Chương 1: Những Lý Luận Cơ Bản Về Tài Chính và Tiền Tệ

C1 fm là một kênh radio độc đáo, mang đến âm nhạc và thông tin thú vị, phục vụ nhu cầu giải trí và cập nhật tin tức cho người nghe.

• Tác giả: TS Sử Đình Nhập
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thùy Linh
• Trường học: Nhà xuất bản
• Chuyên ngành: Tài Chính – Tiền Tệ
• Đề tài: Những Lý Luận Cơ Bản Về Tài Chính và Tiền Tệ
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ
• 1.1. Tổng quan về tiền tệ
• 1.1.1. Nguồn gốc ra đời của tiền tệ
• 1.1.2. Các hình thái của tiền
• 1.1.2.1. Tiền tệ phi kim loại
• 1.1.2.2. Tiền tệ kim loại
• 1.1.2.3. Tiền giấy
• 1.1.2.4. Tiền tín dụng
• 1.1.2.5. Các hình thức khác của tiền tệ
• 1.1.3. Định nghĩa tiền tệ
• 1.1.4. Chức năng của tiền
• 1.1.5. Giá trị của tiền
• 1.1.6. Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái)
• 1.1.6.1. Khái niệm
• 1.1.6.2. Phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái
• 1.1.6.3. Phân loại tỷ giá hối đoái
• 1.1.6.4. Vai trò tỷ giá hối đoái
• 1.1.6.5. Các nhân tố ảnh hưởng tới tỷ giá hối đoái
• 1.2. Tổng quan về tài chính
• 1.2.1. Sự ra đời hoạt động tài chính
• 1.2.2. Bản chất của tài chính
• 1.2.3. Chức năng của tài chính
• 1.2.4. Hệ thống tài chính

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tài Chính và Tiền Tệ Khái Niệm Cơ Bản

Tài chính và tiền tệ là hai khái niệm quan trọng trong nền kinh tế. Tài chính liên quan đến việc quản lý nguồn lực tài chính, trong khi tiền tệ là phương tiện trao đổi. Hiểu rõ về chúng giúp nhận thức được vai trò của chúng trong nền kinh tế. Theo Karl Marx, tiền tệ là hàng hóa đặc biệt, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của hàng hóa khác. Điều này cho thấy sự cần thiết của tiền tệ trong các giao dịch hàng hóa.

1.1. Định Nghĩa Tài Chính và Tiền Tệ Những Khái Niệm Cơ Bản

Tài chính là quá trình quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính. Tiền tệ là phương tiện dùng để thực hiện các giao dịch. Cả hai đều có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của nền kinh tế.

1.2. Chức Năng Của Tiền Tệ Trong Nền Kinh Tế

Tiền tệ có nhiều chức năng như thước đo giá trị, phương tiện lưu thông, và phương tiện thanh toán. Những chức năng này giúp tiền tệ trở thành công cụ thiết yếu trong các giao dịch thương mại.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính và Tiền Tệ

Quản lý tài chính và tiền tệ đối mặt với nhiều thách thức. Lạm phát, biến động tỷ giá hối đoái, và sự thay đổi trong chính sách tài chính là những vấn đề chính. Những thách thức này ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác hơn.

2.1. Lạm Phát Nguyên Nhân và Hệ Quả

Lạm phát xảy ra khi giá cả hàng hóa tăng lên, làm giảm sức mua của tiền tệ. Nguyên nhân có thể do tăng cung tiền hoặc giảm sản xuất. Hệ quả của lạm phát là sự bất ổn trong nền kinh tế.

2.2. Biến Động Tỷ Giá Hối Đoái Tác Động Đến Kinh Tế

Tỷ giá hối đoái biến động có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu và nhập khẩu. Khi nội tệ mất giá, hàng xuất khẩu trở nên rẻ hơn, nhưng hàng nhập khẩu lại đắt hơn, gây áp lực lên nền kinh tế.

