Phẩm Trí Trung, Hiếu trong Nho Giáo và Sự Tiếp Biến tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích phạm trù trung hiếutrong nho giáo và sự tiếp biến của chúng khi du nhập vào vệt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Trần Thị Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Thảo
• Trường học: Đại học Khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Phẩm Trí Trung, Hiếu trong Nho Giáo và Sự Tiếp Biến tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ triết học
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tìm Hiểu Phẩm Trí Trung Hiếu Nền Tảng Nho Giáo

Nho giáo, với những phẩm chất đạo đức cốt lõi như Trí, Trung, và Hiếu, đã có ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa và xã hội Việt Nam. Những giá trị này không chỉ định hình các mối quan hệ cá nhân và gia đình, mà còn ảnh hưởng đến cách thức tổ chức và vận hành xã hội. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích những phạm trù này trong Nho giáo, đặc biệt là sự tiếp biến văn hóa Nho giáo của chúng tại Việt Nam. Việc nghiên cứu sự tiếp biến này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của hệ giá trị đạo đức truyền thống Việt Nam, đồng thời đánh giá được những ảnh hưởng của Nho giáo trong bối cảnh hiện đại. Theo luận văn của Trần Thị Lan Hương, việc nghiên cứu Nho giáo vẫn được quan tâm, thể hiện qua số lượng và chất lượng công trình nghiên cứu tăng lên.

1.1. Khái Niệm Phẩm Chất Đạo Đức Nho Giáo Tổng Quan

Nho giáo xây dựng một hệ thống đạo đức dựa trên các phẩm chất cá nhân và trách nhiệm xã hội. Trí, Trung, và Hiếu là ba trong số những phẩm chất quan trọng nhất. Trí đại diện cho sự thông minh, sáng suốt và khả năng nhận thức đúng đắn. Trung thể hiện lòng trung thành, tận tụy và trách nhiệm đối với cộng đồng và nhà nước. Hiếu đề cao sự kính trọng, biết ơn và chăm sóc đối với cha mẹ và tổ tiên. Ba phẩm chất này không chỉ liên quan đến cá nhân mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến đạo đức xã hội trong Nho giáo và văn hóa ứng xử của người Việt. Hiểu rõ khái niệm này giúp làm rõ hơn giá trị đạo đức truyền thống.

1.2. Vai Trò Của Giá Trị Cốt Lõi Nho Giáo Việt Nam Trong Xã Hội

Nho giáo không chỉ là một hệ tư tưởng mà còn là một hệ thống giá trị chi phối đời sống tinh thần của người Việt. Trí, Trung, và Hiếu, cùng với các giá trị khác như Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín (Ngũ thường), đã trở thành nền tảng cho các mối quan hệ xã hội, từ gia đình đến quốc gia. Ảnh hưởng của Nho giáo đến tư tưởng Việt Nam thể hiện qua các quy tắc ứng xử, chuẩn mực đạo đức và hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, sự du nhập và tiếp biến văn hóa đã tạo ra những biến đổi nhất định trong cách hiểu và thực hành các giá trị này ở Việt Nam. Vì vậy, đánh giá vai trò của chúng trong bối cảnh hiện đại là điều cần thiết.

II. Thách Thức Vấn Đề Nho Giáo Trước Biến Động Xã Hội

Tuy nhiên, việc tiếp thu và áp dụng Nho giáo tại Việt Nam không diễn ra một cách thụ động. Quá trình tiếp biến văn hóa Nho giáo đã dẫn đến những thay đổi và điều chỉnh để phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam. Một trong những thách thức lớn nhất là làm thế nào để duy trì những giá trị cốt lõi của Nho giáo trong bối cảnh hiện đại, khi mà xã hội đang trải qua những biến đổi nhanh chóng về kinh tế, chính trị và văn hóa. Liệu những giá trị như Trung quân ái quốc và Hiếu đạo trong gia đình Việt Nam có còn phù hợp và có ý nghĩa trong thời đại ngày nay? Theo nhiều ý kiến, Nho giáo bảo thủ, khép kín, không có giá trị ảnh hưởng đến đổi mới, nhưng lại có ý kiến ngược lại.

