hợp tác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về biên giới biển Việt Nam Campuchia

Kết luận về phân định biên giới biển giữa Việt Nam và Campuchia cho thấy rằng việc giải quyết tranh chấp này là cần thiết để đảm bảo hòa bình và phát triển bền vững. Triển vọng tương lai phụ thuộc vào sự hợp tác và cam kết của cả hai bên trong việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất.

5.1. Tầm quan trọng của việc hợp tác trong tương lai

Hợp tác giữa Việt Nam và Campuchia trong việc phân định biên giới biển sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Điều này không chỉ giúp giải quyết tranh chấp mà còn thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia.

5.2. Những thách thức và cơ hội trong tương lai

Mặc dù có nhiều thách thức trong việc phân định biên giới biển, nhưng cũng có nhiều cơ hội để cải thiện quan hệ và hợp tác. Việc tận dụng các cơ hội này sẽ giúp hai quốc gia phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề phân định ranh giới biển giữa các quốc gia ven bờ đóng vai trò then chốt đối với an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế biển. Vùng biển giữa Việt Nam và Campuchia nằm trong vịnh Thái Lan – một vùng biển nửa kín có tổng diện tích khoảng 300.000 km², chiều dài chừng 450 hải lý và chiều rộng trung bình 385 km (khoảng 208 hải lý). Do cấu trúc địa lý hẹp cùng sự hiện diện của hơn 100 hòn đảo lớn nhỏ, yêu sách mở rộng vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa của hai nước theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) đã tạo ra một vùng biển chồng lấn rộng hàng chục nghìn kilômét vuông. Thực trạng này tiềm ẩn nhiều nguy cơ tranh chấp pháp lý phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ ngoại giao song phương.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận của luật biển quốc tế, đánh giá toàn diện quá trình lịch sử hình thành đường biên giới biển, làm rõ bản chất pháp lý của đường Brévié năm 1939, đồng thời phân tích hiện trạng các vùng nước chồng lấn. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất phương án phân định công bằng và các giải pháp dàn xếp tạm thời phù hợp với Công ước UNCLOS 1982 và thực tiễn bang giao. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào vùng biển Tây Nam Việt Nam và vùng biển Campuchia trong vịnh Thái Lan, trải dài qua các mốc lịch sử từ thế kỷ 18 đến năm 2005. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, tạo cơ sở khoa học để bảo vệ toàn vẹn chủ quyền trên biển, quản lý hiệu quả tiềm năng trầm tích dầu khí dày tới 8.000 m, khai thác bền vững hơn 100 loài hải sản có giá trị kinh tế, đồng thời củng cố môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực Đông Nam Á.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý thuyết pháp lý quốc tế chuẩn mực, tập trung vào chế định các vùng biển theo Công ước UNCLOS 1982 và Công ước Geneva 1958. Khung lý thuyết phân định biển vận dụng nguyên tắc công bằng (Equitable Principles), kết hợp phương pháp đường trung tuyến hoặc đường cách đều có điều chỉnh theo các hoàn cảnh đặc biệt (Equidistance/Special Circumstances Rule) được quy định tại Điều 15, Điều 74 và Điều 83 của UNCLOS 1982.

Bên cạnh đó, luận văn làm rõ 4 khái niệm pháp lý cốt lõi:

• Vùng nước lịch sử (Historical Waters): Vùng nước nằm bên trong đường cơ sở hoặc vùng vịnh có danh nghĩa lịch sử lâu đời, được hưởng quy chế tương tự nội thủy.
• Đất thống trị biển (Land dominates the sea): Nguyên tắc pháp lý khẳng định chủ quyền đối với đất liền là nguồn gốc xác lập quyền tài phán đối với các vùng biển phụ cận.
• Hoàn cảnh hữu quan (Relevant Circumstances): Các yếu tố địa lý tự nhiên, hình thái bờ biển, sự hiện diện của các hải đảo, yếu tố địa chất, tài nguyên sinh vật và an ninh quốc phòng được xem xét để điều chỉnh đường phân định.
• Dàn xếp tạm thời mang tính thực tiễn (Provisional Arrangements): Giải pháp hợp tác khai thác chung tại vùng chồng lấn khi chưa đạt được thỏa thuận phân định dứt khoát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và xử lý hệ thống dữ liệu toàn diện bao gồm 45 văn bản pháp lý quốc tế và điều ước song phương, 12 án lệ phân định biển tiêu biểu của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Tòa Trọng tài Quốc tế (như vụ Thềm lục địa Biển Bắc 1969, vụ Ngư trường Na Uy 1951, vụ Vịnh Maine 1984, vụ Libya - Malta 1985), cùng hơn 10 văn bản quy phạm hành chính thời kỳ thuộc địa.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các hiệp định phân định biên giới biển đã ký kết tại khu vực Đông Nam Á và các tuyên bố pháp lý đơn phương của chính quyền Campuchia qua các thời kỳ (Sihanouk, Lon Nol, Pol Pot, Cộng hòa Nhân dân Campuchia). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tối ưu hóa việc đối chiếu các văn kiện có giá trị pháp lý ràng buộc cao nhất. Luận văn áp dụng phương pháp phân tích luật học so sánh kết hợp duy vật lịch sử, phân tích tổng hợp văn bản và tiếp cận hệ thống. Việc kết hợp này giúp đánh giá khách quan giá trị của các tài liệu lưu trữ lịch sử, bóc tách bản chất kỹ thuật của các tọa độ địa lý, từ đó thiết lập luận cứ khoa học vững chắc trong tiến trình nghiên cứu từ năm 2003 đến năm 2005.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn chứng minh toàn diện rằng đường Brévié do Toàn quyền Đông Dương vạch ra năm 1939 chỉ mang tính chất phân định quyền quản lý hành chính và cảnh sát đối với các đảo, hoàn toàn không phải là đường biên giới biển quốc gia. Phân tích 100% hồ sơ lưu trữ thời thuộc địa khẳng định văn bản của Toàn quyền Brévié chỉ nhằm giải quyết tranh chấp thẩm quyền hành chính giữa chính quyền Nam Kỳ và chính quyền bảo hộ Campuchia, không có thẩm quyền cũng như ý định thiết lập đường ranh giới lãnh hải giữa hai quốc gia.

Thứ hai, việc ký kết Hiệp định về Vùng nước lịch sử ngày 07/07/1982 giữa Việt Nam và Campuchia là một thành tựu pháp lý bước ngoặt, nhưng vẫn để ngỏ việc phân định ranh giới dứt khoát. Khu vực biển chồng lấn giữa hai nước ước tính chiếm diện tích hơn 35.000 km² trong vịnh Thái Lan. Sự khác biệt về quan điểm xác định đường cơ sở thẳng năm 1977 và năm 1982 của mỗi bên đã tạo ra sự chồng chéo về quyền tài phán trên cả 3 chế định: lãnh hải 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa.

Thứ ba, sự hiện diện và vai trò pháp lý của hệ thống đảo có ý nghĩa quyết định đến tính công bằng của đường phân định. Đảo Phú Quốc với diện tích 600 km² (dài 45 km, rộng 3 km, dân số trên 50.000 người) có vị thế địa lý vượt trội nhưng tạo ra sự bất cân đối lớn nếu áp dụng phương pháp đường cách đều thuần túy. Chiều dài bờ biển hữu quan của Việt Nam tại khu vực Tây Nam đạt khoảng 250 km, trong khi bờ biển Campuchia đạt 443 km. Do đó, việc gán hiệu lực toàn phần, hiệu lực bán phần (50%) hay bỏ qua các đảo ven bờ nhỏ như Hòn Tai (2 km²), Hòn Kiến Vàng (200 m²) hoặc Poulo Wai sẽ làm dịch chuyển đường ranh giới hàng chục hải lý, thay đổi tương quan phân chia diện tích biển từ 30% đến 50%.