III. Phương Pháp Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả

Quản lý tài chính hiệu quả đòi hỏi các phương pháp và công cụ phù hợp. Các phương pháp như phân tích tài chính, lập ngân sách, và quản lý rủi ro là rất cần thiết. Những phương pháp này giúp tối ưu hóa nguồn lực tài chính và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Phân Tích Tài Chính Công Cụ Đánh Giá Hiệu Quả

Phân tích tài chính giúp đánh giá tình hình tài chính của một tổ chức. Qua đó, các nhà quản lý có thể đưa ra quyết định đúng đắn về đầu tư và chi tiêu.

3.2. Lập Ngân Sách Kế Hoạch Tài Chính Chi Tiết

Lập ngân sách là quá trình lập kế hoạch chi tiêu và thu nhập. Ngân sách giúp kiểm soát chi phí và đảm bảo rằng các nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tài Chính và Tiền Tệ Trong Kinh Doanh

Tài chính và tiền tệ có ứng dụng rộng rãi trong kinh doanh. Các doanh nghiệp cần quản lý tài chính để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Việc sử dụng các công cụ tài chính như vay vốn, đầu tư, và bảo hiểm là rất quan trọng.

4.1. Quản Lý Vốn Chiến Lược Tối Ưu Hóa Lợi Nhuận

Quản lý vốn là việc sử dụng nguồn lực tài chính một cách hiệu quả. Doanh nghiệp cần xác định các nguồn vốn cần thiết và cách sử dụng chúng để tối đa hóa lợi nhuận.

4.2. Đầu Tư Cơ Hội và Rủi Ro

Đầu tư là một phần quan trọng trong quản lý tài chính. Doanh nghiệp cần đánh giá các cơ hội đầu tư và rủi ro liên quan để đưa ra quyết định đúng đắn.

V. Kết Luận Tương Lai Của Tài Chính và Tiền Tệ

Tương lai của tài chính và tiền tệ sẽ tiếp tục phát triển với sự thay đổi của công nghệ và chính sách. Các xu hướng như tiền điện tử và ngân hàng số đang dần trở nên phổ biến. Việc nắm bắt các xu hướng này sẽ giúp các nhà quản lý tài chính đưa ra quyết định chính xác hơn.

5.1. Tiền Điện Tử Xu Hướng Mới Trong Tài Chính

Tiền điện tử đang trở thành một phần quan trọng trong hệ thống tài chính. Nó mang lại nhiều lợi ích như giao dịch nhanh chóng và an toàn.

5.2. Ngân Hàng Số Tương Lai Của Dịch Vụ Tài Chính

Ngân hàng số đang thay đổi cách thức cung cấp dịch vụ tài chính. Sự tiện lợi và hiệu quả của ngân hàng số sẽ tiếp tục thu hút người dùng.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC PHẦN VÀ GIÁO TRÌNH TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ (MÃ HỌC PHẦN: 414004)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Học phần Tài chính – Tiền tệ (tên tiếng Anh: Finance – Monetary Policy, Mã học phần: 414004) là môn học thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo trình độ Đại học và Sau Đại học khối ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Tài chính – Ngân hàng và Kế toán. Học phần có thời lượng định mức 2 tín chỉ, bao gồm 29 tiết giảng dạy lý thuyết trên lớp, phân bổ qua 7 chương nội dung chuyên môn.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình nhằm trang bị cho người học hệ thống lý luận nền tảng bao gồm:

• Bản chất, chức năng của tiền tệ và tài chính;
• Cấu trúc và cơ chế vận hành của hệ thống tài chính trong nền kinh tế thị trường;
• Hoạt động của thị trường tài chính và các tổ chức tài chính trung gian;
• Ngân sách nhà nước và các công cụ thực thi chính sách tài khóa;
• Hoạt động tài chính doanh nghiệp liên quan đến quản lý nguồn vốn;
• Cơ chế vận hành của hệ thống ngân hàng (Ngân hàng Trung ương và các ngân hàng trung gian/thương mại) trong việc kiểm soát cung cầu tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền, cung ứng tín dụng và tổ chức hệ thống thanh toán.

