Chương 1, tổng quan tình hình nghiên cứu được chia làm ba phần gồm tổng quan các cách tiếp cận trong nghiên cứu về lãnh đạo, tổng quan tình hình nghiên cứu được chia làm bốn phần và tổng quan phương pháp nghiên cứu.Tổng quan các cách tiếp cận lý luận về vai trò của lãnh đạo đối với tổ chức Do có nhiều cách thức nhìn nhận về tầm quan trọng của chức năng lãnh đạo đối với hoạt động của tổ chức và cách thức tạo nên sự thành công của nhà lãnh đạo. Nhiều cách tiếp cận khác nhau dựa trên các nền tảng lý thuyết khác nhau đã được đề xuất trong lịch sử phát triển các nghiên cứu thuộc lĩnh vực này. Mỗi lý thuyết đều có giá trị riêng kèm với bối cảnh lịch sử -xã hội. Trong nghiên cứu này, tác giả nêu ra một số dạng chính của lý thuyết và liệt kê các phê bình với sự chú ý đến khả năng ứng dụng xuyên các nền văn hoá.
Cách tiếp cận lý thuyết vĩ nhân Lý thuyết vĩ nhân hay lý thuyết “người đàn ông vĩ đại” là ý tưởng phổ biến trong thế kỷ 19, phần lớn được giải thích bởi vai trò của “người đàn ông vĩ đại”, những “anh hùng”, cách gọi của những cá nhân có ảnh hưởng, người có uy tín cá nhân cao, người thông minh, có trí tuệ hoặc các chính khách có tầm ảnh hưởng lớn. Lý thuyết đã được Thomas Carlyle phổ biến vào những năm 1840, đến năm 1860 Herbert Spencer đã đưa ra một lập luận phản đối quyết liệt nhưng nó vẫn có ảnh hưởng trong suốt thế kỷ 20. Tư tưởng chính của lý thuyết này là: khả năng lãnh đạo là cố hữu, các nhà lãnh đạo vĩ đại được sinh ra, không được tạo ra, với phẩm chất định sẵn để dẫn dắt người khác. Thuật ngữ người đàn ông vĩ đại được sử dụng để chỉ lãnh đạo là nam (Zaccar & cộng sự, 2004; Kolzow 2014).
Cách tiếp cận lý thuyết đặc điểm Lý thuyết đặc điểm lãnh đạo phổ biến vào những năm 1940-1950. Lý thuyết đặc điểm giả định rằng con người thừa hưởng một số phẩm chất hoặc đặc điểm nhất định làm cho họ phù hợp hơn với vai trò lãnh đạo. Họ cho rằng đào tạo và phát triển 12 luan an có thể thúc đẩy khả năng lãnh đạo về một mức độ, những gì thực sự quan trọng trong khái niệm này là sở hữu các đặc tính thích hợp hoặc hồ sơ cá nhân bởi đặc điểm chi phối tư duy lãnh đạo (Kolzow, 2014). Lý thuyết này được cho là có các điểm mạnh sau.
Thứ nhất, cách tiếp cận đặc điểm là lôi cuốn hấp dẫn bởi phù hợp với quan điểm rằng lãnh đạo phải xuất chúng và nhận thức rằng sự lãnh đạo là khác nhau do những đặc điểm mà họ có được. Thứ hai, tiếp cận đặc điểm có cả một thế kỷ để nghiên cứu và tích lũy, sức mạnh và tuổi thọ của dòng nghiên cứu này cho thấy cách tiếp cận đặc điểm là thước đo sự tín nhiệm mà các phương pháp tiếp cận khác thiếu. Thứ ba, mang tính khái niệm hơn, xuất phát từ cách mà cách tiếp cận đặc điểm làm nổi bật vị trí lãnh đạo trong quá trình lãnh đạo. Thứ tư, cách tiếp cận đặc điểm đã cho chúng ta một số điểm chuẩn cho những gì chúng ta cần phải tìm kiếm nếu chúng ta muốn trở thành những nhà lãnh đạo (Northouse, 2015).