Thảo luận kết quả

Sự tồn tại của các bất đồng xuất phát từ nguyên nhân lịch sử để lại và sự biến động của các thể chế chính trị tại Campuchia qua nhiều giai đoạn. Mỗi chính quyền đơn phương ban hành các sắc lệnh phân định biển nhằm tối đa hóa vùng thềm lục địa mà không tính toán đầy đủ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, phát hiện của luận văn hoàn toàn tương đồng với các án lệ quốc tế lớn như vụ Vịnh Maine (Mỹ/Canada năm 1984) và vụ Thềm lục địa Libya - Malta năm 1985: phương pháp đường cách đều chỉ được xem là bước kỹ thuật khởi đầu, sau đó bắt buộc phải điều chỉnh dựa trên tỷ lệ chiều dài đường bờ biển để tránh tạo ra kết quả bất công. Toàn bộ dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua bảng so sánh 5 chế định vùng biển, ma trận đối chiếu 10 mốc tọa độ đường cơ sở, cùng biểu đồ thể hiện tỷ lệ chiều dài bờ biển đối chiếu với tỷ lệ diện tích vùng biển được phân bổ. Kết quả này khẳng định đàm phán dựa trên nguyên tắc công bằng là con đường duy nhất đạt được sự đồng thuận bền vững giữa hai quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Bộ Ngoại giao và Ủy ban Biên giới Quốc gia cần đẩy mạnh đàm phán song phương nhằm ký kết Hiệp định hoạch định đường biên giới đơn nhất cho cả vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Mục tiêu hướng tới là giải quyết dứt điểm 100% diện tích vùng biển chồng lấn 35.000 km² theo lộ trình từng giai đoạn, hoàn thành dự thảo khung hiệp định trước năm 2010 trên cơ sở vận dụng linh hoạt nguyên tắc đường cách đều có điều chỉnh hoàn cảnh đặc biệt.

Thứ hai, Bộ Công thương phối hợp cùng Tập đoàn Dầu khí Việt Nam chủ động xây dựng phương án thành lập Vùng khai thác chung (Joint Development Area - JDA) tại các khu vực đáy biển có tiềm năng dầu khí cao thuộc trầm tích 8.000 m. Lộ trình triển khai cơ chế JDA cần hoàn thiện quy chế quản lý tạm thời trong giai đoạn 2006-2008, áp dụng nguyên tắc chia sẻ chi phí thăm dò và phân chia lợi ích tài nguyên theo tỷ lệ 50/50 mà không làm phương hại đến đường phân định cuối cùng.

Thứ ba, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển và Bộ Tư lệnh Hải quân tăng cường cơ chế tuần tra liên hợp trong Vùng nước lịch sử với tần suất định kỳ 2 đến 4 chuyến mỗi tháng. Hoạt động này nhằm bảo vệ môi trường biển, quản lý bền vững hơn 100 loài hải sản, đồng thời ngăn chặn 100% các hành vi xâm phạm chủ quyền và đánh bắt cá trái phép từ tàu thuyền của quốc gia thứ ba.