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo logic tuyến tính từ lý thuyết tiền tệ – tài chính cơ bản đến các định chế tài chính, thị trường và các chính sách vĩ mô. Điểm đặc trưng trong nội dung là việc đối chiếu song song giữa lý luận hình thái giá trị của kinh tế chính trị học cổ điển (Karl Marx) và các nguyên lý tài chính của trường phái kinh tế học hiện đại.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Chương trình học phần gồm 7 chương lý thuyết với tiến trình phân bổ cụ thể:

STT	Tên chương	Số tiết lý thuyết	Số tiết bài tập
1	Chương 1: Những lý luận cơ bản về tài chính – tiền tệ	5	0
2	Chương 2: Hệ thống ngân hàng	5	0
3	Chương 3: Lãi suất tín dụng	5	0
4	Chương 4: Cung cầu tiền tệ	4	0
5	Chương 5: Lạm phát	4	0
6	Chương 6: Ngân sách nhà nước	4	0
7	Chương 7: Tài chính trung gian	3	0
Tổng cộng	7 chương	29 tiết	0 tiết

Trọng tâm chi tiết của Chương 1: Những lý luận cơ bản về tài chính – tiền tệ (do Giảng viên Nguyễn Thùy Linh biên soạn) bao gồm hai phân hệ kiến thức:

1. Tổng quan về tiền tệ

• Nguồn gốc ra đời của tiền tệ: Phân tích sự hình thành từ nhu cầu trao đổi hàng hóa, sự chiếm hữu tư liệu sản xuất và phân công lao động xã hội. Quá trình phát triển các hình thái biểu hiện của giá trị theo Karl Marx trải qua 4 giai đoạn:
  • Hình thái giá trị giản đơn (ngẫu nhiên): Giá trị một hàng hóa chỉ biểu hiện qua một hàng hóa khác ($x\text{ hh A} = y\text{ hh B}$).
  • Hình thái giá trị đầy đủ (mở rộng): Giá trị một hàng hóa biểu hiện ở nhiều hàng hóa ($x\text{ hh A} = y\text{ hh B} = z\text{ hh C} = u\text{ hh D} \dots$).
  • Hình thái giá trị chung: Các hàng hóa khác nhau đều biểu hiện giá trị qua một hàng hóa trung gian đóng vai trò vật ngang giá chung ($y\text{ hh B}, z\text{ hh C}, u\text{ hh D} \dots = x\text{ hh A}$).
  • Hình thái tiền tệ: Hàng hóa độc quyền làm vật ngang giá chung được cố định hóa ($y\text{ hh B}, z\text{ hh C}, u\text{ hh D} \dots = \text{T (tiền)}$).
• Quá trình chuyển dịch: Từ nền kinh tế hiện vật (Barter Economy: Hàng A – Hàng B) đòi hỏi sự trùng hợp kép về thời gian, không gian, nhu cầu; chuyển sang nền kinh tế tiền tệ (Hàng A – Vật trung gian/Tiền – Hàng B).
• Định nghĩa tiền tệ:
  • Theo Karl Marx: Hàng hóa đặc biệt, tách ra khỏi thế giới hàng hóa, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của mọi hàng hóa, thể hiện lao động xã hội và quan hệ sản xuất.
  • Theo Kinh tế học hiện đại: Bất cứ vật gì được xã hội chấp nhận rộng rãi làm phương tiện đo lường, trao đổi và tích lũy.
• 7 thuộc tính cơ bản của tiền tệ: Tính được chấp nhận, tính dễ nhận biết, tính có thể chia nhỏ, tính lâu bền, tính dễ vận chuyển, tính khan hiếm, tính đồng nhất.
• Các hình thái phát triển của tiền tệ:
  • Tiền tệ phi kim loại và tiền tệ kim loại.
  • Tiền giấy (tín tệ / tiền dấu hiệu): Bản thân không có giá trị hoặc giá trị danh nghĩa không đáng kể, lưu hành dựa trên tín nhiệm. Gồm tín tệ kim loại, tiền giấy khả hoán (có thể đổi ra vàng/bạc theo tiêu chuẩn giá cả cố định) và tiền giấy bất khả hoán (không chuyển đổi trực tiếp ra kim loại quý theo mệnh giá, mua theo giá thị trường).
  • Tiền tín dụng và các công cụ hiện đại: Tiền gửi ngân hàng, bút tệ (tiền ghi sổ qua các bút toán Nợ/Có), thẻ thanh toán, và tiền điện tử (vận hành qua mạng vi tính).
• Chức năng của tiền tệ:
  • Theo K. Marx (5 chức năng): Thước đo giá trị (tiêu chuẩn giá cả, ví dụ: 1 USD = 0,7366 gram vàng), Phương tiện lưu thông ($H - T - H$), Phương tiện thanh toán, Phương tiện cất giữ, Phương tiện trao đổi quốc tế và tiền tệ thế giới.
  • Theo Kinh tế học hiện đại (3 chức năng): Phương tiện trao đổi (chức năng quan trọng nhất), Thước đo giá trị (đơn vị hạch toán), Phương tiện cất trữ (nơi chứa sức mua theo thời gian).
• Giá trị và giá cả của tiền tệ: Giá trị nội tại được xác định bằng sức mua hàng hóa/dịch vụ; giá cả của tiền tệ được xác định bằng lãi suất (chi phí cơ hội sử dụng tiền).
• Giá trị đối ngoại (Tỷ giá hối đoái):
  • Phương pháp niêm yết: Niêm yết trực tiếp (1 Ngoại tệ = x Nội tệ, ví dụ: 1 USD = 23.187 VND) và Niêm yết gián tiếp (1 Nội tệ = y Ngoại tệ).
  • Phân loại tỷ giá: Theo nghiệp vụ (mua/bán); phương thức thanh toán (tiền mặt/chuyển khoản); thời điểm (mở cửa/đóng cửa, giao ngay trong vòng tối đa 2 ngày, kỳ hạn); chế độ quản lý (chính thức do NHTW công bố/thị trường); lạm phát (tỷ giá danh nghĩa/tỷ giá thực).
  • Các nhân tố tác động: Mức chênh lệch lạm phát theo công thức: $$\text{Tỷ giá}(t) = \text{Tỷ giá}(t-1) \times \frac{\text{Mức giá trong nước}}{\text{Mức giá nước ngoài}}$$ Cán cân thanh toán quốc tế, mức chênh lệch lãi suất, yếu tố tâm lý kỳ vọng, sự can thiệp của chính phủ (thương mại, đầu tư, thị trường ngoại hối), khủng hoảng kinh tế và thiên tai.