2.1. Sự Khác Biệt Giữa Nho Giáo Trung Quốc và Nho Giáo Việt Nam

Sự tiếp biến văn hóa đã tạo ra những khác biệt đáng kể giữa Nho giáo ở Trung Quốc và Nho giáo ở Việt Nam. Trong khi Nho giáo ở Trung Quốc tập trung vào việc duy trì trật tự xã hội và quyền lực của nhà nước, thì Nho giáo ở Việt Nam lại chú trọng hơn đến các giá trị gia đình, cộng đồng và lòng yêu nước. Ảnh hưởng của Nho giáo đến xã hội Việt Nam không hoàn toàn giống với ảnh hưởng của nó ở Trung Quốc. Cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng những khác biệt này để hiểu rõ hơn về vai trò của Nho giáo trong lịch sử và văn hóa Việt Nam. Cần đánh giá khách quan nội dung đạo đức Nho giáo ở Việt Nam.

2.2. Sự Biến Đổi Của Nho Giáo ở Việt Nam Trong Bối Cảnh Toàn Cầu

Toàn cầu hóa và sự phát triển của khoa học công nghệ đã tạo ra những thách thức lớn đối với Nho giáo ở Việt Nam. Những giá trị truyền thống như Trung và Hiếu đang phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các giá trị hiện đại như tự do cá nhân, bình đẳng giới và dân chủ. Nho giáo trong bối cảnh hiện đại cần phải có những điều chỉnh và thích ứng để tồn tại và phát triển. Liệu Nho giáo có thể tiếp tục đóng vai trò là một hệ tư tưởng chủ đạo trong xã hội Việt Nam hay không? Cần cải tạo và sử dụng Nho giáo vào điều kiện hiện tại.

2.3. Vấn Đề Suy Thoái Phẩm Chất Đạo Đức Nho Giáo

Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là sự suy thoái đạo đức xã hội. Nhiều người cho rằng Nho giáo là nguyên nhân, cần phê phán toàn bộ trách nhiệm về đạo đức phong kiến, phủ nhận vai trò hệ giá trị đạo đức truyền thống. Nền đạo đức truyền thống Việt Nam khác với đạo đức Nho giáo ở nhiều khía cạnh, không thể vì thế mà phủ nhận ảnh hưởng và sự gia nhập của các yếu tố Nho giáo vào đạo đức truyền thống Việt Nam. Vì vậy, việc phục hồi và phát huy những giá trị tích cực của Nho giáo, như Trí, Trung, và Hiếu, có thể góp phần vào việc xây dựng một xã hội văn minh và đạo đức hơn.

III. Phương Pháp Tiếp Cận Nghiên Cứu Phân Tích Phạm Trù Nho Giáo

Để hiểu rõ hơn về sự tiếp biến của Phẩm Trí Trung Hiếu tại Việt Nam, cần áp dụng một phương pháp tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa nghiên cứu lịch sử, văn hóa và triết học. Cần phân tích các tài liệu cổ, các tác phẩm văn học và nghệ thuật, cũng như các phong tục tập quán truyền thống để tìm hiểu cách thức mà Nho giáo đã được tiếp thu và biến đổi tại Việt Nam. Đồng thời, cũng cần tiến hành các nghiên cứu thực địa, phỏng vấn các nhà nghiên cứu và những người dân để thu thập thông tin về cách thức mà Nho giáo vẫn còn ảnh hưởng đến đời sống của họ ngày nay. Trong đó cần tập trung nghiên cứu, ở phạm trù “trung, hiếu”, bởi vì “trung, hiếu” là vấn đề rất quan trọng trong đạo đức Nho giáo, khi vào Việt Nam nó đã được thể hiện một cách rất sinh động và hiệu quả.

3.1. Phân Tích Quan Niệm về Trí trong Nho Giáo Cách Tiếp Cận

Để phân tích quan niệm về Trí trong Nho giáo, cần đi sâu vào các kinh điển Nho gia, như Tứ thư, Ngũ kinh, để tìm hiểu cách thức mà các nhà Nho cổ đại đã định nghĩa và đánh giá phẩm chất này. Giá trị của Trí không chỉ nằm ở khả năng học hỏi và tích lũy kiến thức, mà còn ở khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, giải quyết các vấn đề xã hội và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng. Đồng thời, cũng cần xem xét cách thức mà quan niệm về Trí đã được diễn giải và áp dụng khác nhau ở Việt Nam so với Trung Quốc.