Thứ tư, Bộ Tư pháp và các cơ quan nghiên cứu chiến lược cần hoàn thiện bộ hồ sơ pháp lý và chứng cứ lịch sử dự phòng theo đúng quy chuẩn của Điều 38 Quy chế Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và Phụ lục VII Công ước UNCLOS 1982. Lộ trình chuẩn bị kéo dài từ năm 2006 đến năm 2010 nhằm sẵn sàng phương án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trong trường hợp các bên lựa chọn cơ quan tài phán quốc tế để giải quyết tranh chấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chuyên viên hoạch định chính sách và đàm phán ngoại giao: Cung cấp 100% cơ sở dữ liệu pháp lý và án lệ quốc tế chuẩn mực, hỗ trợ trực tiếp cho các đoàn đại biểu tham gia đàm phán giải quyết tranh chấp trên hơn 35.000 km² vùng biển chồng lấn.
• Cán bộ nghiên cứu và giảng viên luật quốc tế, luật biển: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp luận phân định biển, phân tích cấu trúc 5 vùng biển theo UNCLOS 1982 và giải quyết bài toán hiệu lực của đảo trong các vịnh nửa kín.
• Lực lượng thực thi pháp luật trên biển (Cảnh sát biển, Hải quân, Kiểm ngư): Ứng dụng quy chế pháp lý của Hiệp định Vùng nước lịch sử 1982 để tối ưu hóa quy trình kiểm soát an ninh, duy trì hiệu quả các đợt tuần tra định kỳ từ 2 đến 4 chuyến mỗi tháng trên vùng biển Tây Nam.
• Doanh nghiệp khai thác dầu khí và thủy sản: Hỗ trợ đánh giá rủi ro pháp lý tại các lô dầu khí có tầng trầm tích sâu 8.000 m và định hướng kế hoạch khai thác hải sản an toàn, tuân thủ đúng các thỏa thuận song phương giữa hai nước.

Câu hỏi thường gặp

Đường Brévié năm 1939 có phải là đường ranh giới biển chính thức giữa Việt Nam và Campuchia không? Không. Bức thư ngày 31/01/1939 của Toàn quyền Đông Dương Jules Brévié chỉ phân định quyền hành chính và cảnh sát đối với các đảo, không giải quyết vấn đề quy thuộc lãnh thổ và tuyệt đối không phải là biên giới biển quốc gia.

Hiệp định về Vùng nước lịch sử giữa Việt Nam và Campuchia được ký kết vào thời gian nào? Hiệp định được ký kết chính thức vào ngày 07/07/1982, xác lập quy chế vùng nước lịch sử chung nằm giữa bờ biển hai nước và các đảo Phú Quốc, Thổ Chu và Poulo Wai, đặt nền móng cho việc quản lý chung trong thời kỳ quá độ.

Nguyên tắc công bằng theo UNCLOS 1982 được áp dụng ra sao trong phân định vùng đặc quyền kinh tế? Theo Điều 74 và Điều 83 UNCLOS 1982, phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa phải dựa trên thỏa thuận nhằm đạt giải pháp công bằng, sử dụng đường trung tuyến làm điểm khởi đầu rồi điều chỉnh theo tỷ lệ chiều dài bờ biển và hình thái địa lý.

Đảo Phú Quốc có vai trò và hiệu lực pháp lý như thế nào trong phân định biển? Với diện tích lớn 600 km² và dân số trên 50.000 người, đảo Phú Quốc tạo ra vùng biển rộng lớn. Tuy nhiên, để đạt được sự công bằng với 443 km bờ biển Campuchia, hiệu lực của đảo có thể được tính toán ở mức phù hợp trong đàm phán.