Tuy nhiên, lý thuyết này cũng bị phê phán bởi các hạn chế sau. Thứ nhất, cách tiếp cận đặc điểm cung cấp một quan điểm đơn giản hóa và giản lược của nhà lãnh đạo khi họ ngụ ý rằng sự hiện diện của một số đặc điểm cá nhân sẽ cho phép một nhà lãnh đạo có hiệu quả trong các tình huống khác nhau (Glendon & cộng sự, 2006, trích trong Lekka & Healey, 2012). Thứ hai, không có một danh sách dứt khoát về các đặc điểm cá nhân có thể có hiệu quả như nhau trong nhiều tình huống (Northouse, 2015). Thứ ba, một tập hợp các đặc tính "phổ quát" chưa được xác định và các danh sách vô tận (Yukl, 2013).
Thứ tư, cách tiếp cận đặc điểm là không thể đào tạo hoặc phát triển các cá nhân để trở thành nhà lãnh đạo, cho rằng các đặc điểm được coi là bẩm sinh và tương đối ổn định theo thời gian (Northouse, 2015). Thứ năm, dựa trên kinh nghiệm và quan sát để xác định các đặc điểm, đồng thời một số đặc điểm bị chỉ trích do không tính đến mối quan hệ với kết quả hoạt động doanh nghiệp (Northouse, 2015). Cách tiếp cận lý thuyết hành vi Phổ biến vào những năm 1950-1960, lý thuyết hành vi được phát triển dựa trên niềm tin rằng các nhà lãnh đạo vĩ đại được tạo ra chứ không phải là sinh ra. Lý thuyết hành vi tập trung vào các hành động của các nhà lãnh đạo không phải về phẩm chất trí tuệ hoặc các trạng thái bên trong.
Đối với các nhà lý luận hành vi thì 13 luan an hành vi của lãnh đạo là tiên đoán tốt nhất về ảnh hưởng lãnh đạo của họ và kết quả là yếu tố quyết định tốt nhất cho thành công lãnh đạo. Như vậy, cách tiếp cận hành vi mang lại tiềm năng tiếp cận thực sự, vì các hành vi có thể được điều hoà theo cách mà người ta có thể có đáp ứng cụ thể đối với các kích thích cụ thể. Theo Kolzow (2014), trong tiếp cận hành vi khi bạn không thể dễ dàng đo được sự tự tin hoặc lòng trung thành của một người, họ lưu ý, bạn có thể xác định một hành vi hoặc một tập hợp các hành vi dường như thể hiện các đặc điểm. Điểm mạnh và hạn chế của cách tiếp cận hành vi: Giá trị của cách tiếp cận hành vi là nó giúp chuyển sự tập trung của nghiên cứu lãnh đạo sang sự hiểu biết những gì nhà lãnh đạo làm và tác động từ hành động của họ.
Ngoài ra, nó giúp mô tả các hành vi lãnh đạo tùy thuộc vào việc đó là định hướng nhiệm vụ hay theo định hướng mối quan hệ, và nhấn mạnh sự cần thiết của các nhà lãnh đạo để cân bằng hai loại hành vi này một cách có hiệu quả (Northouse, 2015). Cách tiếp cận hành vi có một số hạn chế. Thứ nhất, bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả của lý thuyết có khuynh hướng không thuyết phục vì các nghiên cứu đã không xác định mối quan hệ nhất quán giữa hành vi và các hành vi liên quan và kết quả công việc như hiệu suất (Yukl, 1994, trích trong Northouse, 2015). Thứ hai, cách tiếp cận hành vi cho thấy các nhà lãnh đạo hiệu quả nhất là kết hợp cả hai định hướng nhiệm vụ và mối quan hệ (Yukl, 2013).
Tuy nhiên, người ta cho rằng mức độ cao về cả hai loại hành vi có thể không cần thiết tùy thuộc vào người đi theo và các yếu tố tình huống. Ví dụ, đối với các nhiệm vụ phức tạp, lãnh đạo có thể cần phải cung cấp cả chỉ đạo công việc và chú ý, hỗ trợ nhân viên, đối với những nhiệm vụ đơn giản hoặc thường xuyên, nhiệm vụ lãnh đạo có thể không cần thiết (Northouse, 2015). Cách tiếp cận lý thuyết ngẫu nhiên Cách tiếp cận ngẫu nhiên phổ biến vào thập niên 60, 70 của thế kỷ XX, tập trung vào việc hiểu tình huống và hoàn cảnh mà hành vi lãnh đạo sẽ có hiệu quả. Khái niệm cơ bản của cách tiếp cận này là các kiểu lãnh đạo khác nhau sẽ có hiệu quả tùy thuộc vào tình huống.