3.2. Nghiên Cứu Quan Niệm về Trung trong Nho Giáo Chi Tiết

Nghiên cứu về Trung trong Nho giáo đòi hỏi phải xem xét mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người và nhà nước. Giá trị của Trung không chỉ thể hiện ở lòng trung thành và tận tụy đối với nhà vua, mà còn ở trách nhiệm của mỗi người đối với sự phồn vinh và ổn định của xã hội. Quan niệm về Trung có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào bối cảnh lịch sử và chính trị. Cần phân tích sự khác biệt giữa Trung quân (trung với vua) và ái quốc (yêu nước) để hiểu rõ hơn về sự tiếp biến của giá trị này tại Việt Nam.

3.3. Khám Phá Quan Niệm về Hiếu trong Nho Giáo Toàn Diện

Phân tích Hiếu trong Nho giáo cần tập trung vào mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, giữa các thế hệ trong gia đình. Giá trị của Hiếu không chỉ thể hiện ở sự kính trọng và biết ơn đối với cha mẹ, mà còn ở trách nhiệm của con cái trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ cha mẹ khi về già. Hiếu đạo trong gia đình Việt Nam có những đặc điểm riêng, thể hiện qua các phong tục tập quán truyền thống như thờ cúng tổ tiên, giỗ chạp và các nghi lễ gia đình khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giá Trị Nho Giáo Trong Xã Hội Nay

Mặc dù xã hội Việt Nam đã trải qua nhiều biến đổi, nhưng những giá trị cốt lõi của Nho giáo, như Trí, Trung, và Hiếu, vẫn còn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân. Nho giáo và giáo dục đạo đức vẫn là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục của Việt Nam. Ảnh hưởng của Nho giáo đến văn hóa ứng xử của người Việt thể hiện qua các quy tắc ứng xử, chuẩn mực đạo đức và các mối quan hệ xã hội. Điều quan trọng là cần phải kế thừa và phát huy những giá trị tích cực của Nho giáo, đồng thời phê phán những hạn chế và tiêu cực của nó, để xây dựng một xã hội văn minh và tiến bộ.

4.1. Nho Giáo và Phát Triển Xã Hội Mối Liên Hệ

Nho giáo có thể đóng góp vào sự phát triển xã hội thông qua việc đề cao các giá trị đạo đức, khuyến khích tinh thần học hỏi và sáng tạo, và xây dựng các mối quan hệ xã hội hài hòa. Kế thừa và phát huy giá trị Nho giáo cần được thực hiện một cách sáng tạo và linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng giai đoạn lịch sử. Nho giáo trong bối cảnh hiện đại có thể trở thành một nguồn lực quan trọng để xây dựng một xã hội giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc.

4.2. Nho Giáo và Văn Hóa Ứng Xử Của Người Việt Nghiên Cứu Mới

Nghiên cứu mới về văn hóa ứng xử của người Việt cho thấy rằng Nho giáo vẫn còn ảnh hưởng sâu sắc đến cách thức mà người dân tương tác với nhau trong gia đình, cộng đồng và xã hội. Các quy tắc ứng xử như kính trên nhường dưới, lễ phép, trung thực và trách nhiệm vẫn được coi trọng và thực hành rộng rãi. Tuy nhiên, cũng cần nhận thức rằng văn hóa ứng xử của người Việt đang trải qua những thay đổi do ảnh hưởng của toàn cầu hóa và các giá trị hiện đại. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn để hiểu rõ hơn về những thay đổi này và tác động của chúng đến xã hội Việt Nam.