Nếu đàm phán song phương bế tắc, hai quốc gia có thể lựa chọn những cơ quan tài phán quốc tế nào? Căn cứ Điều 287 UNCLOS 1982, hai nước có thể thỏa thuận đưa vụ việc ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ gồm 15 thẩm phán), Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS gồm 21 thẩm phán), hoặc Tòa Trọng tài thành lập theo Phụ lục VII.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phân định các vùng biển theo Công ước UNCLOS 1982 và tập quán quốc tế.
• Khẳng định tính chất hành chính thuần túy của đường Brévié 1939 và xác lập cơ sở pháp lý vững chắc về chủ quyền lịch sử của Việt Nam đối với các đảo trọng yếu.
• Phân tích chi tiết hiện trạng chồng lấn và đề xuất phương án đường phân định công bằng dựa trên việc điều chỉnh hiệu lực của các đảo ven bờ.
• Đề xuất mô hình hợp tác khai thác chung tạm thời (JDA) nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên dầu khí và sinh vật biển trong khi chờ phân định dứt khoát.
• Xây dựng quy trình xử lý tranh chấp đa tầng, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý cho các cơ chế tài phán quốc tế.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý biển và đàm phán biên giới quốc gia. Tiến trình hoàn thiện các văn kiện pháp lý dự kiến cần được đẩy mạnh trong giai đoạn tiếp theo nhằm hướng tới một giải pháp phân định vĩnh viễn trước năm 2010. Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn tại thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội để nắm bắt chi tiết các mô hình phân tích và phương án kỹ thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 3 chƣơng và cuối cùng là kết luận và kiến nghị. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN 1.1 KHÁI NIỆM CHUNG VỀ PHÂN ĐỊNH BIỂN Ngay từ khi các Công ƣớc của Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1958 và 1982 còn chƣa hình thành, nhiều quốc gia trên thế giới đã đƣa ra các yêu sách đối với các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của mình. Với sự phát triển của Luật biển quốc tế, các quốc gia ven biển lại càng lợi dụng một cách tối đa các điều khoản của Công ƣớc để mở rộng lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của mình. Với cách giải thích khác nhau nhằm đem lại lợi ích tối đa cho mình, yêu sách của các quốc gia về các vùng biển tạo thành các vùng biển chồng lấn.

Các vùng biển chồng lấn này cần đƣợc giải quyết phân định. Các điều khoản của các công ƣớc chƣa đủ làm cơ sở pháp lý để các quốc gia có thể dễ dàng đi đến thoả thuận phân định các vùng biển có tranh chấp của mình. Phân định các vùng biển chồng lấn có thể đƣợc tiến hành thông qua đàm phán song phƣơng (khi vùng chồng lấn chỉ liên quan tới hai nƣớc) hay đa phƣơng (nếu liên quan tới nhiều nƣớc), có thể giải quyết bằng Toà trọng tài, Toà án pháp lý quốc tế hay bằng trung gian hoà giải tuỳ theo thoả thuận của các quốc gia có liên quan. Phân định biển là một quá trình phức tạp nó chứa đựng sự tác động đan xen của các yếu tố pháp lý, chính trị, ngoại giao, kỹ thuật.

Về mặt pháp lý, công ƣớc không thể định rõ các quy phạm hoặc tiêu chuẩn pháp lý cho việc phân định. Do vậy ngƣời ta phải căn cứ vào hoàn cảnh địa lý cụ thể của khu vực phân định, xem xét mọi yếu tố có liên quan, vận dụng các điều khoản thích hợp của luật pháp và thực tiễn quốc tế và quốc gia để đi tới giải pháp phân định. Các vùng biển thuộc các chế độ pháp lý khác nhau nên khi phân định ngƣời ta cũng căn cứ vào các tiêu chuẩn pháp lý thích hợp đối với từng vùng biển để phân định. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vậy phân định là gì? Theo phán quyết quyết của Toà án quốc tế trong vụ thềm lục địa biển Egée thì phân định có mục đích: “vạch một con đường chính xác hoặc nhiều con đường chính xác nơi gặp nhau của các vùng không gian tại đó thực hiện các quyền lực và quyền chủ quyền tương ứng” của hai quốc gia.

Phân định là một hoạt động mang tính quốc tế: “Việc phân định các vùng biển luôn luôn có khía cạnh quốc tế; nó không phụ thuộc vào ý chí duy nhất của quốc gia ven biển như nó được thể hiện trong luật quốc nội. Nếu tuyên bố phân định nhất thiết là một hành vi đơn phương là đúng, bởi vì chỉ quốc gia ven biển mới có tư cách để tiến hành điều đó, thì ngược lại giá trị của việc phân định đó đối với các quốc gia thứ ba thuộc về luật pháp quốc tế”.{13,60} Lý luận về việc phân vạch các vùng biển phải đƣợc bắt đầu bằng sự hiểu biết về địa vị pháp lý khác nhau của từng vùng biển theo Công ƣớc, và nhất là cách thức phân định đƣợc quy định trong công ƣớc về Luật biển. Biển là một không gian mở, các vùng biển có chế độ pháp lý khác nhau: nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.1 Phân định nội thuỷ, lãnh hải và vùng tiếp giáp lãnh hải Nội thuỷ là vùng nƣớc nằm trong đƣờng cơ sở, vùng nội thuỷ có cơ chế pháp lý nhƣ vùng nội địa. Vì vậy quy chế pháp lý của vùng nội thuỷ là quy chế lục địa.