2. Tổng quan về tài chính

• Sự ra đời của tài chính gắn liền với nền sản xuất hàng hóa – tiền tệ và sự phân phối lại của cải xã hội (Bán hàng $\rightarrow$ Tích lũy tiền tệ $\rightarrow$ Phân phối tiền tệ $\rightarrow$ Mua hàng).
• Bản chất, chức năng phân phối, chức năng giám đốc của tài chính và cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Fundamental theories: Lý thuyết giá trị thặng dư và quy luật lưu thông tiền tệ của Karl Marx; lý thuyết ngang giá sức mua (PPP) và cơ chế hình thành tỷ giá hối đoái.
• Core principles: Nguyên tắc định giá tiền tệ qua lãi suất; nguyên tắc cân bằng cung cầu tiền tệ; cơ chế lan truyền của chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa trong nền kinh tế.
• Essential frameworks: Ma trận phân loại các hình thái tiền tệ; mô hình phân loại hệ thống tỷ giá theo 5 tiêu chí quản lý và thanh toán.

Kỹ năng phát triển

• Technical skills: Kỹ thuật quy đổi tỷ giá mua/bán, chuyển khoản/tiền mặt; tính toán biến động tỷ giá thực tế theo chênh lệch chỉ số giá lạm phát giữa các quốc gia.
• Analytical skills: Phân tích cơ chế tác động của tỷ giá hối đoái đến hoạt động ngoại thương (nội tệ mất giá làm tăng sức cạnh tranh xuất khẩu, tác động đến lạm phát nhập khẩu và việc làm); đánh giá dòng vốn luân chuyển quốc tế dựa trên chênh lệch lãi suất.
• Practical competencies: Nhận biết và phân biệt các công cụ thanh toán phi tiền mặt (bút tệ, thẻ thanh toán, tiền điện tử); phân loại các loại tiền giấy và tín tệ trong hệ thống ngân hàng hiện đại.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Học phần áp dụng phương pháp sư phạm diễn dịch kết hợp mô hình hóa lý luận, phân tích bảng biểu và hệ thống câu hỏi trắc nghiệm định lượng/định tính nhằm kiểm tra mức độ tiếp thu khái niệm:

Phương pháp phân tích tình huống và bài tập (Case Studies & Exercises)

• Bài tập phân tích nền kinh tế hiện vật (Barter Economy): Thiết lập bài toán quy đổi giá trị tương đối giữa các hàng hóa cụ thể (ví dụ: $1\text{ con gà} = 10\text{ ổ bánh mỳ}$, $1\text{ bình sữa} = 5\text{ ổ bánh mỳ} \Rightarrow 1\text{ bình sữa} = 0,5\text{ con gà}$) nhằm làm rõ tính ngẫu nhiên và bất tiện của việc trao đổi hàng đổi hàng trực tiếp.
• Phân tích bảng niêm yết tỷ giá ngoại tệ: Đọc hiểu bảng tỷ giá thực tế của đồng USD và nhóm ngoại tệ G7 theo các cột nghiệp vụ (Mua tiền mặt, Bán tiền mặt, Mua chuyển khoản, Bán chuyển khoản).
• Bài tập trắc nghiệm khái niệm: Đánh giá ưu thế của phương thức thanh toán không dùng tiền mặt qua thẻ ngân hàng và xác định chức năng trọng tâm của tiền tệ theo các trường phái kinh tế.

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Assessment methods: Đánh giá quá trình dựa trên hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan cuối mỗi chủ đề và thi kết thúc học phần đối với toàn bộ 29 tiết lý thuyết.
• Self-study guidelines: Sinh viên đọc trước các chương trong tài liệu chỉ dẫn; lập bảng so sánh các chức năng tiền tệ theo Marx và trường phái hiện đại; theo dõi biến động tỷ giá thực tế do Ngân hàng Trung ương công bố để đối chiếu với lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Nội dung bài giảng được xây dựng dựa trên sự tổng hợp từ các giáo trình chuyên ngành đã xuất bản:

1. TS. Sử Đình Thành – TS. Vũ Thị Minh Hằng (2008), Nhập môn Tài Chính – Tiền Tệ, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội.
2. TS. Lê Văn Tề (2005), Lý thuyết Tài Chính – Tiền Tệ, Nhà xuất bản Thống kê.

• Tích hợp xu hướng phát triển phương tiện thanh toán: Phản ánh quá trình chuyển dịch từ tiền mặt sang các hình thức thanh toán phi tiền mặt hiện đại như bút tệ (ghi chép tài khoản ngân hàng), thẻ thanh toán và tiền điện tử được kết nối mạng vi tính.
• Dữ liệu thực tiễn và tính chuẩn xác: Trích dẫn số liệu cụ thể về tỷ giá niêm yết (ví dụ: tỷ giá $22.400\text{ VND/USD}$ hoặc $23.187\text{ VND/USD}$) và tiêu chuẩn giá cả kim loại quý của đồng tiền ($1\text{ USD} = 0,7366\text{ gram vàng}$).
• Liên kết thị trường và nghiệp vụ: Hệ thống hóa chi tiết các nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối gồm thị trường giao ngay ($\le 2\text{ ngày}$ làm việc), thị trường kỳ hạn và cơ chế can thiệp trực tiếp của Ngân hàng Trung ương trên thị trường mở và thị trường ngoại hối.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Đối tượng người học:
  • Sinh viên bậc Đại học và Cao đẳng khối ngành Kinh tế học, Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Kiểm toán, Kinh doanh quốc tế và Quản trị kinh doanh trong học kỳ cơ sở ngành (thường vào năm thứ 2 hoặc năm thứ 3).
  • Học viên Cao học cần hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về chính sách tiền tệ và cấu trúc tài chính vĩ mô.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô và Nguyên lý kế toán để tiếp thu các khái niệm về cung cầu, cơ chế định giá, chỉ số giá lạm phát và bút toán Nợ/Có.
• Mục đích sử dụng của giảng viên: Sử dụng khung phân phối 29 tiết để biên soạn đề cương bài giảng chi tiết, xây dựng ngân hàng đề thi trắc nghiệm và tổ chức các chủ đề thảo luận về tỷ giá, lạm phát và ngân sách.
• Mục đích tự học và nghiên cứu: Phục vụ tra cứu các định nghĩa kinh tế chính trị, công thức tính tỷ giá điều chỉnh theo lạm phát và các mô hình tài chính trung gian.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế cho sinh viên đại học khối ngành Kinh tế, Tài chính, Kế toán và Quản trị kinh doanh theo chuẩn chương trình 2 tín chỉ lý thuyết (mã HP: 414004).