V. Tương Lai Của Nho Giáo Tiếp Nối Giá Trị Trong Thời Đại Mới

Tương lai của Nho giáo tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của nó trong bối cảnh hiện đại. Nho giáo trong bối cảnh hiện đại cần phải vượt qua những hạn chế và tiêu cực của quá khứ, đồng thời phát huy những giá trị tích cực và phù hợp với thời đại. Tiếp biến văn hóa Nho giáo cần được thực hiện một cách chủ động và sáng tạo, đảm bảo rằng những giá trị cốt lõi của Nho giáo vẫn được duy trì và phát huy, đồng thời đáp ứng được những yêu cầu của xã hội hiện đại. Vấn đề “trung, hiếu” không của riêng thời đại nào. Trong điều kiện hiện nay, khi nhiều người quên đi trách nhiệm làm con, trách nhiệm của công dân đối với tổ quốc, thì việc trở lại với những giá trị căn bản như “hiếu, trung” càng trở nên cấp bách hơn.

5.1. Giáo Dục Nho Giáo ở Việt Nam Phương Pháp Mới

Để đảm bảo rằng Nho giáo vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong xã hội Việt Nam, cần có những đổi mới trong phương pháp giáo dục Nho giáo. Thay vì chỉ tập trung vào việc truyền thụ kiến thức, cần chú trọng hơn đến việc khuyến khích tư duy phản biện, phát triển khả năng sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Nho giáo và giáo dục đạo đức cần được kết hợp một cách hài hòa với các giá trị hiện đại như tự do cá nhân, bình đẳng giới và dân chủ.

5.2. Ảnh Hưởng Của Nho Giáo Đến Tư Tưởng Việt Nam Đánh Giá

Đánh giá ảnh hưởng của Nho giáo đến tư tưởng Việt Nam cần được thực hiện một cách khách quan và toàn diện. Cần nhận thức rằng Nho giáo không phải là hệ tư tưởng duy nhất chi phối tư tưởng của người Việt, mà còn có sự ảnh hưởng của các hệ tư tưởng khác như Phật giáo, Đạo giáo và các giá trị truyền thống dân gian. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng Nho giáo đã có những đóng góp quan trọng vào việc hình thành và phát triển tư tưởng và văn hóa Việt Nam.

VI. Kết Luận Phẩm Trí Trung Hiếu Di Sản Giá Trị Bền Vững

Tóm lại, Phẩm Trí Trung Hiếu trong Nho giáo không chỉ là những khái niệm trừu tượng mà còn là những giá trị sống động và thiết thực, đã và đang tiếp tục định hình xã hội Việt Nam. Quá trình tiếp biến văn hóa Nho giáo đã tạo ra những biến đổi và điều chỉnh để phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam. Để đảm bảo rằng những giá trị này vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tương lai, cần có những nỗ lực chung từ phía nhà nước, xã hội và mỗi cá nhân trong việc kế thừa, phát huy và đổi mới Nho giáo.

6.1. Giá Trị Của Trí Trong Phát Triển Bản Thân Và Xã Hội

Giá trị của Trí không chỉ giới hạn ở khả năng học hỏi và tích lũy kiến thức, mà còn bao gồm khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và đóng góp vào sự phát triển của xã hội. Cần khuyến khích tinh thần học tập suốt đời, tạo điều kiện cho mọi người tiếp cận với giáo dục và đào tạo, và xây dựng một xã hội tri thức, nơi mà Trí được coi trọng và phát huy.

6.2. Giá Trị Của Trung Nền Tảng Xây Dựng Cộng Đồng Vững Mạnh

Giá trị của Trung không chỉ thể hiện ở lòng trung thành và tận tụy đối với nhà nước, mà còn bao gồm trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng và xã hội. Cần xây dựng một xã hội dựa trên sự tin tưởng, tôn trọng và hợp tác, nơi mà mọi người đều có ý thức trách nhiệm và đóng góp vào sự phồn vinh và ổn định của cộng đồng.