Lãnh hải là vùng tiếp theo của nội thuỷ. Theo điều 3 và điều 4 Công ƣớc về Luật biển năm 1982 quy định “Ranh giới phía ngoài của lãnh hải là một đường mà mỗi điểm ở trên đường đó cách điểm gần nhất của đường cơ sở một khoảng cách bằng chiều rộng lãnh hải. Mỗi quốc gia đều có quyền ấn định chiều rộng lãnh hải của mình; chiều rộng này không vượt quá 12 hải lý kể từ đường cơ sở được vạch ra theo đúng Công ước”. So với chủ quyền của quốc gia trên đất liền thì ở vùng lãnh hải quốc gia có chủ quyền tƣơng tự, trừ việc tàu thuyền của quốc gia có biển hay không có biển đều đƣợc hƣởng quyền qua lại vô hại (điều 17 Công ƣớc 1982).

Đƣờng ranh giới ngoài lãnh hải đƣợc nhiều ngƣời gọi là đƣờng biên giới quốc gia trên biển. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việc phân định vùng lãnh hải thƣờng áp dụng các phƣơng pháp sau đƣợc đƣa ra trong hội nghị lần thứ nhất của Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1958: * Phƣơng pháp cách đều * Phƣơng pháp đƣờng vuông góc so với xu thế chung của bờ biển * Đƣờng phân giác góc tạo bởi hai bờ biển tiếp giáp nhau, * Đƣờng biên giới trên bộ kéo dài ra biển * Đƣờng kinh tuyến hoặc vĩ tuyến Điều 12 khoản 1 Công ƣớc Giơnevơ về lãnh hải và vùng tiếp giáp lãnh hải năm 1958 quyết định về việc phân định ranh giới lãnh hải giữa các quốc gia bờ biển đối diện hay tiếp giáp: “Khi bờ biển của hai quốc gia đối diện hoặc tiếp giáp nhau và giữa các quốc gia đó không có những thoả thuận khác, thì không một quốc gia nào có quyền mở rộng lãnh hải của mình ra ngoài đường trung tuyến mà mỗi điểm nó cách đều điểm gần nhất của đường cơ sở để đo chiều rộng lãnh hải của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, điều khoản này không áp dụng trong trường hợp có danh nghĩa lịch sử hoặc các hoàn cảnh đặc biệt để phân định lãnh hải của hai quốc gia theo cách khác”. Đƣờng cách đều trong trƣờng hợp hai quốc gia có bờ biển tiếp giáp nhau và đƣờng trung tuyến trong trƣờng hợp hai quốc gia đối diện nhau là đƣờng mà tất cả các điểm cách đều các điểm gần nhất của đƣờng cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải của những quốc gia.

Ngoài ra, theo Uỷ ban luật quốc tế năm 1958 các hoàn cảnh đặc biệt trong phân định lãnh hải là: * Hình dạng bất thƣờng của bờ biển * Sự hiện diện của các đảo * Luồng hàng hải Con đƣờng tạm thời quản lý và là đƣờng đầu tiên đƣa ra trong đàm phán là đƣờng cách đều. Các hoàn cảnh đặc biệt có ý nghĩa sửa chữa lại những bất công mà đƣờng cách đều có thể mang lại trong phân định để đạt đƣợc một giải pháp công bằng. Do vậy, phƣơng pháp phân định lãnh hải chính là: Đƣờng cách đều và thoả thuận. Điều 15 công ƣớc 1982 về phân định lãnh hải của hai hay 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhiều nƣớc có bờ biển liền kề hoặc đối diện vẫn giữ nguyên nguyên tắc phân định này.

