Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng phân công lao động trong hộ gia đình dân tộc Tày (Nghiên cứu trường hợp tại xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng)" được sinh viên Bế Văn Cường thực hiện năm 2022 thuộc ngành Xã hội học, Khoa Khoa học Xã hội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của Th.S Trần Thanh Hương.

Vấn đề nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn cấu trúc kinh tế hộ nông thôn và các chức năng nền tảng của gia đình (duy trì nòi giống, kinh tế, chăm sóc - giáo dục và xã hội). Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp, cả nam giới và phụ nữ đều tham gia tạo thu nhập, song sự phân định lao động giữa sản xuất và tái sản xuất vẫn bộc lộ nhiều điểm bất bình đẳng giới mang tính cơ cấu:

  • Báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO, 2021) chỉ ra tỷ lệ lao động tự làm và lao động gia đình không hưởng lương ở phụ nữ cao hơn nam giới 12% (năm 2016). Phụ nữ dành trung bình 20,2 giờ/tuần cho công việc nội trợ, chăm sóc gia đình, trong khi nam giới chỉ dành 10,7 giờ/tuần và gần 1/5 nam giới hoàn toàn không làm việc nhà.
  • Trong lĩnh vực nông nghiệp, lao động nữ chiếm 58,02% lực lượng lao động nông - lâm - ngư nghiệp (56,29% trong nông nghiệp thuần túy) và làm ra hơn 60% sản lượng nông sản tiêu dùng của cả nước. Dẫu vậy, phụ nữ chịu thiệt thòi về tiếp cận kỹ thuật: nam giới chiếm 70% đối tượng tham gia tập huấn khoa học kỹ thuật, trong khi tỷ lệ này ở nữ chỉ là 18% (25% trong chăn nuôi và 10% trong trồng trọt - số liệu dẫn theo Tống Giang, 2020).
  • Người Tày tại vùng cao phía Bắc có tập quán canh tác nông nghiệp lâu đời với lúa nước, lúa nương, ngô, hoa màu và chăn thả gia súc. Sự phân công lao động giữa vợ và chồng tại đây mang tính kế thừa truyền thống nhưng đồng thời đang chịu tác động của quá trình chuyển dịch kinh tế - xã hội nông thôn.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

  1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng phân công lao động trong hộ gia đình dân tộc Tày tại xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu sự phân công lao động trong hoạt động sản xuất của hộ gia đình dân tộc Tày tại địa bàn nghiên cứu.
    • Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu sự phân công lao động trong hoạt động tái sản xuất của hộ gia đình dân tộc Tày tại địa bàn nghiên cứu.
    • Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu sự phân công lao động trong hoạt động cộng đồng của hộ gia đình dân tộc Tày tại địa bàn nghiên cứu.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng phân công lao động trong hộ gia đình dân tộc Tày tại xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.
  • Khách thể nghiên cứu: Các hộ gia đình dân tộc Tày tham gia sản xuất nông nghiệp (trồng lúa nương và chăn nuôi dê).
  • Phạm vi không gian: Địa bàn xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.
  • Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thực tế năm 2021, tập trung phản ánh thực trạng các hộ sản xuất nông nghiệp từ năm 2019 đến thời điểm nghiên cứu.
  • Phạm vi nội dung: Phân tích quan hệ phân công lao động và quyền ra quyết định giữa vợ và chồng dựa trên 3 vai trò giới (vai trò sản xuất, vai trò tái sản xuất, vai trò cộng đồng), trong đó khảo sát định lượng được thực hiện dưới góc nhìn và đánh giá của người chồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hai khung lý thuyết nền tảng của xã hội học cùng các khái niệm công cụ về giới và gia đình:

  • Lý thuyết cấu trúc - chức năng: Hình thành vào thập niên 1940 - 1950 (tiêu biểu với Talcott Parsons, tiếp cận qua Hoàng Bá Thịnh, 2008 và Mai Huy Bích, 2009). Lý thuyết nhìn nhận đời sống gia đình bao gồm các tiểu hệ thống hoạt động tương hỗ nhằm duy trì sự ổn định và cân bằng của toàn bộ cấu trúc xã hội. Việc phân định chức năng sản xuất, tái sản xuất và cộng đồng giữa phụ nữ và nam giới được xem xét dưới góc độ duy trì trật tự và khả năng thích ứng của nông hộ trước sự biến đổi xã hội.
  • Lý thuyết vị thế - vai trò: Vận dụng quan điểm của Talcott Parsons (diễn giải qua Lê Ngọc Hùng, 2009; Lê Thị Quý, 2010, 2011; Lê Tiêu La và Nguyễn Đình Tấn, 2005). Vị thế xã hội thể hiện vị trí tĩnh tại của cá nhân trong cấu trúc gia đình, còn vai trò xã hội là khía cạnh động, bao gồm các kỳ vọng xã hội và hành vi thực tế của vợ hoặc chồng gắn liền với 3 nhóm vai trò: vai trò sản xuất (tạo ra của cải, thu nhập), vai trò tái sản xuất (sinh đẻ, chăm sóc con cái, nội trợ gia đình), và vai trò cộng đồng (tham gia hoạt động tập thể thôn xóm, họ tộc, xã hội).
  • Hệ thống khái niệm công cụ: Khái niệm gia đình và hộ gia đình (Đặng Cảnh Khanh và Lê Thị Quý, 2007; Nguyễn Đức Tuyến, 2003); khái niệm giới và vai trò giới (Lê Thị Quý, 2010); khái niệm phân công lao động theo giới (Lê Tiêu La và Nguyễn Đình Tấn, 2005; Hoàng Bá Thịnh, 2008).

Phương pháp nghiên cứu thực tế và nguồn dữ liệu:

  • Địa bàn nghiên cứu: Xã Sóc Hà có diện tích 32,29 km², dân số năm 2021 là 3.940 người, mật độ dân số 70,2 người/km², gồm 16 xóm (Cốc Nghịu, Cốc Vường, Địa Lan, Háng Cáu, Lũng Củm, Lũng Mật, Lũng Pươi, Lũng Rài, Nà Cháo, Nà Nghiềng, Nà Phái, Nà Sác, Lũng Tao, Pò Háng, Sóc Giang, Trúc Long). Người Tày chiếm khoảng 70% dân số toàn xã.
  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Báo cáo kinh tế - xã hội của UBND xã Sóc Hà giai đoạn 2020 - 2021; tài liệu thống kê từ sách báo, tạp chí chuyên ngành xã hội học và nhân học.
  • Thu thập dữ liệu sơ cấp:
    • Khảo sát bảng hỏi cấu trúc: Chọn mẫu có chủ đích gồm $n = 60$ chủ hộ dân tộc Tày tham gia đồng thời cả hai mô hình kinh tế là trồng lúa nương và chăn nuôi dê núi; người trực tiếp trả lời bảng hỏi là người chồng.
    • Phỏng vấn sâu (PVS): Thực hiện 12 cuộc phỏng vấn sâu, bao gồm: 03 cán bộ địa phương (Chủ tịch UBND xã, Chủ tịch Hội Nông dân, 01 Trưởng thôn), 06 người chồng và 03 người vợ trong các nông hộ sản xuất.
  • Phương pháp xử lý dữ liệu: Nhập liệu, làm sạch và xử lý thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) bằng phần mềm SPSS; kết hợp đối sánh định tính giữa lời kể thực địa với bảng số liệu điều tra.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần mở đầu tập trung xây dựng cơ sở khoa học và tính cấp thiết của đề tài. Tác giả luận giải vai trò sống còn của kinh tế hộ trong sản xuất nông nghiệp, nhấn mạnh khoảng cách giới về gánh nặng công việc gia đình không hưởng lương và cơ hội tiếp cận tri thức khoa học kỹ thuật tại nông thôn. Phần này xác lập hệ thống mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, xác định đối tượng nghiên cứu là thực trạng phân công lao động trong hộ gia đình người Tày tại xã Sóc Hà, làm rõ khách thể khảo sát và giới hạn phạm vi nghiên cứu từ năm 2019 đến năm 2021.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu đi trước về phân công lao động theo giới:

  • Trình bày hai lý thuyết xã hội học định hướng: Lý thuyết cấu trúc - chức năng và Lý thuyết vị thế - vai trò.
  • Điểm luận các công trình nghiên cứu trong nước về phân công lao động trong sản xuất nông nghiệp (trồng lúa, trồng chè, chăn nuôi gia súc theo nghiên cứu của Sử Kim Anh, Phạm Ngọc Nhàn, Nguyễn Thị Hương Giang, Nguyễn Thị Hoàng Anh), hoạt động tái sản xuất gia đình (Trần Quý Long, Lê Thi, Trần Thị Cẩm Nhung, Nguyễn Linh Khiếu) và các hoạt động cộng đồng, dòng họ tại nông thôn (Lê Huy, Nguyễn Mạnh Việt, Quyền Đình Hà).
  • Thao tác hóa các khái niệm: gia đình, hộ gia đình, giới, vai trò giới và phân công lao động theo giới, làm cơ sở xây dựng biến số khảo sát.

Phần 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương phương pháp mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên, cơ cấu dân cư và hạ tầng xã Sóc Hà (thu nhập bình quân đầu người tăng từ 21,3 triệu đồng/năm 2020 lên 44,0 triệu đồng/năm 2021; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 21,3% xuống 10%; độ che phủ rừng đạt 79%; 95,7% diện tích canh tác bảo đảm nước tưới tiêu). Tác giả thiết kế khung phân tích liên kết từ quan điểm của người chồng đến 3 nhóm hoạt động (sản xuất, tái sản xuất, cộng đồng), gắn liền giữa mức độ thực hiện công việc và quyền đưa ra quyết định. Quy trình chọn mẫu 60 hộ gia đình kết hợp 12 phỏng vấn sâu và quy trình phân tích SPSS được trình bày minh bạch.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các dữ kiện thực địa qua 4 nhóm vấn đề:

1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của các hộ gia đình khảo sát

Mẫu điều tra 60 hộ gia đình phản ánh các đặc điểm nhân khẩu học và kinh tế:

  • Độ tuổi chủ hộ: Từ 20 đến dưới 30 tuổi chiếm 15,0% (9 người); từ 30 đến dưới 40 tuổi chiếm 16,7% (10 người); từ 40 đến dưới 50 tuổi chiếm 21,7% (13 người); trên 50 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,6% (28 người). 100% người trả lời bảng hỏi là nam giới (văn bản ghi nhận tỷ lệ nam đứng tên chủ hộ chung tại địa phương đạt khoảng 93,3%, nữ giới chiếm 6,7%).
  • Học vấn chủ hộ: Chủ yếu ở bậc tiểu học chiếm 43,3%; trung học phổ thông chiếm 23,3%; trung học cơ sở chiếm 18,0% (11 người); cao đẳng/đại học chiếm 15,0%.
  • Nguồn thu nhập: 100% hộ có thu nhập từ nông nghiệp (lúa nương và nuôi dê); kinh doanh, dịch vụ chiếm 13,3% (8 hộ); lương hưu/trợ cấp nhà nước chiếm 8,3% (5 hộ); cho thuê đất chiếm 6,0% (4 hộ); kiều hối di cư gửi về chiếm 5,0% (3 hộ); việc làm chuyên môn có lương chiếm 1,7% (1 hộ).
  • Tình trạng kinh tế: 83,4% hộ đạt mức sống trung bình (50 hộ); 8,3% hộ cận nghèo/chính sách (5 hộ); 8,0% hộ khá giả (5 hộ); không có hộ giàu có (0%).