6.3. Giá Trị Của Hiếu Bảo Tồn Văn Hóa Gia Đình Việt Nam

Giá trị của Hiếu không chỉ giới hạn ở sự kính trọng và biết ơn đối với cha mẹ và tổ tiên, mà còn bao gồm trách nhiệm của con cháu trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ gia đình. Cần bảo tồn và phát huy văn hóa gia đình truyền thống Việt Nam, nơi mà các thế hệ sống hòa thuận và yêu thương nhau, và nơi mà những giá trị đạo đức được truyền lại từ đời này sang đời khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ViÖn khoa häc x· héi ViÖt nam tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TrÇn thÞ lan h-¬ng Ph¹m trï “trung, hiÕu” trong nho gi¸o vµ sù tiÕp biÕn cña chóng ë viÖt nam LuËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Hµ Néi - 2006 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ViÖn khoa häc x· héi ViÖt nam tr-¬ng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TrÇn thÞ lan h-¬ng Ph¹m trï “trung, hiÕu” trong nho gi¸o vµ sù tiÕp biÕn cña chóng ë viÖt nam luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Chuyªn ngµnh : TriÕt häc M· sè : 60 22 80 Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. TrÇn §×nh Th¶o 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Môc Lôc Më ®Çu. Ph¹m trï trung, hiÕu trong Nho gi¸o ë trung quèc. Ph¹m trï trung, hiÕu trong quan niÖm cña cña c¸c nhµ Nho tiªn TÇn.1 X· héi thêi Xu©n thu – ChiÕn quèc, c¬ së h×nh thµnh Nho tiªn 8 TÇn.2 Quan niÖm cña c¸c nhµ Nho tiªn TÇn vÒ trung, hiÕu.

Ph¹m trï trung, hiÕu trong quan niÖm cña c¸c nhµ Nho thêi H¸n.1 §iÒu kiÖn lÞch sö vµ sù ph¸t triÓn cña Nho d-íi ®êi H¸n.2 Quan niÖm cña c¸c H¸n Nho vÒ trung, hiÕu. Ph¹m trï trung, hiÕu trong quan niÖm cña c¸c nhµ Nho thêi Tèng.1 §iÒu kiÖn lÞch sö vµ vai trß cña Nho d-íi ®êi Tèng.2 Quan niÖm cña c¸c Tèng Nho vÒ trung, hiÕu. Sù tiÕp biÕn cña Ph¹m trï trung, hiÕu trong Nho gi¸o ë ViÖt Nam 42 2. Nh÷ng yÕu tè quy ®Þnh sù tiÕp biÕn cña Nho gi¸o ë ViÖt Nam.1 TruyÒn thèng d©n téc vµ ®iÒu kiÖn x· héi cô thÓ cña ViÖt Nam.2 Sù khóc x¹ qua t- t-ëng cña c¸c Nho gia tõng thêi kú.3 Sù tån t¹i song song cña Nho, PhËt, §¹o ë ViÖt Nam.

Ph¹m trï trung, hiÕu trong quan niÖm cña c¸c nhµ Nho ViÖt Nam.1 Quan niÖm vÒ trung cña c¸c nhµ Nho ViÖt Nam.2 Quan niÖm vÒ hiÕu cña c¸c nhµ Nho ViÖt Nam.3 Nh÷ng gi¸ trÞ c¨n b¶n cña trung, hiÕu trong x· héi ViÖt Nam hiÖn ®¹i. 72 Tµi liÖu tham kh¶o. 76 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong nh÷ng thËp niªn võa qua, Nho gi¸o vÉn næi lªn víi t- c¸ch lµ mét vÊn ®Ò rÊt ®-îc quan t©m.

Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ Nho gi¸o trªn nhiÒu b×nh diÖn kh¸c nhau kh«ng ngõng gia t¨ng vÒ c¶ sè l-îng vµ chÊt l-îng võa kh¼ng ®Þnh sù thu hót cña Nho gi¸o ®èi víi c¸c nhµ nghiªn cøu, võa ®em l¹i nhiÒu c¸ch ®¸nh gi¸, nh×n nhËn míi vÒ vai trß cña Nho gi¸o. Bµn vÒ Nho gi¸o, c¸c nhµ nghiªn cøu ®Òu nhÊt trÝ víi nhau khi nhËn ®Þnh vÒ ¶nh h-ëng s©u réng cña nã trong lÞch sö, nh-ng l¹i kh«ng nhÊt trÝ vÒ ¶nh h-ëng cña nã trong giai ®o¹n hiÖn nay: cã ý kiÕn cho r»ng, Nho gi¸o víi tÝnh b¶o thñ, khÐp kÝn, kh«ng cã chót gi¸ trÞ vµ ¶nh h-ëng nµo ®èi víi c«ng cuéc ®æi míi; Ng-îc l¹i còng cã ý kiÕn coi Nho gi¸o rÊt h÷u dông, v× lý t-ëng x©y dùng x· héi ®¹i ®ång cña Nho gi¸o gÇn víi lý t-ëng x· héi Céng s¶n chñ nghÜa cña chñ nghÜa M¸c.Song, chóng t«i l¹i ®Æc biÖt quan t©m tíi ý kiÕn cña mét sè nhµ nghiªn cøu cho r»ng: trong x· héi hiÖn ®¹i Nho gi¸o vÉn cã nh÷ng ¶nh h-ëng nhÊt ®Þnh vµ cã thÓ kÕ thõa mét sè néi dung tÝch cùc cña Nho gi¸o vµo x· héi ngµy nay. Tuy nhiªn, b¶n th©n vÊn ®Ò Nho gi¸o lµ vÊn ®Ò réng, rÊt phøc t¹p v× thÕ chóng t«i kh«ng cã tham väng nghiªn cøu toµn bé vÊn ®Ò, mµ chØ ®i vµo khÝa c¹nh ®¹o ®øc cña Nho gi¸o, bëi trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, vÊn ®Ò suy tho¸i ®¹o ®øc ®ang buéc mäi ng-êi ph¶i quay l¹i ®Ó g×n gi÷ lÊy nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn thèng. Trong khi ®ã cã nhiÒu ng-êi quy cho Nho gi¸o toµn bé tr¸ch nhiÖm vÒ thø ®¹o ®øc mang tÝnh phong kiÕn, phñ nhËn vai trß cña Nho gi¸o trong hÖ gi¸ trÞ ®¹o ®øc truyÒn thèng.

Nãi cho ®óng, cã mét nÒn ®¹o ®øc truyÒn thèng ViÖt Nam ph©n biÖt víi ®¹o ®øc Nho gi¸o trªn nhiÒu khÝa c¹nh, nh-ng kh«ng thÓ v× thÕ mµ phñ nhËn hoµn toµn ¶nh h-ëng vµ sù gia nhËp cña c¸c yÕu tè Nho gi¸o 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vµo ®¹o ®øc truyÒn thèng cña chóng ta. Bªn c¹nh ®ã, khi vµo ViÖt Nam, Nho gi¸o kh«ng cßn nguyªn lµ Nho gi¸o thêi Khæng M¹nh. ChÝnh v× vËy, chóng ta cÇn ®¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan vµ nhËn ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c néi dung ®¹o ®øc Nho gi¸o ë ViÖt Nam. Trªn c¬ së ®ã, ph©n tÝch sù tiÕp thu, biÕn ®æi cña Nho ViÖt vµ chØ ra mét sè néi dung cña Nho gi¸o cã thÓ tiÕp tôc ®-îc c¶i t¹o vµ sö dông vµo ®iÒu kiÖn hiÖn nay.

§©y lµ vÊn ®Ò kh«ng nh÷ng cã gi¸ trÞ lý luËn mµ cßn cã ý nghÜa thùc tiÔn s©u s¾c. Lùa chän khÝa c¹nh ®¹o ®øc Nho gi¸o vµ t×m hiÓu nh÷ng biÕn ®æi cña nã khi vµo ViÖt Nam, chóng t«i ®Æt träng t©m nghiªn cøu ë ph³m trî “trung, hiÔu”, bëi v×: thö nhÊt, vÊn ®Ñ “trung, hiÔu” l¯ mèt trong nhõng vÊn ®Ñ rÊt quan träng trong ®¹o ®øc Nho gi¸o, khi vµo ViÖt Nam nã ®· ®-îc thÓ hiÖn mét c¸ch rÊt sinh ®éng vµ hiÖu qu¶; thö hai, vÊn ®Ñ “trung, hiÔu” l¯ vÊn ®Ñ kh«ng cïa riªng thêi ®¹i nµo. Trong ®iÒu kiÖn n-íc ta hiÖn nay, khi rÊt nhiÒu ng-êi quªn ®i tr¸ch nhiÖm cña ng-êi lµm con ®èi víi cha mÑ, tr¸ch nhiÖm cña mét c«ng d©n ®èi víi tæ quèc., thÖ viÕc trê l³i vìi nhõng gi² trÞ c¨n b°n nh­ “hiÔu, trung” ®Ò l¯m ng­éi c¯ng trê nªn cÊp b²ch h¬n bao gié hÔt. V× nh÷ng lý do trªn mµ chóng t«i chãn ®Ñ t¯i: “Ph³m trî trung, hiÔu trong Nho gi²o v¯ s÷ tiÔp biÔn cïa nâ ê ViÕt Nam” l¯m ®Ñ t¯i luËn v¨n th³c sú triÔt häc cña m×nh.