Tiếp theo lãnh hải là vùng tiếp giáp lãnh hải. Điều 33 Công ƣớc 1982 quy định “Trong một vùng tiếp giáp với lãnh hải của mình gọi là vùng tiếp giáp, quốc gia ven biển có thể thi hành sự kiểm soát cần thiết nhằm: Ngăn ngừa những vi phạm đối với các luật các quy phạm hải quan, thuế khoá, y tế hay nhập cư trên lãnh thổ hay lãnh hải của mình tương tự những vi phạm đối với luật và quy định nói trên xảy ra trên lãnh thổ. Vùng tiếp giáp không thể mở quá 24 hải lý kể từ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải”. Vùng lãnh hải thƣờng đƣợc coi là vùng đệm để bảo vệ cho vùng nƣớc chủ quyền của quốc gia ven biển tức là vùng lãnh hải.

Việc phân định ranh giới vùng tiếp giáp lãnh hải cũng đƣợc quy định tƣơng tự phân định lãnh hải. Không một quốc gia nào có quyền, trừ phi có các thoả thuận khác giữa họ, mở rộng vùng tiếp giáp ra ngoài đƣờng trung tuyến (điều 24 khoản 3 công ƣớc Giơnevơ về lãnh hải và vùng tiếp giáp năm 1958). Nhƣ vậy, phƣơng pháp phân định vùng tiếp giáp lãnh hải là: Thoả thuận và đƣờng trung tuyến (cách đều). Công ƣớc 1982 không có những quy định riêng biệt về việc phân định nội thuỷ và vùng tiếp giáp.

Về việc phân định nội thuỷ có thể áp dụng các quy định của điều 15 của công ƣớc và việc áp dụng này đã đƣợc coi là hợp pháp trong cả học thuyết lẫn thực tiễn pháp luật quốc tế. Đối với việc phân định vùng tiếp giáp thì vấn đề có phức tạp hơn. Mặc dù cho đến nay trƣờng hợp các quốc gia ven biển quy định vùng tiếp giáp không nhiều. Song nhu cầu phân định vùng tiếp giáp giữa các quốc gia ven biển láng giềng cũng nhƣ phân định vùng tiếp giáp với vùng đặc quyền kinh tế sẽ vẫn đƣợc đặt ra và cần phải giải quyết.

Mặt khác, do đƣợc coi là một phần của vùng đặc quyền kinh tế về kinh tế, nên phân định vùng tiếp giáp lãnh hải sẽ tuân thủ nguyên tắc phân định vùng đặc quyền kinh tế đƣợc quy định trong Điều 83 Công ƣớc năm 1982.2 Phân định vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vùng đặc quyền kinh tế có chiều rộng không quá 200 hải lý tính từ đƣờng cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải. Nói cách khác, chiều rộng của vùng đặc quyền kinh tế là 188 hải lý. Vùng đặc quyền kinh tế là một chế định pháp lý mới, lần đầu tiên đƣợc ghi nhận trong Công ƣớc 1982, là một vùng mà trong đó quốc gia ven biển thực hiện thẩm quyền riêng biệt của mình nhằm mục đích kinh tế, đƣợc quy định bởi công ƣớc, mà không chia sẻ với quốc gia khác trừ trƣờng hợp không khai thác hết. Thềm lục địa là vùng đáy biển và lòng đất dƣới đáy biển nằm bên ngoài lãnh hải của quốc gia ven biển, trên phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền của quốc gia này cho đến bờ ngoài của rìa lục địa, hoặc đến cách đƣờng cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải 200 hải lý, khi bờ ngoài của rìa lục địa của quốc gia này ở khoảng cách gần hơn.