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học giáo trình này?

Sinh viên cần nắm vững các nguyên lý kinh tế học cơ bản (Kinh tế vi mô, Kinh tế vĩ mô) để hiểu về cơ chế thị trường, cung cầu, lạm phát và hệ thống tài khoản kế toán cơ bản.

3. Điểm khác biệt trong cách trình bày của giáo trình so với các tài liệu khác là gì?

Giáo trình kết hợp đồng thời quan điểm của Karl Marx (4 hình thái giá trị, 5 chức năng tiền tệ) với các mô hình kinh tế học hiện đại (3 chức năng tiền tệ, lãi suất là giá cả tiền tệ, công thức tỷ giá theo sức mua tương đối).

4. Làm sao để tự học và nắm vững nội dung hiệu quả?

Người học nên bám sát sơ đồ tiến trình từ Chương 1 đến Chương 7, kết hợp giải các bài tập trắc nghiệm tình huống và thực hành đọc bảng tỷ giá ngân hàng thực tế.

5. Có tài liệu bổ trợ nào được khuyến nghị kèm theo giáo trình?

Học phần chỉ định hai giáo trình tham khảo chính gồm Nhập môn Tài Chính – Tiền Tệ (TS. Sử Đình Thành – TS. Vũ Thị Minh Hằng, NXB Lao động – Xã hội, 2008) và Lý thuyết Tài Chính – Tiền Tệ (TS. Lê Văn Tề, NXB Thống kê, 2005).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Tài chính – Tiền tệ (Mã HP: 414004) cung cấp khung kiến thức chuẩn hóa 2 tín chỉ về cơ chế lưu thông tiền tệ, cấu trúc hệ thống ngân hàng, chính sách lãi suất, lạm phát và phân hệ tài chính công – tài chính doanh nghiệp. Lộ trình học tập được thiết lập có hệ thống: từ việc nghiên cứu nguồn gốc, bản chất và chức năng của tiền tệ tại Chương 1, mở rộng sang các định chế điều hành tại Chương 2, 3 và 7, đến các vấn đề cân bằng kinh tế vĩ mô tại Chương 4, 5 và 6. Nguồn học liệu bổ trợ chính thống từ các công trình nghiên cứu của TS. Sử Đình Thành, TS. Vũ Thị Minh Hằng và TS. Lê Văn Tề đảm bảo cơ sở học thuật cho quá trình đào tạo và tự học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1. Tiền giấy Finance – Monetary Policy 25 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1. Tiền giấy Finance – Monetary Policy 26 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1.

Các hình thái của tiền 1. Tiền giấy Finance – Monetary Policy 27 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1.

Tiền giấy Finance – Monetary Policy 28 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1. Tiền giấy Finance – Monetary Policy 29 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1. Tiền tín dụng Tiền tín dụng là tiền nằm trong các tài khoản mở ở ngân hàng và được hình thành trên cơ sở các khoản tiền gửi vào ngân hàng Finance – Monetary Policy 30 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1.

Các hình thái của tiền 1. Tiền tín dụng - Ưu điểm: - Nhược điểm: Finance – Monetary Policy 31 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền 1.