T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Nho gi¸o ®· vµ ®ang tiÕp tôc lµ ®Ò tµi ®-îc nhiÒu nhµ nghiªn cøu quan t©m. Trong nh÷ng thËp kû võa qua sè l-îng t¸c phÈm bµn vÒ Nho kh«ng ngõng gia t¨ng vÒ c¶ chiÒu réng vµ chiÒu s©u. - VÒ Nho gi¸o nãi chung, cã nhiÒu t¸c phÈm luËn bµn vÒ sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña Nho nh-ng gÇn nh- ®Òu thèng nhÊt tu©n thñ theo tiÕn tr×nh lÞch sö tõ Khæng Tö cho ®Õn Nho ®êi Thanh. Cuèn “Nho gi¸o” cña TrÇn Träng Kim ®-îc coi lµ cuèn s¸ch tiÕng ViÖt ®Çu tiªn tr×nh bµy vÒ sù ph¸t triÓn cña Nho gi¸o mét c¸ch cã hÖ thèng, ®-îc xuÊt b¶n tõ tr-íc n¨m 1930 vµ liªn tôc 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ®-îc t¸i b¶n cho ®Õn nay.

T¸c gi¶ cuèn s¸ch ®· giíi thiÖu cho b¹n ®äc lÞch sö Nho gi¸o ë Trung Quèc qua c¸c triÒu ®¹i vµ phÇn cuèi cã ®Ò cËp mét chót ®Õn sù du nhËp cña Nho gi¸o vµo ViÖt Nam. Còng víi tham väng tr×nh bµy mét c¸ch cã hÖ thèng vÒ Nho gi¸o, nh-ng chØ dõng l¹i ë viÖc luËn bµn vÒ c¸c t¸c phÈm tiªu biÓu cña c¸c nhµ Nho Trung Quèc g¾n liÒn víi cuéc ®êi, sù nghiÖp cïa hã, “Khæng häc ®¨ng” cïa Phan Bèi Ch©u ®­íc ®²nh gi² l¯ ngãn ®Ìn r÷c lªn tr-íc khi t¾t cña Nho ®-¬ng thêi. Phan Béi Ch©u vµ TrÇn Träng Kim trong nh÷ng t¸c phÈm nªu trªn dï cã nh÷ng c¸ch tr×nh bµy, lý gi¶i kh¸c nhau vÒ Nho gi¸o nh-ng nh×n toµn côc, c¶ hai ®Òu ®Ò cao vµ kh¼ng ®Þnh vai trß cña Nho gi¸o, nhÊt lµ Nho s¬ kú. - VÒ Nho gi¸o ë ViÖt Nam, cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu c¶ trªn b×nh diÖn t«n gi¸o, lÞch sö t- t-ëng vµ triÕt häc.