Nói cách khác, nguyên lý cơ bản của cách tiếp cận này là hiệu quả của lãnh đạo là cụ thể theo ngữ cảnh (Yukl, 2013). Hai trong số các lý thuyết ngẫu nhiên được biết đến nhiều nhất là mô hình ngẫu nhiên của sự ưu 14 luan an thích đồng nghiệp (LPC) của Fiedler (1967) và Lý thuyết đường dẫn của House (1971). Một trong những điểm mạnh của tiếp cận ngẫu nhiên là nó chú ý đến tầm quan trọng của việc kết hợp các phong cách lãnh đạo cụ thể với các tình huống cụ thể và các nhà lãnh đạo phải thích nghi. Các hành vi của họ tùy thuộc vào tính chất của nhiệm vụ và các đặc điểm cấp dưới.
Tuy nhiên, lý thuyết ngẫu nhiên không cung cấp một số hướng dẫn chung cho nhà quản lý để sử dụng trong các tình huống khác nhau và cho các loại vấn đề (Lekka & Healey, 2012). Đồng thời, Yukl (2013) lý thuyết có điểm yếu về khái niệm, phương pháp nghiên cứu yếu, kết quả khó giải thích, không có lý thuyết được thử nghiệm đầy đủ, thiếu nhất quán và mạnh mẽ trong nghiên cứu, không giúp nhà lãnh đạo đối chọi thử thách trong tương lai. Cách tiếp cận lý thuyết lãnh đạo giao dịch Cách tiếp cận này phổ biến vào những năm 1970-1980. Lý thuyết lãnh đạo giao dịch giả định rằng mọi người với động cơ chủ yếu là thưởng và phạt.
Họ cho rằng nhân viên thực hiện tốt nhất khi chuỗi mệnh lệnh rõ ràng và phần thưởng hoặc hình phạt rõ ràng. Trọng tâm của nhà lãnh đạo giao dịch duy trì nguyên trạng và mục tiêu chính của những người đi theo là tuân thủ các chỉ thị và lệnh của lãnh đạo. Nhà lãnh đạo giao dịch là người quản lý nhiều hơn là một nhà lãnh đạo và tập trung rất cao vào việc hoàn thành nhiệm vụ, cung cấp chỉ đạo rất rõ ràng, và giám sát năng suất chi tiết. Các quy tắc, thủ tục, các tiêu chuẩn là cần thiết cho nhà lãnh đạo giao dịch.
Khi một cấp dưới không đáp ứng được kỳ vọng, bước tiếp theo thường là một hình phạt. Như vậy, một nhược điểm lớn của lãnh đạo giao dịch là nó không xem xét các yếu tố tiềm ẩn khác có thể ảnh hưởng đến kết cục và do đó ảnh hưởng lãnh đạo hiệu quả. Nhà lãnh đạo giao dịch không thể hiện các phẩm chất như trao quyền và phát triển nhân viên. Theo Bertocci (2009) thực tế không có đầy đủ tính trung thực trong hành vi của lãnh đạo giao dịch và khi hành vi được củng cố từ quan hệ cung cầu, khi nhu cầu về kỹ năng kỹ thuật cụ thể vượt xa mức cung, thì lãnh đạo giao dịch thường không đầy đủ, phương pháp tiếp cận khác hiệu quả hơn.
Cách tiếp cận lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi Cũng vào những năm 1970-1980, song song với cách tiếp cận lãnh đạo giao dịch, lãnh đạo chuyển đổi tập trung vào các kết nối được hình thành giữa các nhà 15 luan an lãnh đạo và những người đi theo. Theo Cavazotte và cộng sự (2014) những nhà lãnh đạo này cung cấp tầm nhìn và phát triển mối quan hệ tình cảm với những người đi theo họ, nâng cao ý thức và niềm tin của họ vào các mục tiêu cao hơn, trên lợi ích của họ.