Các hình thức khác của tiền tệ Bút tệ Là những khoản tiền gửi ở ngân hàng, sử dụng bằng cách thực hiện các bút toán ghi Nợ và Có trên các tài khoản ở ngân hàng Các thẻ thanh toán Các thẻ thanh toán: là các tấm thẻ do ngân hàng hoặc các công ty tài chính phát hành mà nhờ đó người ta có thể lưu thông những khoản tiền điện tử Tiền điện tử Bản chất loại tiền này chính là tiền ghi sổ nhưng thể hiện qua hệ thống tài khoản được nối mạng vi tính. Finance – Monetary Policy 32 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Các hình thái của tiền Thanh toán bằng thẻ ngân hàng có thể được phổ biến rộng rãi trong các nền kinh tế hiện đại và Việt Nam bởi vì: a) thanh toán bằng thẻ ngân hàng là hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đơn giản, thuận tiện, an toàn, với chi phí thấp nhất.

b) các nước đó và Việt Nam có điều kiện đầu tư lớn. c) đây là hình thức phát triển nhất của thanh toán không dùng tiền mặt cho đến ngày nay. d) hình thức này có thể làm cho bất kỳ đồng tiền nào cũng có thể coi là tiền quốc tế (International money) và có thể được chi tiêu miễn thuế ở nước ngoài với số lượng không hạn chế. Finance – Monetary Policy 33 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Định nghĩa tiền tệ “Tiền tệ là một loại hàng hóa đặc biệt, được tách ra khỏi thế giới hàng hóa, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các loại hàng hóa khác. Nó trực tiếp thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ sản xuất giữa những người sản xuất hàng hóa” Theo Karl Marx Tiền tệ là bất cứ vật gì được xã hội chấp nhận một cách phổ biến làm phương tiện đo lường, trao đổi và tích lũy một cách hữu hiệu Finance – Monetary Policy 34 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1.

Chức năng của tiền Theo Thước đo giá trị quan điểm Phương tiện lưu thông của K. Marx, Phương tiện thanh toán tiền tệ có 5 Phương tiện cất giữ chức Phương tiện trao đổi quốc tế và tiền tệ thế giới năng: Finance – Monetary Policy 35 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Chức năng của tiền - Thước đo giá trị: Biểu hiện khi tiền tệ thực hiện chức năng đo lường và biểu hiện giá trị của các hàng hóa khác.

Giá trị của hàng hóa được biểu hiện bằng tiền tệ gọi là giá cả. Ví dụ: Tiêu chuẩn giá cả của đồng USD: 1 USD = 0.7366 gr vàng - Phương tiện lưu thông: Biểu hiện khi tiền tệ làm môi giới cho quá trình trao đổi hàng hóa, phục vụ cho sự chuyển dịch quyền sở hữu hàng hóa từ chủ thể này sang chủ thể khác, biểu hiện thông qua công thức H-T-H. - Phương tiện thanh toán: Biểu hiện khi tiền tệ được sử dụng để giảm trừ các khoản nợ trong quan hệ mua bán các hàng hóa, dịch vụ. - Phương tiện cất giữ: Biểu hiện khi tiền tệ tạm thời trở về trạng thái nằm im để dự trữ, thực hiện chức năng trao đổi trong tương lai.

- Phương tiện trao đổi quốc tế và tiền tệ thế giới: Biểu hiện khi tiền tệ đóng vai trò là vật ngang giá chung, thực hiện các chức năng của nó trên phạm vi thế giới. Finance – Monetary Policy 36 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Chức năng của tiền Phương Thước tiện trao đo giá trị đổi Phương tiện cất trữ Theo quan điểm các nhà kinh tế học hiện đại, tiền tệ có 3 chức năng Finance – Monetary Policy 37 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Chức năng của tiền - Phương tiện trao đổi: tiền tệ được xã hội sử dụng với tư cách là vật trung gian trong quá trình trao đổi hàng hoá, các hàng hoá trước tiên sẽ được đổi ra tiền tệ rồi sau đó người ta dùng tiền đó để đổi lấy hàng hoá khác. - Thước đo giá trị: Trong nền kinh tế sử dụng tiền tệ, mọi hàng hoá đều được đổi ra tiền tệ, cho nên để thuận tiện cho việc tính toán hay so sánh giá trị các hàng hoá với nhau người ta qui giá trị của các hàng hoá ra tiền tệ, tức là tính xem một đơn vị hàng hoá đổi được bao nhiêu đơn vị tiền tệ - Phương tiện tích lũy: Khi tạm thời ch ưa có nhu cầu sử dụng tiền tệ làm phương tiện trao đổi và thanh toán, nó được cất trữ lại để dành cho những nhu cầu giao dịch trong tương lai. Khi đó, tiền có tác dụng như một n ơi ch ứa giá trị, nơi chứa s ức mua hàng qua thời gian Finance – Monetary Policy 38 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Chức năng của tiền Chức năng nào của tiền tệ được các nhà kinh tế học hiện đại quan niệm là chức là quan trọng nhất? a) Phương tiện trao đổi. b) Phương tiện đo lường và biểu hiện giá trị. c) Phương tiện lưu giữ giá trị.

d) Phương tiện thanh toán quốc tế. Finance – Monetary Policy 39 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Giá trị của tiền Tiền tệ có giá trị không phải vì nó có giá trị tự thân mà vì những gì tiền tệ có thể trao đổi được.

Giá trị của tiền tệ là số lượng hàng hóa và dịch vụ mua được bằng một đơn vị của tiền tệ, ví dụ số lượng hàng hóa và dịch vụ mua được bằng một Dollar. Giá trị của tiền tệ là 1 lượng vàng nguyên chất nhất định làm đơn vị tiền tệ. Giá cả của tiền tệ : chính là lãi suất Hay :Giá cả của tiền tệ là số tiền mà người ta phải trả cho cơ hội được sử dụng nó trong một khoảng thời gian xác định. Finance – Monetary Policy 40 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái) 1. Khái niệm Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái): Là sự so sánh về mặt giá trị giữa hai đồng tiền của hai nước khác nhau. Hay :Tỷ giá hối đoái là giá của một đồng tiền này tính bằng giá của một đồng tiền khác Ví dụ: 22.400 VNĐ/USD hoặc 0,000044 USD/VND … Finance – Monetary Policy 41 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái) 1. Phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái Phương pháp trực tiếp : tức là phương pháp yết giá đồng ngoại tệ bằng khối lượng đồng nội tệ Ví dụ: 1USD = ? VND Phương pháp gián tiếp : tức là phương pháp yết giá đồng nội tệ bằng khối lượng đồng ngoại tệ Ví dụ: 1VND = ? USD Lên giá và Xuống giá Khi đồng tiền X lên giá so với đồng tiền Y (tức là Y mất giá so với X)thì tỷ giá hối đoái giữa X và Y trên thị trường ngoại hối định danh bằng Y sẽ giảm đi , nhưng tỷ giá hối đoái giữa X và Y trên thị trường ngoại hối định danh băng X lại tăng lên. Finance – Monetary Policy 42 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1.

Tổng quan về tiền tệ 1. Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái) 1. Phân loại tỷ giá hối đoái  Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối -Tỷ giá mua -Tỷ giá bán  Căn cứ vào phương diện thanh toán -Tỷ giá tiền mặt -Tỷ giá chuyển khoản  Căn cứ vào thời điểm mua bán ngoại hối -Tỷ giá mở cửa và tỷ giá đóng cửa -Tỷ giá giao ngay ( tối đa sau 2 ngày )và tỷ giá kỳ hạn Finance – Monetary Policy 43 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1.

Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái) 1. Phương pháp niêm yết tỷ giá hối đoái Bảng tỷ giá USD và Ngoại tệ G7 Mua chuyển Bán chuyển Ngoại tệ Mua tiền mặt Bán tiền mặt khoản khoản USD 23.187 Finance – Monetary Policy 44 CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ 1. Tổng quan về tiền tệ 1. Giá trị đối ngoại của tiền (tỷ giá hối đoái) 1.

Phân loại tỷ giá hối đoái Căn cứ vào chế độ quản lý tỷ giá -Tỷ giá chính thức là tỷ giá do NHTW công bố để làm cơ sở hình thành tỷ giá thị trường -Tỷ giá thị trường là tỷ giá được hình thành theo quan hệ cung cầu ngoại hối .