Phan §¹i Do·n trong t¸c phÈm “Mét sè vÊn ®Ò vÒ Nho gi¸o ViÖt Nam” ®± trÖnh b¯y, ph©n tÝch qu² trÖnh du nhËp vµ ph¸t triÓn cña Nho gi¸o ë ViÖt Nam theo tiÕn tr×nh lÞch sö vµ nh÷ng ¶nh h-ëng cña Nho ®èi víi gia ®×nh truyÒn thèng ViÖt. Phan §¹i Do·n kh¼ng ®Þnh: “X· héi phong kiÕn Nho gi¸o ®· qua kh«ng bao giê trë l¹i, nh-ng tinh hoa cña Nho gi¸o vÉn lµ c«ng cô h÷u Ých cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña x· héi ng¯y nay” [9, 309]. Còng bµn vÒ vÊn ®Ò vai trß cña Nho gi¸o ®èi víi x· héi ng¯y nay, t²c phÈm “ Nho gi¸o x-a vµ nay” do Vð Khiªu chï biªn ®± tËp híp ®-îc nhiÒu bµi viÕt nghiªn cøu vÒ Nho gi¸o trªn c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau: kinh tÕ (TrÇn §×nh H-îu); ®¹o ®øc (TrÇn V¨n Giµu); v¨n ho¸ (TrÇn Quèc V-îng); gi¸o dôc (§Æng §øc Siªu); .Mçi t¸c gi¶ ®Òu cè g¾ng ®¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan vµ chØ ra nh÷ng t¸c ®éng cña Nho gi¸o trong tiÕn tr×nh lÞch sö ®èi víi ®êi sèng x· héi nãi chung vµ tõng lÜnh vùc nãi riªng. VÒ vÊn ®Ò nµy, NguyÔn Tµi Th- trong cuèn “Nho häc vµ Nho häc ë ViÖt Nam“khµng ®Þnh: “Nho hãc ®± °nh h-ëng ®Õn thÕ giíi quan, nh©n sinh quan, nÕp sèng, phong tôc tËp qu¸n, vv.cña 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ng-êi ViÖt Nam.

V× vËy ë mét gãc ®é nhÊt ®Þnh nã kh«ng nh÷ng lµ mét bé phËn cña truyÒn thèng mµ cßn lµ cèt lâi cña mãi truyÑn thçng d©n tèc.” [48, 194] - VÑ ph³m trî “trung, hiÔu” cïa Nho gi¸o. §©y lµ hai ph¹m trï quan träng cña ®¹o ®øc Nho, th-êng ®-îc bµn tíi khi ®Ò cËp tíi vÊn ®Ò lu©n lý, nh©n c²ch, lçi sçng. Ngo¯i t²c phÈm “HiÕu kinh” do §o¯n Trung Cßn dÞch, nèi dung cÆp ph³m trî “trung, hiÔu” th­éng ®­íc ®Ñ cËp xen kÎ khi trÖnh b¯y nèi dung c¬ b¶n cña Nho gi¸o, Nho gi¸o ë ViÖt Nam mµ Ýt thÊy ®-îc bµn riªng rÏ. GÇn ®©y trong t¸c phÈm Trung Quèc “§èi tho¹i víi tiªn triÕt vÒ v¨n ho¸ ph­¬ng §«ng thÕ kû XXI” cïa TrÇn ChÝ L­¬ng ®­íc dÞch ra tiÔng ViÕt ®± g©y ®­íc tiÕng vang.

Trong t¸c phÈm cña m×nh, víi lèi viÕt ®èi tho¹i hiÖn ®¹i, t¸c gi¶ ®· m-în lêi cña c¸c tiªn triÕt ®Ó nãi vÒ t- t-ëng cña hä vµ ý nghÜa cña nã trong thÕ kû 21. MÆc dî “hiÔu, trung” cðng ®­íc TrÇn ChÝ L­¬ng b¯n ®Ôn nh­ng t¸c gi¶ kh«ng tËp trung ph©n tÝch s©u vÊn ®Ò. §©y ®ã còng cã nh÷ng nhµ nghiªn cöu kh²c ®i s©u h¬n v¯o chõ “trung”, “hiÔu” cïa Nho gi²o v¯ ®²nh gi² s÷ tiÔp biÔn cïa nâ trong x± hèi ta. Chµng h³n: TrÇn V¨n Gi¯u trong “T¸c phÈm ®-îc tÆng gi¶i th-ëng Hå ChÝ Minh” trªn c¬ sê trê l³i vìi Nho gi²o chÝnh thçng, ®· ®i s©u vµo tõng mèi quan hÖ vua – t«i, cha – con vµ so s¸nh víi mét sè ®¹i biÓu Nho ViÖt nh-: NguyÔn Tr·i, NguyÔn Du ®Ó kh¼ng ®Þnh: ®¹o qu©n thÇn lµ trung hiÕu vµ ®¹o qu©n thÇn Êy ¶nh h-ëng rÊt râ nÐt ®èi víi ®êi sèng ®¹o ®øc cña ng-êi ViÖt.