2. Phân công lao động và quyền quyết định trong hoạt động sản xuất

Hoạt động Công đoạn cụ thể Tỷ lệ Vợ làm chính (%) Tỷ lệ Chồng làm chính (%) Người quyết định chính
Trồng lúa nương Chọn/mua giống lúa 98,7% (59 hộ) 1,3% (1 hộ) Vợ quyết định chính (98,7%)
Chuẩn bị phân bón, thuốc BVTV 11,3% (7 hộ) 88,7% (53 hộ) Chồng quyết định chính (87,7% phân bón; 83,7% thuốc)
Làm đất 5,3% (3 hộ) 94,7% (57 hộ) Chồng chủ trì thực hiện
Vận chuyển, bảo quản lúa 6,3% (4 hộ) 93,7% (56 hộ) Chồng chủ trì thực hiện
Quyết định giá bán sản phẩm lúa - - Vợ quyết định chính: 70,0% (Chồng: 30,0%)
Chăn nuôi dê núi Chọn và mua con giống dê 10,0% (6 hộ) 90,0% (54 hộ) Chồng quyết định chính (90,0%)
Làm và sửa chữa chuồng trại 1,7% (1 hộ) 98,0% (59 hộ) Chồng chủ trì thực hiện
Dọn dẹp chuồng trại 41,7% (25 hộ) 58,3% (35 hộ) Cả hai cùng chia sẻ
Chăm sóc dê hàng ngày 15,0% (9 hộ) 85,0% (51 hộ) Chồng quyết định cho ăn uống (95,0%)
Phòng, chữa bệnh cho dê - - Chồng quyết định chính: 93,3% (Vợ: 6,7%)
Tìm kiếm khách hàng, giá bán dê 10,0% (6 hộ) 90,0% (54 hộ) Chồng quyết định giá bán: 83,7% (Vợ: 16,3%)
Tham gia lớp tập huấn chăn nuôi 33,3% (20 người) 66,7% (40 người) Nam giới chiếm ưu thế tiếp cận kỹ thuật
Giữ tiền sau khi bán dê 90,0% (54 hộ) 10,0% (6 hộ) Vợ giữ tiền và quản lý tài chính (90,0%)

3. Phân công lao động trong hoạt động tái sản xuất

Công việc nội trợ trong gia đình thể hiện sự phân hóa rõ nét khi trách nhiệm chính dồn lên người phụ nữ:

  • Đi chợ: 100% hộ gia đình do người vợ đảm nhận chính (60/60 hộ), nam giới không tham gia vai trò chính ở công đoạn này.
  • Nấu ăn hàng ngày: Người vợ thực hiện chính chiếm 96,7%, người chồng chỉ chiếm 3,3%.
  • Dọn dẹp nhà cửa: Người vợ thực hiện chính chiếm 95,0% (57 hộ), người chồng tham gia chính chiếm 5,0% (3 hộ).
  • Trong việc chăm sóc con cái và quản lý các khoản chi tiêu sinh hoạt thường nhật, người vợ tiếp tục giữ tiếng nói quyết định then chốt; người chồng chỉ giữ vai trò hỗ trợ phụ giúp hoặc can thiệp khi có các khoản chi lớn.

4. Phân công lao động trong hoạt động cộng đồng

Sự tham gia vào đời sống xã hội nông thôn có tính chọn lọc theo tính chất công việc:

  • Người chồng là đại diện hộ gia đình tham gia chính vào các hoạt động họp thôn xóm, giao tiếp với chính quyền xã, tham gia công tác an ninh trật tự và các công việc đòi hỏi thể lực như lao động làm đường giao thông liên thôn.
  • Người vợ tham gia nhiều hơn vào các sinh hoạt văn nghệ quần chúng, hỗ trợ việc hiếu hỷ, hậu cần dòng họ, hoặc đại diện gia đình đi họp thôn khi người chồng bận công việc đột xuất. Quyền quyết định đóng góp các khoản quỹ cộng đồng thường có sự bàn bạc giữa hai vợ chồng trước khi thực hiện.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu minh chứng

Khóa luận đã định lượng hóa bức tranh phân công lao động của người Tày tại xã Sóc Hà:

  1. Trong sản xuất nông nghiệp: Tồn tại sự phân công rõ ràng dựa trên thể lực và tính chất công việc. Người chồng gánh vác các khâu nặng nhọc, cơ giới và kỹ thuật cao: làm đất (94,7%), vận chuyển (93,7%), làm chuồng trại (98,0%), phòng trị bệnh gia súc (93,3%). Ngược lại, người vợ chủ trì các công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn: chọn giống lúa (98,7%), đồng thời nắm giữ quyền quyết định giá bán lúa (70,0%) và quản lý nguồn tiền thu được từ bán dê núi (90,0%).
  2. Trong tái sản xuất: Khuôn mẫu giới truyền thống vẫn chi phối nặng nề. Người vợ gánh vác hầu hết công việc nội trợ (đi chợ 100%, nấu ăn 96,7%, dọn dẹp nhà cửa 95,0%). Sự chia sẻ việc nhà của nam giới đã manh nha xuất hiện nhưng tỷ lệ còn rất thấp (3,3% - 5,0%).
  3. Trong hoạt động cộng đồng: Nam giới giữ vai trò đại diện hộ gia đình trong quan hệ hành chính và an ninh, song tính chất bình đẳng giới đã từng bước cải thiện khi phụ nữ tham gia tích cực vào các phong trào đoàn thể, văn hóa và ngày càng hiện diện nhiều hơn trong các cuộc họp xóm.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả khảo sát, tác giả đề xuất một số định hướng can thiệp:

  • Chính quyền địa phương và Hội Phụ nữ xã cần tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức giới, xóa bỏ định kiến xem công việc nội trợ và tái sản xuất là bổn phận riêng của phụ nữ.
  • Cơ quan khuyến nông huyện và xã cần điều chỉnh lịch trình và phương thức tập huấn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ nông thôn tham gia (thay vì tỷ lệ tham gia thấp như hiện nay: chỉ 33,3% trong chăn nuôi dê).
  • Khuyến khích sự chia sẻ trách nhiệm của người chồng đối với công việc gia đình, giúp phụ nữ có thêm thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc bản thân và tham gia các hoạt động phát triển cộng đồng.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận cung cấp tập dữ liệu thực nghiệm chi tiết về phân công lao động của dân tộc Tày tại một xã biên giới vùng Đông Bắc (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) trong giai đoạn nông thôn mới (2021 - 2022). Công trình làm rõ tính chất bổ trợ linh hoạt giữa vợ và chồng trong sinh kế nông hộ: người chồng chủ trì kỹ thuật và thể lực bên ngoài, nhưng người vợ nắm quyền chi phối về kinh tế vi mô (chọn giống, định giá bán nông sản, cất giữ ngân sách gia đình).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Quy mô mẫu khảo sát định lượng còn ở mức khiêm tốn ($n = 60$ hộ), tập trung chủ yếu vào nhóm hộ vừa trồng lúa nương vừa chăn nuôi dê núi, chưa bao quát toàn bộ các mô hình sinh kế khác tại địa phương.
    • Mẫu điều tra bảng hỏi được tiến hành thuần túy dưới lăng kính của người chồng (100% người trả lời bảng hỏi là nam giới); mặc dù tác giả đã phỏng vấn sâu 03 người vợ nhưng việc đối sánh định lượng đồng thời giữa hai vợ chồng trong cùng một hộ chưa được thực hiện độc lập.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng phạm vi và quy mô mẫu khảo sát sang các dân tộc thiểu số khác cùng sinh sống trên địa bàn xã Sóc Hà như Nùng, Mông, Dao để so sánh xuyên văn hóa.
    • Thiết kế bảng hỏi khảo sát song song cả vợ và chồng nhằm đo lường mức độ đồng thuận và độ vênh trong đánh giá về tỷ lệ đóng góp thời gian lao động thực tế.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên, học viên ngành Xã hội học, Nhân học, Phát triển nông thôn, Giới và Phát triển: Cung cấp nguồn tư liệu thực địa về phương pháp tiếp cận vai trò giới, thao tác hóa bảng hỏi phân công lao động nông hộ và ứng dụng lý thuyết cấu trúc - chức năng, lý thuyết vị thế - vai trò.
  • Cán bộ quản lý kinh tế - xã hội, cán bộ Hội Phụ nữ và Khuyến nông địa phương: Nắm bắt chính xác thực trạng tiếp cận kỹ thuật và rào cản thời gian của phụ nữ Tày, từ đó xây dựng kế hoạch tập huấn nông nghiệp và chính sách bình đẳng giới cơ sở phù hợp với đặc thù văn hóa miền núi.
  • Các phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Hệ thống bảng số liệu thống kê chi tiết ở Chương 4 (các bảng từ 4.5 đến 4.13) phản ánh chi tiết tỷ lệ phân công lao động và quyền quyết định trong từng công đoạn cụ thể của nghề trồng lúa nương và nuôi dê.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ phụ nữ và nam giới đảm nhiệm khâu chọn giống lúa nương và làm đất có sự chênh lệch như thế nào?
Số liệu khảo sát 60 hộ gia đình cho thấy người vợ đảm nhiệm chính khâu chọn và mua giống lúa nương chiếm tới 98,7% (người chồng chỉ chiếm 1,3%). Ngược lại, ở khâu làm đất đòi hỏi nhiều thể lực, người chồng đảm nhiệm chính chiếm 94,7% và người vợ chỉ đóng vai trò hỗ trợ với 5,3%.

2. Trong chăn nuôi dê núi, ai là người nắm quyền quyết định phòng bệnh và giữ tiền sau khi bán?
Người chồng là người quyết định chính việc phòng và chữa bệnh cho dê với tỷ lệ 93,3% (người vợ chỉ chiếm 6,7%). Tuy nhiên, sau khi bán dê, người vợ là người giữ tiền chiếm tỷ lệ áp đảo 90,0%, trong khi người chồng giữ tiền chỉ chiếm 10,0%.

3. Mức độ tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi dê giữa vợ và chồng chênh lệch ra sao?
Người chồng có tỷ lệ tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi dê cao gấp đôi người vợ, với tỷ lệ tham gia của người chồng là 66,7% (40 người) so với người vợ là 33,3% (20 người).

4. Khảo sát ghi nhận tỷ lệ phân công công việc nội trợ (đi chợ, nấu ăn, dọn dẹp) giữa vợ và chồng cụ thể là bao nhiêu?
Công việc nội trợ do người vợ đảm nhiệm gần như tuyệt đối: 100% người vợ đi chợ chính; 96,7% người vợ nấu ăn chính (chồng chiếm 3,3%); 95,0% người vợ dọn dẹp nhà cửa chính (chồng chiếm 5,0%).

5. Cơ cấu độ tuổi và trình độ học vấn của các chủ hộ tham gia khảo sát có đặc điểm gì?
Về độ tuổi, nhóm chủ hộ trên 50 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,6%, tiếp theo là nhóm 40 - dưới 50 tuổi (21,7%), 30 - dưới 40 tuổi (16,7%) và 20 - dưới 30 tuổi (15,0%). Về học vấn, chủ hộ có trình độ tiểu học chiếm tỷ lệ lớn nhất (43,3%), trung học phổ thông chiếm 23,3%, trung học cơ sở chiếm 18,0% và cao đẳng/đại học chiếm 15,0%.

Kết luận

Khóa luận của Bế Văn Cường đã làm rõ bức tranh phân công lao động theo giới trong hộ gia đình dân tộc Tày tại xã Sóc Hà thông qua hệ thống dữ liệu thực nghiệm cụ thể. Kết quả nghiên cứu khẳng định mô hình phân công lao động truyền thống vẫn giữ vai trò chủ đạo: nam giới phụ trách các công đoạn nặng nhọc, kỹ thuật chăn nuôi và đại diện đối ngoại; phụ nữ đảm nhận việc nhà, chọn giống cây trồng và quản lý dòng tiền sinh hoạt. Công trình là tài liệu hữu ích cho việc nghiên cứu xã hội học nông thôn và hoạch định các chương trình khuyến nông, bình đẳng giới tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc.